Ара шаруашылығы жайлы

Кіріспе
1. Негізгі бөлім
1.1 Бал арасының тіршілігі жәрне түрлері
1.2 Ара шаруашылығы өнімдері
1.3 Омартаға арналған жерге қойылатын гигиеналық талаптар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Ара шаруашылығы немесе Омарта шаруашылығы – ауыл шаруашылығының ара өсіріп, бал жинаумен айналысатын бір саласы. Ара шаруашылығы. ерте заманнан бері бал ғана емес, басқа да құнды өнімдердің (ара уы, прополис, балауыз, ара желімі, т.б.) көзі болды. Қазақстанда Ара шаруашылығы кәсіпшілік ретінде алғаш Шығыс Қазақстан өңірінде дамыған. 1777 ж. Ресей ғалымы П.С. Паллас Үлбі өз-нің бойы бал арасын өсіруге қолайлы екендігін жазған. 1812 ж. Үлбінің ара өсірушілері бірнеше рет Ірбіт жәрмеңкесіне қатынасып, балдарының дәмі мен тамақтық сапасы жоғары екенін іс жүзінде дәлелдеді.
19 ғ-дың ортасынан бастап омарталар Жетісу мен Іле Алатауларының көптегенжерлерінде, Ыстықкөл маңайына, Орта Азия елдеріне тарады. Тянь-Шань тау жүйесінің табиғаты бал арасы үшін ең қолайлы жер болды. Қазақстанда Ара шаруашылығының дамуы алмалы-салмалы омартаны кең қолданудан басталады, оған дейін бал аралары ағаш ұяларда өсіріліп келген болатын. Ара шаруашылығын дамытуға ғалымдар – Б.Герасимов, П.А. Ермаков, Е.П. Михаэлис, А.Н. Федоров, т.б. зор үлес қосты. Федоров ара өсіру мектебін ашып, өзі онда ақысыз дәріс берді. Ол Шығыс Қазақстанға бал беретін өсімдіктердің тұқымын алдырып, оны жергілікті ара өсірушілерге таратты және омартаға қажетті жаңа құрал-жабдықтарәкелдірді. 1915 – 16 ж. оның басшылығымен Оңт.-батыс Алтай ара өсірушілерінің 2-съезі өткізілді. Бал араларын өсірумен атағы шыққан алғашқы қазақ Алматы облысы Қабанбай ауылының тұрғыны Ә.Құрманбаев болды. 1934 жылға дейін Ара шаруашылығы республиканың тау және тау етектеріндегі аудандарда ғана дамыды. Кейін омарталар Шығыс Қазақстан, Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының таулы аудандарында және Солтүстік Қазақстан облысының орманды, егінді алқаптарында қанат жайды. Араның балы тағам ретінде, ал балауызы өнеркәсіптің металлургия, радиотехника, автомобиль, химия, т.б. салаларында шикізат ретінде пайдаланылады. Ал прополис, ара уы, т.б. осы сияқты ара өнімдері медицинада, ветеринарияда және косметикада кеңінен қолданылады.
Қазақ энциклопедиясы I том
- Ветеринариялық гигиена, Ж.Мырзабеков, П.Ибрагимов, Алматы «Білім» 2005
- Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
        
        Жоспары:
Кіріспе
1. Негізгі бөлім
1.1 Бал арасының тіршілігі жәрне түрлері
1.2 Ара шаруашылығы өнімдері
1.3 Омартаға арналған жерге қойылатын гигиеналық талаптар
Қорытынды
Пайдаланылған ... ... ... ... ... - ауыл ... ара ... бал жинаумен айналысатын бір саласы. Ара шаруашылығы. ерте заманнан бері бал ғана емес, басқа да ... ... (ара уы, ... балауыз, ара желімі, т.б.) көзі болды. Қазақстанда Ара ... ... ... ... ... ... ... дамыған. 1777 ж. Ресей ғалымы П.С. Паллас Үлбі өз-нің бойы бал арасын өсіруге қолайлы екендігін ... 1812 ж. ... ара ... ... рет Ірбіт жәрмеңкесіне қатынасып, балдарының дәмі мен тамақтық сапасы жоғары екенін іс жүзінде дәлелдеді.
19 ... ... ... ... Жетісу мен Іле Алатауларының көптеген жерлерінде, Ыстықкөл маңайына, Орта Азия елдеріне ... ... тау ... табиғаты бал арасы үшін ең қолайлы жер болды. Қазақстанда Ара шаруашылығының дамуы ... ... кең ... ... оған дейін бал аралары ағаш ұяларда өсіріліп келген болатын. Ара ... ... ... - Б.Герасимов, П.А. Ермаков, Е.П. Михаэлис, А.Н. ... т.б. зор үлес ... ... ара ... ... ашып, өзі онда ақысыз дәріс берді. Ол Шығыс Қазақстанға бал беретін өсімдіктердің тұқымын алдырып, оны ... ара ... ... және ... қажетті жаңа құрал-жабдықтарәкелдірді. 1915 - 16 ж. оның ... ... ... ара өсірушілерінің 2-съезі өткізілді. Бал араларын өсірумен атағы шыққан алғашқы қазақ Алматы облысы Қабанбай ауылының тұрғыны Ә.Құрманбаев болды. 1934 жылға ... Ара ... ... тау және тау ... ... ғана дамыды. Кейін омарталар Шығыс Қазақстан, Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының таулы аудандарында және Солтүстік Қазақстан облысының ... ... ... қанат жайды. Араның балы тағам ретінде, ал балауызы өнеркәсіптің металлургия, радиотехника, автомобиль, химия, т.б. салаларында шикізат ретінде пайдаланылады. Ал ... ара уы, т.б. осы ... ара ... ... ветеринарияда және косметикада кеңінен қолданылады.
1.1 Бал арасының тіршілігі жәрне түрлері
Бал арасы отбасы (семья) деп аталатын көптеген бастан ... ... ... ағаш өзектерінде, ал қолда өсірілетіндері арнайы жасалған бал шелегінде (ульи) өмір сүреді. Ұяда бал арасының көбейіп, ұрпақ өсіруіне ... ауа ... мен ... ұсталады. Ұяның толуы ара басының санына қарай өсетін отбасының күшіне (сила семьи) байланысты болады.
Бал арасы отбасының негізгі тұлғасы болып әр ... ... ... ара ... Ол ... басқа аралардан едәуір үлкен болып келеді: жұмыс ... дене ... 12-14 мм, ... ... - 15-17 мм ... ... аранікі - 20-25 мм болады. Оның ... ... ... ... ... Дене ауқымы кең келетін еркек аралардың қанттары қарын бөлігін жауып тұрады және олардың көздері біріне бірі ... ... ... ... ... арасының ұясының негізін қырлары бірдей болып келетін дұрыс формалы алты қырлы жұмыс аралары ... ... ... ... құрайды. Алты қырлы болып келетін еркек аралар өсірілетін ұялардың көлемі олардан артады. Онда еркек ара дернәсілдері өсіріліп, бал мен оның ... деп ... гүл ... ... ... ... ... Бұл ұялардың бір-бірімен бірігетін жерлері және де ұялардың бал шелекке жалғасатын жерлері формасы өзгертілген ... ... ... ... ... әдетте, формасы аралық ұялар (пчелинные ячейки) формасына ұқсас, бірақ олардан тереңірек және де ... ... ... ... бал ... ... ... ұялар орыналасады. Аналақ араларды шығаруға көлемі олардан анағұрлым аумақты, басы кесілген конус немесе емен жидегі ... ... іші ... (мисочки) ұялар салынады. Сотылардың шеттерінде ара отбасынан бөлінуге дайындалған (рой) ... ... ... ... іші дөңгелектелінген ұялар салынады. Ал отбасының аналақ арасын тез арада ауыстыру не ... ... ... ... жағдайда 1-, 2-күндік дернәсілі бар аралық ұялар ұлғайтылып, ашық жара ... ... ... ... ... жасалған сотылардың түсі ақ, ақ-сары болып келеді. Өсірілген ... ... ... түсі ... қоңырланып, қарая түседі де салмағы 140-150 грамнан 300-500 грамға дейін ауырлайды. Бұл қалдықтар ұялардың аумағын ... ... ... ... ... жылу өткізгіштігін бал арасының 1-2 ұрпағы шығарылғанда - ... ... 4-6 ... ... - 38-40%-ға дейін, 12-14 ұрпағы ... - ... ... төмендетеді.Ұрық шашу (засев) кезінде аналық ара кішкене ақ сәл иілген сопақ жұмыртқаларды ұя ... ... ... оның ... жабыстырыды. Дернәсіл шығар кезде жұмыртқаның алдыңғы жағы ұя табанына қарай жантаяды. Жұмыртқалармен қоса ұя табанында дөңгелектеніп бүктелген дернәсілдер болады. Дами ... ... ара ... ... жұмыртқанікінен асып 1,6-2 мм-ге жетсе, 2-күндіктерінікі 2,5-3 ... ... ұя ... ... ... ал таға ... 3-күндіктерінікі 6 мм-ге жетіп ұя табанының жартысынан астамын иеленеді. 4-күндік дернәсіл денесі бүкіл ұя табанын жайлайды да ... ... ... ... ... бетін балауызбен жаба бастайды.
Беті ашық ұядағы дернәсілдерді жабылмаған төл (незапечатанный расплод) деп атаса, беті жабылған ұядағы дернәсілдер мен ... ... ... төл ... расплод) деп атайды. Ұяны жапқан жұқа балауыз қақпақтан көрінетін қуыршақ басының қараюына қарай оның даму ... ... ... Және де ... ара төлі жұмысшы аранікінен бір жағы ірірек болса, екінші жағынан олардың қабырғалары біршама биіктетілген ұяларының қақпағы дөңес ... ... ... ... ... төл ... расплод) деп те атайды.
Ара - Аналық ара, еркек ара, жұмысшы ара деп үшке бөлінеді. Жұмысшы ... дене ... ... өңі қара, басы, кеудесі және жонында сұрғылт сары ... ... Басы үш ... ... ... үш жай, екі ... көзі ... Аузы үлкен, бал жинауға қолайлы, кеуде жағы үш ... ... ... ... ... Екі жұп ... ... бар. Үш жұп аяғының тозаң жинайтын себеті болады. Қарын жағы дөңгеленген конус тәрізді, сауыр жағында қара сары ... 1-4-ке ... ... қара белдеулер бар. Құйрығында үшкілдеу безі және ... ... ... жағында төрт түп балауыз пластинкасының ішіндегі балауыз безі балауыз бөліп шығарады.
Аналық араның денесі ұзын, қанаты қысқа, көбею органы ерекше жетілген. ... ара ... сәл ... ... жағы ... ... У безі және шанышқы инесі болмайды. Ара патшасы мен еркек араның ауыз қуысы кішкене ... ... гүл ... ... ... ... сондай - ақ балауыз шығаратын балауыз безі болады. Ара топтасып тіршілік етеді. Ара ... бір ғана ара ... мен ... ... ... ... және он мыңдаған жұмысшы аралардан құралады. Ара патшасының бірден бір міндеті - ... ... гүл ... және бал ... ... ... ұя ... балапан құрттарды, ара патшасын, еркек араны бағу, ұяны ... ... - ақ, ... ... ... ... ... - бір міндеті - ара патшасымен ... ... ... ... ... улы сұйықтығы, балы дәрілікке жасалады.Жинау мен өңдеу - жаз және күз айларында омарта ішіне жиналған балды алу ... ... ... алады. Дәрілікке жасалатын балды отқа жылытып, сұйылған сүзгіден өткізіп әзірлей-ді. Бал ақ және сарғылт түсті ... Жаз, күз ... ... ... майы ... сұйықтау болып, қыс мезгілінде қоюланып, шекер өңдес іріткі кристаллға айналады. Балы - ... ... усыз ... ... бөлінуіНегізінен, ара балы бір шырынды және көп шырынды болып бөлінеді.Бір шырынды бал - тек ... бір ... ғана ... ... Оны ... ... қарай - қара-құмық балы, жөке ағашының балы деп, неше түрлі атайды.Көп шырынды бал - өсімдіктердің ... ... ... ... Оны ... бал ... ... байланысты дала балы, тау балы, бақ балы деп ерекшелейді.
1.2 Ара шаруашылығы өнімдері
Ара шаруашылығы ауылшаруашылығының дамыған бір саласы болып табылады. Арадан ... ... ... ... ... ... ... Балды тағам ретінде, ара балауызын кәсіпорын салаларында шикізат ретінде қолданылуда. Кейінгі жылдары медицина мен ветеринария тәжірибесінде, сонымен қоса ... ... ара ... ... пайдалануда. Олар: аналық ара сүті, прополис, бал ара уы; Бал бүгінгі таңда жоғарғы тағамдық өнім ғана емес, сонымен қатар көптеген ... ... зат ... ... Қазіргі кезде ғылыми зерттеулер ежелгі дәрігерлер мен философтар ұзақ жасау диетасы ретінде жоғарғы баға берген. *Лабораториялық зерттеулермен ... ... ... ... ... өте ... екендігі анықталған. Бүгінгі таңда бал тек қана жоғарғы тағамдық өнім ғана емес ... ... ... ... емдік зат болып табылады. Ара балы табиғаттың керемет сыйы. Қазіргі кезде ... ... ... ... мен ... ұзақ ... диетасы ретінде жоғарғы баға берген.Лабораториялық зерттеулер мен клиникалық бақылаулардың нәтижесінде балдың құрамы өте күрделі екендігін ... Оның ... ... ... жүздеген компоненттер бар: глюкоза, лебулеза, витаминдер, ферменттер, органикалық ... ... ... ... ... тағы ... заттар. Осы бір пайдалы да дәмді өнімді белгілі жәндіктер бал аралары өндіреді.
Балауыз- аралардың арнайы ... ... ... ұсақ ... ... қошқыл-қоңыр түсті зат. Өндірістің 40-тан астам салаларда, соның ішінде авиациялық, ... ... ... ... ... ... және ... кең қолдану тапқан.
Гүл тозаңы- аралар гүлден жинайды, моносахаридтерге, минералды және белоктық заттарға, ферменттерге, витаминдерге, өсу гормондарына өте бай. Ол ара ... ... ... ... сүтін ферментті және балауызды өндіретің бездерді қамту үшін қызмет етеді. Тозаң концентрленген өнім болып саналады және медицинада, косметикада қолданылады.
Перга- аралармен ... ... және ... әр ... ... тозаңдары. Ол маңызды белокты азық, оның жеткіліксіздігі ар ... өмір ... ... әкеледі. Ферменттердің әсерінен тозаңда сүт қышқылды ашу жүреді, осыдан түзілген сүт ... ... мен бал ... ... оны ... ... Құамында белок, қант, май, минералды заттар, сүт қышқылы, витаминдер, гормондар бар.
Прополис- араның желімі, бал алып ... ... ... шайырлы зат. Аралар прополиспен ұяның қабырғаларына жағып, тесіктерін бітеп, кәрезі ұяшықтарын сылайды. Олар стерильді және берік болу үшін. Прополистің ... ... ... ... ... ... ... майлар, гүл тозаңы саналады. Құрамында әртүрлі элементтер, витаминдер, бактероицидтік, антитоксидтік, қабынуға қарсы анестезирлеуші және стимульдеу қасиеттеріне ие.
Ара уы- ... ... ... ... ... өткір иісті, күйдіргіш дәмі бар өте қою сұйықтық. ... ... ... Омартаға арналған жерге қойылатын гигиеналық талаптар
Омартаны балды ... ... ... ... ... ... ара балұясына 30-40 м2 жер ауданының қажет екендігін ескеріп, есептейді.
Омрата орналастырылатын жер шағын , су ... ... ... және ық ... орналасуы керек. Омарталарды желсіз,құрғақ жерге мал фермаларынан 1 км, басқа шаруашылықтардың омарталарынан 5-7 км қашықтықта орналастырылады. ... ... ... ... ... жолға орналастыруға болмайды. Әйтпесе, әртүрлі омарта араларының өзара күресі ... ... ... ал кейде, тіпті, өлімге де ұшырайды.
Тұрақты омартада ара ұяларын-үйшіктерін орналастырар кезде жер ... ... ... ... метр ... ... қазып, құммен толтырады. Омарта жер аумағын тегістейді, бөгде заттардан тазартады, шөбін уақытылы шауып, ара өлекселерін және қоқыстарды жинап өртейді.
Омарта ... ... ... ... және ауыл ... ... тозаңдандырушы ретінде шаруашылықта араларды пайдалану қажеттілігіне байланысты белгілейді. Бұл жерде шырынды өсімдіктердің өсу ұзақтығы есепке ... Бал ... ... үшін ... 2 км радиуста бал балансын есептейді (мұнда, ... бұл ... ... ... 50 пайызын ғана жинай алатынын ескеру керек).
Еліміздің көптеген аудандарында омарталар ... ... ... ... ішінде шірне жинауға ауыл шаруашылық дақылдарын тозандандыруға бірнеше рет тасымалдайды. Бұл ара өсіру шаруашылығының неғұрлым үделі әдістері. Ол тауарлы бал ... ... ... ... ... ... бал ... талдау, осындай жағдайда қанша ара ұясының өнімділігі жоғары болатынын көрсетеді. Азықтық базасы жақсы ... бір ... 130-150 ара ... ... ... Егер бал ... ... ара балұясын көп мөлшерде бір аумаққа шоғырландыруға мүмкіндік бермесе, онда бал жинауды жақсарту үшін 100-120 ара балұясынан ... ... 4-5 жер ... ... орналастырады, олардың арасы 3-4 км болады. Мұндай жағдайда әр жер бөлігінде 20-30 ара балұясы ... Ара ... ... 3-3,5 м, ал қатарларының арасы 20 м кем болмауы керек.
Ара семьясына қажетті қорек
Ара семьясын қорекпен жақсы қамтамасыз ... ... ғана ара ... ... ... дамытуға болады. Ара ұясында қорек қорының мол болуының айрықша мәні бар.
Ара семьясының балға жалпы ... ... ... 90 кг ... ... оның ... 10-12 кг жуығы қысқы тыныштық кезеңде, ал қалған бөлігі семьяның әрекетінің пәрменді кезеңінде жұмсалады. Қыстаудан шығарғаннан кейінгі ... екі ... ... ара ... 30 кг ... бал ... Азды-көпті бұл мұқтаждық аралардың ұяларға шірне әкелуінен, енді бір ... ... жылы ... ... қоры есебінен өтеледі. Көктемгі шірне жинау тіпті шамалы болғанда, семьяның ... үшін ... бар ... ... ... Ал ... ... омартада көктемде ара семьясының әрқайсысына кемінде 15 кг бал қоры ... ... ... күшті семьяның әр ұясында кемінде 8 кг бал және бір-екі рамка гүл ... ... ... ... ... қоры ... болса, аналық аралар жұмыртқа салуды кенет азайтады және ара семьяларының көктемгі жетілуі баяулайды. Шірнені мол жинауға қол жеткізетін ара ... жыл ... ... ... әр ... ... орта ... 25-30 кг қорек қалдырады.
Аралардың қыстау жағдайын жақсарту және шаруашылықтың қорекке жұмсалатын шығынын азайту үшін қысқа ұяларда қалдырылатын қоректік балдың шамамен 1/3 ... ... ... он ... қантпен алмастыран жөн.
Қорытында
Омратадан адамға пайдалы құнды өнімдер өндіруге болады: ара балы, балауыз, ара желімі, бозаң, аналық ара сүті, ара уы және т.б. ... ... ... ... ара шаруашылығы одан өндіретін тауарлы балдың көлемі жылдан жылға арттырылуда (11-14 мың т.) ... та бұл ... ден ... ... оларды аурулардан сақтап, санитариялық-гигиеналық талаптарды қатаң сақтау. Аралардың ... ... ... өмір сүру ... тек санитариялық-гигиеналық заңдылықтарды қатаң сақтаған ортада өмір сүруі. Ара шаруашылықтарында бал өнімін алу, ... ... ... ... бағыты бал ара үйшіктерінде ветеринариялық-санитариялық және гигиеналық тәртіпті қатаң сақтау.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* ... ... I ... Ветеринариялық гигиена, Ж.Мырзабеков, П.Ибрагимов, Алматы 2005
* Семей мемлекеттік университеті ,, оқу әдістемелік ... ПОӘК ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркісібі мысалында)23 бет
“Өндірістің ауыл шаруашылығымен байланысын жақсарту механизмдері”65 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь