Сиыр мен құнажындардың бедеулігінің түрлері мен себептері

I Кіріспе
II Негізгі бөлім
А) Сиыр мен құнажындардың бедеулігінің түрлері мен себептері;
Б) Бедеуліктің түрлерін анықтау
III Қорытынды
IV Қолданылған әдебиеттер
Біздің Республикамыздың малшаруашылығы осы күнге дейін аналық малдың жыныс мүшелерінің және сүт безі ауруларына байланысты мал өнімдерін алуда қаумақты зиян шегіп келеді. Осыған байланысты малшарушылыгында есептегі аналық малдың гинекологиялық ауруларына байланысты 20-30 пайызы төл бермейді, сүт безінің аурулары салдарынан мал өнімі 15-20 пайызға төмендейді, сондықтан сиырлардың акушерлік - гинекологиялық ауруларының себептерін анықтап,емдеу және алдыналу іс-шара- ларын дұрыс өткізудің маңызы зор. Бедеулік және сүт безінің аурулары малшаруашылығына үлкен экономикалық залал шектіреді, ол төмендегіден тұрады: Мал өнімдерінің төмендеуі,жоспардағы төлдің алынбауы, ауру малды емдеуге, бағып-күтуге кететін қаржы, өнім бермеген малдың ерте есептен шығуы, аталған себептерден келетін шығын мал өнімі жоғары болған сайын, келетін шығында жоғарлайды. Ғылыми әдебиетке сүйенетін болсақ барлық індетті және жұқпалы емес аурулардан келетін зияннан бедеуліктен және сүт безінің ауруларынан келетін экономикалық шығын 2-3 есе жоғары екені туралы айтылады. Сиырмен құнажындардың бедеулігіне және сүт безінің ауруларына әкеп соқтыратын себептердің негізгісі - малды дұрыс бағып-күтпеу, азығының сапасының төмендігі, ұрықтанды- ру кезіндегі жіберілген қателіктер, жыныс мүшелерінің аурулары, туғаннан кейінгі аналық малдың суыққа ұрынуы, ветеринарлық- санитарлық ережелерді сақтамау. Осы тұрғыдан алғанда бедеуліктің және сүт безі ауруларының себептерін дер кезінде анықтап, уақытында аталған себептерді жою, мал шаруашылығын қарқынды дамуына оң септігін тигізеді.
1.Ш.Қ. Қалтаев, Б.Д. Жукин, М.Н.Жоланов, Қ.У.Қойбағаров
Алматы 2011 «ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ АКУШЕРЛІК ГИНЕКОЛОГИЯ ЖӘНЕ КӨБЕЮ БИОТЕХНОЛОГИЯСЫ»
        
        Жоспары
I Кіріспе
II Негізгі бөлім
А) Сиыр мен құнажындардың бедеулігінің түрлері мен себептері;
Б) Бедеуліктің түрлерін анықтау
III ... ... ... Кіріспе
Біздің Республикамыздың малшаруашылығы осы күнге дейін аналық
малдың жыныс мүшелерінің және сүт безі ... ... мал ... ... зиян шегіп келеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ауруларына байланысты 20-30 пайызы
төл бермейді, сүт безінің аурулары салдарынан мал ... 15-20 ... ... ... ... - ... ауруларының
себептерін анықтап,емдеу және алдыналу іс-шара- ларын дұрыс өткізудің
маңызы зор. Бедеулік және сүт ... ... ... ... ... ... ол төмендегіден тұрады: Мал ... ... ... ауру ... ... ... қаржы, өнім бермеген малдың ерте есептен шығуы, аталған себептерден
келетін ... мал ... ... ... ... келетін шығында жоғарлайды.
Ғылыми әдебиетке сүйенетін ... ... ... және ... емес
аурулардан келетін зияннан бедеуліктен және сүт безінің ауруларынан келетін
экономикалық шығын 2-3 есе ... ... ... ... ... бедеулігіне және сүт безінің ауруларына әкеп соқтыратын
себептердің негізгісі - малды ... ... ... ... ұрықтанды- ру кезіндегі жіберілген ... ... ... ... ... ... малдың суыққа ұрынуы,
ветеринарлық- санитарлық ережелерді сақтамау. Осы ... ... және сүт безі ... ... дер ... анықтап,
уақытында аталған себептерді жою, мал шаруашылығын қарқынды дамуына ... ... ... ... және сүт ... аурулары көбнесе
акушерлік-гинекологиялық аурулардың ... деп ... туу және ... ... ... ... ... бөлім
А) Сиыр мен құнажындардың бедеулігінің түрлері мен себептері
Ғылыми әдебиеттегі мәліметтерге ... ... ... ... алуда ең алдымен бедеулікке әкелетін факторларды және
бедеулік ... ... ... дұрыс деп есептейміз. Бүгінгі таңда
теориялық және тәжрибелік ... ... ... ... ... ... ілімі негізге алынады. Профессор А.П. Студенцов бедеулікке
байланысты төмендегі ұғымдарды ұсынады және ол туралы ... ... ... ... тұқым беру қаблеті.
2.Бедеулік-өсіп-өну қызметінің бұзылуы.
3.Аналық малдың төлшендігі-бір буаздық кезіндегі аналық жатырындағы
дамып,туған төл саны.
Бедеулік - дегеніміз малдың уақытша ... ... ... ... ... ... ... ауру салдарынан
туындайтын күрделі биологиялық құбылыс. Қысыр қалу - дегеніміз экономикалық
тұрғыдан ... ... есеп беру жыл ... ... мал ... алынған төл басының саны. Мысалы есептегі 100 бас ... ... тірі ... төл ... 20 пайызы қысыр қалды деп есептеледі. А.Ю.
Тарасевич бедеуліктің ... ... ... ... ... ... ... эндокриндік безінің қызметінің бұзылуы, жүйке және
сүт безі ... ... және ... аурулар.
2.Интрогениталды-аналық безінің күлдіреуігі,персистенттік ... және ... ... ... ... ... ... факторлар-
моционның болмауы,күн сәулесінің жетіспеуінен туындайды.
Н.Ф.Мышкиннің айтуынша бедеуліктің негізгі себебі аналық және
аталық ... ... ... ... Ал П.А. ... ... ... кезіндегі кемшіліктер деп есептейді.
А.П. Студенцовтың ... ... ... ... мал ... ... ... соқтырады.
Туа біткен бедеулік - бедеуліктің бұл түрі атадан балаға берілетін
тұқым қуалау,эндокриндік ... ... ... ... будандастыру, зат алмасуының бұзылуы, тағы ... ... ... Ірі қара ... туа ... ... түрлері кездеседі: инфантилизм,фримартинизм, гермофродитизм,туа
біткен жыныс мүшелерінің кемтарлығы. Фримартинизм - құбылысы ... ... ... ... ... ... ұрғашы болғанда кездеседі, өйткені құрсақ
қуысында төлдердің даму кезінде гормондары ... ... ... ... гормоны басым болғандықтан,туғаннан кейін ұрғашы ... ... ... ... ... тыс ... бұқа
тәрізді болады.Бұндай таншалар төл-ұрпақ беру ... ... ... ... ... ... ... -
жас малдың жыныс мүшелерінің дамымай қалуы және ... ... және ... ... ... ... сирек кездеседі,жыныс бездерінде аналық безінің және аталықтың
ұлпасының бірдей дамуы,кейбір малдын ... бір ... ... ... ... ... организіміндегі қос жыныстық ... ... ... ... ... ... ... бедеуліктің алдын алу. Туа біткен бедеуліктің алдын алу үшін
ветеринарлық-зоотехникалық жұмысты дұрыс ұйымдастырған жөн,сонымен қатар
малдың туысқандық будандастыруын ... ... Мал ... ... түрде жас малды таңдағанда олардың тұқымына аса көніл аударға жөн.
Сонымен қатар жыныс ... ... ... зерттеу арқылы
анықтап алған дұрыс, селекция жұмысын дұрыс қою қажет, егер малдың жыныстық
қызметінде кемшіліктер болса асылдандыру жұмысының іс-шараларын ... ... ... ... болған бедеулік Сиырларда кәріліктен болған
бедеулік 12-14 ... ... ... аппаратындағы дегенеративтік
өзгерістермен сипатталады. Кәрі сиырлардың ... ... ... ... бездерінің қызметтері 6- 7 бұзаулаған сиырда төмендей
бастайды, сонымен эмбрионның дамуына ... ... ... көбнесе
эмбрион өліп қалады. Бұқаларда кәріліктен болатын бедеулік кезінде
шәуетінің ... ... ... және ... ... байқалмай қалады,
кейде нашар байқаладыда күйлеген ұрғашы ... ... ... қалуы әбден
мүмкін. Сондықтан жас малды мал ... ... тек ... ... 6-7 ... дейін шаруашылықта пайдаланады.
Алиментарлық бедеулік. Алиментарлық бедеулік азық құрамының
сапасыздығымен қатар ағзаға ... ... улы ... ... ... ... заттардың жетіспеуінен болады. Мал өнімділігін белгілі
денгейге дейін көтеру үшін, мал организмін ... ... ... ... ету керек. Дегенмен, іс-тәжірибеде бұндай ... оңай бола ... Осы ... ... ... көптеген
шаруашылықтарында сиырлардың бедеулігі 40-70%-ға дейінгі ... ... ... ... мәліметтерден белгілі.
Алиментарлық бедеуліктін ... ... ... ең ... ірі
қара малын дұрыс бағып-күтпеу салдарынан гипоталамиялық- гипофизарлық жүйе
қызметі, бүйрек үсті бездердің, қалқанша бездерінің ... ... оның аяғы ... ... ... ... ФСГ ... стимулдеуші гормоны мен ЛГ – лютеиндеуші гормондарының түзелуі
бұзылса, жыныс ... ... ... аналық мал ұрықтанбай, ұрықтанғанның
өзінде зигота жатыр клегей қабатына телінбей қалады. (Паничи, 1972). ... азық ... ... ... кейбір заттардың артық
мөлшерде ... ... ... ... ... ... дамуына және бауыр ауруына шалдықтырады. Қан құрамында
кетонды денелер көбейіп, аналық организмінде зат ... ... ... ... ... көбейіп, жоғарылайды бұл құбылыс салдарынан
сиырлардың ұрықтануы мүлдем болмауы мүмкін. (И.И.Афанасьев, 1972) ... ... ... ... ... ... рөл атқарушы
болып, ағзадағы минералды заттардың алмасу ... ... ... кальций мен фосфор макроэлементтер ішіндегі жетекші мағынасы бар
макроэлементтер. Әсіресе, ... ... ... ... рөл ... ... кальцидің жетіспеуі сирек кездесетіні дәлелденген. Сиыр
организмінде фосфордың жетіспеушілігі ұрық безінің ... ... ... тоқтауына әкеп соқтырады, сонымен қатар
бұқалар организміндегі түзелетін аталық жыныс клеткалары ның ұрықтандырғыш
қаблеті ... ... ... ... ... ... ... сәйкестігіне баса назар аудару керек. Әр түрлі жемдер қоспасы ағзада
әр түрлі деңгейде ыдырап тарайды және қанға сіңеді. ... ... ... ірі жем ... ыдыраған мөлшерінің 50% ғана организмге
пайдаланады, ал ... ... ... 90% ... сіңетіні
әдебиеттен белгілі. Макро- және микроэлементтердің жетіспеушілігі әсіресе,
көбею ... сына ... ... және ... сиырлардың бедеулігіне
эндометрит пен ұрық безінің морфологиялық, биохимиялық өзгеруіне ... ... (1967), Филд (1968) мал ... зат алмасу кезіндегі
минерал заттарынын ұлпа сұйықтығында және ... ... ... генетикалық факторларды болжам ретінде айтады. Егер әр литр ... г ... және 1,02 ... бөлінетінін есептесек, онда жемдеу
кезіндегі ... ... ... әсіресе, бұзауланған кейінгі бірінші
айда-ақ рацион құрамында көбейткен жөн. ... мен ... ... қара мал үшін 1:1 ден 3:1-ге ... Бұл ... 4:1-ге ... ... бұзаулағаннан кейінгі кезеңнің ұзаруы, жатыр, ұрық
безінің суыққа ... ... ... ... ... безінде сары су немесе
іріңді ісіктің пайда болуы жиі байқалады. Кальций мен фосфордың, сиырдың
жағдайына, оның көбею ... ... ... тек ... ... ... ғана емес, 100 г қортылатын ... ... ... ... ... Сиырлардың төлшендігі жем құрамындағы фосфордың 3,5
тен 3,9 гр ... ... ... ... 100 грамына шаққанда
жоғарлайтыны байқалады. Кальцидің ... ... 100гр. ... ... 7,0 ден 8,0 ... екені анықталған. Көрсетілген
сәйкестіктің ... ... ... ... өнім беру ... әсер ... Кальцидің көп болуы,фосфордың қанға сіңуінің ... ... яғни оның ... ... ... 1969 ... ... кальциді фосфат түрінде ішек арқылы шығаруымен байланысты делінген.
Ірі қараның жыныс ағзаларының өсіп жетілуіне ... мен ... ... мен натриде әсер ететіндігі дәлелденген. Калидің жоғары мөлшерде, ал
натридің жеткіліксіздігі ацидозаға, яғни жыныс жолдарының ... ... ... төмендеуіне әкеп соғады. Сүтті сиырларға бір тәулікте
40-60 гр. калий қажет, немесе 3,0-4,5 г. ... ... ... ... ... 1 л сүт ... болу үшін де ... Натридің жетіспеушілігіне
байланысты бұзаулардың бойы өспей дамымай ... ал ... ... бұзылады. Тәулігіне 20 л сүт беретін сиырларға 30% ... 75 ... ... ... 0,25% ... ... толық жеткілікті. Шөп құрамында ... ... ... ... ... натрий тұзы бар тыңайтқышпен
таңайтқанда ғана жетеді. Құрғақ жемде ... ... 0,5 % ... ... ... ... ... аналық мал төлшендігіне,
өнімділігіне және олардың ағзаларынының жағдайының жақсы ... ... ... өте ... ... бар. Егер ... ... болса,
бұзау, таналардың жыныс ағзаларының дамуы ұзаққа созылады, ұрық безіндегі
фолликулдардың жетілуі ... ал ... ... түсу ... ... ағзасымен байланысын ерекше атап өту керек. ... ... ... ... ... ... сақталмаған жағдайда электролиттер
бұзылады және жыныс мүшелері ауруға шалдығып, сиырлардың бедеулігіне ... ... ... ... ... жағдайда өтуі және жатыр
мен ұрық безі ... ... алу ... ... ... 2,0 гр
сульфат марганецін күнделікті сиырдың ... ... және ... ... ... ... ... жөн. Ал қашқан сиырларға
сульфат марганецінің мөлшерін 0,5 ... Йод ... ... ... қызметі үшін тікелей қажет, йод қалқан безі ... ... ... мен ұрық безі ... ... негізгі
күші болып саналады. Эмбрионның, ұрықтын, аналық малдың қашқан, бұзаулау
кезеңдері кезінде йод өте ... және ... ... ... ... жем ... ... сиыр жатыры мен ұрық безі
нейрогуморалды өзгеріске ұшырап, ... ұзақ ... ... ... ... ... 1960). Йод жетіспейтін аймақтарда- жерді,
жайылымдарды, шабындықтарды йодты тыңайтқышпен тыңайту үшін күнделікті 5 –
8мг ... ... ... ... ... деп ... ... алиментарлық бедеулігі әсіресе, А, Е, Д және В дәрумендерінің
жетіспеуінен болады. А, Д, Е ... ... ... әсер ... ... ... В дәрумені бауырдың улы затқа қарсы қызметін ... сүт ... ... ... концентратты жемдеу тенденциясы үрдіс
алып отыр. Көптеген авторлар жоғары дәрежелі концентратты жемдеу ... ... ... кері ... ... деп ... 1970 жылы И. ... сиыр қанындағы ... ... ... қандағы
концентрациасының жоғарылауынан сиырдың ұрықтануы ... ... ... ... ... мөлшерінің құрамы мен
ұрықтандырудың бір – бірімен тікелей байланысы бар екенін дәлелдеді. 1972
жылы С. ... ... ... де ... ... ... және ... циклының толықсыздығына әкелетінін
дәлелдеген. Әсіресе, бұндай жағдайда ановуляторлы ... ... ... ... ... ... дұрыс азықтанбаған сиырлардың бедеулігі
гонотропты гормондардың, гипофиздің қызметінің бұзылуымен байланысты екені
туралы айтады. Ауыл ... ... ... улы ... ... үшін өте зиян ... белгілі, ішкі ағзаға түскеннен соң, мал
өнімділігіне, өсіп дамуына кері әсер ... Т.К. ... (1963) ... 1 ... ГХЦГ, севин, дикрезия жануарлардың бедеулігіне,
ұрықтану деңгейінің төмендеуіне ұрықтың, жаңа туған төлдің ... ... ... ... ... ... ... Бұзау, таналардың жыныс мүшелерінің
дамуы да дұрыс жемдеуге байланысты. Қаншалықты бойы тез ... ... тез ... ірі ... ... бір ... денеге ие болуы да
тікелей жыныс мүшелерінің (ағза) ерте пісіп жетілуіне әкелетіні ... ... ... ... ... кезінде салмақ қосуына байланысты,
олардың жыныс ағзаларының дамуы төмендейді. Жас бұзаулардың тез өсуіне және
оларды асыл ... ... ... ... ... бар. Атап ... бұл ... жануарлардың өнім сапасыздығы
кемиді, сондықтанда асыл ... ... ... ... ... ... салмақ қоспайтындай, 15-18 айлығында тез өсіп, ұрықтанатындай
деңгейде болуы ... ... ... ... алу үшін ... ... азық ... дайындау қажет,сонымен қатар
агрозоотехникалық шаруашылық іс-шараларын ... ... ... жетілдіру жөніндегі бағыт бағдары бар арнайы болашақ жоспарын
және бағдарламасын жасау мамандар міндеті. ... ... ... ... жем ... оның ... жағына көп көңіл бөлу, малды
жемдеу алдында азық ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізген абзал. Жүргізілген тәжірибелердің дәлелдеуі
бойынша фермаларда сүт ... ... ... ... ағзаның
(организм) әлсізденуіне биологиялық белсенді заттарды жоғары дәрежеде
қажетеінуіне әкеп соғады. Жыл мезгіліне ... ... ... ... отыру мамандардың күнделікті міндетіне айналауы қажет. Бұдан басқа
іс-шаралармен қатар берілетін ... ... ... ... ... ауа – ... жыл ... сиырлардың сүт беру
өнімділігі, яғни жалпы жағдайы қарастырылуы керек. Сүтті сиырларды жемдеу
төмендегі схема бойынша жүргізілуі керек: 1. ... ... ... ... сиыр салмағынан 3,5 % аспауы қажет. 2. Құнарлылығы жағынан,
сиыр ... ... ... 2 % беру ... 3. ... ... алу
кезінде, сиырларға майылылығы мол жем бермеу керек. Әсіресе, бұзаулағаннан
кейінгі ... ... және ... ... ... ... бірден
өзгеріс болдырмау, сапалы ірі кебек жеммен протейінді минералды заттармен,
дәрумендерге бай жеммен ... ... ... . ... бұл түрі ауа ... және
географиялық жағдайларға байланысты туындайды. Физикалық, ... ... ... зат ... мен өсіп - өну, өнім ... ... географиялық орналасуына, теңіз деңгейінен биіктігіне,
мал ... ... ... температурасына, тоқтың ауытқуына,
ионды сәуленің түсуіне, ... ... ... ... ... ... ластануына байланысты пайда болуы ... ... тек ... ... ғана ... кей жылдардағы жергілікті
жердегі метеорологиялық ауытқуларғада байланысты пайда болуы ... ... ... немесе аймақтық, ауа райының аймаққа қарай
өзгеруі және ықшам климаттық, яғни тіршілік ету аймағындағы ... ... ... ... – сүтті сиырларды өнімділігін өндіруде
жаңа технология – жабдықталған кешендердегі ... аса ... ... ... ... да ... ... Тана, сиырлардың
бедеулігі тек айналаны ... ... ... ... ... қатар сиырдың шығу тегінен , ата ... ... ... ... ... баса көңіл аудару керек. Кейбір
авторлардың айтуынша жемдеу, ... ... ... ... ... ... ең негізгі тура және жанама ... ... ... күрделі өзгерістерге әкеліп соқтыртады. Ұрықтану кезендегі
жарықтың әсер беру мерзімі ...... ... ... ... күш. ... мал кешенін жарықтандыруда, жасанды
жарық- тандыру болсын,табиғи жарық болсын мал ... ... ... ... ... кажет. Бедеуліктің бұл түрі ұрық безі қызметінің
күшінің өсуіне, ... цикл ... сары ... ... ... ... кезінде аналық бездің сары сулы фолликулға айналуына әкеп соқтырады.
(1975. А. А. ... ... ... ... ... байқалмауы
немесе әлсізденуі тіпті, болмай қалуы жиі байқалады. Бұндай жағдайда малды
неше қайтара ұрықтандырсада нәтиже ... ... ... циклының
тұрақсыздығы оның қайталануы жыл ... ... ... ... ... әсер ... ... Климаттық бедеуліктің алдын алу
үшін мал тұратын кешенде алаңның, ... ... ... әр ... ... ... алынып, ыңғайлы жағдай туғызу керек. Сүтті ... ... ... ... төрт ... ... 3 сағаттық белсенді моцион
алу керек. Ірі қараны ... ... ... ... ... ... ... жарығын, желдеткіш қолдану климаттық бедеулікті жоюға
септігін тигізеді, сөйтіп, толыққанды өнім (тұқым) алу мен сүт сауу ... ... ... ... ... ... ... ауруы салдарынан
қысыр қалуын симптомдық бедеулікке ... Тек қана ... ... ... да аурулардан мал қысыр қалуы ... ... ... ... ... ... ... вестибулит, вагинит, эндометрит,
сальпингит, оофарит) немесе сол ... ... ... ... (аналық ұрық безінің гипофункциясы,атрофиясы мен склерозы,
күлдіреуігі, тұрып қалған сары денесі.). Жыныстық органдардағы ... ... ... ... аналық ұрық торшасымен кездесіп
ұрықтану үрдісінің өтуіне, зиготаның пайда болуына ... ... ... жиналған патологиялық экссудаттар спермийлер үшін өте
жағымсыз орта ... ... ... араласқанда тез арада
қырылып, өліп ... ... ... ... пайда болғанымен, ол ... ... соң әрі ... өсіп дами ... Ал ұрық ... ... ... гормондар түзілмегендіктен мал күйлемейді, күйлеген
малда овуляция болмауы мүмкін. Содан мал ... ... да, ... ... ... ... бедеу сиырлардың 50-30 пайызын құрайды.
Эксплуатациялық бедеулік Сиырлардың бұл бедеулігі, оның өте жоғары
дәрежедегі сүттілігінде деп көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... алдында сүт өнімділігі мен тұқым
сапасын жақсарту мақсаттары қатар тұрады.Тек ... ... ... ... ... ... алады. Майлылығы жоғары сүт өнімін беру кезінде
сиыр ағзасынан , сүтпен бірге көптеген қасиетті заттар шығып кетеді де, ... оның орны ... Сол ... зат ... процесі бұзылады да,
жануар ағзасында қан айналу жүйесі әлсізденіп, желінге көп мөлшерде қан
келуіне ... ... мен ұрық ... ... ... үйлесімділік
бұзылады. Эндокриндік үйлесімділікке әсер ... және ... ... ... Сонымен бірге фолликулды стимулдеуші және лютейн
гормонының бөлінуі бәсеңдейді. Осымен қатар ... ... ... ... ... себептерге байланысты, оның ішінде азықтандыру
жолы да өз әсерін тигізбей ... ... ... өнімді сүтті
сиырлардың жемделуіне және азық ... ... аса ... аударып сүт
өндіру кезінде сиыр ағзасына зиян келмеу жағына ... ... бөлу ... ... сүт алу және өнім ... мен ... мал төлшендігін үйлесімді
етуде Голандия, Финляндия және ... ... іс ... еске
алып яғни, сиырдың сүт беру кезеңін есептегенде 50-100 мың литрге дейін
көрсеткішке ... ... Р.П. ... пен А.П. Солдатов
(1969). Кукла атты сиырдың сүт беру қабілетінің жоғарғы ережеде екендігі
туралы ... ... 838 ... 300 күнде сүт беру кезеңінде 10955-л,
майлылығы 4,81 сүт бергендігін мысал ретінде ... Оның үш ... 300 ... 9000 ... көп сүт ... ... атты сиырдың
бұзаулап және ұрықтану кезеңдерінің аралығы 32-52 күн болғаны ... бар. ... ... сиырларда зат алмасу процессі
бұзылып сүт беру ... орта ... ... ... әкеп соғатыны айдан анық. Эксплуатациалық бедеуліктің алдын алу
іс шараларын ұйымдастыруда сиырларды дұрыс жемдеу және жоғары сапалы ... ... ... ... ұмытпау керек.
Жасанды бедеулік Бедеуліктің бұл түрін А.П. Студенцов жасанды бағытты
және жасанды алынған деп 2-ге бөлді. Бедеуліктің ... ... ... ... піштіру, ұрықтану жолдарын жатыр түтікшесін байлау;
күйлеген аналықты ұрықтандырмай мал ... ... ... ... ... Бедеуліктің бұл түрі жасанды – жасанды ... ... ... ... ... кетеді, өйткені ұрықтану мезгілін
өткізіп алу жыныстық циклдың бірнеше айға бұзұлуына әкеп соғады. ... ... ... асыл – тұқымдылыққа ... ... ерте ... ... алу ... ... ... ұрықтандыруды
дұрыс ұйымдастыру процесін жүргізудің дұрыс болмауы, аналық мал басының,
тана , ... ... ... бұзалуының басты сбебі болып саналады.
Ал, аналық сиырлардың жасанды ... ... ... негізгі
есебтері болып: А) ұрықтандыру жұптарын дұрыс таңдамау әсіресе, инбридингті
будандастыру; Б) ... ... ... таңдамау; В) ұрықтандыру
технологиясының бұзылуы яғни, шәуетті бір рет еңгізу, оның ... ... ... әлсіздігі; Г) ұрықтандырушы ... ... ... ... ... Д) сиырларды ұрықтандырудағы
дұрыс есеп жүргізбеу салдарынан; Е) мал ... ... ... ... ... ... Шәуеттің құрамындағы микробтың сиыр
организіміне антиген ретінде әсер ... айту ... ... мен
И.Мечников және М.Тушенов жыныстық жасушылардың тектілікке ... ... ... ... ... ... ... шәует улы
токсиндер,спермиоагглютининдер мен спер ... ... ... ... ... ... ... арқылы жылжуы, ұрық
безінің қызметінің бұзылуына әкеліп, мал ұрықтанбай калады ... - ... ... ... ... ... ... биологиялық,
патология- лық жаңа саласы құрылды. Ол тек мал ... ... ... ... ... ... мәселелердің болашағына жол
ашады. К.Братанов пен т.б. маман иелері антиденелердің көбею процессінің
әртүрлі ... ... бола ... ... айтады яғни, ұрықтану,
эякуляция,эмбрионның теліну ... ... ... ... ... ... ... белокты қоспа, зигота, эмбрион, төл антиген ретінде
әсер ете отырып, ағзада антигеннің пайда ... ... ... ... ... улы бактерия, бактериялық агглютининдерде антиген
ретінде әсер етеді. Иммундық дененің ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу процесіне зиян
келетіндігі дәлелденген, түсік түсуге әкеліп соқтыратыныда белгілі және ... ... ... ... ... ... денелер әр ағзада
бар, бірақ олардың концентрациясының аздығы сонша көбею процессінің дамуына
тікелей қарсы тұра ... ... ... ... ... ... К.И.Жадовец, В.И.Максимов, В.М.
Лукьяненко және т.б. ... ... қан ... ... ... ... сиыр, таналар төлшендігінің
бұзылуының бірден – бір себебі болып саналады. Әсіресе, ... ... ... ... сиыр, таналарды бірнеше рет ұрықтандырудан
соң және жатырдың қабыну ... ... ... бірінші күндері
байқалады, кейбір ... ... ... қолдан, киімнен,
аспаптардан, бұқаның жыныс мүшесінен түсіп шәуетке жан-жақты әсер ... В.А. ... 1963). Олар ... құрамындағы
спермилердің кейбір бөліктеріне ... ... ... ал ... сутегінің асқын тотығы, сүт қышқылы т.б. оның жойылып
кетуіне жол ... ... ... ... ластануда спермилер
тіршілігі тоқтап,шәуеттің ұрықтандыру қабілеті өшеді. (1 ... ... мен ... ... ... ... қолдан ұрықтандыру
кезінде байқалады. 1968 жылы ... ... ... мүшесінде, күпегінде,
кез-келген асылтұ- қым ... және ... ... ... саңрауқұлақтардың болатындығын анықтады. Өте жоғары дәрежеде
микробтар мен саңрауқұлақтармен ластанған ... ... ... ... мен
төлшендігіне кері әсер етеді. Ғалымдар шәуеттің ластану мөлшерін төмендету
үшін, түрлі дәрі - дәрмек ... ... ... ... ... (1958), ... (1960), ... (1964), А.Кермушин
(1963), Ф.Касумов (1963), Т.Зверева және әріптестері (1969), ... ... (1966) ... шәует алу үшін; оларды дайындау, шәует
жүретін қуысты тазалау, тазалықты сақтау сияқты ережелерді ... алу ... ... ... ... ... керектігі туралы айтады.
Ғалымдардың зерттеулері ... алу, ... ... ... және ... ... ... да жоғары деңгейде қолдануға
бағыттайды.Жасанды бедеуліктің алдын алу үшін тиісті ... ... ... қатан сақтау керек. Барлық жасанды ұрықтандыру станса
бекеттерінде Д.Д.Логвиновтың – ... алу, ... ... ... ... ... қолдану және Харьковтың байсогалдық әдіс
тәсілдерін және бір реттік құралдарды, ... ... ... ... (мано – ректорцер- викалды) қолдану, малды ұрықтандыруда ... ... ... өз ... пайдаланғандары жөн. Нышанды
бедеулік Симптоматикалық ... және ... ... уақытша
ұрықтанбай,ұрықтандыралмай қалуы.Сонымен қатар әртүрлі ... ... ... ... ... де ... Еркек және ұрғашы
малдың бедеу қалу себептерінің бір ... ... ... ... ... ... алу ... қан тамыр- жүрек қызметтерінің бұзылу
салдарынан да болады.Осындай ауруларға ұшырағанда дене қызуының көтерілуі,
қан құрамының өзгеру, зат ... ... ... ұшыраудың бірден –
бір нышаны (белгісі). 1950ж И.В. Заянчовский нышанды бедеулік жұмыршақ
жарақаты мен ... ... Г.В. ... мен Ф.Я, ... (1958), ... ... ... екендігін байқады. Сиырлардың нышанды бедеулігі
олардың гинекологиялық ауруына яғни, жатыр, ұрық жолы, ұрық безі мен ... ... ... ... Ғылыми әдебиеттегі авторлардың айтуы
бойынша гинекологиялық аурулардың таралуы әртүрлі болады. Орта есеппен
шаруашылықтағы ... ... ... ... 10-15 ... гинекологиялық
аурулар салдарынан болатыны мәлім. Патологиялық процесстің сиырлардың
жыныс ағзасында орын ... ... ұрық ... ... бұзады және ұрық
жолы мен жатырдың клегей құрамы өзгертеді және осы ... ... ... ... өту жолының қызтеттері бұзылады. Сиырлар мен ... ... ... ... төл беру ... ... ... байланысты:
1) жыныстық циклдың бұзылуы – анафродизия (жыныстық циклдың
болмауы), толықсыздығы ... және ... ... цикл),
нимфоманияның да ... ... 2) ... мен ұрық жолдарындағы
шырыштың жабысқақтығы әсерінен жыныс клеткаларының қимылы ... ... ... ... ... ... жыныс клеткаларының өлуі
жасушалардың ыдырауына, улы бактерияның, улы спермилер мен ... ... әкеп ... 4) ұрық ... ... ... 5) ... жатыр қуысына ене алмауы ұрық ... ... ... ... болады.
Б) Бедеуліктің түрлерін анықтау
Бедеуліктің себебі мен түрін ... үшін мал ... ... ... ... ... ... тәсілін
зерттеп барып бедеулікті анықтауға кірісу керек. Бұл мәсәленің ... ... ... ... ... – ветеринарлық бағытта
мал дәрігері, шаруашылық зоотехнигінің жұмыстары жандануы қажет. Мәселенің
кең ауқымдығын білген мал ... ірі қара мал ... ... оның құрамы, гендік мәселесі мен ірі ... ... ... ... білуі шарт. Шаруашылықта ұйымдастыру-зерттеу
жұмыстарын жүргізу Жем дайындайтын базамен, ... ... ... ... жолымен, таналардың жас ерекшелігіне қарай ұрықтандыратын
бұқалардың жағдайымен толық танысу. Жемге ... ... ... азық құнарын жоғарлату үшін ... 1. ... ... ... дер ... ... ... 2. Барлық ірі қара малы
тұратын қора, кешендерінің зоотехниқалық, ветеринарлық ... 3. ... ... ұрықтандыруды ұйымдастыруға ерекше көңіл бөлу:
кешендердің ... ... ... ... штат ... баса ... аудару керек; 4. Мал ... ...... ... инвазиалық аурулардың алдыналуға
байланысты; 5. Зоотехникалық және ... есеп ... ... ... 6. Мал ... фермасының штаты: меңгеруші, бригадир, ... ... ... ... және ... – мал ... фельдшер,
зоотехник, олардың жұмыс өтімі (стаж) еңбекақысына көңіл аудару қажет.
Барлық ірі ... ... ... ... 1. ... (қашқан) сиырлар
мен таналар; 2. ... ... ... (3-4 апта) 3. Бедеулер:
олардың ішінде жасанды бағыттағы бедеулікті және ... ... ай ... ... ... ... 15-17 айға ... таналарды
бөліп көрсету керек.
Қорытынды
Мал өнімдерінің төмендеуі,жоспардағы төлдің алынбауы, ауру малды
емдеуге, бағып-күтуге кететін ... өнім ... ... ерте есептен
шығуы, аталған себептерден келетін шығын мал өнімі жоғары болған ... ... ... ... ... сүйенетін болсақ барлық
індетті және жұқпалы емес аурулардан келетін зияннан ... және ... ... ... ... шығын 2-3 есе жоғары екені туралы
айтылады. Сиырмен құнажындардың бедеулігіне және сүт ... ... ... ... ... - малды дұрыс бағып-күтпеу, азығының
сапасының төмендігі, ұрықтанды- ру кезіндегі жіберілген қателіктер, жыныс
мүшелерінің аурулары, ... ... ... ... суыққа ұрынуы,
ветеринарлық- санитарлық ... ... Осы ... ... және сүт безі ... себептерін дер кезінде
анықтап,уақытында аталған ... жою, мал ... ... дамуына
оң септігін тигізеді. Сиырдың гинекологиялық және сүт безінің ... ... ... асқынуынан деп есептейміз-
буаздық патологиясы, туу және ... ... ... ... ... Қалтаев, Б.Д. Жукин, М.Н.Жоланов, Қ.У.Қойбағаров
Алматы 2011 ... ... ... ЖӘНЕ ... = ... ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет
Туғанан кейінгі аурулар Аналықтардың бедеулігі . Аталықтардың белсіздігі3 бет
"Сиырдың тақия қарнына зонд енгізіп емдеу"19 бет
"Сиырдың тақия қарнына зонд енгізіп емдеу."6 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
Дайындайтын сиыр сүтіне үйлестірілген гост стандартының ерекшеліктері57 бет
Етті бағыттағы сиырды азықтандыру19 бет
Етті бағыттағы сиырларды өсіру21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь