Муниципалды құрылым

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5
1.1 Муниципалды құрылымдар органдардың құрылуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

5
1.2 Муниципалды құрылымдар органдар және олардың функционалдық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
13
1.3 Муниципалдық басқарудың шетелдік үлгілері (Германдық үлгі) ... ...
17
2 МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ҚЫЗМЕТІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
23
2.1 Муниципалды құрылымдар мекеменің негізгі міндеті мен функциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
23
2.2 Муниципалды құрылымдар халықты әлеуметтік қорғау саясатының негізінде жүзеге асырылатын шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
29

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДЫ ДАМЫТУДЫ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЖОСПАРЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

43
3.1 ҚР халықты әлеметтік қорғау деңгейін көтеру бойынша атқарылып жатқан шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
43
3.2 Қазақстандағы халықты әлеуметтік қорғау бойынша ағымдағы стратегиялық жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
54
3.3 Қазақстанда халықты әлеуметтік қорғау саясатының перспективасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
65

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 71
Тақырыптың өзектілігі:Қазақстанда бүгінгі таңда әлеуметтік- экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне қадам басқалы тұр. Еліміз тәуелсіздік алған жылдардан бері, мемлекетіміз әлеуметтік бағытқа үлкен мән беріп келеді, себебі біз нарықтық әлеуметтік бағытты таңдадық.
Бірақ елімізде жүргізіліп отырған әлеуметтік саясат, әрине мемлекеттің қаржылық мүмкіндігіне, экономикалық дамуға байланысты. Соңғы жылдардағы экономикамыздың қарқында өсуі, ЖІӨ еселеп жоғарлауы әлеуметтік салаға құйылатын қаржының көлемін ұлғайтты. Бұның бәрі түптеп келгенде халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған мемлекетіміздің сындарлы саясатына байланысты.
Әлеуметтік-саяси шаралардың мақсаты нарықтық еркіндік принципінің әлеуметтік өтеу принципімен және әр адамның лайықты өмір сүруге ажырамас құқығының үйлесімімен қамтамасыз етілуі қажет, ал бұл міндеттерді шешуге және халықтың әлеуметтік әлсіз қабатына адамға лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік шаралардың жиынтығы оның әлеуметтік саясатын анықтайды.
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты сол елдің бастан кешіріп отырған экономикалық даму кезеңінен, сол мемлекеттің ұстанып отырған экономикалық саясатынан және тағы да басқа факторлардан тәуелді болады.
Еліміз әлеуметтік саясаттың қалыптасуы мен дамуында, әлеуметтік саясаттың заңнамалық негізін, негізгі бағыттарын жасап алды. Негізгі білім, денсаулық, демографиялық жағдай, халықты әлеуметтік қорғау мен қамсыздандыруға, зейнетақы төлеу, халықты жұмыспен қамту саясаты болып келеді.
Жалпы, біздің елдегі бұдан бірнеше жыл бұрын пайда болған децентрализациялау саясаты сол кездегі қаржы мен жауапкерлік тапшылығынан әлеуметтік салаларды орталық органдардың жергілікті билікке ысыра салу ниетінен туғанын да жасырмаған абзал. Енді әлеуметтік салаларға қаржы құйылып, қан жүгіре бастағасын бұл саясатты қайта қарау ниетінің туып отырғаны тағы бар. Оның үстіне миллиондаған бюджет қаржысы қоғамдық бақылаудан тыс қалғаннан кейін, оны жергілікті билік біржақты пайдалану және жемқорлық пен ысырап етудің үлгісін жасап отыры да бір шындықтың ұшы.
Аталмыш жайтты тағы бір жағынан алып қарағанда, елдегі облыстық мемлекеттік басқарым звеносы қолына мемлекетті федерациялауға алғышарт жасау үстінде: жергілікті барлық билік пен адам, бизнес, табиғат ресурсын бақылау және оларды үйлестіру мен жұмсау шоғырланғандықтан, облыстық әкімдікті жергілікті аумақтағы саяси суперсубъектіге айналуына мәжбүр етуде. Өйткені, облыстық мемлекеттік басқарым звеносын бақылау біржақты да тігіңкі түрде жоғарыдан төмен бағытталған, ал көлденең сипатты түрдегі қоғамдық және халықтық бақылау жоқтың қасы; тіпті болған күннің өзінде жергілікті өкілдік органдар әкімдік құрсауынан шыға алмайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Казахстан,
1997 ж.
2. Белиспаев А. Формирование органов самоуправления в Казахстане //
Мысль № 2 – 2010– с.10-15.
3. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления
муниципальным хозяйством. М. МОНФ. 1997 г.
4. Муниципальный менеджмент. Учебное пособие для вузов. - М.:ББ,
1997
5. Белиспаев А.М. Децентрализация власти и развитие местного
самоуправления в Республике Казахстан // Саясат № 4-5 – 2000 – с. 53
6. Демьяненко А.Н., Обушенков А.Л. Муниципальное управление:
Учебное пособие. Хабаровск-Н.Новгород. ВВАГС. 1998.
7. Местное самоуправление в зарубежных странах (информационный
обзор) / Под ред. Н.П. Медведева и др. - М.: Юрид. лит., 1994, 80 с.
8. internet: www. iatp.unibel.by/jornals/... htm.
9. Телебаев Г.Т. Некоторые проблемы введения местного самоуправления
в Республике Казахстан // Саясат, 2001, №1, С. 10-12.
10. internet: www. dppin.е11аt,kg/rus/.../htm.
11. Чеботарев А. Проблемы формирования системы местного самоуправления в Республике Казахстан // Правовая реформа в Казахстане. - № 1 (5). – 2000. – с. 12-16.
12. ҚР Заң жобасы «ҚР Муниципалды шаруашылық ресурстары туралы
Заңы».
13. Калиулы Ж., Марданов К. Местное самоуправление: взгляд со стороны
14. Деловое обозрение «РЕСПУБЛИКА» - № 38(70) от 4 октября 2001- с. 4.
15. Кубаев К.Е. Экономическая модель местного самоуправления //
Материалы конференции Ассоциации экономистов Казахстана. - Караганда, 2003
16. Жиренчин К.А., Ахметов М. Развитие института местного самоуправления в законодательстве современного Казахстана // Саясат. - №6. – 1998. – с. 60-64.
17. Кубаев К.Е. Формирование принципов и функции местного
самоуправления в Республике Казахстан // Транзитная экономика. - № 4-5. – 2002. - с.5-13.
18. Шимшиков Ж.Е. Теоретические основы экономической модели местного самоуправления // Вестник ЕАГИ. - №1. – 2003.
19. Шимшиков Ж.Е. Концептуальная основа экономической модели
местного самоуправления /Научные труды экономистов Казахстана о развитии конкурентоспособности местного бизнеса. Под научной редакцией проф. Байзакова С.Б. – Алматы, 2001. - с. 8-17.

20. Постников А.Е., Сафарова М.Р., Цивилева Е.Д. Обзор законов о местном самоуправлении государств - участников СНГ //Вестник Межпарламентской ассамблеи, №4, 1994, С. 35-49.
21. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Казахстан, 1997 ж.
22. Белиспаев А. Формирование органов самоуправления в Казахстане // Мысль № 2 – 2000 – с.10-15.
23. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным хозяйством. М. МОНФ. 1997 г.
24. Муниципальный менеджмент. Учебное пособие для вузов. - М.:ББ, 1997
25. Белиспаев А.М. Децентрализация власти и развитие местного самоуправления в Республике Казахстан // Саясат № 4-5 – 2000 – с. 53- 58.
26. Демьяненко А.Н., Обушенков А.Л. Муниципальное управление: Учебное пособие. Хабаровск-Н.Новгород. ВВАГС. 1998.
27. Местное самоуправление в зарубежных странах (информационный обзор) / Под ред. Н.П. Медведева и др. - М.: Юрид. лит., 1994, 80 с.
28. internet: www. iatp.unibel.by/jornals/... htm.
29. Телебаев Г.Т. Некоторые проблемы введения местного самоуправления
в Республике Казахстан // Саясат, 2001, №1, С. 10-12.
30. internet: www. dppin.е11аt,kg/rus/.../htm.
31. Чеботарев А. Проблемы формирования системы местного самоуправления в Республике Казахстан // Правовая реформа в Казахстане. - № 1 (5). – 2000. – с. 12-16.
32. ҚР Заң жобасы «ҚР жергілікті өзін-өзі басқару туралы Заңы».
33. Калиулы Ж., Марданов К. Местное самоуправление: взгляд со стороны / Деловое обозрение «РЕСПУБЛИКА». - № 38(70) от 4 октября 2001- с. 4.
34. Кубаев К.Е. Экономическая модель местного самоуправления // Материалы конференции Ассоциации экономистов Казахстана. - Караганда, 2003.
35. Жиренчин К.А., Ахметов М. Развитие института местного самоуправления в законодательстве современного Казахстана // Саясат. - №6. – 1998. – с. 60-64.
36. Кубаев К.Е. Формирование принципов и функции местного самоуправления в Республике Казахстан // Транзитная экономика. - № 4-5. – 2002. - с.5-13.
37. Шимшиков Ж.Е. Теоретические основы экономической модели местного самоуправления // Вестник ЕАГИ. - №1. – 2003.
38. Шимшиков Ж.Е. Концептуальная основа экономической модели местного самоуправления /Научные труды экономистов Казахстана о развитии конкурентоспособности местного бизнеса. Под научной редакцией проф. Байзакова С.Б. – Алматы, 2001. - с. 8-17.
39. Постников А.Е., Сафарова М.Р., Цивилева Е.Д. Обзор законов о местном самоуправлении государств - участников СНГ //Вестник Межпарламентской ассамблеи, №4, 1994, С. 35-49.
40. Аглешов К.Е. Проблемы формирования местного самоуправления в Республике Казахстан /Материалы международной научной конференции «10 лет независимости Казахстана: итоги и перспективы развития». Университет «Кайнар», 22-24 февраля 2001. - Алматы, Часть II, С. 269- 273.
        
        Мазмұны
|КІРІСПЕ..............................................................|3 |
|............................................. | |
| | |
|1 ... ... ... | ... ... | |
| ... ... ... ... мен | ... ... |5 ... ... ... органдар және олардың функционалдық | ... |13 ... ... | ... Муниципалдық басқарудың шетелдік үлгілері (Германдық |17 ... | |
|2 ... ... ... | ... ... | ... Муниципалды құрылымдар мекеменің негізгі міндеті мен | ... ... | ... ... ... ... әлеуметтік қорғау саясатының | ... ... ... |29 ... | |
| | |
|3 ... ... МЕМЛЕКЕТТІК МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДЫ | ... ... | ... ... | ... ҚР ... ... қорғау деңгейін көтеру бойынша атқарылып | |
|жатқан |43 ... ... | ... ... халықты әлеуметтік қорғау бойынша ағымдағы | ... |54 ... ... | ... ... ... әлеуметтік қорғау саясатының | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ӘДЕБИЕТТЕР |71 ... | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... ... жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа ... ... тұр. ... ... ... жылдардан бері, мемлекетіміз
әлеуметтік бағытқа ... мән ... ... ... біз ... ... таңдадық.
Бірақ елімізде жүргізіліп отырған әлеуметтік саясат, әрине мемлекеттің
қаржылық мүмкіндігіне, экономикалық ... ... ... ... ... ... ЖІӨ ... жоғарлауы әлеуметтік салаға
құйылатын қаржының көлемін ұлғайтты. ... бәрі ... ... ... ... ... бағытталған мемлекетіміздің сындарлы
саясатына байланысты.
Әлеуметтік-саяси шаралардың мақсаты нарықтық ... ... өтеу ... және әр адамның лайықты өмір сүруге ажырамас
құқығының үйлесімімен қамтамасыз етілуі қажет, ал бұл ... ... ... ... ... ... адамға лайықты өмір сүру деңгейін
қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... оның
әлеуметтік саясатын анықтайды.
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты сол елдің бастан ... ... даму ... сол мемлекеттің ұстанып отырған экономикалық
саясатынан және тағы да басқа факторлардан тәуелді болады.
Еліміз әлеуметтік ... ... мен ... ... ... негізін, негізгі бағыттарын жасап алды. Негізгі білім,
денсаулық, демографиялық жағдай, ... ... ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту саясаты болып
келеді.
Жалпы, біздің елдегі ... ... жыл ... ... болған
децентрализациялау саясаты сол кездегі қаржы мен жауапкерлік тапшылығынан
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... туғанын да жасырмаған абзал. Енді ... ... ... қан жүгіре бастағасын бұл саясатты қайта қарау ниетінің туып
отырғаны тағы бар. Оның ... ... ... ... ... тыс қалғаннан кейін, оны жергілікті билік біржақты пайдалану
және жемқорлық пен ысырап етудің үлгісін жасап ... да бір ... ... ... тағы бір жағынан алып қарағанда, елдегі облыстық
мемлекеттік басқарым звеносы ... ... ... ... ... ... ... билік пен адам, бизнес, табиғат ресурсын
бақылау және оларды ... мен ... ... облыстық
әкімдікті жергілікті аумақтағы саяси суперсубъектіге айналуына мәжбүр
етуде. Өйткені, ... ... ... ... ... біржақты да
тігіңкі түрде жоғарыдан төмен бағытталған, ал ... ... ... және ... ... ... қасы; тіпті болған күннің өзінде
жергілікті өкілдік органдар ... ... шыға ... ... ... ... ... атқару билігінің басты ... ... оның ... звеносы болып отыр деуге келмейді. Бұл жағдай
елді демократияландыру бастамасына кедергі келтіріп қоймай, оған ... бір ... ... тағы ... ... ... бұл ... билік
жергілікті бизнестің алаңсыз дамуына бірден бір тұсау болып, жергілікті
жекедара корпорацияларды қалыптастырды, өздерінен тәуелсіз бизнесті ... ... Бұл ... ... ... ... де, осы ... звеносында жатқанын жасыра алмаймыз.
Сонымен муниципалды құрылымдар қоғамдағы әлеуметтік ... әр ... ... өмір сүруге деген құқығын қамтамасыз етуге
бағытталған іс-шаралар жиынтығы. Бұл ... ... және әр ... ... ... ... үшін ... мемлекетке жүктеледі, бұл
мақсаттарда ол ... ... ... ... ... ... мен еңбек қатынастарын реттеуді жүзеге асырады, әлеуметтік қорғау
және әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... және ... ... әлеуметтік саясаттың негізгі бағыттарын құрайды.
Сондықтан дипломдық жұмыс тақырыбы «Муниципалды құрылымдар дамытуды
стратегиялық жоспарлау» деп ... ... ... ... ... ... ... теориялық әдістері, объективтіліктің, тарихтылықтың, ғылымдылық
принциптері қолданылды.
Бұл жұмыстың мақсаты муниципалды ... ... ... ... мазмұнын ашып, қазіргі жағдайына талдау жасап, ары
қарай дамыту және ... ... ... құрылымдарды қарастыру
2.Муниципалды құрылымдар саясатының дамуына талдау жүргізіп, ахуалын
қарастыру
3. ... ... ... ... жолдарын ұсыну
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 тараудан, қорытындыдан және пайдаланған
әдебиеттерден тұрады.
1 МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... құрылуы мен дамуы
«Кеңестік одақтың» ыдырау нәтижесінің Еуразия құрлығына ... бой ... ... жаңа ... ... ... жаңа
қоғам құруына итермеледі. Аталмыш он жыл кеңестік менталитеттің сарсаңға
түсе ыдырап, соны психология мен тың ... ... жаңа ... жаңа ... ... мойындатуда. Сонымен, келмеске ... ... ... жаңа ... ... объективті жағдайы
біз күткендей құшағын жаймады. Осылайша, егемен болумен ... он ... ... ... де ... қалыппыз. Егемендік дегеніміз - жаңа
мемлекет құру екен. Ал, біз оның ... жаңа ... ... қолға
алудамыз. Сондықтан да, бұл мемлекеттің қалыптасып дамуы ... ... ... жаңа ... ... ... ... дамыту
қажет болғандықтан, өз тарапымыздан сондай жаңа мемлекеттік құрылым
тұжырымдамасын қоғамдық ортаға ... жөн ... ... ... ... ... қолға алып отырған әкімшілік
реформасы біржақты және елдің әкімшілік құрылымын жетілдіруге ... жете ... ... бұл ... ... ... болатындығы қазырғы қордаланған мәселе тұрғысынан қандай ... ... ... ... жоғарғы атқарушы салалық органдар мемлекеттік
міндетті белгілегенімен, оның барысы мен нәтижесіне жауап ... ада ... ... бар. ... ... ... ... білім сапасы мен деңгейі облыс әкімдерінің рейтингісін анықтауға
тікелей қатысты шама болып отыр, ал министрлік рейтингісінің бұған ... ... әр сала ... ... ... ... рейтингісі
жоғарғы атқару органдарынан аластатылған, мұнымен бірге олардың үнемі
болуға тиісті жауаптылығы та ... ... ... елдегі бұдан бірнеше жыл ... ... ... ... сол ... қаржы мен жауапкерлік тапшылығынан
әлеуметтік салаларды орталық органдардың жергілікті билікке ... ... ... да жасырмаған абзал. Енді ... ... ... қан ... ... бұл саясатты қайта қарау ниетінің туып
отырғаны тағы бар. Оның ... ... ... ... ... тыс қалғаннан кейін, оны жергілікті билік ... ... ... пен ысырап етудің үлгісін жасап отыры да бір шындықтың ұшы.
Аталмыш жайтты тағы бір ... алып ... ... ... ... ... қолына мемлекетті федерациялауға алғышарт
жасау үстінде: жергілікті барлық билік пен ... ... ... ресурсын
бақылау және оларды үйлестіру мен жұмсау ... ... ... ... ... суперсубъектіге айналуына мәжбүр
етуде. Өйткені, облыстық мемлекеттік басқарым звеносын бақылау біржақты да
тігіңкі түрде ... ... ... ал ... ... ... және ... бақылау жоқтың қасы; тіпті болған ... ... ... органдар әкімдік құрсауынан шыға ... ... ... ... әсіресе, атқару билігінің басты тұтқасы
болып отырғанымен, оның нықты звеносы болып отыр деуге келмейді. Бұл ... ... ... ... келтіріп қоймай, оған қарсы
бірден бір звено екені тағы шындық. Бәрінен ... бұл ... ... ... ... дамуына бірден бір тұсау болып, жергілікті
жекедара корпорацияларды қалыптастырды, ... ... ... ... ... Бұл ... ... арқаудың негізі де, осы облыстық
басқарым звеносында жатқанын жасыра алмаймыз.
Әкімшілік - ... ... пен ... ... ... ... – аумақтық бөлінісі (ӘБ) жаңа формацияға орай,
ырықты ... ... ... ... ... ... мен
аумақтық әлеует ескеріле отырып, қайта құрылуы қажет. Нақтылай айтқанда, ӘБ
қазырғы облыстық звеноның кеңестік иерархиялы-тоталитарлық ... ... ... ... ... ... ... талабына сай мемлекеттік
органдармен алмастыру арқылы басы артық әкімшіл - әміршіл жүйенің түбірімен
аласталуына батыл әрекет жасалған ... ... ... ... ... ... барынша тиімді етіп реформалау
қажеттігі туып отыр. Бұл - ... ... ... де әртараптандыру
керек деген сөз. ... жоба ел ... ... мен ... ... ... ... жауап беруі тиіс. Сөйтіп,
аумақтардың шын мәнінде біркелкі ... ... ... ... ... ... ... жойып, тек қана аудандарға жіктелген бөліністен
тұруы - біздің демографиямызға да, ... ... ... да ... ... ... ... мүдде мен мемлекеттік төменгі ауқымдағы
мүдденің объектісі болғанда, ал ... ... ... ... ... ... самоуправление) қабыса отырып, жергілікті
билік субъектісі болса ғана интенсивті даму жолына ... ... ... ... экономикалық-әлеуметтік әлеуетіне орай үш сипатты:
- индустриялы немесе мегаполисті ... ... ... ... ... ... (ПА);
- агросекторлы немесе ауылды аудан (АА) түрде жіктеп, оларға сәйкес
мемлекеттік мәртебе берілу керек. Сонда ел ... ... 20 ... МА, ... ... ПА және ... АА болмақ.
МА – ды қазырғы және бұрынғы облыс орталықтары мен ... ... ... мен ... ... ... ... ал ПА–ға
индустриялық комбинаттар құраушы шағын қалалар мен оған таяу поселкелер,
шағын қала, ... мен ... ... ... АА ... ... ауыл ... негізделген шалғайдағы елді мекендер мен
шағын ... ... ... Елді бұлайша үш сипатты аудандарға жіктеу
мемлекет тарапынан оларды ерекшелігіне орай дифференциалды ... ... ... ... ... көздеуге итермелейді. Осылайша үш
түлік аудандардан құрылған аумақты бір аймаққа біріктіру ... елде ... ... ... ... ... бұл ... қазырғы облыс не
губерния ретінде ... ... ... ... ... ... меңгерім тән болмайды, аумақтық саясат ... ... ... ... ... әкімшілік әлеуетпен ұштастыратындай
өңірлік (аймақтық) министрліктер арқылы экономикалы-әлеуметтік ... ... ... ... ... де, ... де ... аудандық, облыстық деңгейдегі мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындар
енді барынша ... ... ете ... ... өз ... ... Ал, оларды шаруашылық-жарақ жағынан жергілікті әкімдік
арнайы бөлінген мемлекеттік ... ... етіп ... ... ... пен білім саласындағы былықтар үшін жергілікті әкім емес, жауапты
жоғарғы орган болмақ, ал әкім әлгі мекемелердің ғимараты мен ... ... ... Бұл жағдай елдегі меншік түрінің нақ па нақ үшке
бөлінуін талап етеді: мемлекеттік, Муниципалды құрылымдарқ және ... ел ... ... ... бес ... шығыс, батыс, оңтұстық,
солтұстық және орталық болып бөлінеді. Оның әрқайсысына шамамен әлгі үш
сипаттағы 40 ... ... ... ... бұл ... ... жатпағандықтан, аймақ бойынша өкіметтік билік
тармақтары (мәслихат, сот) ... бар ... ... мемлекеттік
органдардың аймақтық бөлімшелері болуы мүмкін. Сөйтіп, мемлекеттік өкімет
қазіргідей 3 сөрелі ... емес 2 ... ... ... жоғарғы және
төменгі. Сот билігін алсақ – Ұлттық ... Сот және ... сот, ... ...... және ... ... поселкелік) мәслихаттар, ал атқару билігі – Президент-Үкімет және
аудандық ... ... ... мен кәсіпорындар. Ал, аудандық
(ауылдық ... ... ... ... Өзіндік Меңгерімнің
(ЖӨМ) құрылымы болып табылады, бірақ заң ... ... ... ... жергілікті аумақта атқару жүктелетін болады. Сөйтіп,
аудандық деңгейде мемлекеттік басқарым мен ... ... ... ... ... ... болсақ; Министрлер кабинеті Президент
белгілеген міндеттің стратегиялық және тактикалық шешімін анықтап, іске
асырады; ... ... ... іске ... ... ... ... және бақылайды. Аудандық әкімдіктер Муниципалды
құрылымдарқ мүліктерге ... ... ... ... ... Жергілікті өкіметтің атқару саласы бойынша сәйкес түрде ауыл,
поселке меңгерушілері мәслихаттарда ... Ал, ... ... ... ... ... бірнеше кандидат ішінен аудандық мәслихатта
сайланып, кейін жергілікті сайлауда таңдалуы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
меңгерім субъектісі болғаны жөн және ... ... ... ... ... абзал. Ондай жағдайда ірі қала ... ... (мэр) ... стратегиясы мен тактикасын жасақтаумен және іске
асырумен айналысады да, ал ... және ... ... ... ... болады. Әмірді бастапқы кезеңде Президент тағайындап,
кейіннен қалалық ... ... ... ... ең көп ... алған
(пайыздық көрсеткіш бойынша) әрбір қалалық маңай (городские ... ... 20 ... ... ... ... ... жөн [5,74].
Әрбір аудан Муниципалды құрылымдарқ деңгейдегі дербестікке ие болып,
өзін өзі ... ... орай әр ... ... мен мүмкіндігіне сәйкес
мәдениет, ... ... ... ... және ... т.б. ... ... болуы керек.
Аудандық бюджет жергілікті салықтан құралады, ол ... ... ... құзырымен дотация көлемі анықталып, ... ... ... өз ... ... бір ... ... мүлкі арқылы жергілікті мәселелерді шешумен өзін өзі
басқарудың ... ... ... ... ... ... тігіңкі
бағыныстағы төменгі звеносы ретінде атқарушы өкіл болып табылады.
Мемлекеттік бағыныстағы шаруашылық субъектілерінің қызметін ... ... ... ... әлеуметтік және басқа салалары
бойынша белгіленген мақсатқа жұмылдыра отырып, сәйкес Аймақтық ... ... ... ... ... ... экономикалық,
меншіктік, құрылымдық мұрагері болып табылады. Бұл құрылымның ісі мығым
болуы үшін ... ... ... ... ... бір ... Аймақтық
Министрлік жөнінде болып, ал Министрдің Министрлер Кабинетінің мүшесі болуы
қажет болмақ.
Әкімшілік – аумақтық бөліністің бұлайша әлпеттенуі әр сала ... ... ... ... ... сол ... аудандық
мекемелер мен Аймақтық ... ... ... ... ... ... Ішкі ... басқармалары біріктіріліп, сол аймақ бойынша
ІІМ аймақтық департаментін ... Ал, ... ... ... учаскелік милиционерлер тобы мен бюджет шамасына ... өзге ... ... ... ... ... әкімшілік – аумақтық бөлінісін бұлайша “ойсырата”
өзгертуге ырықты экономикалы демократиялық ... ... ... де
қауқарлы және арзан басқару құрылымын құрауға итермелейтініне көп ұзамай-ақ
көз жетеді. Ал, қазырғы ... ... ... да, ... де
икемсіз әрі қымбат екенін, 25 млн-дық халқы бар ... 13 ... ал 20 ... ... ... мен ... салыстыру арқылы көз
жетеді. Аталмыш мемлекеттік құрылым жүйесі халықты билік пен ... ... ... және елдің бар ... ... ... ... ... ... ... шешуге негіз болады.
Сол кезде ауыл - ... ... - ... ... - ... ... бастайтын болады. Ырықты экономика мен демократия
жағдайында мемлекет басқару ... мен ... оның ... және
аумақтық (территория) сипатына да тәуелді екенін ескеру қажет.
Муниципалды ... ... ... ... мен ... мемлекет
пайда болғанға дейінгі ерте кезенде дүниеге ... ... ... ... өзін-өзі ұйымдастыру негізінде өмір сүруін қамтамасыз
еткен кейінірек ... ... өте ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық және таптық құрылымының ерекшелігіне
тәуелді бола бастайды. Бірақ сонда да ... ... ... ... ... түрі сақталынып отырды [7,54].
Муниципалды құрылымды ... ... ел ... ... ... ... ретінде түсіндіруге, яғни ол орталық
және жергілікті басқару органдарының арасында ... ... ... болды. басқару өкілеттілігін кімде-кім делегациялау туралы
сұрақ – ... ... ... ме, әлде ... ме, оны ... түріне байланысты яғни федеративті немесе ... ... ... ... ... да ... ... құрылымы орталықтандыруда концентрациялау ... яғни ... ... ... арасында қызметтерін бөлудің
салдарынан шығады. Сонда ол әртүрлі ... ... ... қарай құрылған демократиялық институт болып табылады.
Біріншісі атқарушы ... ... ал ... ... ... тән ... құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... мемлекет нақты анықтап берген шектен
шықпайтын қызмет ету саясы көрсетілген басқару түрі ... ... ... ... даму ... басқаруды жергілікті мекемелерге беру, ... ... ... ... ... тапсыру жүйесіндегі мәселеде және
Муниципалды құрылымды басқарудың ... мен ... ... ... ... ... қалыптастыру мәселесі үлкен маңызға ие болып
отыр.
Сөз жоқ, қарастырып отырған мәселе көп қырлы және көп ... ... Онда ... құқықтық, әлеуметтік, саяси, философиялық,
экономикалық және т.б. қоғамдық ... ... пәні ... ... ... тоғысқан. Мәселенің тәжірбиелік өзектілігі бұқаралық
ақпарат құралдарындағы әртүрлі публикациялар сериясында, немесе Муниципалды
құрылымды басқарудың ... ... ... ... ... ... шығады. Ғылыми, ғылыми-публицикалық жұмыстар мен
журналдағы мақалалар, конференция және ... ... ... ... ... отырып мынадай нәрселерге көңіл бөлінгенін
көреміз, оларда Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы және ... ... ... тар ... және ... негізіне көп
назар аударылғанын байқауға болады. Біздің ... ... ... кейінгі кездері аймақтық және жергілікті ... ... ... ... ... ... алып ... барып, Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы және мемлекеттік
басқару органдары ... ... ... ... бойынша да үлкен
дисскусияға айналуы, осы сұрақ мәселені дағдарысқа да ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен шиеленісуі
өмірден алынған немесе таза экономикалық-құрылымдың шығу тегіне қарай жалпы
теориялық және экономикалық ... ... ... етеді.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың экономикалық үлгісінің
жалпы теориялық негізінің абстрактілігінің логикалық ... ... ... ... ... ... Егер осы мәселемен айналысып жүрген саясаткер, басқарушылар ... өз ... ... пен ... ... пен ... арасындағы өзара байланыс, және өзара қарым-қатынас сұрақтарына
назарларын салса, адам, үй шаруашылығы, отбасы жергілікті қауымдастық ... ... ... ... ... ... өзара
байланысы өнімді, әрі жемісті болар еді.
Егер біріншілерін жергілікті жерлердегі өкілдіктер мен кейбір ... ... ... ... ... мәселе толғандырса,
онда керісінше айтылып отырған мәселеде делегациялау еркін түрде және ... ... ... керек, нақтырақ айтар ... ... ... ... ... тән ... тиімсіз атқарылуы мүмкін
емес қызметтерін және өкілеттіліктерін мемлекет ... ... ... ... зерттеушілер құдыретіне жатқызатын соңғыларын анықтап және
оларды классификациялау, бұл мемлекет пен ЖООБО (ОМСУ) арасындағы қызметтер
мен өкіметтіліктер ара ... ... ... ... ... ... қояды [9,22].
2) Зерттеулер ортасында өзінің күнделікті қажеттіліктерімен, өз
табиғатына сай, экономикалық құлқы мен ... ... ... ... ... адамның өмір сүру жүйесі мен оның отбасы, үй ... ... ... және ... ... ... ... қоғамы институтының тарихи қалыптасуы мен эволюциялық жолмен жүруі
тиіс ... ... ... ... құрылымыдың экономикалық
үлгісінің құрылысының бастауы болып адамның өзінің экономикалық үлгісі
тұруы қажет, ... ... ... ... яғни жеке ... ... басты мүддені қорғауда «рационалды максимизатор» болуы
тән. «Экономикалық адамға» не оның үй шаруашылығына ... ... пен ... ... басқарудың құрылымы қажеттілігі тек
өзі ойлаған пайда мен өз ... ... ... болмаса ғана жергілікті
қоғамдастыққа бірігуге барады. Яғни, жергілікті қоғамдастық өзіне тән ... ... ... тек еркін түрде ғана құрыла алады, ... да өмір ... ... ... жеке іс-әрекетінен гөрі бірігуде ... ... ... ... ... ... ... құрылымды басқарудың
құрылымы органдары ... ... ... ... қарсы болмауға
негізделеді, ол мына жағдайда, яғни жергілікті қауымдастық ұсынып отырған
игіліктер ... және сол ... ... ... ... «оппортунистік мінез-құлқын» ескере отырып, оның «билетсіз» және
«фрирайдерлігін» туғызбау мәселесін ескеру қажет.
5) Жергілікті қоғамдастық пен ... сай ... ... ... ... ... өмір сүру ... қалыптастыру мен
жүзеге асыру мақсатында құрылады, ... оның ... ... ... және ... ... ... Басқарудың демократизациялануына байланысты Муниципалды
құрылымды басқарудың құрылымыдың ... ... ... ... ... ... қалады. Өйткені, жергілікті ... ... ... ... ... ... қауымдастықтың құрылуына алып
келеді, осыған сәйкес Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары
мен муниципалды ... ... ... ... ... ... ... | | ...... | | ... ... |
| | | ... ... ... ету |
| | | | | | |
| ... ... | |
| |
| ... ... ... – |
| ... ... ұйымдастырушы және |
| ... ... ету |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | ... 1 ... басқару» түсінігінің мазмұны (3(
Мысалы, Батыс Европада шаруа қожалықтарының ... ... ... қалу ... деп те ... және ол ... ... жоғары»
деген принципке сүйенеді. Жүздеген жылдар бойында ... ... ... ... ... қайта бөлу, өзара көмек, дәулетті
қожайындардың жалпы мұқтаждықтарды қаржыландыру еріктілігі сияқты бүтін бір
әдіс-тәсілдер жүйесі қалыптасты. Әр ... ... ... ... ... ... әр жылдарда жердің өнімділігінің тез өзгеруінен аман алып
қалу үшін ... ... ... ... органдары | ... ... ... ... | | |
| |  | | | |
| | | | | | | | |
| | | |
| | | ... | ... ... |
|қызмет | | |
| | | ... ... ... | ... | | | | | | | | | ... 3 Муниципалды басқару базасы.(3(
Осы мәселені шешуде нормативтік экономикалық ғылым міндеті жергілікті
өзін-өзі басқарудың ... ... ... сай, жалпы
жинақталған болуын және жер-жерде оларды игеруге ұсыныстар жасалынуы қажет.
Осындай Муниципалды ... ... ... ... ... дейінгі қазақтар тарихынан байқаймыз, онда көшпенді шаруашылық
рулық ... сай ... ... ... ... орта сияқты фирма немесе үй шаруашылығы
басында «рационалды максимализатор» - «экономикалық ... ... ... ... ... ... Муниципалды құрылымды басқарудың
құрылымы отаны немесе соған сәйке жергілікті бірлестікті ... ... ... (үй ... яғни – жеке ... мен ... ... боладын болса, ал жергілікті жерде өмір сүруді
қамтамасыз ету қоғамдық маңызды игілікті өндіруші жергілікті (муниципалдық)
шаруашылық бағытында ... ... (үй ... ... айырбас ортасына ауыса отырып
және қоғамдық игілікті өндіре отырып, әрбір жергілікті ... ... ... ... ... бола ... ... Муниципалды құрылымдар органдар және олардың функционалдық қызметі
Муниципалды ... ... ... - (лат. ... бір ... ... жалпы заңнама негізінде ... ... ... ... ... ... Жергілікті салықтық төлемдерді енгізу;
• Жергілікті бюджетті құру және үлестіру;
• Аймақ тұрғындарына бағытталған әлеуметтік шараларды іске асыру.
Муниципалды құрылымдар ... ... ... билік органдар
иелігіндегі меншік жатады.
Муниципалды құрылымдар бюджет дегеніміз – жергілікті салықтар ... ... және ... ... ... әлеуметтік
шараларды іске асыру мен жергілікті бюджеттіі үлестіруге жұмсалатын ... ... ... ... ... және ... ... түрлерімен
салыстырғанда өте ерекше болып табылады. «Муниципал» - ... ... ... ... сөздурінен шыққан «қаланы
басқару» деген ... ... Ал, ... ... сөзі ... - өзі ... құқығын білдіреді. Әдетте Муниципалды құрылымдарқ
меншікке өкімет ұйымдары ... және ...... ... ... Республикасында осындай мүліктер коммуналды меншік деп
аталады. Әр түрлі эканомикалық жүйе ... ... ... ... ... оның ... түрінің мейлі бұрынғы, ... ... ... жоққа шығармайды. Меншіктің барлық түрінің араласуы мен ... ... ... және барлық қоғамның дамуына оң әсер етеді.
Муниципалды құрылымдар қрылымдар ... ... ... қорғау
шараларына келесілер кіреді:
Тағайындалған айлық зейнетақының (жәрдемақының) орташа мөлшері еңбек
және әлеуметтік қорғау органдарында ... ... ... ... ... ... айлық ... ... ... ... ... қатынасы ретінде
есептеледі. Зейнетақы алушылар саны – зейнетақымен қамсыздандыру туралы
заңнамада ... ... ай ... ... сома ... ... ... аяғындағы (басындағы) саны. Зейнеткерлердің жалпы
саны әлеуметтік қорғау органдарында есепте тұрған зейнеткерлердің ... саны ... ... және ... ... мен балалар) арналған интернат-
үйлері - күтім, тұрмыстық және медициналық қызмет көрсетуді қажет ... мен ... ... ... арналған медициналық-әлеуметтік
мекеме.
Мүгедектердің саны мүгедек деп тану кезеңіне қарамастан ... ... ... ... ... ... мүгедектердің құрамын
сипаттайды.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы принципі – ... өз ... ... ... ... өз органдарын қалыптастырған,
тұрғындардың өмірін ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... мен ... Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың
табиғи белгіленген құбылыстығын айғақтайды.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... ... даму ... мен ... заңдылық талаптары өз бейнесін
табады. Оған мыналыр тән:
• Принцптер муниципалдық биліктің құрылысы мен қызмет өтуін айқындайды.
... ... ... ... құрылымы мәнін, өзіне ғана
тән ерекше белгілері мен бейнесін ... ... ... жергіліктіөзін-өзі басқару жүйесі сапасының бағалық критеийі
ретінде де жүре ... ... ... ... принцптерінің бастауы
мен идеясына жауап бере алуына байланысты болады.
• Муниципалды құрылымды ... ... ... Муниципалды құрылымды
басқарудың құрылымы институты дамуының сабақтастығының сақталуына ... ... ... ... ... ... ... мәнін бейнелей алады.
• Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы принцпі өзінің құқықтық
негізін Муниципалды ... ... ... ... ... ... Еуропа кеңесіне мүше елдердің муниципалдық заңдылығының
құқықтық фундаменті ретінде қызмет етеді (4(
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы принциптерін жүзеге ... ... ... түрі мен ... ... ... сай, сондай-ақ заңда бекітілген құқықтар мен ... ... ... қамтамасыз етілуі тиіс.
Муниципалды құрылымды басқарудың ... ... ... ... Жергілікті мәндегі сұрақтарды шешудегі еркіндіктер;
ә) Жергіліктіөзін-өзі ... ... ... ... мен ... ... асыруда мемлекеттік билік орамдары өзара
байның өзара байланысы мен ... ... ... ... әрекеттесуі жатады;
б) Жергіліктіөзін-өзі басқаруда өз өкілеттілігіне сай метериалдық не
қаржылық ... ... ... тұрғындар алдындағы органдар мен
лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі;
г) адам мен азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... және әрекетінің
заңдылығы;
е) Жергіліктіөзін-өзі басқару әрекетінің жариялылығы;
ж) Жергіліктіөзін-өзі басқару ... бір ... ... ... ... басқаруда мемлекеттік кепіл;
и) әр принципті жеке-жеке қарастырамыз.
А) жергілікті маңызы бар сұрақтарды шешуде ... ... ... ... ... ... отырып
муниципалды құқық нормаларының мазмұнын айқындайтын ... ... ... ... ... бар ... ... түрде шешуде жергілікті
референдум, муниципалды сайлау т.б. да тікелей шешім ... ... және сол ... ... және ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.[6,47]
• Аталған принциптерді жүзеге асыру Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... арқылы
жүреді. Жергіліктіөзін-өзі басқару органдары муниципалды меншікті
дербес басқарып, жергілікті бюджетті ... ... ... ... ... мен ... ... Жергілікті сұрақтарды шешуде Жергіліктіөзін-өзі басқару органдарының
әрекеттеріне мемлекеттік биліктің араласуына тиым салады, Муниципалды
құрылымды ... ... ... ... ... ... Муниципалды білім беру пәндерді жүргізудің өзі
белгілеген жалпыға міндетті ... ... ... ... ... мен даму ... ... шешімдерді азаматтар өз еріктерімен қабылдаған жағдайда,
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары мен ... ... сол ... ... ... орналасқан ұйымдық құқықтың
түріне тәуелсіз өндірістер, ... мен ... үшін ... ... табылады.
Осы шешімдерді орындамау және талапқа сай атқармау оларға ... ... ... ... құрылымдардың дербестігі өз өкіметтілігі шегіндегі
муниципалды құқық нормаларымен ... ... ... ... ... шегі Қазақстан Республикасы
Конституциясы, заң, ... және ... ... ... ... ... ... заң бекіткен
шекарадағы басқа билік органдарының құзыреттілігіне кірмейтін оған
қатысы жоқ, ... ... ... өз ... ... ... толық жүзеге асыруға ерікті.
В) Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі органдар және мемлекеттік
билік органдарымен өзара әрекеттесе отырып, ортақ міндет пен қызметтерін
жүзеге ... ... ... ... ... мемлекеттік
билік органдары жүйесіне енбейді. Мемлекет ... ... ... ... ... бір деңгей ретінде халықтың өз билігіне өз
еркімен жүзеге асыру түрінде қабылдады. ... өз ... ... ... ... ... ... органдары мен мемлекеттік билік
органдары арқылы жүзеге асыра алады.
Бұл аталған принцип бойынша ... ... беру ... жауап бере отырып және тиімді басқаруды қамтамасыз етеді. Сөйте
отырып өзінің ішкі ... ... ... ... заңдылықтың
ережелерін бұзбауы керек. Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... өзі ... ... керек [7,23]
Осы аталған принциптің негізінде Муниципалды құрылымды басқарудың
құрылымы органдары мен лауазым иелері мемлекеттік ... және ... ... қатынасы құрылады. Ол заңда былай орнықтырылған:
а) Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... ... ... лауазым иелеріне
тағайындалған билік органдарымен ... ... ... ... Мемлекеттік билік органдары мен мемлекеттік лауазым ... ... ... құрылымыда жүзеге асыруға рұқсат
етілмейді;
б) Муниципалды құрылымды ... ... ... ... қызметкер категориясына жатпайды;
в) Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдарының және ондағы
лауазым ... ... осы ... ... ... мен ... ғана ... жойып немесе сын шешімі бойынша ондағы жарамсыз деп
танылады.
Сонымен ... ... заң ... Муниципалды құрылымды
басқарудың құрылымы органдарын мемлекеттік органдардың ... ... ... етіп қана ... ... ортасындағы тығыз қарым-
қатынасты да орнатады[8,23]
2. Муниципалдық басқарудың шетелдік үлгілері (Германдық үлгі).
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың ... ... ... ... басқарудың құрылымыдың Америкалық түрі деп те
аталады.) Бұндай жүйе Америка Құрама Штаттарында, Канада, Австралия, Жаңа
Зеландия ... ... ... кең тараған.
Англосаксондық жүйенің басты ерекшелігі – жергілікті сайланбалы органды
бақылап, «қамқоршы» ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің Муниципалды құрылымды басқарудың
құрылымыға ықпал етіп отыратын механизмі бар. Мысалы, Англиядағы ... ... ... ... ... құзіретіне берілген мәселенің
іске асырылуын толық бақылап отырады. ... ... ... басқарудың құрылымыдың өз өкілеттігі деңгейінде ... ... ... Ал ... деп ... ... ... қаржы механизмдерін
пайдалана отырып ... ... т.б.) ... ... әсер ете ... Бұл жүйенің екінші бір ерекшелігі –
Муниципалды құрылымды басқарудың ... ... заң ... ... ... ғана ... асыра алады. Муниципалитет жеке
автономиялық құрылым есебінде парламенттің ... ... ғана ... ... ... ... ... – статуттарды –
парламент ... ... ... пен муниципалитеттің өзара қарым-қатынасы заңмен
белгіленеді.
Өмірдің барлық саласына ... ... ... ... ... ... жердің мәселесін шешуді де халыққа ... ... ... ...... (бұрынғы – Кеңес депутаттары) – халық
билігі ретінде қалғанымен, шын мәніндегі билік тұтқасы ауылдарда – ... ... ... – аудандық партия комитеттерінің қолында
болды.
Бірқатар елдерде барлық жергілікті мәселелерді шешу ... ... ... ... ... жоғарыдан тағайындалған, бастықтың қолына
беріледі. Ол әр жерде әр ... ... ... префект, комиссар,
т.б.). Бұлар мемлекеттік әкімшілктің бір құрамы болып табылатын жергілікті
басқару ... ... ... Бұндай құрылым – тікелей
мемлекеттік ... деп ... ... ... ... жергілікті ... ... ... ... ... ... түрінің
пайда болғанына 2000 жылдан асты. Рим мемлекетінің римдіктермен ... бар ... ... ... мен ... ... деп
атаған.) Бұл органдардың негізгі ...... ... ... ... және ... ... тұрған
мемлекеттк органға тікелей бағынышты болмауында. Нақтырақ ... ... ... ... ... ... Мысалы, Словакияның Муниципалды
құрылымды ... ... ... ... ... ... тікелей Парламентке шағымданады. Осындай сайланбалы басқарудың түрін
муниципалдық, ... ... ... ... Кеңесі, т.б. деп ... ... ... ... (мэр, бургомистер, староста, т.б.)
сайланған Кеңес мүшелерінің ішінен ... ... ... ... ... қол ... ... істейтін чиновниктер мен кеңесшілерді ... ... ... ... ... ... басқару –
демократиялық қоғамға жақындау. Бірақ мұнда да әкімшілік атқару ... ... оның ... ... ... мүмкіндігіне тікелей байланысты.
Мемлекеттің территориялық құрылымы
Мемлекеттік билігі таралатын барлық жер (аймақ, өлке, ... ...... ... болып табылады. Ал мемлекеттің территориялық
құрылымы – мемлекет пен оның ... ... жеке ... ... ... Бұл ... мемлекеттің рөлін үкімет
атқарса, территория құрайтын жеке бөліктердің қызметін облыстар, ... ... т.б. ... ... ... әр елде әр ... (провинция,
департамент, қауым, т.б.).
Мемлекет өз қызметін тиімді жүргізу үшін әкімшілік-территиориялық
бөліктер ... ... ... ... өзінің билігін жүргізеді, жалпы
мемлекеттік саясатты жүзеге асырады.
Әкімшілік-территориялық ... ... ... ... бар, ... бұл жерде жергілкті биліктің жүйесін жасап,
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... билік жүйесінің) өзінен жоғары тұратын билік деңгейімен және
мемлекеттік басқару органымен ара ... ... ... ... ... ... қажеттілігінен туғаны сөзсіз. Мемлекеттің
территориясы кеңейіп, бір қаланың деңгейінен шыққан уақытта, сол ... ... ... ... мақсатында арнайы басқару органы құралады.
Патша немесе хан (монарх) ... ... ... отырған кезінде елдік
әкімшілік-территориялық бөлінісі өте қарапайым болатын. Елді ... бөлу ... ... өзі ... және оның ... ... басқарушыларын қойды.
Әрина, патша да көзді жұмып, «мына жер ... өлке ... оған ... ... ... жататын болсын деп» жобамен айта салмағаны белгілі.
Белгілі бір өлкені, керек десеңіз ... жеке ... етіп алу ... адамдардың экономикалық ерекшелігін, тарихын, ұлтын, т.б. ескеру
қажет.
Сонымен қатар, әкімшілікті тиімді жүргізудің талаптары да ... ... ... ...... ... ... тәртіп бақылау, алым-салықты
жинау, т.б.
Үлкен, ірі мемлекеттердің әкімшілік-территориялық ... көп ... ... Шағын территориялық бөліктер, өздерінен ірі территорияларға
қосылады. Демек төменгі сатыдағы ... ... ... ... ... ... ... түсті. Оның өзі өзінің алдында тұрған (одан
да ірі) территориялық-әкімшілікке бағынады. Осы көп ... ... ... ... билігіне алып барды [11,25].
Европа тарихына көз ... ... ... ұсақ ... бір орталыққа бірігіп, ірі мемлекет құрғанын ... ... ... ... ... ... ішкі билік жүйесін сақтап та
қалатын еді (Германиядағы ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің де бірігуін көруге болады. ... ... бұл – ... ... ... жүрып отырды, жеңіске жеткен
мемлекет, жеңілген елдің белгілі бір ... ... ... Ал ... ... ... мемлекеттік белгісін сақтай отырып, өзінен күшті
мемлееттің қол астына кіруге де мәжбүр ... ... ... қоғам дамыған сайын, төменгі сатыдағы
территоияларда – қалалар мен ауылдарда - ... ... ... ... ... бұл ... ірі қалаларға да тарады.
Қазіргі кезеңде мемлекеттің территориялық құрылымы, олардың арасындағы
қарым-қатынас, билік түрлерінің ... ... мен ... ... ... ... ... тағы бір мәселе – территориялық құрылымның
түрі мен ондағы басқару ... ... заң ... және ... жүйесіне де әсер етеді.
Қазақстан өзінің тәуелсіздігін жариялап, демократиялық қоғам құруға бел
байлаған күннен бастап, жаңа мемлекеттік құрылымның түрлерін енгізу ... ... ... ... ... азаматтық қоғамның алғашқы
баспалдағы болып ... ... ... басқарудың құрылымы
жүйесінің соңғы Конституциядан орын алудың өзі осының ... ... ... ... ... Қазақстан үшін,
қазақ халқы үшін мүлдем жаңа, жат ... деп ... ... Атам
заманнан бері әр ауыл, әрбір аймақ өзінің ішкі мәселесін өздері ... хан да, ... да ... ... бір қауымның (ата, ру) ішкі
жұмысын былай қойғанда, ауыл арасындағы, ата-ру арасындағы ... ауыл ... ... ара биге ... ... ... ... мемлекеттік билік болып табылатын – Хан билігі
жергілкті мәселелерді шешуге ешқашан араласпайтын. Ханның жұмысы – ... ... ... ... қарым-қатынас, соғыс пен бітім ... ... ... ... ... ... бағытын белгілеу
болып табылады. Ал ұлыстың ісі – сол жердегі өмір сүретін жандардың ... шеше ... ... (Осы жерде бұрынғы тоталитарлық қоғам негізінен
шығатын, ақылға симайтын, бірақ, өкінішке ... өмір ... ... бір ... айта ... ... сияқты. Бір орталыққа қатаң
бағындырылған тоталитарлық құрылым әр ауданның, одан ... ... қай ... егін сеуіп, қашан жинауына дейін өздері шешетін. Егін
пісіп, жерге ... ... ... ... да, ... ... не облыстан
түсетін нұсқауды күтіп отыратын... Бұл, бүгіндері шектен шыққан ақымақтық
сияқты көрінетіні сөзсіз, бірақ ... құл етіп ... мен ... ... бермеудің тамаша әдісі болатын)
Қазақ халқының жергілікті мәселелерін көзі қарақты, көкірегі ояу,
өмірлік тәжірибесі бар сол ... ... ... Оның ... ... ... да ... жасы тоқсаннан асқан қарт болуы да шарт емес, әңгіме
сол жердегі ... ... ... ғана ... Тым ... ... қатысы бар мәселелер ауылдың сыйлы адамдарының бас
қосуында шешілетін. Керек десеңіз, қазақтар тығыз отырған жерлерде ... ... ... сөз (демек, ұғым) сақталған. Үлкен ас берудің
алдында сол асты ұйымдастырушылар ет ... ... ... ... шақырып, бір мал сойып, мәслихат өткізеді. Осы отырыстың үстінде
алдағы болатын астың барлық мәселесі сөз болады: жұмыстар бөлініп, ... ... ... мал ... қандай үйлерге қонақ
түсірілетініне дейін нақты белгіленіп қойылады [3].
Ұлтымыздың өзін-өзі басқарудың тағы бір көрінісі – асар ... ... ... ... келе ... ... ... де
жүзеге асуы екіталай) көптеген адамдардың бір ... ... ... талап ететін кезеңде асар жасалынады. Әсіресе үй салғанда сол үйдің
төбесін жабуға келгендеасарға ... ... ... ... ... ... ... құрылымыдың европалық жүйесі.
(кейде континентальдық жүйе деп те аталады.)
Көптеген батыс елдері Англосаксондық жүйеден көрі ... ... ... Бұл ... ... ерекшелігі – жергілікті мемлекеттік басқару
мен өзін-өзі ... ... ... ... бұл жүйеде орталық
үікметтің ... ... ... тұрғысынан бақылауға
(«қамқорлыққа») алуы басым. Орталық ... ... сол ... түрлі бюрократтық әдіс-тәсілдер де баршылық. Мысалы, жергілікті
органдардың шешімін қолдау не ... ... ... тоқтату, кері
шақырып алу, жергілікті органды тарату, т.б. Осылардың бәрі бір ... ... ... ол – ... ... қызметін Орталыққа
тәуелді ету.
Бургомистр мен бөлім меңгерушілері қалалық ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар ол –
кеңестің де төрағасы.
сайлайды
сайлайды
басқарады
сайлайды
жасақтайды ... 4 ... ... ... солтүстік германдық үлгісі
(Төменгі Саксония, Солтүстік Рейн-Вестфалия)
Муниципалдық кеңес Кеңестің төрағасы және ... ... ... ... органының жетекшісі ретінде қауымның директорын
сайлайды. Өкілдік орган, магистраттық ... ... ... органға
қарағанда күштірек болады.
басқарады
бақылайды
құрайды
сайлайды басқарады
сайлайды
(Баден-Вюрттемберг, Бавария)
Сурет 5 Муниципалды басқару ... ... ... ... үлгі бойынша муниципалдық Кеңес пен бургомистрді азаматтар тікелей
сайлайды. Бургомистрдің қызметі өте ... ол ... ісін ... ... ... ... ... төрағасы болады.
мүше
сайлайды
басқарады
сайлайды
жасақтайды
бақылайды басқарады
сайлайды
Сурет 6 Жаңа құрылған бес федеральдық жерлердің коммуналдық құрылымы
Муниципалдық жиналыс төрағаны ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда өкілдік орган ... ... ара жігі ... ... ... немесе қалалық Кеңес бургомистрді, ал кей жағдайда,
бөлім меңгерушілерін сайлайды.
... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
– Кейде бургомистер мен бөлім меңгерушілері ... ... ... ... ... даму ... не жеке мәселелер жөніндегі шешімнің
жобасын дайындайды.
Франциядағы Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... коммуна өз Кеңестерін сайлайды, ал Кеңес өзінің
құрамынан мэр ... ... Мэр өз ... ... Кеңестің
бақылауымен жүзеге асырады.
2 МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... міндеті мен
функциялары
Муниципалды құрылымдар мекеменің негізгі міндеттері:
1) аймақтағы саяси ... ... ... ... ... саласындағы қызметін үйлестіруді жан-жақты қамтамасыз ету;
3) Басқарманың құзырындағы мәселелер бойынша ... ... ... ... ету; мемлекеттік қызметкерлерді
даярлау, қайта даярлау және біліктіліктерін арттыру мәселелері ... ... ... ... ... аймақтағы қоғамдық-саяси ахуалды болжау және мониторинг, талдауды
ұйымдастыру; саяси партиялар және өзге де ... ... ... ... ... ... үшін практикалық ұсыныстар әзірлеу;
аймақтық деңгейде мемлекеттік ... ... іске ... ... ... ... құралдарының мемлекеттік тапсырысты
орындаудағы қызметін үйлестіру; үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) қызметін
үйлестіру;
11) ... ... ... ... ... пен
ынтымақтастықты ұйымдастыру; қоғамның әлеуметтік мәні бар ... ... ... ... жастар саясатын жүзеге асыру; саяси партиялар, қоғамдық-
саяси қозғалыстар, діни ... ... ... ... саяси
партиялар, қоғамдық-саяси қозғалыстар, діни ... ... ... арналған концептуалдық негіздер мен практикалық
ұсыныстар әзірлеу;
Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... тәртіппен төмендегі фунцияларды орындайды:
1) ішкі саясат саласы бойынша аймақтағы мемлекеттік ... ... ... және ... ... үйлестіру, ішкі саясат
саласындағы бірыңғай аймақтық іс-әрекет жоспарын келісімге келтіру және
әзірлеу; ақпараттық-идеологиялық, ... және ... ... ... үшін саяси мәні бар жылдық және ... ... ... ... ішкі ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдылықтарын, Президенттің Қазақстан халқына Жолдауларын,
әлеуметтік-экономикалық және саяси дамудың ... ... мен ... бойынша бағдарламаларды әзірлеу және іске асыру
жөніндегі жұмысты үйлестіруге ... ... ... ... ... ... бойынша жұмысын, саяси жоспарлауын жақсарту
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... кіретін облыс Әкімінің
шешімдері, өкімдері, заң актілері, ... ... ... және ... ... ішкі ... басқармасы құзырына кіретін
ішкі саясат мәселелері ... ... ... бағдарламаларды
әкімшілік қамтамасыз ету;
4) басқарманың қаржылық-экономикалық жұмысын жүзеге асыру; басқарманың
ұйымдастыру-кадрмен жұмысын жүзеге асыру, ... және кадр ... ... ... бойынша шешімдерді іске асыру; бос мемлекеттік
әкімшілік қызметке ... ... ... ... дипломдық
комиссиясының, Басқарма қызметкерлерін аттестациядан ... ... ... ... ... ... жөніндегі комиссиясының
қызметін ұйымдастыру;
5) Басқарма қызметкерлерін марапаттауға ұсыну үшін құжаттар әзірлеу;
құжаттардың уақытылы және ... ... ... ҚР Президентінің және Премьер-Министрінің, Президент Әкімшілігінің
және Премьер-Министр Кеңсесінің тапсырмаларының, Президенттің ... ... ... пен ... ... мен
ведомстволардың, Әкім мен Әкімнің орынбасарларының, Басқарма басшылығының
қаулылары мен шешімдерінің, Басқарма ... ... ... ... ... мен ... орындалуын қадағалау; Басқарма
құзырына кіретін мәселелер бойынша ҚР ... ... ... ... мен ведомстволарға ақпараттық материалдарды беру
Графигіне сәйкес мониторинг және талдау ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
7) ішкі саясат мәселелері ... ... ... ішкі ... бөлімдеріне талдау материалдарын, мемлекет саясатын жетілдіру
бойынша ұсыныстар даярлау. Орталықтағы және жергілікті жерлердегі ... ... ... ... қоғамдық-саяси ахуал, діни, ақпараттық-
насихаттау және идеология салаларындағы өзгерістер т.б. жөнінде басшылықты
уақытылы хабардар ету; ... ... ... ... діни бірлестіктер, тәуелсіз ... ... ... жөнінде компьютерлік деректер базасын қалыптастыру және
жедел режимде болуын қамтамасыз ... ішкі ... ... ... ... мен ... ... Әкім аппаратына ақпарат беру жүйесін ұйымдастыру; үкіметік емес
талдау және ғылыми орталықтармен өзара ... ... ... ... ... құзырына кіретін мәселелер бойынша анықтамалық
және өзге әдебиеттерді, мерзімді ... ... ... жетілдіруді қалыптастыру; аймақтағы ішкі ... ... ... ... ... көңіл-күйін, мемлекеттік
органдардың жұмысын жан-жақты зерделеп, талдау;
9) аудан, қалалардың орталық және ... ... ... жүйесі мен әдістемесін және берілетін ... ... ... ... өзара әрекеттестік жүргізу; монитринг
жүргізуді жетілдіру бойынша әдістемелік ... ... ... ... ... ... семинар-тренингтер
ұйымдастыру; елдегі және шет ... ... ... ... ... оқиғалық қатар және ішкі саясат саласындағы ... ... ... ... ... медиа-жоспарлауын жүзеге асыру
және үйлестіру; аймақтық БАҚ-тардың ... ... және ... ... ... ... өткізу;
11) аймақтық БАҚ-тардың ақпараттық саясатты жүргізуде мемлекеттік
тапсырысты жүзеге асыруын ұйымдастыру; ... ... ... ... ... әрекеттестігін ұйымдастыру және үйлестіру, мемлекеттік
органдардың қызметін ... ... ... ... және ... ... ұйымдармен өзара әрекеттестігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауларын
түсіндіру ... ... ... ... ... діни ... байланыс жөніндегі Кеңестің, ҮЕҰ-мен облыс
Әкімі жанындағы кеңестік-мәслихаттық органдардың ... ... ... аймақтағы көкейтесті мәселелер және оларды шешуге құзырлы ... ... ... ... ... ... ... даярлау; аймақтағы көкейтесті ішкі саясат мәселелерінің
жедел жарыққа шығарылуын ... ... РR» ... ... ... ... ... жұмыстарын әдістемелік
қамтамасыз етуді, аудан, қала әкімдіктері аппараттарының қызметкерлері үшін
ақпараттық-насихаттау мәселелері бойынша оқыту, семинар-тренингтер өткізуді
ұйымдастыру; ... ... ... мемлекеттік қолдау
Концепциясына сәйкес ҮЕҰ-мен өзара әрекеттестікті жүзеге асыру; 2006-2008
жылдарға арналған ... ... ... ... бағдарламасын
жүзеге асыру;
14) аймақтық ҮЕҰ-ға ұйымдастырушылық-тәжірибелік, ... ... ... ... ... ... ... даярлау; облыс Әкімі жанындағы ҮЕҰ-мен кеңестік-мәслихаттық
орган мен «ҮЕҰ ақпарттық орталығының» жұмысына ... ... ... ... ... ... ... даярлау және өткізу;
15) діни бірлестіктермен, үкіметтік емес ... және өзге ... ... ... ... жүйесін ұйымдастыру; ішкі
саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету, конфессияаралық төзімділік және қоғамды
топтастыру жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі кеңестердің, өзге кеңестік-мәслихаттық
органдардың жұмысын және ... ... ... және ... ... ... ... діни бірлестіктердің, ҮЕҰ -дың, басқа да
қоғамдық ұйымдардың қызметіне ... ... ... ... ... ... зерделеу; жаңадан құрылған діни бірлестіктерді
экспертизадан өткізу үшін ... ... ... ... ... ... мен діни ... қызметі туралы ақпарат
жинау және талдау; аймақтағы ішкі саяси ахуалды, партиялық құрылымды талдау
және болжау; аймақтық деңгейде ... ... ... ... ... ... және жалпылама баяндамалар (жылдық, жартыжылдық,
тоқсандық, ... ... ... ... ... ... діни ... әрекеттестік мәселелері бойынша ғылыми-практикалық конференциялар,
семинарлар, тренингтер, «дөңгелек үстелдер» т.б. ... және ... ... ... ... діни бірлестіктер қызметі
туралы ақпараттық-анықтамалық материалдар ... ... ... бақылау қойып, алақандарында ұстаған үкімет
(демек сол үкіметтің өзін билеп отырған ... ... ... ... де ... ... ... Жергілікті өкілді орган –
мәслихат (бұрынғы – ... ... ... ... ... ретінде
қалғанмен, шын мәніндегі билік – ауылдарда – совхоз директорларында ...... ... ... ... болаты [9,34]
Демократиялық қоғамға қадам бастық деп жариялаған Қазақстан үшін нағыз
тоталитарлық жүйенің белгісі болып табылатын жоғарыдағы құрылымның келмеске
кетуі ... ... еді. ... ... ... ... ... қоғамдық өмірге енуі де өте күрделі мәселе болып отыр. 1995 жылғы
Конституцияға енген 89-баптың әр жолының ... ашып ... ... ... ... ... беретін заң әлі де қабылданған жоқ.
Біз енді Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы жүйесінің ... да ... ... бір ... ... ... ... (тікелей, жасырын, тең) арқылы сол ... ... ... ... ... өкілдік орган сайлайды. Шартты түрде сол органды
«Кеңес» деп аталық.
ә) ... ... ... бір ... ... органының (кейде
«муниципалитет» деп те аталады) басшысы етіп сайлайды не тағайындайды. Кей
жерлерде Атқару ... ... да ... ... ... ... арқылы
анықталады. Шартты түрде бұл орында отырған адамды – «Жетекші» деп аталық.
Ол азамат Атқарушы ... өзі ... Сол ... ... әр түрлі саладағы бөлімдер ашады. Оның басшыларын тағайындайды,
құрамын анықтайды, міндеттерін нақтылайды, қысқасы, жалпы ... ... ... не оның мүшелері Жетекшінің атқару жұмысына тікелей араласа
алмайды, бірақ ... ... ... құру арқылы олардың қызметтерін
бақылап отырады. Сонымен қатар сол терриорияның ... даму ... ... ... да Кеңес айқындайды. Кеңес мүшелері көп
жерлерде жалақы да алмайды.
2. Қазақстандағы Муниципалды ... ... ... ... – өте ... та ... сай ... Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы
жүйесі қоғамдық өмірімізге ... ... ... «қос ... ... ... Оның біреуі – қазір өмірде бар ... ... ...... ... ... органы - әкімшілік) да, екіншісі –
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы болмақ (өкілдік ...... ... органы – муниципалитет). Бүгінгі жергілікті халық өкілдері
болып табылатын мәслихат – ... ... ... түрі ... да, оның ... ... ... оған тәуелді, бағынышты органды
– президенттің өкілі болып табылатын әкім ... ... да, ... ... да ... құрылымды
басқарудың құрылымыға ең жақыны - өкілдік орган (мәслихат) болып табылады.
Халықаралық тәжірибеде өкілдік органды Муниципалды ... ... ... ... ... Екі ... ... көрі
жергілікті мәслихаттың Кеңеске айналдыру тиімді де сияқты [15,33].
Дегенмен ең күрделі мәселенің бірі – сол ... ... ... ... ... ... Егер әкімшілік (демек жоғарыдан тағайындалған
әкім) органы қаз-қалпында қалса – ... ... ... ... ... Әр ... өз атауы бар – мүмкін, әкімдер
жүйесі әлі де өз қажеттіліктерін жоймаған ... ... оны ... ... ... ... халық билігінің алғашқы
сатысының басты белгісі етудің ешқандай ... жоқ. ... айту ... ... екі ... ... ... сияқты: Конситуцияда айқын
жазылған баптарды жүзеге асыра отырып, муниципалитеттік басқару ... заң ... десе – ... ... ... ... бағыныштылығы келмеске кетеді, ал Муниципалды
құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... ... ...... 89-тармағындағы мәселелер далада қалады.
Демек Қазақстандағы Муниципалды құрылымды басқарудың ... ... бір ғана ... ... ... аса қояды дегенге сену қиын. Бұл жерде
жергілікті әкімдерді сайлау да, өкілдік органдардың мәртебесіне өзгерістер
енгізу де ... жүру ... ... Бір ... ... жергілікті басқару
жүйесіне толық реформа жүргізу қажет.
1982 жылғы муниципалдық реформаның нәтижесінде ... ... шешу ... ... қауымға берілді. Бұл реформаны
жергілікті қауымдар да, ... те ... ... ... ... көп ұсақ ... ... еркін жұымыс істеуге
мүмкіндік алса, ... те ... ... ... ... органға беріп, арқаларын кеңге салып, босаған күштерін
басқа мемлекеттік маңызды жұмыстарға бағыттады. Мемлекеттің қолында ... ... ... ғана ... Оны ... пен ... ... болды. Унитарлық Францияның тәжірибесі көп елдерге үлгі болағаны
анық.
3. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ең ... түрі – ... ең жақын билік» деген тамаша сөз
бар. Қазіргі билік ... ... ... ... да, ... ... ... дәлелдеген де жергілікті құрылым болып отыр.
Дегенмен Муниципалды құрылымды ... ... да ... ... ... ... табылады. Кеңес – тұрғындардың сайлауы
арқылы дүниеге келеді де, солардың берген өкілдіктерінің ... ... ... ... ... құрылымды басқарудың құрылымы
жүйесінде біршама халықтың тікелей басқару жолдары да берілген. ... ... ... өкілдерін қайта шақырып алу, заң шығаруға араласу ... ... ... ... ... ... бір оқылымынан өткен «Муниципалды құрылымды
басқарудың құрылымы туралы» заңда ... ... саны ... ... елді ... ... мәселелерді шешу – сол жерде тұратын
адамдардың жиналысына берілген. ... бұл да ... ... ... ... тұратын кішкене елді мекендерде арнайы сайлау өткізіп, лауазым
иелерін ... ... бола қояр ма ... ... ... топты жиналысқа
жинау да оңай (өкілдік жүйенің пайда болуының ең ... ... де ... парламентке жинаудың жүзеге аспауы емес пе?) және арнайы құрылым
жасайтындай аса күрделі ... бола ... да ... ... ... ... ... өз міндеттерін ойдағыдай атқара
алмаған Кеңес мүшелерін қайта шақырып алу да ... жүйе - өте ... ... ... ... (Сан-Снтонио қаласының
жарғысы бойынша) Кеңес мүшесін кері қайтарып ... ... ... Петиция кезінде сайлауға қатысқан азаматтардың 10 пайызы қол
қойса болғаны. Айта кету ... дәл ... ... ... ... ... түсіруге болады. Петиция (хат) Кеңестің хатшысына табыс етіледі.
Хатшы 20 ... ... ... ... ... – 10 ... толуын,
қолдардың дұрыс қойылуын, т.б. тексеріп шығып Қала Кеңесіне ... Егер ... ... ... ... дәлелденгенше, қала
Хатшысы осы мәліметтерді Кеңеске ... ... ... ... ... ... (Бюлеттеньде «Пәленшеев Түгенше қала Кеңесінен кетуі
керек пе?» деген бір ғана ... ... да оның ... ... немесе «кетуін қолдаймын» деген сөздер жазылады. Егер Кеңестік
көпшілік оның кетуін қаласа, оның ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі халық
басқаруының тікелей түрі – референдум болып табылады.
Жергілікті мәселелердің ішіндегі аса ... шешу ... ... өзі немесе халықтың бір бөлігінің талабымен жергілікті ... ... ... ... ... ... саны ... шарт. Көптеген жерлерде ... өзі де ... ... ... өмірімізге қарағанда, Муниципалды құрылымды басқарудың
құрылымыдың ең ... ...... ... дейінгі
бағыныштылықтың, тәуелділіктің болмауы. Мысалы, Ауыл Кеңесі мен оның
Атқарушы ... ... ... мен ... ... ... оларға
есеп бермейді. Сонда олар кімге бағынып, нені басшылыққа алады?
2.2 Муниципалды құрылымдархалықты әлеуметтік қорғау саясатының
негізінде жүзеге асырылатын шаралар
Муниципалды ... ... ... ... ... саясатының
шегінде келесі салалар бойынша қызметті жүзеге асырады:
- ... ... ету - ... 1998 жылдың 1 қаңтарынан
бастап , ... ... шығу ... мен ... ... ... қоры жүйесінен зейнетақымен қамтамасыздандыруын реттеуші
Қазақстан Республикасының « ... ... ... ... Заңы өз ... енді ( заңға сілтеме )
Зейнетақымен қамтамасыздандыру екі жүйеден тұрады :
• ортақ жүйеден ( зейнетақыны төлеу жөніндегі ... ...   ... ... жүйе ... ... түскен әлеуметтік салық пен ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесі ( жинақтаушы ... қоры ) ... ... ... ... / ... ... зейнетақымен қамтамасыздандыру ).
Зейнетақы жасы фиксациялы болады : ... 63 ... және ... ... ... кіші зейнетақы жыл сайын заңды түрде бекітіледі . ... ... ... ... зейнетақы алатындар саны ... ... ... ең кіші ... 2005 ... санағы бойынша 6200 теңгені құрады
. Зейнетақы төлемдерінің орташа мөлшері 2005 жылға 9142 мың ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік
өзгерістерінің әрі - ... ... ... ... , 2005 ... ... бастап , ортақ жүйеден зейнетақы деңгейін ... ...   ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысушы – жас буынға
әлеуметтік кепілдігін қамтамасыз ... ... ... төлеу
мемлекеттік негізін енгізілді .
2005 жылғы 1 шілдесінен негізгі ... ... ... ... ең кіші ... 9 200 ... құрады , негізгі зейнетақыны
төлеу есебімен орта ... ... 12142 ...   ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап зейнетақы төлемдерінің мөлшері ... ... ... тиісті көтерілген [7,24].
Зейнетақы төлемдерін тағайындау үшін азаматтар , зейнетақыны тағайындау
туралы өтінішті ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік орталықтарының аудандық ( қалалық ) бөлімшелеріне
белгіленген барлық құжаттарды ... . ... ... ... ... ... төленетін зейнетақы төлемдерін , мемлекеттік
әлеуметтік жәрдемақылар мен мемлекеттік арнаулы жәрдемақыларды тағайындау
мен ... ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақымен қамтамасыз етуі Республикада
1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап , Қазақстан Республикасының 1997 ... ...   ... зейнетақыға шығу ережелері мен тәртіптерін және
зейнетақы жинақ қоры жүйесінен зейнетақымен қамтамасыздандыруын реттеуші ... ... ... ... ... Заңы өз ... қамтамасыздандыру екі жүйеден тұрады :
• ортақ жүйеден ( зейнетақыны төлеу жөніндегі ... ...   ... ) ( ... ... ... ... жөніндегі Мемлекеттік орталықтан зейнетақы төлеу
бөліміне сілтеме ;
• жинақтаушы зейнетақы жүйесі ( ... ... ... ... ... ... ... негізі өздерінің қарттық кезеңдерінің әл -
ауқаттылығына жауап ... ... жеке ... , ... және зейнетақы төлемдерінің арасында тікелей байланысты орнату
  Зейнетақымен қамтамасыз етуге байланысты Қазақстан ... 1997 ... 20 ... « ... Республикасындағы зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы » Қазақстан Республикасының Заңы
• 2001 жылдың 25 ... ... ... мен ... ... зейнетақыны төлеу, мемлекеттік әлеуметтік төлемдер
мен Орталықтан мемлекеттік әлеуметтік төлемдерді ұйымдастыру тәртиібі
туралы Құрылымды бекіту туралы» ҚР ... және ... ... ... № 17-п ... Міндетті зейнетақы төлемдері есебінен құрылатын зейнетақы жинағынан
төленетін зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... салымдарын құру ережесі
• Кесте бойынша төленетін зейнетақы төлемдерінің мөлшерлік есепьерінің
әдісі
• Қазақстан Республикасы зейнетақы қорларының тізімі
Жинақтаушы зейнетақы жүйесіның негізгі ... ... ... ... ... ... жүйесінің негізгі принциптері  мыналар:
• зейнетақы жүйелерін мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... жинақтаушы
зейнетақы қорларын таңдауға құқықтық қамтамасыз ету;
• азаматтарға арналған, белгіленген зейнетақының ең кіші ... ету ... ... ... ... зейнетақы жинағының құрылуы үшін, жұмысқа қабілетті әрбір азамат
қатысуының ... ... ... ... қаржы салымдарының сақталу
тиімділігі;
• жинақтаушы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• әр азаматтың қосымша ерікті зейнетақы қамтамасыздығына құқығы;
• азаматтардың ... ... ... ... арқылы экономикаға
үлесі [8,26].
  Жинақтаушы зейнетақы қорының қызметін жасаудағы ... ... ... ... ... ... ... міндетті
зейнетақы салымдарын толық және ... ... және өсім пұл ... ... органы жүзеге асырады .
Жинақтаушы зейнетақы қорларының, қаржы салымдарын басқару зейнетақы
активтері ұйымдарының, ... ... ... ... және ... ... атқарушы өкілетті орган,
Қазақстан Республикасының нарық рыногын және қаржы ұйымдарын бақылаушы
реттеуші ... ... ... ... Республикасының еңбек және
халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... саясатты құру жүйелерін жүзеге
асырады.
- Міндетті әлеуметтік сақтандыру. Заңға сәйкес , ... ... ... ... жеке ... 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап
әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қорына бөлінген төлем иелері жатады.
Егер жұмысшы заңды тәртіппен ... ... ... ... , ... қауіп төнген кезде оған әлеуметтік төлем төленеді.
Әлеуметтік төлемге тағайындалу үшін ... жазу ... ... - жай ... ... ... орталықтың территориялық бөлімшелеріне баруы
керек.
Еңбекке жарамсыздығы үшін берілетін әлеуметтік ... ... ... ... , олардың жұмысының тоқталып , ... ... ... ... - ... ... ... төленетін
әлеуметтік төлемге тағайындалу ... қаза ... ... немесе
асыраушының отбасының мүшелеріне жүреді :
• Асыранды балалар , 18 ... ... ... ересек балалар егер олар
мүгедек болса , егер олардың еңбекке жарамды ата - ... ... ... ата - анасынан алимент алмаса , бұл жағдайда әлеуметтік төлемге
жатады . ... ... , осы ... тұлғалар орта жалпы , алғашқы
кәсіби және жоғары білім беретін оқу орындарында білім ... ... ... оқуы ... ... әлеуметтік төлем төленеді .
• Бір жарым жасқа жетпеген баланы бағумен айналысатын ... , ... ... ... ... ... ... , жарамсыздығына қарамастан
әлеуметтік төлемге жатады .
Асыраушысынан айырылған ... ... ... ... үшін ... ... ... құжаттар қосымша ұсынылады :
• Отбасы құрамы туралы мәлімет , жеке куәлік ;
• Асыраушысынан айырылғандығы ... , қаза ... ... ... кетті деп танылғандығы туралы куәлік көшермесі ;
•   қаза болған адаммен туыстық қатынасты анықтайтын құжат көшірмесі (
неке ... , ... ... ... куәлігі т . б );
• Отбасы мүшесінің бірінің оқу орнында білім алатындығы туралы ... ... ... ... Мүгедектік тобының анықталғаны туралы мәлімет (асырап алынған баланың
жасы 18 жетпеген ... одан ... І,ІІ топ ... ... ... ... қалған балалар - ата - ананың қарауынсыз
қалған балаларға , ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес әр айырылған ата - ана ... ... ... төлем беріледі .
  - І,ІІ топтағы бала шағындағы мүгедектер - І , ІІ ... ... ... ... ... ... бастап әлеуметтік
төлем төленеді .
  - Жұмыстан айырылғандағы әлеуметтік ... - ... ... төленетін әлеуметтік төлем тұлғаның жұмыссыз ретінде тіркелуге келген
күнінен ... ... ... ... өкілетті органмен
тағайындалады[8,26]. .
Жұмыстан айырылған кезде берілетін әлеуметтік төлемге ... үшін ... ... ... ... құжаттар ұсынылады :
• Жеке басының куәлігі;
• Мекен-жайы туралы мәлімет;
• Жұмыспен қамту жөніндегі өкілетті органның анықтамасы.
- Балаларға арналған ... ... - ... ... ... құруға және нығайтуға қолайлы жағдайларды ... ... 3 түрі ... ... 2003 жылдан бастап 15 айлық есептік көрсеткіш
(АЕК) мөлшерінде бала ... ... ... біржолғы мемлекеттік
жәрдемақы төленуде, оның мөлшері 2007 жылы 16380 ... ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаты
есебінен төленеді. Жыл сайын жәрдемақы алушылардың саны өсіп, 2006 жылы
280,0 мыңға ... ... ... ... ... ... мақсатында 2006 жылғы 1 шілдеден бастап табысына
қарамастан барлық отбасыларға, бір жасқа дейінгі бала күтімі бойынша ... ... ... ... Жәрдемақы мөлшері отбасындағы балалар
санына қарай 3-тен 4,5 АЕК-ке дейін сараланған. ... жылы ... бір ... ... балалары бар 300,0 мыңға жақын отбасы алды.
2006 жылғы 1 қаңтардан бастап табысы азық-түлік себетінің құнынан төмен
отбасыларына 1АЕК мөлшерінде (2007 жылы - 1092 ... он ... ... ... ... ... ... отыр. Жәрдемақы мемлекеттік
бюджет есебінен ... ... жыл бойы ... 282 мың аз ... ... 720 ... ... 18 жасқа дейінгі балалар қамтылды.
Бала туу және оның күтімі бойынша жәрдемақылар тағайындау және төлеу
мәселесі бойынша өтініш иесі ... жері ... ... ... ... ... Республикалық Мемлекеттік Қазыналық
Кәсіпорынның филиалына (РМҚК), ал балаларға арналған жәрдемақыға – ... және ... ... ... ол болмаса (ауылдық жерде) –
ауылдық (селолық) округ ... ... беру ... ... тізімі мынадай: өтініш; баланың тууы туралы
куәлігінің көшірмесі; өтініш берушінің жеке басын ... ... ... ... ... растайтын құжаттың көшірмесі,
отбасының құрамы туралы мәліметтер (бала күтімі жөніндегі жәрдемақы үшін);
отбасы ... ... ... ... ... арналған жәрдемақы
үшін). Өтінішті толтыру үшін өзіңізбен бірге ӘЖК, СТН, жеке шотының нөмірі
болуы қажет.
Егер ... және ... ... ... отбасының кедейліктен
шығуына жеткіліксіз болған жағдайда, яғни отбасының жиынтық табысы кедейлік
шегінен аспаса, мұндай отбасыларға атаулы ... ... ... ... көп ... ... қолдау республикамыздың
демографиялық ахуалына оң әсерін тигізіп отыр. Мәселен, егер 2005 жылы ... ... ... саны 258,1 ... ... ал 2006 жылы осы ... ... мың бала туылды.
- Жұмыссыздарды тiркеу -   Қазақстан Республикасының «Халықты жұмыспен
қамту туралы» ... ... ... ... ... ... ... жерi бойынша уәкiлеттi органға жұмысқа орналасуына жәрдемдесу
туралы өтiнiш жасай алады.
Жұмыс iздеп жүрген адам уәкiлеттi ... ... ...  жеке
куәлiгін (паспортын), әлеуметтік жеке кодын (ӘЖК), салық төлеушінің ... ... ... қызметiн растайтын құжаттарды тапсырғанда ... ... деп тану ... ... ... ... ... адам жоғарыда аталған құжаттардан басқа алған
табыстары туралы (мәлiмдеу сипатындағы) мәлiметтердi қоса ... мен ... жоқ ... ... ... ... ... тұруға ықтиярхатын және азаматтығы жоқ  адамның
iшкi iстер органдарында тiркелгенi туралы белгiсi бар куәлiгін,  оралмандар
халықтың ... ... ... ... ... аумақтық
қызметтерi берген оралман куәлiгiн ұсынады.
Уәкiлеттi орган жоғарыда көрсетiлген құжаттар ұсынылған күннен бастап
күнтiзбелiк он ... ... ... орталық атқарушы орган бекiтетiн
дербес есепке алу карточкасына (компьютерлiк деректер базасы) мәлiметтердi
енгiзу арқылы өтiнiш жасаған адамдарды тұрғылықты жерi ... ... ... ... ... жұмыссыздар - күнтiзбелiк он күн iшiнде
кемiнде бiр рет уәкiлеттi органда, ал ... елдi ... ... ... кемiнде бiр рет кенттiң, ... ... ... ... әкiмiнде белгiленiп тұруға тиiс.
 Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан
зардап шеккен ... ... және ... алу ... ... «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың
салдарынан зардап шеккен ... ... ... туралы» 1992 жылғы
18 желтоқсандағы № 1787-ХІІ Заңына, ҚР ... ... ... ... ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтарға ... ... ... ... төлеудің кейбір мәселелері туралы» 2006
жылғы 20 ақпандағы №110  қаулысына сәйкес, Семей ядролық ... ... ... ... ... ... жәрдемақы алушылар,
жұмыс істейтіндер мен ... ... арыз ... оған ... оның ... жеке ... ... жерінен анықтама, жинақ
кітапшасы, 1949 жылдан 1965 жыл және 1966 ... 1990 жыл ... ... ... ... тұрған (жұмыс істеген, әскери қызметі)
уақытын нақты растайтын құжаттарын аудандық (қалалық) арнайы ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік
бағдарламалар бөлімі)  өткізіп, тіркелуі қажет [26,17].
 Мүгедектерге протезді-ортопедиялық ... алу ... ... ... ... 2005 жылғы 13 сәуірдегі ҚР ... ... ... ... ... ... 2005 ... 20
шілдедегі № 754 ҚР Үкіметінің қаулысына сәйкес, мүгедектер арыз жазып ... ... (ӘМС) ... жеке ... бағдарламасы
(ЖОБ) бойынша аудандық (қалалық) жұмыспен қамту және ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... және міндетті гигиеналық құралдар алу
бойынша «Мүгедектерді әлеуметтік қорғау ... 2005 ... 13 ... ... және ... ... кейбір мәселелері туралы» 2005 жылғы
20 шілдедегі № 754 ҚР Үкіметінің қаулысына сәйкес, ... ... ... берген жеке оңалту бағдарламасының негізінде сурдо-
тифло және міндетті гигиеналық құралдарды алу үшін ... ... ... және ... бағдарламалар бөлімдеріне арыз жазады.
Қазақстан Республикасының «Балалы отбасыларға берілетін мемлекеттік
жәрдемақылар туралы»  2005 жылғы 28 ... N63-III ... ... ... 2005 ... 2 ... № 1092 ... отбасыларға берiлетiн мемлекеттік жәрдемақы - он сегіз ... ... ... және ... ай ... ... (бұдан әрі - балаларға арналған ... ... ... орта есеппен жан ... ... ... ... ... ... әр балаға бір айлық есептік
көрсеткіш мөлшерінде балаларға арналған жәрдемақы алуға құқығы бар. ... ... ... ... ... ... Астана және Алматы
қалаларында теңгемен белгіленеді.
Балаларға арналған жәрдемақы алу құқығы ... ... ... арқылы расталып отырады.
Өтініш беруші жәрдемақы тағайындату үшін жәрдемақы алу құқығы бар
отбасының тұрғылықты жеріндегі тиісті ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі бекітетін белгіленген
үлгідегі өтініш;
     2) баланың тууы туралы куәлігінің көшірмесі;
     3) өтініш берушінің жеке ... ... ... тұрғылықты жерін растайтын құжаттың көшірмесі;
     5) отбасы мүшелерінің табысы ... ... ... ... ... ... немесе қамқоршылардың бірінің жәрдемақы
тағайындату туралы өзі өтініш беруге мүмкіндігі болмаған ... ... ... ... ... жәрдемақы тағайындату туралы өтініш
жасауға белгіленген тәртіппен берілген сенімхат негізінде басқа адамдарға
уәкілеттік беруге құқылы.
 Өтінішті уәкілетті органға (аудандық ... ... ... ... ... бөлімдеріне) немесе кент, ауыл (село), ауылдық
(селолық) округтің әкiмiне береді [31,22].
Тұрғын үй көмегі. Қазақстан ... 1997 ... 16 ... үй қатынастары туралы» № 94-1 Заңының 97-бабының 2-тармағы 
Тұрғын  үй көмегі - ... ... ... бір түрі болып
табылады. Тұрғын үй көмегі аз қамтамасыз етілген ... егер ... үй ... ... мен коммуналдық қызмет шығындары (ыстық – суық су,
газ, ... жылу ... ... үйді ... және ... шығару мен лифт
қызметі) белгіленген әлеуметтік нормалардың шегінде, отбасы ... ... ... 10 ... ... ... жағдайда тағайындалады.
Тұрғын үй көмегі тұрғын үй иесінің өтініші мен оған қосымша төмендегі
құжаттардың негізінде тағайындалады:
-         отбасының ... ... ... ... ... ... және ... басқармасынан жеке
меншігінде бір үйден басқа үйі жоқ екені туралы анықтама:
-         тұрғын үй ... ... ... үйді ... ұстау мен коммуналдық қызметті тұтыну
шығындары бойынша төленген түбіртек көшірмелері;
-  отбасының жиынтық табысы туралы ... ... ... ... ... болып
саналатыны туралы анықтама.
Тұрғын үй көмегін алу құқығы алушы өтінішін қажетті құжаттарымен
тапсырған ... ... ... үй ... ... тоқсанға төленеді.
Күтімге мұқтаж деп танылған І және ІІ ... ... ... ... ... ... жасайтын немесе жұмыс істемейтін, үш жасқа
дейінгі балаларды тәрбиелеумен айналысатындарды  есептемегенде, оқымайтын,
әскери қызмет ... және ... ... жұмыспен қамту
бөлімдерінде тіркелмеген еңбекке қабілетті ... бар ... үй ... ... үй ... алу үшін ... тұрғылықты жердегі аудандық
(қалалық) жұмыспен қамту және әлеуметтік ... ... ... ... қажет ететін мүгедектер және мүмкіндігі шектеулі
балаларға үйде әлеуметтік көмек көрсету бойынша СТ ҚР  1173-2003 «Халыққа
әлеуметтік қызмет. ... ... ... үйде әлеуметтік көмек
көрсету. Қызмет көлемі» стандартына ... ... ... ... ішіндегі өзге адамның көмегін қажет ... ПМПК ... ... шектеулі балаларға көрсетіледі. Үйде көмек көрсету үшін
ата-анасының арызын ... ... ... қорытындысын, медициналық
картасын, мүгедектігі туралы анықтаманы аудандық (қалалық) жұмыспен қамту
және ... ... ... өткізеді.
СТ ҚР 1457-2005  «Мүгедектер мен қарттарға үйде әлеуметтік көмек
көрсету ... ... ... ... аймақтық
орталықтарында, мемлекеттік медициналық-әлеуметтік мекемелерінде ... емес ... ... ... ... ... сәйкес, өзге адамның көмегін  ... ... ... ... ... ... топ ... үйде
әлеуметтік көмек көрсету келесі құжаттарды  аудандық (қалалық) жұмыспен
қамту және әлеуметтік  бөліміне ... ... ... ... жеке
куәлігі; тұрғылықты жерінен анықтама;  медициналық ... ... ... туралы акті; зейнеткерлік ... ... ... ... ... ҰОС қатысушысы және
мүгедегі жағдайын анықтайтын куәлік, (мүгедектерге, ҰОС ... ... ... мүгедектерге қосымша: мүгедектігі ... ... жеке ... ... үзіндісінің көшірмесі
[36,11].
Жеке санаттағы азаматтарға әлеуметтік көмек көрсету бойынша  ҚР  «Ұлы
Отан ... ... мен ... және соларға теңестірілген
адамдарға берілетін жеңілдіктер мен оларды әлеуметтік қорғау туралы» 1995
жылғы 28 сәуірдегі №2247 ... ... ... ... коммуналдық
қызмет үшін өтемақы төленеді. ... алу үшін ҰОС ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік бағдарламалар
бөлімдеріне арыз жазып, жеке ... ... ... анықтама, ҰОС-на
қатысушы мен ... ... ... ... және есеп ... өткізеді.
        Жергілікті өкілетті органдардың шешімімен жеке топтағы азаматтарға 
әлеуметтік көмек.   Қазақстан Республикасының  «Қазақстан Республикасында  
жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ... ... ... ... ... ... және ... азаматтарды жерлеуге біржолғы
әлеуметтік ... ... әрі ... ... ... (қалалық) жұмыспен
қамтуды және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдеріне тиісті жағдайлар ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды өзіне алған
адамның өтініші бойынша қажетті құжаттар ... ... ... ... болған адам, өлген күнге дейін кез-келген меншіктегі
кәсіпорындарда еңбектік қатынастарда ... ... ал ... ... ... жөніндегі бөлімдерде ресми түрде тіркеуде тұрған ... ... ... және ... ... ... отбасының
табысына қарамастан көрсетіледі.
Әлеуметтік көмекті тағайындау туралы өтініш тұрғылықты ... ... ... ... және ... бағдарламалар
бөлімдеріне  келесі құжаттар негізінде беріледі:
            1) сақтандыру ... ... АХАЖ ... ... ... анықтама (түпнұсқасы );
            2) еңбек қатынастарын растайтын құжат (еңбек кітапшасы, жұмыс
істеген ... ... ... шарт ... 3) ... ... ... статусын растайтын анықтама;
           4)жеке басының куәлігі, СТН.
        Әлеуметтік көмек ... ... ... кезеңіндегі айлық есептік
көрсеткіштің 10 - еселенген  мөлшерінде беріледі.
25. Мүгедек  балаларды үйде тәрбиелеп, оқытатын ... ... ... ... ... ... ... қорғау туралы» Заңының 23-бабы және  «Қазақстан
Республикасында   ... ... ... туралы» Заңының 27-
бабындағы 1-тармақтың 17-тармақшасы ... ... ... ... балаларды үйде тәрбиелеп, оқытатын
отбасыларына балалары 18 жасқа толғанға дейін  тағайындалады және ... ... ... ... ... ... біреуіне
немесе олардың орнындағы адамға тағайындалады. Әлеуметтік көмекті алу үшін
тұрғылықты ... ... ... ... ... және ... бөлімдеріне  келесі құжаттар негізінде өтініш тапсырылады:
           1)баланың тууы ... ... ... ... ... ... ... актінің  үзінді көшірмесі;
            3)облыстық психологиялық-медициналық-педагогикалық комиссияның
мүгедек баланы үйде ... ... ... ... туралы
қорытындысы.
           4) отбасы құрамын растайтын құжат - тоқсан сайын.
        Әлеуметтік көмек өткен тоқсанға ... ... ... мөлшерінде беріледі.
 Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек. Қазақстан Республикасының
«Мемлекеттік атаулы ... ... ... 2001 ... 17 ...... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 24 желтоқсандағы   №
1685 қаулысы.
         Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек (МАӘК) - жан ... ... ... ... ... кедейлік шегінен төмен адамдарға ... ... ... ақшалай нысанда берілетін төлем. Кедейшілік
шегінің мөлшері тоқсан ... ... ... және ... ... белгіленеді.
Жан басына шаққандағы орташа табысы кедейлік шегінен аспайтын Қазақстан
Республикасы азаматтарының, оралмандардың, босқын статусына ие ... ... ... ... ... бар ... тұратын азаматтығы жоқ адамдардың атаулы әлеуметтік көмек алуға
құқығы ... ... әрі - ... беруші) атаулы әлеуметтік көмек тағайындауы
үшін өз атынан немесе отбасы атынан жеке ... ... ... жері ... ... органға белгіленген үлгіде өтініш
жолдайды. 
Өтінішке мынадай құжаттар қоса тіркеледі: 
1.     отбасы ... ... ... ... ... отбасы мүшелерінің тапқан табысы туралы
мәліметтер; 
3.     Жеке қосалқы шаруашылығының бар-жоғы туралы мәліметтер. 
       Өтiнiш берушi қажеттi құжаттарды ... жерi ... ... ал ... жерде - кент, ауыл (село), ... ... ... ... ... Өтініш беруші өтініште көрсетілген мәліметтердің толықтығы мен
дұрыстығы үшін Қазақстан ... заң ... ... ... ... әлеуметтік көмек алу құқығы ... ... ... ... ... ... арқылы расталады.    
 
Қабылданған шешімді жүзеге асыру мәселесін бақылау – тексеру бөлімінің
қызметі болып саналады. Сонымен ... ... ... ... ... де ... себебі олар қауымның алдында қабылданған шешімнің
жүзеге асырылғаны не асырылмағаны жөнінде жауап береді.
Басқарманың қаржы ... ... ... құралы тексеру
комиссиясы болып табылады, олар ғана ... ... ... өкілдік
органның бас қаулысына маңызды деп ... ... ... кіргізуге
болады. Бірақ оның ішінде қажеті шамалы, артық болып саналатын ережелерді
енгізу қате болады, себебі ... оны ... ... ... түсетіні сөзсіз.
4. Жиналыстағы жұмыстар
Жиналыстың дұрыс жүргізілуі тек қана күн ... ... ... ... шешілуіне ғана емес, көп ... ... ... ... да ... ... Сондықтан жиналысқа қатысты қағидалар
мен нұсқауларды толық меңгеру ... ... ғана ... да өте қажет.
5.Өкілдік органды жинау
Өкілдік орган ... ала ... ... ... ... ғана ... талқылап, шешім қабылдай алады. Аса қажетті
жағдайда ғана ... ... тыс ... ... төраға өз мойнына
алады, ал ол орнында болмаға жағдайда ... да ... ... Егер ... бірнеше орынбасарлары болса, жоғарыдағыдай құқық
орынбасарларға кезекпен беріледі. Жергілікті парламент кем дегенде екі айда
бір рет шақырылады [16,47].
Жиналыстың ... ... ... ... Жаңа ... ... Егер ... шақырылуын белгілі бір бөлігі (Муниципалды құрылымды
басқарудың құрылымы жүйесінің жарғысында көрсетілген қағидаға сай) талап
еткенде немесе ... ...... күн тәртібіне
белгілі бір пунктті кіргізген жағдайда;
– Егер (Бавария мен Баден-Вюрттембергтегідей) ... ... ... ... ... сол мәселе жөнінже шешім қабылдауды
талап етсе.
Егер төраға жиналыс ... ... оның ... бұл ... ... ... ... қағазын тапсыру уақыты, өкілідк органның іс қағаздарын жүргізілу
мәселесі регламентпен бекітіледі. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... жағдайларда шақырудың қысқаша түрі
қолданылады. Күн тәртібінен бөлек, талқылануға ... ... ... ... ... ... ... тапсырылады. Депутат шақыру
қағазын белгіленген мерзімде қолына алса, оның құлақтанғаны болып саналады.
Басқарма басшыларының жылдық есебін ... не ... ... ... алады. Тексеру бөлімі (ревизиялық бөлім) де ... ... ... ... мысалы, Солтүстік РейнВестфалияда тек қалалық жиналысқа
бағынады да солардан ... ... ... ... Тексеру құқығының тағы
бір жағын ұмытпаған жөн: Өкілдік орган өзінің шешімімен басқа бір ... ... кез ... ... қайтарып алуға құқығы бар. Жиналыс пен
басқарманың арасындағы осындай қайшылықтар бұлардан да ... ... ... ... ... ... ... құрылымды басқарудың құрылымыдың ... ... ... басқарудың құрылымы жүйесі бақылаудан тыс болады
деп айту қиын. Федералды Жердің бақылау ... ... ... ... алған міндетін жүзеге асыруын қамтамасыз етіп ... ... ... бұл ... ... ... қорғап та отырады.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыды бақылацтын ... ... ... ...... ... жүйесінің жұімісна жалпы
бақылау жасайды да, ... ... ... ... ... жүзеге асырылатынын арнайы бақвлау болып табылады. Алғашқысы –
құқықтық жағын тексерумен ... ... ... ... ... қатар
мамандық жағын да тексере алады. Мемлекеттік мәселеге келгенде бақылау
органдары ... ... ... ... ... ... та ... Аймақ көлеміндегі бақылауды алсақ, оны жүзеге асыру міндеті – ең
төменгі деңгейдегі мемлекеттік әкімшілк орган ... ... ... ... ... кеңесшісінің қолында болады, ал Жерлерге бағынышты
қалаларға келсек – бұл ... ... ... ... Ең ... орган – ішкі істер министрлігі [40,32].
Жалпы бақылаудың екі түрі бар. Біріншісі, алдын ала бақылау жұымысының
міндетіне кез ... ... ... алу ... ... ... ... бақылау органы шешімді өзгертуге немесе қайтаруға, бұйрық
беруге, егер ол ...... ... ... ... ... бюджетін тексеру, оның қорытындысын ...... үшін ... ... болып табылады. Егер өкілдік орган бақылау
нәтижесінде көрсетілген кемшіліктерді жоюдан бас ... ... ... құрылымы органын таратып, комиссар тағайындау –
бақылау органының ең ауыр және шарасыздан қолданатын жазасы ... ... ... ... ... құрылымы органы да екі қолын
қусырып отырмайды. Олар бақылау органдарының ... ... ... ... ... Бұл жердегі негізгі принцип біреу-ақ –
бақылау органы өзінің жұымысында тек қоғамның мүддесіне ғана қызмет етеді,
жеке ... ... үшін ... ... ... ... ... принциптері мен әдістері
1. Сайлау алдындағы күрес.
Дауыс берушілер үшін ... пен ... ... ... ... ... ... міндеті болып табылады. Жақсы дайындалған сайлау нуқаны
бейжай сайлаушыларды өздеріне тартады, жақтастардың белсенділігін арттырып,
партияның ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы жасаған қателіктерін жойып, жаңа тұрпат жасай алмайды,
дегенмен сайлаушылардың азаматтық қасиетін оятатынында сөз жоқ.
Сайлау алдындағы ... ... үші ... стратегиясы бар. Күшті
партиялар өздерінің бұрынғы табыстарына, ... ... ... ... ... тек қана ... үшін жұмыс істейді.
Оппозицилық партяилар «бағдарламалық» сайлау науқанын қолданады. Бағдарлама
талабына сай ... ... алу ... ... ... шығады. Ал
партия қатарында танымал қайраткерлер көп болса, салмақты соларға ... ... ... ... басқа партияның үміткерлерінен көрі, атақты,
даңқты кандидаттарды көбірек қолдайды.
Іс ... ... үш ... ... жеке ... Ең бастысы, әр партия қоғамға өзінің жеке бағдарламасын
ұсына білуі керек. Сонда ғана ... ... ... ... ... ... артық болар екенбіз» дегенді қояды. Қоғамдағы көңіл
күйді дәл тауып, ... ... ... дөп ... ... сол ... көрсеткен партиялар табысқа жетеді. Сонымен қатар, әр
партияның өзіндік ерекшелігі болғаны дұрыс.
2. Жергілікті органдарға сайлау.
Өкілдік жиналыс жалпы, тікелей, тең және ... ... 4-5 ... ... ... ... ... жүйесінің қолданылғаны дұрыс.
Соның арқасында ғана өкілдік ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті сайлаудың негізгі ерекшелігі
мынада: партиялармен бірге сайлаушылар бірлестігі ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз кандидаттар да қатыса
алады. Сайлаушылар бірлестігінің ... әр ... әр ... ... Сайлауға қатысу.
Жергілікті сайлаудың бір ерекшелігі – ондағы ... жоқ ... ... ... ... ... ... біршама жоғары.
Сонымен қатар жергілікті сайлаудың нәтижесін алдын ала болжап білу де қиын,
себебі: кез келген саяси өзгеріс ... ... ... ... тигізеді. Муниципалдық деңгейде көптеген жергілікті ... ... ... көзқарасжергілікті жағдайға тікелей байланысты
болады. Ал федералдық сайлауда негізгі роль ойнайтын ... ... ... ... роль ... ... ... жергілікті жерлердің сайлауы
нақты іс-қимылға тікелей бағынышты. Жергілікті партия ұйымдары үшін ... ... ... ... Жергілікті деңгейде партияның
ерекшелігі, оның жеке ... ... роль ... ... ... идеологиялық ерекшеліктері федералды деңгейдегідей
көзге түсе де қоймайды.
Сондықтан да бір ... ... ... бір партяиның тізімін
қолдап дауыс беруі әбден мүмкін. Сонымен бірге ... ... ... та ... ... ... әсіресе белгілі бір әлеуметтік-саяси
ортада анық байқалады. ... ... ... ... өмір, экономикалық жағдай (деревнялардың жақындығы, шіркеудің әдет-
ғұрпы, өнеркәсіп, т.п.) ... ... ... ... ... жағдай
жойылған кезеңде жергілікті деңгейдегі партиялық байланыс та әлсіреп,
өзінің ролін жоғалтады.
Бірде бір ... енді ... ... ... ... беретін
сайлаушылар да федералды жерлерге қарағанда ... ... ... ... өмір шартына жақын болғандықтан сайлаушылардың түрлі
топтары ... ... ... ... ... ... ... күшті
іздестіреді. Біріншіден, бұл жерде қоғамдық өмірдің жағдайына көңілдері
көншімейтін жандар көп те, екіншіден ... ... жаңа ... ... де ... ... көре алады. Сонымен бірге муниципалдық
саясат, әсіресе ірі қалалар ... ... ... ... күштердің
байқауы сияқты. Партияның ... ... ... ... қолданса
халықтың қолдауына ие болады деген сияқты келелі мәселелер осы ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК МУНИЦИПАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМДЫ ДАМЫТУДЫ
СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЖОСПАРЛАУ
3.1 ҚР халықты әлеметтік қорғау деңгейін көтеру бойынша ... ... ... ... ел ... ... дамуын
ынталандыру мақсатында  әлеуметтік саясаттың тиімділігін арттыру ... ... ... – міне ... ... ... ... осындай жалпы міндетті айқындайды. 2003 жылы Елбасы
бірінші Азаматтық форум ... ... ... ... ... өзара іс-әрекетін қалыптастырудың басталды.
Билік пен  қоғамның  арасындағы Ынтымақтастық туралы келісім бойынша
өзара ынтымақтастық пен  өзара әрекет ... ... ... ... сұхбат үшін жағдай жасау жөніндегі бірлескен ... ... ... барлық өңірлеріндегі азаматтық қоғам ... ... ... ... мен үмітінің ескерілуін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ашық тетіктерін әзірлеу;
- бірлескен күш-жігерді БҰҰ  Ғаламдық шартының ... ... ... ... ... ... ... мүдделі тараптарды тарта отырып, мемлекеттің тиімді
әлеуметтік саясатының ... ... ... ... ... ... ... саясатты  әзірлеу [30,18].
- әлеуметтік саясат, еңбек қатынастары және т.б. салалардағы ахуалды
зерделеу, талдау және бағалау ... ... ... зерттеу;
- әлеуметтік саясатты іске асыру және жетілдіруге бағытталған
міндеттерді  шешу үшін ... ... және ... ... ... бірлескен іс-әрекеттер жүргізу;
- әлеуметтік бағдарлы ... ... ... ... ... ... асыру;
- Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарды талдау
және имплементациялау ... ... ... ... ... өкілдерінің қатарынан жұмыс тобын қалыптастыру;
- әлеуметтік саясат, еңбек қатынастары және т.б. салаларда дөңгелек
үстелдер, семинарлар өткізу;
- заң ... ... ... ... нормативтік құқықтық
актілерге сараптама жасау, даму бағдарламаларын әзірлеу және іске ... ... ... ... ... ... кезіндегі
ынтымақтастық және  бірлескен өзара күш-жігерді ... ... ... жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан
Республикасының Заңына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан
Республикасының 2009 ... 9 ... ... ... сәйкес 2009 жылдың 1
шілдесінен бастап ең төменгі күнкөріс ... ... әрі – ... мен ... көрсеткіштің (бұдан әрі – АЕК) мөлшері  арттырылатын болады.  
         Бұл ЕТКД негізінде есептелетін базалық әлеуметтік төлемдерді және
АЕК ... ... ... арнайы жәрдемақыларды арттыруға негіз
болып табылады, атап айтқанда:
- ... ... ... мен  ... ... ... ЕТКД ... 13 717 теңгеге негізделе отырып  есептеледі;
- мемлекеттік арнайы жәрдемақылар жаңа АЕК мөлшері 1 296 ...  2% ... ... ... мөлшері 5487 теңгеге дейін (жаңа ЕТДК
шамасының 40 пайызы) артады.
Осыған байланысты, базалық ... ... ... төлемінің
ең төменгі мөлшері 15362 теңгені, ... ... – 22592 ... ... ... – 32220 теңгені құрайтын болады.
Аталған шаралар зейнетақының сатып алу қабілетін ... ... ... ... ... және ... қамсыздандыру
деңгейінің нақты жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Кез-келген бақару ... ... де, ... ... де ... ... шешім шығарып, сол шешімді жүзеге асыра алатындай
күш-қуаттары болатынына байланысты ... Ал ... ең ... – сол ... ... ... ... Жетпіс жылдан
астам бір орталықтан билік жүргізілген тоталитарлық жүенің қол ... ... ... ... ... республикалары демократияға қадам бастық
дегенмен жергілікті билікті сол жердің тұрғындарына беруге аса ... ... ... ... ... талпыныс болса, заң негізінде, Конституция
қабылданған ... бір жыл ... ... ... басқарудың
құрылымы» туралы заң қабылдар ма еді). Жоғарыдан ... ... ... ... ... ... билік бір қолға жиналған
(әкім) ... ... тағы бір ... ... алып келу – ... ... ... анық. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ...
жергілікті қауымның қолынан ештеңе ... ... ... ... деңгейі өзін-өзі басқару жүйесін құруға, өздерінің ішкі
мәселесін шешуге әлі жеткен жоқ» деген ... ұран етіп ... ... ... ... ... сияқты. Енді «олардың қолынан не ... ... ... да кез ... ... тығырыққа тірейтін дәлелге
көшті. Сол арқылы жергілікті ... ... ... ... ... құрылымды басқарудың құрылымыдан тек ... ... ... келеді.
Жоғарыда айтып өттік, басқарудың төменгі деңгейі болып табылатын
Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ... ... құрылымы жұмыс істейді. Оның бүгінгі ... ең ...... ... меншік пен жергілікті бюджет
болып табылады. Жергілікті ... ... ... де осы ... ... ... Қолдарында не меншік жоқ, не қаражат жоқ басқару
органы ешқандай ... ... ... ... Аты бар да, заты жоқ ... ... ... осылай пайда болады.
Муниципалдық меншік мәселесі[24].
Бұл жерде бірнеше сұрақ туындайтын ... ... ... ... ... ... заң жүзінде қалай
атауға болады?
1997жылы «Сорос-Қазақстан» қоры Муниципалды құрылымды ... ... ... ... ең алғашқы дөңгелек үстел
өткізді. Пікірталастардың бірінде заңгер мамандардың бірі ... ... бұл ... көтеріп те қажеті жоқ. Біздің басты
заңымыздың 6-бабында «Қазақстан Республикасында мемлекеттік ... пен ... ... ... ... бар. Ал муниципалдық не ... ... ... Меншік жоқ жерде билік те болмайды. Ал ... ... ... ... ... ... абдыратып тастаған.
«Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы» заңының соңғы жобасында
«қауымдық меншік» деген термин кездеседі. ... бұл – ... ... ... ... ... ... жекешелендіру науқанының аяқталғанына бірнеше жыл болыпты,
жергілікті қауымға енді қандай меншік қалды деп ойлайсыздар? ... ... ... мүлде айтылмаған. Бұл түсінікті де.
ТМД елдеріне арналған (Үлгі ретіндегі заң актісі) құжатта Муниципалды
құрылымды басқарудың құрылымыдың ... ... ... ... ... ... басқарудың құрылымыдың экономикалық негізі.
1. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың экономикалық негізін
муниципалдық меншік, жергілікті қаржы көздері, ... ... ... ... ... ... ... органына берілген мүліктер
және муниципалды құрылымның ішіне кіретін ... ... ... ... сай ... да меншіктер құрайды.
2. Жергілікті қауым муниципалды меншікті пайдалану құқығына ие субьект
болып ... және олар сол ... ... ... не ... ... ... басқарудың құрылымы органдары арқлы
пайдаланады.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... материалдық-қаржылық қорларға ие болу ... ... ... ... ... сай ... ету
құқығы бар.
1. Муниципалды меншіктің ... ... ... ... ... тыс ... ... құрылымды басқарудың
құрылымы органдарының дүние-мүліктері, муниципалды ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен бірлестіктер,
муниципалды банкілер мен басқа да қаржы-кредит ұйымдары, ... ... қоры мен ... үйге ... ... ... білім, денсаулық,
мәдениет пен спорт мекемелері, басқа да дүние-мүліктер кіреді.
3. ... ... ... ... органдары заң нормаларына
сай муниципалды меншіктің ... ... ... тұрақты түрде
пацдалануға жеке адамдар мен заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... Муниципалды меншікті жекешелендірудің ... мен ... ... ... ... немесе Муниципалды құрылымды
басқарудың құрылымыдың өкілдік органдары шешеді.
Муниципалды меншікке жататын ... ... ... ... түрде жергілікті бюджетке беріледі.
5. Муниципалды меншік, мемлекеттік, жеке және т.б. ... ... ... ... және ... ... да дәл солар сияқты
қорғалынады.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары өз кәсіпорындарын
ашып, ... ... ... ... болады ма деген мәселе де
заңгерлерді ойландыратыны анық. 1991 ... ... ... ... ... ... де осы ... туындаған. Кейбір ... ... ... ... ... органдары әлі күнге дейін
өздерінің базаларынан күн көріп отыр. Қырғыз ... бұл ... ... бар деп ... Олардың ойынша бұл – Муниципалды
құрылымды ... ... ... ... пайда болуына
жағдай тудырады. Шынында да, «қанына тартпағанның қары сынсын» ... ... ... ... істейтін жеке не ... ... ... ... ЖӨӨБ органдарының
бүйректері бұрмайды деп кім айта алады. ... ... ... ... қай кәсіпорындардың қалай жұмыс істейтіндігіне қарай
бермей өздерінің құрған кәсіпорындарға ғана берулері әбден мүмкін.
Ал екінші жағынан, ... ... ... ... жобаларды жүзеге
асыру үшін қаржы керек және сол ... бар ... ... ... ... ... басқарудың құрылымыдың
тәуелсіздігінің бір кепілдігі де осы емес ... ... заң ... 31-бабы бұған толық рұқсат береді:
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары қабылданған
заңдардың негізінде ... ... ... жүзеге асыру үшін
кәсіпорындар, мекемелер және бірлестіктер құра ... және ... ... ... ... ие [27,22].
Республикалық біліктілікті беру және қуаттау орталығы ... ... мен ... және ... ... ... ... кәсіби
даярлығын, олардың біліктілігін беру мен қуаттауды бағалауды тәуелсіз
жүргізеді.Бұл бағдарламаны ... ... үшін ... ... ... ... ... 1 -Муниципалды органдар бюджеті
| |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... |
| | | | | | | |ғы ... |23379,8 ... | | | | | | | ... ... |18022,4 |19477,3|21705,1|31552,5|32115,6|32169,3|155042,2|
|Муниципалды |41402,2 |53514,2|53855,9|57769,3|61600,0|62670,4|330812,0|
|органдар бюджет | | | | | | | ... ... А. ... ... самоуправления в Казахстане //|
|Мысль № 2 – 2010– ... ... ... ... мекемелер мен бірлестіктердің
барлық жұмыс бағыттарын, бағаларын т.б. Муниципалды құрылымды ... ... ... және ... ... жарғысын бекіту, өзгерту
міндеті, басшыларын тағайындау, жұмыстан шығару, олардың есептерін қабылдау
да Муниципалды құрылымды ... ... ... қолында болмақ
(32-бап).
Қырғыз Республикасындағы ... ... ... ... ... ... процесі 1997 жылдың 22 қаркүйегнде жарық көрген
«Қырғыз Республикасындағы Муниципалды құрылымды ... ... ... ... деп аталатын Президент жарлығынан ... Оның ... 1995 ... 30 ... ... ... коммуналды меншігіне беру тәртібі туралы» деген Үкіметтің
қаулысы ... ... ... ... ... ... алға ... қалғанын байқауға болады). Кейіннен коммуналдық
меншік туралы ... ... ... пен ... да ... орнын
алды. Демек жергілікті қауым өздерінің ... ... өз ... ... және ... қажеттілігіне пайдалануға
заңды негіз жасалды.
Коммуналды меншіктің жасақталуы.
Жоғарыда айтып өткен заң ... ... ... коммуналды меншігіне беру тәртібі туралы») бұрын
мемлекеттің қарауындағы дүние-мүліктер ... ... ... ... ... бірге Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары
өздеріне меншік жасауға да ... ... Олар ... тыс ... қорлардың қаржысына мүлік сатып алуға, ... ... ... сыйлау, ауыстыруарқылы да меншік құрай алады [16,62].
Коммуналды меншік – ... ... ... экономикалық
негізінің басты бір бөлігі болып табылады, сондықтан да бұл жерде ... пен ... ... ... ... ... халық байлығының негізгі бөлігінің із-түзсіз кеткені бәрімізге
мәлім. Коммуналды меншікті халықтық бақылауға ала ... ... ... ... ... ... ... беделден айырылуы оп-оңай.
Атқару органының ішінде бұл жұмысты не қаржы ... ... ... ... ... ... бөлім жүзеге асыру керек. Коммуналды
меншікті ұстап отыру да оңай ... ... ... ... ... ... ... екенін есімізге алсақ, ... ... ... ... щығады.
Коммуналды меншіктің берілу жолдары.
1. Жергілікті қауымға берілетін объектілер мен мемлекеттің меншігіндегі
объектілердің ара ... ... ... ... Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы жүйесіне ... ... ... ... ... ... басқарудың құрылымы органдарына
берудің тәртібін дайындап шығару және олардың қызметін ... ... ... ... меншікті алудан көрі оны ұстап
тұру аса қиын мәселе. Тұрақты түрде жұмыс ... ... ... ... сол объектілерді қамтамасыз ете алады ма?
Жергілікті қауымның коммуналды меншігіне берілуге тиісті объектілер
төмендегі ... сай ... сол ... ... ... тұрғындарға қажеттілігі;
– жергілікті билік органдарының сол объектілердің қызметін қаржыландыру
мүмкіндігі.
Ерекше бір жағдайларда жергілікті қауымның ... ... ... ... ... ... объектілер де
беріледі.
Ал кейбір объектілерді Муниципалды ... ... ... бере ... ... ... қоры оны басқаларға пайдалануға
беруге немесе сатуға болмайтынын заңдандырады.
- Жергілікті қауымның комуналды меншігіне берілген объектілерді басқару
сол Муниципалды құрылымды ... ... ... ... сай
жүргізіледі [22,47].
-Егер жергілікті қауымның коммуналды меншігіне ... ... ... ... ... айырылып қалса, ол туралы мемлекеттік
мүлік қорына хабарланады.
- Жергілікті қауымға ... ... ... беру ... басқарудың құрылымы органының шешімімен ғана жүзеге асады.
Жергілікті бюджет
Жергілікті бюджет болмайынша – Муниципалды құрылымды ... ... ... Әр елде ... ... ... ... бірақ кең тараған үш нұсқасы бар. Біз оларды жеке қарастырмастан
бұрын Европалық ... ... ... басқарудың құрылымы
органдарының қаржылық ... ... ... көз жіберейік:
Жергілікті өкімет органдарының қаржылық негізі.
1. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... өз ... ... ... орай өз ... өз өкілеттіктері аясында
еркін жұмсай алады.
2. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдарының қаржылық
негізі ел ... мен ... ... атқарылатын жұмыс ауқымына сай
болуы керек.
3. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... органдары белгілеген
заңға сәйкес жергілікті жерден жиналған және мөлшерін өздері белгілеген
салықтардан тұрады.
6. Муниципалды ... ... ... органдарына бөлінген
ресурстар іс тәртібіне орай ... ... ... құрылымы
органдарының келісімін алғаннан кейін бөлінеді.
8. Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдары күрделі қаржы
заемын алуға құқылы және ... ... өз ... заем ... да
пайдалана алады.
Бір сөзбен айтқанда, жергілікті құрылым заңды тұлға ретінде өздерінің
бюджетіне иелік етеді және бұл ... ... бір шегі де ... ... ... ... жұмыстары жүзеге асырылуы шарт. Оны
қалай жүзеге асыратынын өзін-өзі басқару органының өзі біледі, әйтеуір заң
шеңберінен шықпаса болғаны ... ... ... ТМД ... ... ... ретіндегі
заң актісі) құжатта жергілікті бюджет туралы төмендегідей баптар бар:
Жергілікті бюджет.
1. Жергілікті бюджет ... ... ... ... Жергілікті бюджетті дайындау, бекіту және жүзеге асыру, ... ... ... өзін-өзі басқару органдары жүргізеді;
Жергілікті бюджеттің тәуелсіздігі төмендегі жағдайлармен ... ... ... басқару органдары бюджет қорларын пайдалану
бағыттарын айқындау құзіретіне ие.
... ... ... ... ... қорларын алуға тиым
салынады.
«Қазақстан Республикасының зейнеткерлік қамсыздандыру туралы» ... ... ... 1 ... ... ... ... айырылуға, жасына
(қажетті стаждары жоқ), ... ( I,II,III ... бала ... ... байланысты әлеуметтк зейнетақылар алуға
құқылы адамдар, мелекеттік жәрдемақылар жүйесіне ... яғни ... ... ал мемлекеттік жәрдемақылар ала бастады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... балалы отбасыларды қорғау реттелінеді. Егер отбасы
мүшесіне келетін жиынтық табыс есептік ... 2 ... ... ... онда ... ... тағайындалады.
Отбасылық (балалар) жәрдемақылардың мөлшері тым ... ... ... да бірнеше жыл бойы қаржы тапшылығының себебінен алу мүмкін
емес ... көп ... ... ... аз ... ай сайынғы мемлекеттік ... ... ... ... өндіріп алу мүмікн болмаған жағдайда ... ... ... ай ... уақытша жәрдемақылардың 1997 жылы
жойылғанын қосу керек[3,23].
Шындығында, 90-шы жылдардың аяқ шенінде әлеуметтік ... ... ... Бұрын уақытша еңбекке ... ... ... ... ... ... қорына жасайтын
аударымдарының есебінен (жалақының 1,5 % -ы) қағида ... ... 100 ... ... еді. ... ... және босанғаннан
кейінгі толық төленетін демалыстар мерзімі 4 ай болатын. Одан ... ... ... бала бір ... ... дейін оған жарым-жартылай
төленетін демалыс берілетін. 1999 ... ... ... ... қорына 1,5% аудару практикасы тоқтатылды. Аурулық қағаздарды
жұмыс берушілердің өздері төлеулері ... Оны ... ... ... ... яғни сырқат адамдар мен екіқабат әйелдер ... ... ... ... ... ... ... қорғалуын
арттыру және әлеуметтік сақтандыру проблемасының шешімін табу ... ... ... ... ... ... Еңбек қабілетінен айырылған және асыраушыдан айырылған жағдайда
әлеуметтік қорғау жүйесін ... ... ... ... ... ... ... есебінен азаматтарға бірдей ... ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен реми сектордың
қызметкерлеріне зейнеткерлік жасқа ... ... ... ... ... ... ... төленетін төлемнің мөлшері белгілі бір уақыт
аралығындағы орташа жалақының, ... ... мен ... ... ... немесе асыраудағы жандардың санына қарай орын басу
коэффициентіне сүйене ... ... ... ... ... жазатайым немесе кәсіптік сырқаттың
нәтижесінде еңбек ... ... ... ... жағдайда
сақтандыру ұйымдарынан төленетін төлемдер түріндегі қосымша әлеуметтік
қорғау қарастырылады (үшінші ... ... ... жүйесін
қаржыландыру әлеуметтік салық мөлшерлемесін 3% –ға ... ... ... 3 ... ... ... аударымдарды
енгізудің есебінен жүзеге асырылады.
Бұл ретте аударымдардың төлеушілері ... ... жұыс ... ... сақтандыруға жасалатын аударымдарды дербестендіру
қызметкердің кәсіподақтар мен ... ... ... ... ... ... арттырады. Әлеуметтік сақтандыруға жасалатын
аударымдардың дербестендірілген есебін жүргізу ... ... ... аса ... шарттарының бірі болып табылады.
Жұмыс берушінің жауакершілігін сақтандыру туралы ереже ... жаңа ... ол өз ... ... техникасын сақтауға және
өндірістік үшін ... ... ... ... ... ... зиян үшін материалдық жауап беруге септігін ... ... ... ... ... өз ... сақтандыру үшін ай сайын
белгілі бірсоманы аударып отыруға ... ... шарт ... ал ... өз ... ... жарақат алу себепті жұмыс
қабілетінен айырылған жұмыскерді өмірінің соңына ... ... ... ... ... социализмнен көптеген жеңілдіктер мен артықшылықтар
сақталып қалды. 1999 жылға дейін ... ... ... ... ... тұтас жүйесі жұмыс істеп келді, олар: тұрғын
үй мен коммуналдық қызметтер төлемі, протездеу, қала көлігімен тегін ... ... және ... ... дәрілер мен
газетке жазылуларға жасалған шегерімдер, автокөлікі арзан бағалар мен тегін
бөлу.
Жеңідіктердің ұзын саны ... ... даму ... ... ... тыс ... ... және әлеуметтік трансферттердің 75% -нан
астамы тек қағаз жүзінде ғана болды. ... ... ... ... мен дотацияларды 1999 жылдың бас ... ... әр ... ... ... алып ... ал олардың
тізбесіне 140-тан астам атулар ... Ол – КСРО ... ... мен ... ... ... ... егемендік алған
жылдар арасында жаңа санаттық ... ... ... 1999 жылы ... ... қамсыздандыру
мен әлеуметтік көмектің көлемі ... ... Бұл ... соғысқа
қатысушылар мен халықтың кейбір өзге жіктеріне ауыстырылды, ол ... ... ... емес ... өтейді.
Қатаң қаржылық шектеулер жағдайларында ... ... ... ... ... ... ... оның негізін « Әлеуметтік
кепілденетін минимум» қалайды. 2002 ... 1 ... ... ... ... ... туралы» Заңға сәйкес аса ... ... ... қамтамасыз етілмегені бойынша ақшалай жәрдемақылар
алуға ... ... ... ... ... алуға үміткер
отбасының немесе жеке азаматтың қайсыбір шамада жиынтық ... ... ... ... жалғыз нысаны. әлеуметтік ... бас ... ... ... ... қосымша төлем жасау болып
табылады (2002 жылғы 1 қаңтарға қарй ол 2000 ... ... ... төлемдер мен жеңілдіктердің барлығы мұқтаждықты алдын ... ... ол ... ... ... жүйеснің тиімділігін күрт
төмендетеді [8,25].
ҚР « Мемлекеттің атаулы көмегі туралы» Заңынын қолданысқа енгізілуіне
байланысты ... ... ... санаттық (категориялық)
қағидасын, тек ... ... ғана ... ... және I топтағы
мүгедектер, кейбір аурулар кезінде ... ... ... және ... ... ... болып көрінеді. Қалған жағдайлардың барлығында, бұрын
айтылғындай, шын мәнінде әлеуметтік көмекке кім ... ... ... ... ... ... ... құруы керек, ол былайғы тең
жағдайларға бөлнетін әлеуметтік жәрдемақылардың орташа мөлшерін ... ... ... аса ... ... ... ... өйткені ол Қазақстандағы ересек халықтың (балаларсыз) үштен
бір бөлігінің мүдделерін қозғайды.
Зейнетақы реформасы.Әлеуметтік қорғау жүйесінің бір саласы бола ... ... ... ... да, ... ... оны ... білетіндерге де қауіпсіздік сезімін дарытады.
Зейнетақы мөлшерлері әр елдің әлеуметтік-эконмикалық даму деңгейіне, ... мен ... ... болады. Зерттеушілер мынаны ... ... ... ... ... тыс ... қор жинаудың жеткліксіз нормаларына әкеледі, олардың инвестициялар мен
экономикалық өсуді белгілейтін мәлім. Және ... ... ... ... ... осал ... ... банктің деректер бойынша, 90-шы жылдардың орта шенінде ЖІӨ-
нің жалпы құрылымында зейнетақылардың үлесті салмағы ... ... ... ... ... өтпелі экономика елдерінде -10,3 %–ды, Балтияда-7,3%,
бұрынғы КСРО славян республикаларында, соның ... ... –ды, ... ... ... ... құрады.
Сонымен,ағымдағы зейнетақылық қамсыздандыру деңгейі бойынша деректер
бойынша Қазақстан ... ... 18 едің ... соңғы
орында(индустриялы дамыған ... ... 1998 ... ... ... ... ... санының азаюына және
зейнеткерлік жастың көбеюіне байланысты зейнетақы ... ... ... ... дәрежесі бойынша Қазақстандағы зейнеткерлер халықтың
үлестен ең құр қалған ... ... ... егер ... ... ... оның ... жөніндегі
критириялердің бірі-зейнеткерлердің тұрмыс деңгейін халықтың жұмыс істейтін
жіктерімен салыстыру. Мамандардың ... ... жас ... ... жұмыс істейтін халық жіктері ... ... ... кезде тең жағдайлар пайда болады. Алайда 2000 жылы еңбек
зейнетақыларының мөлшері халық ... ... ... ... ... ... ... құрады.
2000 жылы жас бойынша ... ... ... ... теңге, ал жас бойынша жәрдемақы (әлеуметтік зейнетақы)
мөлшері2175 теңге болды. Ал күнкөріс минимумы 4007 теңге еді. 2002 ... ... ... шыққан адамдар, қағида бойынша, өздері
қалағаннан гөрі ... ... ... ... күн ... ... зейнетақылардың мынадай түрлері ең көп тараған:
еңбек, әлеуметтік, мүгедектік бойныша, ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылуымен байланысты.
Олардың мөлшері еңбек қызметінің ұзақтығына қарай белгіленеді.Қаржыландыру
көзі- әлеуметтік қорғау жүйесі (Қазақстандағы әлеуметтік салық). Әлеуметтік
зейнетақылар ... қаже ең ... ... ... ... да, жан басына шаққандағы табыстың төмен шамасы кезінде мелекеттік
бюджеттен төленеді[11,62].
Мүгедектік бойынша зейнетақыларды ... ... ... және еңбек зейнетақысын алу құқына еңбек сіңіре алмағандар алады
(сақтандыру қорына жарналар ... ... 3-5 ... аспайды).
Асыраушыдан айырылған жағдайдағы зейнетақы жетім балаларға ... ... ... егер күйеуі зейнеткерлер болса, ... ... ... ... ... үшін кейбір мемлекеттерде белсенді жұмыс істеу
аралығында азаматтардың жинақтаушы қорға жасаған аударымдары да, ... ... ... ... ... қорғауға төленетін жарналар да
пайданылады. Осы қаражаттар жетіспеген жағдайда тапшылықты қаржыландыруға
бюджеттен мемлекеттік қаражаттар бөлінеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... қағидаларына негізделген, яғни зейнетақылар зейнеткерлердің өздерінің
жинаған қорларынан емес, ал ... ... ... ... Қазақстандағы халықты әлеуметтік қорғау бойынша ағымдағы стратегиялық
жоспарлау
Әлеуметтік қорғау жүйесі әркелкі қоғамның барлық ... үшін ... ... ... қамтамасыз етуді ұйғарады. Осындай тәсілдің
теориялық негізін ... рет Джон ... ... Оның философиясының мәні
былай тұжырымдалады, әр ... ... ... нық ... ... ... немесе табыс көзінен айырылудан сақтандыру
әбден тиімді болуы мүмкін. ... ... ... ... оның ең ... ... жөнінде қамқорлық нысандарын қабылдауы ықтимал:
өздерінің ағымдағы табыстарының бір бөлігін осы мақсаттарға беру ... ... ... ... жағдайлардан өзін сақтандырғандай болады
[26,30].
Бюджеттің әлеуметтік мүмкіндіктері шектеусіз емес және олар ... алу ... ... ... ... тыс мөлшері
өндіріске қысым көрсетеді. ... ... ... ... ... ... емес, ал алынатын ... ... ... ... ... салықтарды анағұрлым ұтымды пайдалану және қолайлы
әлеуметтік ... қол ... ... ... ... Сонымен,
әлеуметтік қорғау проблемасы экономикалық дауыс, экономикалық аспект бола
алады.
« ... ... ... материалдық (экономикалық) шаралар
қабылдаумен шектелмейтінін атап көрсету керек, ол өзге де « ... ... ... ... ... ... ... келмейтін немесе ала алмайтын отбасыларда ... жат ... ... ... күн ... ... ... жезөкшелік, арамтамақтық, ұрлық, ондай балалар шын мәнінде
қараусыз болып табылады. ... ... ең ... осы ... ... түрі ... табылатын қалыпты тәрбиеге мұқтаж болады.
Әйелдердің әлеуметтік қорғалуы туралы мәселе қозғалғанда, бірінші
кезекте ... ауыр және ... ... ... ... ... жыныстық сұраншылықтан, жәбірлеуден, ұрып-соғудан және адамның
қадір-қасиетін қорлайтын өзге де әрекеттерден қорғау ұйғарылады. Халықтың
өзге санаттары-жұмыссыздар, ... ... ... да ... ... және әлеуметтік көрсетудің өзге де ... ... ... ... ... ... алынған құқықтық және әлеуметтік
аспекттер сөздің тар мағынасында ... ... ... ... ... Ондағы басты, негізгісі-экономикалық құрамдас бөлік. Сонымен,
кең мағынада халықты әлеуметтік ... ... ... оның ... ... мен таптарының тіршілік әрекетін жақсарту, адам
дамуының деңгейін арттыру ... ... ... ... ... ... ... жүйесін көрсетеді.
Біздің ұғымымызда ( түсінігімізде) халықтың ... ... ... ... ... ... механизмі небәрі соның бір
бөлігі болып табылады да, тұтас нәрсені, яғни ... ... ... ... Оны (маргиналды топтарды әлеуметтік қорғау механизмі)
әлеуметтік қайыр көрсету немесе әлеуметтік көмек ретінде ... ... ... ... ... дәл ... сипаттауға болады. Одан басқа,
әлеуметтік көмек табыстар мен жалақыны қорғауды, бөлу ... және ... ... ... де ... ... мүмкін, бірақ олар халықтың маргиналды жіктеріне жатпайды.
1992-1997жж. Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы негізінен
экономикалық ... ... ... мен ... ... ... ... жолымен жүрді. Атап айтқанда,
бюджеттен тыс әлеуметтік қорлар ... ... ... ... ... ... индекстеу механизмдері және азаматтардың
әлеуметтік осал санаттарына қолдау көрсеу ... ... ... ... ... ... Қазақстан да, шын мәнінде еңбекке
берілетін әлеуметтік кепілдіктер, тегін білім алу және ... ... және т.б. ... ... қорғаудың ескі үлгісі
бұзылып, ал қалыптасу үстіндегі ... ... жаңа ... ... ... ... ... Қазір қолайлы табыстар алуға,
жұмыспен қамтуға, тамақ және халыққа ... ... ... өте қиын ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғауды дамыған индустриялы елдердегі
сияқты тек ақшалай-өтемдік деңгейде ғана жүзеге асыруға болмайды. ... ... ... ... мазмұнына әлсіреген экономика,
бюджеттің төмен қаржылық ... ... және ... арасында
кедейшіліктің кеңінен таралуы елеулі түзетулер енгізеді.
Ұдайы және қатаң бюджеттік-қаржылық шектеулер жағдайларында бұрынғы
социалистік өзге ... ... ... ... ... қорғау
жүйесі де «көмек көрсетуге» дейін қарапайымдалған және жүйелік белгілерлі
жойған. Ол қоғамдағы ... ... ... ... ... және т.б.) болдырмау қолдарынан келетін халықтың жеке
жіктеріне немесе еңбек ұжымдарының ақшалай-өтемдік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін дамытудың ерекшелігі, мұнда
әлеуметтік сақтандырудың қосалқы ... мен ... ... ... ... ... ... жоқтығы болып
табылады.Мәселен, 1998 жылдан бері халықтың көптеген маргиналды (шектеулі)
жіктеріне ... ... ... ... ... ақшалай
жәрдемақылар бере бастады, олар ... ... ... ... ... ... ғана ... болды.Осындай тәсіл әлеуметтік
қорғаудың негізгі қағидаларының бірін бұзды, өйткені дұрысында әлеуметтік
сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... ... көмек бойынша төлемдерден жоғары болуы тиіс еді [3].
«Бюджеттік бөліс» ... ... ... шығындардың ауыртпалығы
барған сайын жергілікті бюджеттерге көптеп ауысуда. Халықты әлеуметтік
қорғауда коммерциялық емес ... ... да ... ... роль ... ... ... сақтандыру қаражаттарының есебінен әлеуметтік
қорғау 1996 жылғы «Міндетті сақтандыру туралы» тиісті Заң арқылы 1999 ... ... ... осы заң ... елдегі азаматтарға әлеуметтік
кепілдіктердің мына түрері берілетін еді: ... ... ... ... ... және ... байланысты
жәрдемақылар, сауықтыру сипатындағы қызметтер, міндетті медициналық
сақтандыру,жұмыссыз болғанда ... ... ... бала ... ... жерлеуге бөлінетін жәрдемақы.
90-шы жылдардың бас кезі мен орта ... ... ... ... ... де дағдарысқа ұшыратты, ол ... ... ... құлдырауынан, сондай-ақ жарна
төлеушілердің жарналарды әлеуметтік қорларға ... және ... ... ... салдарынан әлеуметтік сақтандыруға жарналар
жинаудың төмен деңгейінен көрініс тапты. Бұл зейнеткерлер мен ... ... ірі ... ... ... Әлеуметтік қорлар
қаражаттарының инфляциялық құнсыздануы ... мен ... ... минимумдағы қажеттіліктерін қамтамасыз ете алмады және
қорлар индекстеу қажеттілігін туындайды.Сондай-ақ ... ... ... ... ықпал ету проблемасы мен ... ... үшін оны ... ... ... ... жылы ... қорларға төленетін төлемдер бірыңғай әлеуметтік
салыққа ауыстырылды. Оның ... ... ... бірақ қатаң
мақсаттық тағайындауда болулары тиіс, яғни олар ... ... ... ... Медициналық қызметтерге төлем жасау
жөніндегі Мелекеттік орталыққа және жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... олардың мақсатты пайдаланылуларын
қадағалау қиын. Осы кезеңде әлеуметтік салық туралы жаңа ереже талқылануда.
Бірақ талқылау нәтижесіне ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде әлеуметтік қамсыздандыру алулары
үшін, 2 ... ... ... және әлеуметтік салықтың
мақсаттық тағайындалуын реттеу қажет.
Бүгінгі таңда Қазақстанда халықты әлеуметтік ... мына ... ... ... ... ... жұмыссыздарды қорғау, медициналық
қызметтер ақысын жарым-жартылай төлеу, әлеуметтік көмек ... ... ... Осы ... ... толық қарап
көрелік.
Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау жүйесінде белсенді және енжар
шараларды даралайды. Белсенді ... ... ... мен жұмыссыздарды
қайта оқыту, қоғамдық жұмыстар ұйымдастыру және жаңа ... ... ... ... ... орналастыруды, жәрдемақылар төлеу мен
жұмыссыздарға материалдық көмек ... ... ... де жұмыспен қамту саясатына белсенді және ... ... ... ... жаңа ... ... ашуға,
қайта мамандануға, мүгедектерді еңбек қатарына қосуға және т.б. барлық
шығындардың 25-30% ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Ұзақ мерзімді жұмыссыздық кезінде (1-2
жыл) жұмыссыздар аз ... ... ... ... де,
кедейшілік бойынша жәрдемақылар ала бастайды.
ҚР «Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы» (1991ж) бірінші ... ... ... ... ... ... ... жұмыстағы
үзілістердің ұзақтығы мен өзге факторларға қарай ... ... ... ... ... ... ... жоғары
деңгейі штаттың қысқаруына немесе кәсіпорындарды таратқан жағдайға
байланысты ... ... ... кепілденді. Сондай-ақ
мамандыққа оқыту мерзімінде жұмыссыздарға стипендиялар төлеу ... ... 1 ... ... ... ... ... қамтылуы туралы» жаңа Заңы ... ... ол ... қамту
саласында белсенді саясат жүргізуге, азаматтарды жұмыс іздеуге уәждеуге,
халықтың ең осал санаттарына ... ... ... ... ... ... ... бойынша жәрдемақы едәуір азайтылды және ол айлық
есептік көрсеткіштің 3,5 еселік мөлшерінде есептеле бастады. Бұрын ... ... ... жойылды. Жұмыссыздарды кәсіптік даярлау
(қайта даярлау) ... ... ... ... ... ... 3
еселік шамасында сақталды. Қазақстанда жұмыспен қамтудың ... ... ... ... жаңа ... ... ... және қаржылық
пайымдардың мәжбүр етуінен болғанын атап кеткен жөн. Бюджет жағдайының одан
әрі нашарлауы небәрі 3 ай ... ... жаңа ... ... ... етті.
ҚР 1999 жылғы 5 сәуірдегі « Халықты ... ... ... ... ... өзгертулер енгізу туралы» Заңына сәйкес белгіленген
тәртіпте жұмыссыздар болып ... ... ... ... ... ... Оның ... жергілікті бюджеттің қаражаттары
есебінен атаулы көмек көрсету қарастырылды, оны ... ... ... ... және ... ... көрсету (халыққа әлеуметтік көмек
көрсету орталықтары) бөлімдері жүзеге асырады.
Материалдық көмек- біздің жағдайларымызда өте ... ... ... ... Ол ... ... ... ішінде жұмыстан айырылғындарға
да) жергілікті бюджеттердің қаржы жағдайын ескеру арқылы беріледі ... ... ... ... ... киім-кешекпен заттай
көмек көрсету және т.б.). Қазақстанда шағын несиелендіру бағдарламасы 1998
жылы ... ... ... (жұмыссыздар мен кедей азаматтарға 400 АҚШ
долларына баламалы мөлшерде шағын несиелер ... ... ... ... ... ... орындарын) ашу және әлеуметтік көмек ретінде қарауға
болады.[36,14].
Алайда қаржылай қаражаттардың жеткіліксіздігіне байланысты бұл бағдарлама
2000 жылы қысқартылды. ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық бойынша жәрдемақыларды жоюды білдіреді, ал жұмысқа
орналастыру мен кадрларды даярлау жөнінде нақты қадамдар жасалған жоқ.
Жоғарыда мазмұндаған ... ... ... ... ... ... Тұжырымдамасы» әбден уақтылы және керек болып
табылды, ол Үкіметтің 2001 27 ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауға арналған арнайы бөлім бар,
бөлімде әлеуметтік қорғаудың екі деңгейлік құрылымын енгізу қарастырылған:
жұмыссыз азаматтарды ... ... ... ... ... бюджеттердің есебінен ақылы қоғамдық жұмыстар беруге жәрдемдесу
жолымен әлеуметтік қорғау.
Екінші ... ... бір ... ... ... ... ресми сектордың қызметкерлеріне төлемдер беру. Әлеуметтік
сақандыру ... ... ... ... ... , егер азамат
заңнамада белгіленген тәртіп бойныша жұмыссыз болып ... және ... ... ... ... сондай-ақ жүйеге нақты салым ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мен
сақтандыру аударымдарының ұзақтығына байланысты болады.
Жеке құқық бұзулар үшін түрлі дәрежедегі ... ... ... ол ... мерзімін созуға, азайтуға немесе оны бұзуға
құқылы, мәселен, егер мамандағы мен ... ... ... ... ол осы ... бас ... өз еркімен жұмыстан босатылуы және
т.б. үшін. Міндетті ... ... ... ... ... ... ... мен кеңейтуге жағдай жасайды, ал
жәрдемақы төлеу мерзімін шектеу белсенді түрде жұмыс іздеуді ынталандыратын
болады.
Осы ... ... ... ... ... ... өтеміз,
міндетті әлеуметтік сақтандырудың есебінен сыйақы беруге жататын әлеуметтік
қауіптердің тізбесіне жұмыстан ... ... ... ... ... Бұл -өте үлкен ... ... ... ... ... бас стратегиясы негізгі 3 мақсатқа қол ... ... ... ... ... ... жаңа ... орындарын
жасау үшін әсіресе шағын және орта бизнесті дамыту; кәсіпорындардың жаппай
банкротқа ұшырвулары мен ... ... ... жол бермейтін
жұмыс істеп тұрған өнідірістерге бар мүмкіндігінше қолдау көрсету; жұмыспен
қамту орындарын жекешелендіру, мұндай ... ... ... ... мұндай шараның қолданыстағы жүйеден
айырмашылығы, ... ... ... ... мен ... ... және ... түрде жүзеге асыруға септігін тигізген болар еді.
Медициналық сақтандыру. Қажетті ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру негізінде
іске асырылады. Ол халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің маңызды құрамдас
бөлігі болып ... ... ... аса ... ... ... өндірудің экономикалық -әлеуметтік үдерістеріндегі ролі
біршама қомақты [17,26].
Осы роль ... ... ... жұмыс істеуіндегі маңызды
принципті ерекшеліктерге негізделеді: қоғамдық ынтымақтастықта құру, іс-
әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... жағдайларымызда) барлық азаматтарға қажетті
медициналық қызметтер рыногын ... ... ... ... қызметтер рыногын тудырады, рыноктағы осы ... ... ... олардың қызметкерлерінің, жеке
практика туындайды, олар нақты бағаға ие болады.
Одан басқа, медициналық көмек тұтынушылары ... ... ... мекеме мен нақты дәрігер таңдау құқығы пайда болады. ... ... ... ... ... ұштасады, ол
көрсетілген медициналық қызметтердің сапасы мен көлеміне сараптық баға
беріп, емдеу ... ... ... ... ал қажет болған
жағдайда ... ... ... ... ... ... санкция (ықпал шара) қолданады.
Қазақстандағы сақтандыру медицинасы 1995 жылдан бері дами ... ... заң ... жіне ... ... ... қоры (ММСҚ-ФОМС)
құрылды. Қор қаражаттарын кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... үш пайыздық аударымдары мен студенттерге,
зейнеткерлерге, оқушылар мен жұмыссыздарға бөлінетін ... ... ... ... базалық бағдарламасына сақтандыру
оқиғаларының (аурулар,жарақаттар) тізбегі кірді, сол ... ... ... ... сақтандыру қоры қаржаттарының ... ... ... ... ... ... ... өтелетін болады. Сондай-ақ осы бағдарлама арқылы қажетті дәрімен
қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... бойынша жеңілдіктері қарастырылды. ... ... ... ... ... ... ... арқылы
қаржыландырылатын медициналық көмектің кепілденген көлемі ... ... ... ... ... көмек сапасының
бақылау көзделді, оның мақсаты-міндетті медициналық сақтандырудың ... және ... ... ... стандарттары арқылы
кепілденген көлемдерде, сапа мен ... ... ... ... ... ... ... ету.
Практика жүзінде басшылықтың ірі қаржы бұрмалаушылықтары мен өзге де
себептерден ММСҚ жұмыс істеуі ... ... ... Оның ... ... ... ... бюджеттеік қаражаттарды жұмыс
істемейтін халықты емдеуге ... ... ... ... Өз кезегінде
Қор емдеу мекемелеріне қаражаттардың мезгілінде және толық көлемде аударып
тұрмады. Сол ... ... ... құқықтары бұзылды. 1999 жылдан
Міндетті медициналық сақтандыру қорының базасында медициналық қызметтерге
ақы төлеу бойынша Орталық құрылды.
Міндетті ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды жақсартқан жоқ. Жергілікті бөлімшілері, ... ... ... ... мен өзге де ... ... қосқанда) бар медициналық қызметтерге ақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... басы артық аралық буын ... ... ... ... ... ақы ... қорының міндеттерін (қызметтерін) бөлуді
тиісті Орталықтан ... ... ... ... ... ... сақтау) берді, бұл шара бюджеттік түсімдерге қарай
тегін медициналық қызмет ... ... мен ... ... қаржы жағдайларында ауруханалық-емханалық мекемелерінің
көпшілігінде, 1999 ... ... ... ... ол ... ... болуын кеңейтудің есебінен өзін-өзі қаржыландыру режимін
ұйғарады. ... ... ... ... ... ... әсіресе оның аз қамсыздандырылған жіктерінің әлеуметтік қорғауын
күрт нашарлатып жіберді.
Әлемдік тәжірибеде мынаны айғақтайды, ел ... ... ... та), ... оның ... ... мүмкіндіктері азаяды, соған
сәйкес денсаулық сақтауға жұмсалатын шығындардың ... ... ... ... ... Жүргізілген халықаралық салыстырулар елдің
экономикалық даму деңгейі мен халыққа тегін медициналық қызмет көрсетуге
қатысты мемлекеттік ... ... ... өзара тығыз байланыстың
бар екендігі туралы айтады.
Медициналық қызметтердің үдей ... ... ... ... ... ... халықтың едәуір бөлігін
медициналық көмексіз қалдырады. Медицина мекемелеріне берілген жаңа мәртебе-
коммуналдық-қазыналық кәсіпорындар да және отбасылық ... ашу ... ... ... ... ... халі мүшкіл болып
отыр. Медициналық қызметтерді кепілденген минимумын алу проблемалары
халықтың ... мен ... ... ... ... ... ... Мәселен, инфекциялық аурулармен ауырғандардың көбеюі
байқалды. ... ... ... ... туберкулезбен ауырғандар саны
көбейді. Мәселен, 1997 ... ... ... ... ... пен ... 4-6% –ға , ал ... 1,3-1,5 есе өсті. ... ... ... ... ... медициналық сақтандыруды
реанимациялау қажеттегі әбден жетілді [14,23].
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ... ... 9 ай ... ... жеке және ... ... өтініштеріне
шолу  бойынша Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне 2009 жылғы
9 ай ... жеке және ... ... ... 9210 ... ... ... ішінде: Президент Әкімшілігінен  – 748,  Премьер-Министр Кеңсесінен –
287, Парламенттен – 685. Жоғары ... ... ... органдарынан
түскен барлық хаттар бақылауға алынып, оларға тиісті жауап қайтарылды. 
 ТМД ... және алыс ... ... ... 3427 ...  жеке және заңды тұлғалардың жазбаша 4217 өтініші  бақылауға
алынды.
Жеке және заңды тұлғалардың ... ... ТМД және алыс ... мемлекеттік органдарының хаттары  «Жеке және заңды тұлғалардың
өтiнiштерiн ... ... ... ... ... 2007 ... 12
қаңтардағы   Заңына сәйкес қаралды. 
Министрліктің орталық аппараты мен Комитеттердің қызметкерлері жеке
және ... ... ... 60% қарады,  39,6 % өтінішті – аумақтық
органдардың қызметкерлері,  ал  жалпы ... ... ... 0,5 %
 тиістілігі бойынша қарауға жіберілді. 
Жеке және заңды тұлғалардың барлық өтініштеріне ... ... ... ... ... ... ... зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыруға, еңбек
қатынастарына байланысты түсініктемелер. Бұл ретте, өтініш, ... ... көбі ... ... мен ҰОС ... сондай-ақ
соларға теңестірілген адамдар болып табылады.    
Өтініштерді талдау мынаны көрсетіп отыр: ... 29,7% ... ... ... 15,2% - ... ... апат аймақтарында тұратын адамдардың зейнетақыларын экологиялық
үстемеақылар, саяси қуғын-сүргіндерден зардап шеккен ... ... ... ... және ... мәселесіне қатысты. 
Шамамен әрбір алтыншы өтініш (13,9%) еңбек қатынастары мәселелеріне
қатысты. Өтініштердің шамамен 5,0% ... алу, ... ... ... ... ... байланысты. 
Барлық өтініштердің үштен бірінен астамын ТМД елдерінің және алыс
шетелдердің ... ... мен ... ... стажы
туралы, Қазақстан Республикасынан тыс көшіп кеткен ... ... үшін ... мөлшері туралы мұрағат анықтамаларын сұратқан
хаттары құрайды.       
Министрлік және оның аумақтық органдары ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің
зейнетақымен ... ... ... ... беру ... ... ... етілетін құжаттарды беруге жәрдемдеседі. 
Өтініштер мен шағымдардың көбі негізінен Астана қаласынан – 956 немесе
10,4%, Алматы қаласынан – 673 немесе 7,3%,  ШҚО – ... ... ... ... – 565 ... 6,1%,  ОҚО – 505 ... 5,5%, ... – 377
немесе 4,1% және  Алматы облыстарынан – 344 ... 3,7% ... ... мен ... ... көп көтеретін мәселелерін
жинақтап, олар бойынша тиісті шаралар қабылдайды. 
Мысалы, 2008 жылы зейнетақы ... ... ... ... 6 ... артты.  Негізінен бұрын білім беру, ауыл ... ... ... ... жұмыс істеп зейнеткерлікке шыққан адамдар
өтініш білдірді.  Олар өздерінің зейнетақыларының ... аз ... ... ... ... ... зейнетақының ең төменгі мөлшері
тағайындалған осы сала зейнеткерлерінен ... ... ... ... ... ... ... бойынша ықтиятты жұмыс атқарылды. 
Бұл мәселе Алқа отырысында, Министрліктің Қоғамдық кеңесі мен жұмыс
тобы отырыстарында ... ... 2009 ... 1 ... ... осы санатының (1,3 млн. адам) зейнетақысын 30 %, ал қалған
зейнеткерлерге – 22% ... ... ... ... ... ... Министрліктің бұл ұсынысын қолдап,
тиісті қаулы қабылдады. 
Осының арқасында жеке және заңды тұлғалардың өтініштер ағыны ... осы ... ... 2 ... ... ... ... өтініштерін қараумен қатар, Министрліктің
басшылығы Министр ... ... ... ... сәйкес азаматтарды
қабылдайды. 
            Есепті кезеңде министр Г.Н.Әбдіқалықова 23 азаматты қабылдаса, 
 вице-министрлер, Бақылау және әлеуметтік қорғау, ... ... мен ... ... 57 ... қабылдады.  Азаматтарды
қабылдаудың нәтижесінде 81 адамға тиісті түсініктемелер берілді, 2 өтініш
бойынша ... оң ... ... 12 өтініш Министрліктің ... ... 5 ... ... үшін ... ұйымдарға жолданды. 
Азаматтардың еңбек ету қабілетінен, жұмысынан айырылу ... ... ... ... ... ... ... қорғау мақсатында құрылған, 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап
қолданысқа енген міндетті әлеуметтік ... ... екі ... ... істеп келеді [23,15].
2007 жылғы 10 қаңтарда өткен Парламент ... ... ... ... Президенті Н.Назарбаев жаңа Үкіметке
әлеуметтік саясаттың барлық ... ... ... ... тапсырды. “Әлеуметтік салада біз көп істер ... және ... ... ... одан әрі ... ... Муниципалды
құрылымдарбұл әр түрлі топтағы халықтың материалдық және өмір ... ... ... ... ... етуі, сонымен қатар, ол міндетті
әлеуметтік сақтандыру жүйесі арқылы да жүзеге асырылады.
Үкімет ... ... ... ... ... және ... ... жауапты қызметкерлерінің
қатысуымен 2007 жылдың 22 қаңтарында өткен Еңбек және халықты ... ... алқа ... ... жылы міндетті әлеуметтік
сақтандыру қызметімен халықты қамтамасыз ... ... ... ... ... сақтандыру туралы” Қазақстан ... ... ... Республикасының аумағында табыс келтіретін қызметті
жүзеге асыратын жұмыс істейтін зейнеткерлерден басқа барлық азаматтар
міндетті ... ... ... 2005, 2006 және 2007 ... ... ... ... кезең-кезеңмен енгізу жылдары болып
заңмен қарастырылған. Мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... аударымдарды есептеу нысанынан
2005 жылға – 1,5 %, 2006 жылға – 2 %, 2007 ... – 3 % ... ... ... аударымдарды төлеу әлеуметтік аударымдардың
белгіленген ставкасы бойынша жүргізіледі. Жалдамалы қызметкерлер үшін
әлеуметтік аударымдар жұмыс ... ... ... түрінде төлейтін
шығыстарынан төленеді. Өздеріне табыс әкелетін өзін-өзі жұмыспен қамтыған
адамдар, ... ... ... ... төлейді.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қолданысқа енген кезінен
бастап 2007 жылдың 1 қаңтарындағы ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру қорына түскен әлеуметтік аударымдардың мөлшері 38 866 587,2 мың
теңгені құрады, сондай-ақ ... ... ... ... ...... мың теңге болды. Орташа алғанда 2005 ... ... ... ... ... ... бір қатысушысына 14 938,8
теңге сомада әлеуметтік аударымдар төленген. Желтоқсан айында өсімақыны
қоса есептегенде бір ... ... ... ... мөлшері – 872
теңгені құрады.
“Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы” ... ... ... ... 24 айда ең ... 1 рет ... ... әлеуметтік тәуекел жағдайы туындаған тұлғалар 2007 жылдың ... ... ... 4 500 мың ... құрады. Міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне қатысуға тиісті ... ... ... ... ... жүйесіне қатысу деңгейі 90,2 % құрады [27]
Әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік ... ... саны мен ... ... ... құқы бар ... арасындағы аздаған айырмашылық төлеушілердің әлеуметтік
аударымдарды ... ... ... байланысты болуы мүмкін.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қолданысқа енген кезінен
бастап 2007 жылдың 1 қаңтарындағы ... ... ... ... қорынан жүргізілген әлеуметтік төлемдердің мөлшері 205 284,4 мың
теңгені құрады, оның ішінде:
l еңбек ету қабілетінен ... ...... мың ... ... ... ... – 67 513,3 мың теңге;
l жұмысынан айырылуы бойынша – 2 628,7 мың ... жыл үшін ... ... сақтандыру қорынан 9 595 алушыға
195 070,4 мың теңге сомаға әлеуметтік төлемдер төленді, оның ішінде:
l еңбек ету ... ... ... 7 056 ... – 128 761,6 ... асыраушысынан айрылуы бойынша 2 324 алушыға – 63 737,5 мың теңге;
l жұмысынан ... ... 215 ... – 2 571,3 мың ... ... жыл үшін ... ... төлемдердің мөлшері 2005 жылы жүргізілген
әлеуметтік төлемдерден 19 есе көп.
Желтоқсан айында алынған әлеуметтік төлемдердің ... ... ... ету ... ... бойынша бір алушыға – 2 883 теңге;
l асыраушысынан айырылуы бойынша бір ... – 4 148 ... ... ... ... бір ... – 11 410 теңгені құрады.
Желтоқсан айындағы ... ... ... саны ... сақтандыру жүйесінің қолданысқа енген кезінен бастап төленген ең
жоғарғы көрсеткіш ... ... Оның саны 2006 ... қараша айымен
салыстырғанда 499 адамға немесе 6 % көбейді, ал 2005 ... ... ... 6857 ... немесе 4,7 есеге артты.
2006 жылы 8 215 алушыға қайтадан әлеуметтік ... ... ... 322 ... әр ... ... ... әлеуметтік төлемдерді беру
тоқтатылған. 2006 жылы әлеуметтік ... ... ... саны ... ... жыл бойы ... саны ай сайын орта есеппен 17 % өсіп ... ... ...... саладағы мемлекет саясатының
ажырамас бөлігі болып табылады. Еңбек процесіне тартылмаған әр ... ... ... өмір сүру ... ... қол ... үшін
міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... жағдайлардың бірі болып табылады.
3.3 Қазақстанда халықты әлеуметтік қорғау саясатының перспективасы
Халықты әлеуметтік қорғау жөнінде ... ... ... 2007 ... 28 ... ... ... Жолдауын іске асыру
аясында «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және еңбек мәселелері бойынша толықтырулар мен ... ... ... ... 2007 ... 19
желтоқсандағы Заңы қабылданды. Заң ... ... ... бала ... және бір ... ... бала ... байланысты
біржолғы жәрдемақыны көбейтуді, № 2 ... ... ... ... және жүкті әйелдер үшін міндетті әлеуметтік ... ... ... ... үшін ана мен ... ... ... дамытуды көздейді.
Осы құжаттарды енгізумен 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... үшін мынадай шаралар жүзеге асырылады.
1. Зейнетақыны есептеу үшін алынатын ең жоғары табысты шектеу 15 ... ... 25-ке ... арттырылады.
Осыған орай, зейнеткерлік іс-қағаздарда тиісті еңбекақысы бар
зейнеткерлердің ... ... ... ... ... ... ... байланысты олардың табысы толық ескерілмей келген.
Аталған арттыруға жатпайтын азаматтардың зейнетақысы 9 пайызға
индекстелетін ... ... ... ... ... 3000 ... 4210 теңгеге,
яғни күнкөріс деңгейінің 40 % деңгейіне дейін артады.
Сонымен, жалпы зейнетақы төлемдерінің ... ең ... ... 26110 ... ... (немесе 71 %-ға) көбейтеді. Осы зейнетақыны 784
мыңнан астам адам алатын болады деп күтілуде.
Республика бойынша орташа зейнетақы төлемі 17870 ... ... (29 %
- ға ... Бұл ... ... 530-ға жуық адам алатын болады.
Зейнетақының ең төменгі мөлшері 12110 теңгені құрайды (18 %-дан асып
артады), зейнетақының осындай мөлшерін 320 ... жуық адам ... ... егер ... мысалы тыл еңбеккері, жеңілдіктердің
орнына арнайы мемлекеттік жәрдемақыны ... онда оған ... ... төлем 20206 теңгені құрайды.
2. № 2 Тізім бойынша зиян және ауыр өндірістерде еңбек стажы бар 
азаматтар ... ... ... жәрдемақы енгізіліп отыр. Жәрдемақының
мөлшері 8 ... ... ... ... 9344 ... ... жәрдемақы:
- ер кісілерге – 58 жасқа толғанда және 1998 жылдың 1 ... 25 жыл ... ... стажы, оның ішінде 12,6 айы №2 Тізім ... ... – 53 ... ... және 1998 ... 1 ... кемінде
20 жыл жалпы еңбек стажы, оның ішінде 10 жылы №2 ... ... ... ... аталған жәрдемақыға ие болу құқығын беретін ... ... ... және ... ... ... жылы осы жәрдемақы құқығына 27,3 мың адам ие болады.
Бұл ... №2 ... ... ... ... жәрдемақыға құқық
жеңілдік шартпен зейнеткерлікке шыққан азаматтарға қолданылмайды.
3. Ана мен ... ... ... ... одан әрі ... ... ... арналған мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері артады:
- босануына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы екі есеге артады
(16380 теңгеден 35040 теңгеге дейін).
- бір жасқа ... бала ... ... ай ... жәрдемақы
орташа алғанда 1,6 есеге артады (бірінші бала ... – 3276 ... ... ... бала үшін – 3822 теңгеден 6424 теңгеге, үшінші бала
үшін – 4368 теңгеден 7008 ... ... және одан көп бала үшін – ... 7592 ... ... ... ... әйелдер үшін олардың жүкті болу және босануына
байланысты демалыста болу ... ... ... зейнетақы
жинақтарын жүзеге асыруды көздейтін жүкті болу, ... және ана ... ... ... сақтандыру енгізілді.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысатын жұмыс істейтін әйел:
әрбір туған баласы үшін 35040 ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақыны (2008 жылы 87 мың әйел);
жүктілік және босануына байланысты демалысының барлық ... ... ... ... қорынан төленетін орташа ... ... және ... ... ... ... алады (2008 жылы барлығы 16 млрд. теңге ... ... ... ... 42600 ... ... жағдайда (2008 жылға болжам) осы ... 178920 ... ... аударымдардың нысаны ретінде есептелген ... ... 40 %-ы ... ... ... ... ... бір жасқа дейінгі бала күтіміне байланысты (ай сайынғы)
әлеуметтік төлемді (2008 жылы 87 мың әйел ... 18 ... ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс істемейтін әйел әрбір ... үшін 35040 ... ... ... ... ... жәрдемақыны және бала санына қарай 5840 теңгеден 7592 теңгеге
дейінгі мөлшерде ... бала бір ... ... ... оның ... мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны алады. 
Жылдан жылға нақты әлеуметтік қолдаумен қамтылған қазақстандықтардың
саны өсіп ... 2003 ... ... ... ... саны 1,8 ... өсіп, 2008 жылы 5 млн. астам адамды ... жылы ... ... 17 түрі ... 2008 жылы ... түрі тағайындалады).
- Республика бойынша 1,6 млн. зейнеткерлер үшін зейнетақы төлемдері
орташа алғанда 29 %-ға ... ... ... ... ... ... бойынша және
жасына байланысты берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушылар ... ... 656 мың ... ... ... ... ... мөлшері
шамамен 14 %-ға артады.
- 1,2 млн. адамды құрайтын арнайы мемлекеттік жәрдемақыны ... ... ... ... ... 5500 теңгені құрайды, немесе   7 %-
ға артады. [12,47].
Еңбек кодексіне сәйкес ауыр жұмыстарда, зиянды, ... ... ... ... ... үшін ... ең төмен
стандарты деген ұғым енгізілген, ол жалақының ең төмен ... ... ... коэффициенттер есебінен анықталады. Еңбекақының ... ... ... ... тараптары мүдделерінің бірлескен
келісімінің нәтижесі болып табылады. Арттырылатын ... ... ... ... ... анықталғаннан кейін Үкімет бекітетін
болады.
Сонымен қатар, қызметкерлердің еңбек демалысының ұзақтығы 18-ден ... ... ... ал ... ... ... ... қызметшілер үшін лауазымдық жалақы мөлшерінде сауықтыру ... ... 30 ... ... ... ... қазіргі кезде әлеуметтік-экономикалық жағынан белгілі бір
сатыға көтеріліп, қордаланған мәселелердің шешілуіне жаппай жол ... ... ... ескіргеніне байланысты, ел дамуындағы
бұл ахуал ... мен ... ... ... ... ең ... біз ... өкіметі кезіндегі мемлекеттік-әкімшілік
құрылым мен әкімшілік – аумақтық бөліністі алып ... ... ... ... біржақты белең алуынан өңірлердегі
мемлекеттік ... ... ... ... ... күйге
ұшырауда.
Соңғы уақыттағы мемлекеттік құрылымға көзқарастың ... ... ... ... ... ... институты құрылуына қажеттілік туралы пікір кең құлаш жая бастады.
Қоғамның өзін-өзі ұйымдастыруынсыз Қазақстанның бүтіндігін нығайту, ... және ... ... ... ... ету ... өзін-өзі басқарудың дамуы өтпелі кезеңнің ... және ... ... ... ... біздің
республикамызда орын алып отырған ондағы үдерістердің қарама-қайшылығы,
аяқталмағандығын және ... ... ... бірлестіктері Қазақстандағы демократиялық
бастауларды дамыту үшін ... ... ие ... отыр.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы ... ... ... алыс шет елдердегі Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың
дамуын оқып-үйрену зор рөл ... ... ... ... ... ... нәтижесін айтсақ, ... ... ... ... осы басқару жүйесі үлкен рөл атқаруда. Муниципалды
құрылымды басқарудың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде құрылған, жер-жердегі ... ... ... дамыған елдердегі жағдайларын талдау
жергілікті басқарудың үш типін көрсетті: ... тип ... ... ... Жаңа ... және т.б.); ... ... Италия, Бельгия, Испания, Латын Америкасының біраз елдері, Таяу
Шығыс) және аралас тип (ФРГ, Жапония).
Англосаксондық тип – ... ... ... ... жергілікті
органдардың автономиясы мен тікелей бағыныштылықтың болмауымен сипатталады.
Сонымен қатар, англосаксондық үлгіге тән ... ... ... ... өкілетті органдар аясындағы ... ... ... да көруге болады.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымымен будандастырып, халық
билігінің алғашқы сатысының басты белгісі етудің ... ... жоқ. ... ... ... ... екі оттың ортасында қалған сияқты:
Конситуцияда айқын жазылған баптарды жүзеге ... ... ... ... ... заң ... десе – ... ... ... ... ... ... ... ал
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы органдарын әкімшілікке бағынышты
ететін заң ...... ... ... ... ... Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымы жүйесі
тек бір ғана ... ... ... аса қояды дегенге сену қиын. Бұл ... ... ... да, ... ... ... ... де қатар жүру керек сияқты. Бір сөзбен айтқанда, ... ... ... реформа жүргізу қажет.
Муниципалды құрылымды басқарудың ... ... ... ... басқаларынан өзгешелігі, онда жергілікті органдардағы
орталық биліктің әкімшілік ... ... ... ... тип
иерархиялық пирамиданы еске түсіреді, өйткені онда әртүрлі ... ... ... төменге – яғни, орталықтан ... ... онда ... ... ... ... белсенді жұмыс жасайды.
Муниципалды құрылымды басқарудың құрылымыдың аралас түрінде кейбір
елдерде англосаксондықпен қатар, ... ... үлгі де ... ... ... ... ... бұған дейінгі дамуына үлесі
болғандығын жоққа шығаруға болмайды, облыстық әкімдіктер дағдарысты кезеңде
қолда бар ресурсты ... ... ... елді ... ... ... ... тұтқаларының бірі болып келді. Бірақ, елдің ендігі
дамуы мен оның ... және ... ... бұл ... одан ... ... молырақ екендігі күн өткен сайын көріне бермек.
Қазақстанның кеңес империясынан мұраға ... ... ... ... тиісінше әкімшілік және аумақтық сипатқа жіктеу керек,
яғни, әкімшілік сипаттағы ... мен ... ғана ... оларды
біріктіретін ірі өңірлік мазмұндағы уақыт таолабына сай, жаңа аумақтық
бөліністерді жасақтаған ... Бұл ... кең ... ... ... және ... орналасқан демографиялық ... ... ... туғызады және тиімді билік жүйесін ... ... ... ... ... ...... Казахстан,
1997 ж.
2. Белиспаев А. Формирование органов самоуправления в Казахстане //
Мысль № 2 – 2010– с.10-15.
3. Воронин А.Г., ... В.А., ... А.Н. ... ... ... М. ... 1997 г.
4. Муниципальный  менеджмент. Учебное пособие для вузов. - М.:ББ,
1997
5. Белиспаев А.М. Децентрализация власти и развитие местного
самоуправления в Республике Казахстан // ... № 4-5 – 2000 ... ... Демьяненко А.Н., Обушенков А.Л. Муниципальное управление:
Учебное пособие. Хабаровск-Н.Новгород. ВВАГС. 1998.
7. Местное самоуправление в зарубежных странах (информационный
обзор) / Под ред. Н.П. ... и др. - М.: ... лит., ... ... ... www. ... htm.
9. Телебаев Г.Т. Некоторые проблемы введения местного самоуправления
в Республике Казахстан // Саясат, 2001, №1, С. ... ... www. ... ... А. ... ... ... местного самоуправления в
Республике Казахстан // Правовая реформа в Казахстане. - № 1 (5). ... – с. ... ҚР Заң ... «ҚР Муниципалды шаруашылық ресурстары туралы
Заңы».
13. Калиулы Ж., Марданов К. Местное самоуправление: взгляд со стороны
14. Деловое обозрение «РЕСПУБЛИКА» - № 38(70) от 4 ... 2001- с. ... ... К.Е. ... ... ... ... //
Материалы конференции Ассоциации экономистов Казахстана. -
Караганда, 2003
16. Жиренчин К.А., Ахметов М. Развитие ... ... ... законодательстве современного Казахстана // Саясат. - №6. – 1998. –
с. 60-64.
17. Кубаев К.Е. Формирование принципов и ... ... в ... ... // ... ... - № 4-
5. – 2002. - с.5-13.
18. Шимшиков Ж.Е. ... ... ... ... ... // Вестник ЕАГИ. - №1. – 2003.
19. Шимшиков Ж.Е. Концептуальная основа экономической модели
местного ... ... ... ... ... ... конкурентоспособности местного бизнеса. Под
научной редакцией проф. Байзакова С.Б. – Алматы, 2001. - с. ... ... А.Е., ... М.Р., ... Е.Д. ... законов о
местном самоуправлении государств - ... СНГ ... ... №4, 1994, С. ... ... ... Конституциясы. – Алматы: Казахстан,
1997 ... ... А. ... ... ... в ... // ... 2 – 2000 – с.10-15.
23. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. ... ... ... М. ... 1997 г.
24. Муниципальный  менеджмент. Учебное пособие для вузов. - М.:ББ, ... ... А.М. ... ... и ... ... в ... Казахстан // Саясат № 4-5 – 2000 – с. 53-
58.
26. ... А.Н., ... А.Л. ... ... ... ... ... 1998.
27. Местное самоуправление в зарубежных странах (информационный обзор) /
Под ред. Н.П. Медведева и др. - М.: ... лит., 1994, 80 ... ... www. ... ... ... Г.Т. ... проблемы введения местного самоуправления
в Республике Казахстан // ... 2001, №1, С. ... ... www. ... ... А. ... формирования системы ... в ... ... // ... ... в
Казахстане. - № 1 (5). – 2000. – с. ... ҚР Заң ... «ҚР ... өзін-өзі басқару туралы Заңы».
33. Калиулы Ж., ... К. ... ... взгляд со
стороны / Деловое обозрение «РЕСПУБЛИКА». - № 38(70) от 4 октября 2001-
с. ... ... К.Е. ... ... ... ... // ... Ассоциации экономистов Казахстана. - Караганда, 2003.
35. Жиренчин К.А., Ахметов М. Развитие института ... ... ... ... ... // ... - №6. – 1998. ... 60-64.
36. Кубаев К.Е. Формирование принципов и функции местного самоуправления
в Республике Казахстан // Транзитная экономика. - № 4-5. – 2002. - ... ... Ж.Е. ... основы экономической модели местного
самоуправления // Вестник ЕАГИ. - №1. – 2003.
38. Шимшиков Ж.Е. Концептуальная ... ... ... ... ... труды экономистов Казахстана о развитии
конкурентоспособности ... ... Под ... ... ... С.Б. – Алматы, 2001. - с. 8-17.
39. Постников А.Е., ... М.Р., ... Е.Д. ... ... о местном
самоуправлении государств - участников СНГ ... ... №4, 1994, С. ... Аглешов К.Е. Проблемы формирования местного самоуправления в
Республике Казахстан ... ... ... ... ... ... Казахстана: итоги и ... ... ... 22-24 ... 2001. - Алматы, Часть II, С. 269-
273.
-----------------------
директор
Азаматтар
комиссия
басқару органы
бөлім ... ... ... ... ... – муниципалдық Кеңестің төрағасы және басқару жұмысына жетекші
Муниципалдық Кеңес
Азаматтар
басқару органы
комиссия
Бургомистр
(ірі қалаларда «магистратпен» ... ... мен ... ... ... ... ... немесе президиум

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 89 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ территориалды басқару және АҚШ-ғы муниципалды менеджментті ұйымдастырудың негізгі типтері29 бет
Жергілікті жердегі муниципалдық әлеуметтік саясат31 бет
Көлік кешенін муниципалды басқару43 бет
Муниципалды басқару27 бет
Муниципалды басқаруды жүзеге асыруда бюджетаралық қатынастарды жетілдірудің рөлі23 бет
Муниципалды менеджмент36 бет
Муниципалды меншікті басқарудың ғылыми теориялық негізі26 бет
Муниципалды шаруашылықты қалыптастыру мен жүргізу ерешеліктері27 бет
Муниципалды құрылымдар әлеуметтік-экономикалық жүйе ретінде39 бет
Муниципалды құрылымдарда қаржы ресурстарын қалыптастыру58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь