Қазақстан бюджетін қалыптастырудың ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТҮСІНІГІ МЕН ОНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ.
1.1 Мемлекеттік бюджет және бюджет жүйесі ұғымы ... ... ... ... ... .6
1.2 Мемлекет бюджет кірістері мен шығыстарының құрамы ... ... ... 10
1.3 Бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

II ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫ
2.1 Бюджеттік процесс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Ел қазынасы ортақ байлық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
КІРІСПЕ

Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен және халықпен қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді құндық бөлудің ерекше саласын құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы “мемлекеттік бюджет” ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды. Мемлекеттік бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсаттарына пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық өндірістің басқа қатысушылары арасында пайда болатын экономикалық қатынастарды білдіреді.
Мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны тек экономикалық категория және мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры ретінде ғана емес, сонымен бірге негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-экономикалық процестерді реттеу механизмінің жиынтық ұғымы ретінде қарауға болады. Мәселен, мемлекеттік бюджетте қоғамдағы барлық экономикалық процестер бейнеленгендіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы институттары – салықтар, мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және т.б. өзінің шоғырланған көрінісін табатындықтан бюджет мемлекеттің негізгі қаржы жоспары ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, әдетте, бір жылға жасалынады, бюджеттің кірістерін, шығындарын, орталықтандырылған қаржы ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы жоспары деп мойындау оның ұлттық табысты қайта бөлудегі маңызды орнын, қаржы жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, сондай-ақ қоғамдық ұдайы өндірістегі айрықша рөлін айқындайды. Негізгі қаржы жоспары мемлекеттің қаржылық қызметінің жемісі болып табылады. Елдің негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері республика Парламентінің жыл сайын қабылдайтын Республикалық бюджет туралы заңына сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты механизмдерінің бірі. Ол экономикаға мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау мен пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып табылатын бюджеттік механизм арқылы ықпал етеді. Экономиканы реттеу орталықтандырылған ақша қорының сандық көлемін анықтау, оны жасау мен бөлудің нысандары мен әдістерін реттеу, бюджеттің атқарылу процесінде қаржы ресурстарын қайта бөлу жолымен жүзеге асырылады. Ақырында, мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемлекет заңдарының бірі болып табылады.
Нарықтық механизмге көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыруға, ғылыми-техникалық әлеуетті арттыруға, әлеуметтік дамытуды тездетуге және халықтың табысы аз жіктерін (зейнеткерлерді, мүгедектерді, аз қамтылған отбасыларын) қолдау, сондай-ақ денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелерін әлеуметтік қорғауға бағытталуы тиіс.
Шығындар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен инвестицияларды реттеудің және ынталандырудың өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды құралы болып табылады.
Қаржылық жоспарлау процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың салаларына және өндірістік емес сфераның мекемелеріне айтарлықтай ықпал етеді. Мемлекеттің ақша қорын жасау және пайдаланудың негізгі қаржы жоспары бола отырып, бюджет барлық шаруашылық жүргізуші субъектілермен және ұжымдармен етене байланысқан.
Курстық жұмысымның мақсаты – нарықтық экономика жағдайында дамып келе жатқан Қазақстан экономикасының дұрыс қызмет етуіндегі мемлекеттік бюджеттің ойдағыдай қалыптастыруы мен орындалуының маңыздылығын көрсету.
Мақсатыма жету үшін курстық жұмысымның алдында келесідей міндеттер қойылды:
• Мемлекеттік бюджетті экономикалық жағынан ашып көрсету, оның құрылымы мен оны іске асырудағы процестерді талдау.
• ҚР Конституциясындағы бюджетке байланысты заңдарды, заңнамалық актілер мен кодекстерді қарастыру.
• Қазақстан бюджеті қалыптасуының ерекшеліктерін, соның ішінде бюджет процесі кезінде орын алған келеңсіз жағдайларды, оларды болдырмау үшін қолға алатын шараларды қарастыру.
Курстық жұмысымның құрылымы. Курстық жұмыс көлемі – 31 бет. Кіріспе, екі тарау және қорытындыдан тұрады.
Бірінші тарауда мемлекеттік бюджет, бюджет жүйесі туралы түсінік және оның экономикадағы рөлі, сонымен қатар мемлекеттік бюджеттің құрылымы, кірістер мен шығыстарының құрамы туралы айтылады.
Екінші тарауда бюджеттің орындалуы, яғни бюджеттік процесс туралы сөз қозғалады, соның ішінде бюджеттің атқарылуын жақсарту мақсатында істелген жұмыстар туралы айтылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Қазақстан, 2000.-96 бет.
2. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі. Егемен Қазақстан, 6 мамыр 2004 ж.
3. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі).- Алматы: ЮРИСТ, 2002.- 230 бет.
4. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Мерей, 2001.- 292 бет.
5. Таджияков Б. Біз мемлекеттік бюджетті толтыруға жауаптымыз. Қаржы-қаражат, 1999, №2.- 3 бет.
6. Өтебаев М. Ел қазынасы ортақ байлық. Қаржы-қаражат, 1999, №10-11.- 17 бет.
7. Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені №6, маусым 2004 ж.
8. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник. – М.: 2001. – 760 бет.
9. Балабанов А.И., Балабанова И.Т. Финансы. Учебное пособие. – М.: 1999 – 512 бет.
10. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для ВУЗов. – М.: ЮНИТИ, 2000 – 527 бет.
11. Елубаева Ж.М. Бюджетная система Республики Казахстан: теория, практика и направления развития. Алматы, 2004 – 14 бет.
12. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2003 – 290 бет.
13. Зейнелғабидин А. Бюджет жүйесі: қалыптасуы мен даму болашағы. Егемен Қазақстан, 2001, №254 – 3 бет.
14. Финансы, деньги, кредит. Учебник. Под ред. О.В. Соколовой.- М.: ЮРИСТ, 2001.-784 бет.
15. www.minfin.kz
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісінің м.а.
“ ” 20__ ... ... ... ... ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Орындаушы:
Ғылыми жетекші:
МАЗМҰНЫ
Кіріспе...................................................................
...........................................3
I ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТҮСІНІГІ МЕН ОНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ.
1.1 Мемлекеттік ... және ... ... ... Мемлекет бюджет кірістері мен шығыстарының құрамы............10
1.3 Бюджет
тапшылығы...................................................................
...............13
II ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫ
2.1 Бюджеттік
процесс.....................................................................
................16
2.2 Ел қазынасы ортақ
байлық......................................................................
20
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………………………………..26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР……………………………………….31
КІРІСПЕ
Курстық жұмыс ... ... ... ... ... және ... қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық
өнімді құндық бөлудің ерекше саласын құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыруға арналған ... ақша ... ... ... ... ... Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы
“мемлекеттік бюджет” ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды. Мемлекеттік
бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және ұдайы ... ... ... ... ... ... жолымен
қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен
қоғамдық өндірістің басқа қатысушылары арасында ... ... ... білдіреді.
Мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны ... ... және ... ... ақша ... ғана ... сонымен бірге негізгі қаржы жоспары, ... ... ... ... ... ... ... қарауға
болады. Мәселен, мемлекеттік бюджетте қоғамдағы барлық ... ... ... ... негізгі қаржы институттары –
салықтар, мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар
және т.б. өзінің шоғырланған ... ... ... ... ... ... ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, әдетте, бір
жылға ... ... ... ... орталықтандырылған
қаржы ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті ... ... деп ... оның ... табысты қайта бөлудегі маңызды
орнын, қаржы жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, ... ... ... ... ... ... Негізгі қаржы жоспары
мемлекеттің қаржылық қызметінің жемісі болып табылады. Елдің негізгі қаржы
жоспарының көрсеткіштері республика Парламентінің жыл ... ... ... ... заңына сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ұлттық ... ... ... ... Ол ... ... орталықтандырылған ақша қорын жасау мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы ... ... ... арқылы ықпал етеді. Экономиканы реттеу орталықтандырылған ақша
қорының ... ... ... оны ... мен бөлудің нысандары мен
әдістерін ... ... ... ... қаржы ресурстарын қайта
бөлу жолымен жүзеге асырылады. Ақырында, ... ... ... мемлекет заңдарының бірі болып табылады.
Нарықтық механизмге көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын ... ... ... ... ... ... ... әлеуетті арттыруға,
әлеуметтік дамытуды тездетуге және халықтың табысы аз жіктерін
(зейнеткерлерді, мүгедектерді, аз қамтылған отбасыларын) қолдау, сондай-ақ
денсаулық сақтау, ... беру және ... ... ... ... тиіс.
Шығындар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен ... және ... ... ... арттырудың маңызды құралы
болып табылады.
Қаржылық жоспарлау процесінде ... ... ... ... ... емес сфераның мекемелеріне айтарлықтай ықпал етеді.
Мемлекеттің ақша қорын жасау және ... ... ... ... ... ... барлық шаруашылық жүргізуші субъектілермен және ұжымдармен
етене байланысқан.
Курстық жұмысымның мақсаты – ... ... ... ... ... ... экономикасының дұрыс қызмет етуіндегі мемлекеттік
бюджеттің ойдағыдай қалыптастыруы мен орындалуының ... ... жету үшін ... жұмысымның алдында келесідей міндеттер
қойылды:
• Мемлекеттік бюджетті экономикалық жағынан ашып көрсету, оның ... оны іске ... ... ... ҚР ... ... ... заңдарды, заңнамалық
актілер мен кодекстерді қарастыру.
• Қазақстан бюджеті ... ... ... ... ... ... орын ... келеңсіз жағдайларды, оларды болдырмау үшін
қолға алатын шараларды қарастыру.
Курстық жұмысымның құрылымы. Курстық жұмыс көлемі – 31 бет. ... ... және ... ... ... ... бюджет, бюджет жүйесі туралы түсінік және
оның экономикадағы рөлі, сонымен қатар ... ... ... мен ... ... туралы айтылады.
Екінші тарауда бюджеттің орындалуы, яғни бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... жақсарту мақсатында істелген
жұмыстар туралы айтылады.
I ... ... ... ... МЕН ОНЫҢ ... ... бюджет және бюджет жүйесі ұғымы
Мемлекеттік бюджет мемлекет пен ... ... ... ... ... ... өнім бағасын орталықтандырылған ақша
құралдары қорын құру ... бөлу мен ... бөлу және оны ... өндіріс және қоғамдық қажеттіліктер мақсатына пайдалану
үдерісінде пайда болатын экономикалық ... ... ... бюджет мемлекеттік билік ... ... ету үшін ақша ... ... мен ... көрсеткіштер
түрінде беретін мемлекеттің жиынтық ақша қоры.
Қаржы ресурстарын бюджетте жинақтау мемлекеттің қаржы саясатын ... үшін ... ... ... ... ... ... бөлу және қайта
бөлуге байланысты туындайтын қоғамның ... бір ... ... экономикалық категория болып табылады.
Мемлекеттік бюджет те қаржы сияқты бөлу және ... ... Бөлу ... ... ...... өнім құнын бөлу
қоғамдық өндіріс салалары, ұлттық шаруашылық секторлары, аумақтар, салалар,
жекелеген шарушылық жүргізуші ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет жалпы қоғамдық өнім құнының ... ішкі ... 20%-ы ... ... қоғамдық өндіріс қажеттіктеріне сәйкес ... ... ара ... ... ... ... жиынтық ұғымнан тұрады, яғни оны ... ... ақша ... ... қоры ... емес, бәріне міндетті заңның бірі, негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-
экономикалық үрдістерді реттейтін ... ... де ... ... ... ... яғни ... даму
бағдарламаларын жүзеге асыратын бюджеттік нысандар мен әдістерді ... ... ... ... ... саясаты бюджет жүйесі арқылы
іске асады.
Бюджет жүйесі – елдің экономикалық қатынастар мен құқықтық нормаларға
негізделген ... ... ... ... мына ... ... ... бұл қағида бойынша бюджет жүйесіне кіретін барлық
бюджеттер біртұтас құқықтық ... ... ... сыныптамасын
пайдаланумен, біртұтас мемлекеттік қаржы статистикасымен, келісілген
бюджет процедураларымен, барлық ... ... бөлу ... ... ара ... ... етіледі.
2. Бюджеттердің толықтылығы мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз етіледі.
3. Нақтылық бюджеттің қаржы операцияларының шынайы көрсетілуімен, бюджет
салаларының орындалуымен сәйкес болуын білдіреді.
4. ... ... пен ... ... органдары өз бюджеттерін
жариялауға міндетті. Бұл қағида шаруашылық саясатта байқалатын қателердің
алдын алуға, бюджет баптарын ашуға ... ... ... ... ... ... – ел Конституциясы мен ... ... Заң. Жыл ... тиісті қаржы жылына Республикалық бюджет
туралы Заң қабылданады, онда ... ... ... ... ... мен ... көрсетіледі.
Бюджеттік реттеу – жоғары тұрған бюджеттің төменгіге ресурстардың ... және ... ... ... беруімен сипатталатын қайта
бөлу жүйесі. ... ... ... ... ... субвенция,
реттеуші табыс көздері.
Реттеуші табыс көздері бекітілген және реттеуші болып бөлінеді.
Бекітілген табыстар – ... ... ... ... бір ... бюджетке берілуі.
Реттеуші табыстар – жоғары ... ... ... ... ... және ... табыстардың тізімі бюджет жүйесі туралы
заңда реттеледі. Егер жиынтық бюджеттегі түсім көлемі әрбір ... ... ... ... ... ... онда бюджет
вертикальды теңдестірілген болып есептеледі. Горизонтальді теңдестірілу –
жекелеген аймақтардағы ... ... және ... бөліктерінің өзара тең
болуы. Вертикальді теңдікке қол жеткізу – ... ... ... ал ... ... ... ... болып табылады, ол
Қазақстанда бюджеттік алу және субвенциялар арқылы жүргізіледі.
Нарықтық қалыптасуы ... ... ... проблемалары мынадан
тұрады:
1. Төлемдердің төленбеуі. Оған әсер еткен айналым ... Бұл ... ... өз ... мыналар
себеп болды:
- бағаның еркін белгіленуі;
- кәсіпорындардың өзара коммерциялық несие беруінің тоқтатылуы;
- есеп ... және ... ... ... ... тиімсіздігі.
2. Еңбекақы бойынша қарыз. Ол мынадай себептерге байланысты туындады:
1) ақша ... ... ақша ... ... ... ... ... әр түрлі банктерде бірнеше есеп айырысу шоттарының болуы;
4) бюджеттің жоспарланған деңгейде жиналмауы.
3. Салық жүйесінің жеткілікті ... ... Бұл ... ... ... ... ... деңгейде жұмылдыруға мүмкіндік
бермеді. Салықтан жалтаруға мүмкіндік берілді; ... ... ... ... болды; өзгерістер мен толықтырулар көп
жүргізілді; салық қызметкерлерінің біліктілігі жеткілікті деңгейде
болмады.
4. ... пен ... ... ... өкілеттіктер нақты бөлінбеді.
Бұл бюджет арасындағы қатынастардың ортақ идеяға ... ... ... ... айтсақ, елге мемлекет өмірінің негізгі бағыттарын
– энергетиканы, көлікті, ... ... ... өз ... ... ... ... керек. Ал қалған
мәселелерді жергілікті билік игеруі тиіс.
1.2 Мемлекет бюджет кірістері мен ... ... ... ақша ... ... құру ... байланысты бюджеттің қызмет етуі бюджеттің кірістері ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады. Ол құн
бөлінуінің ерекше кезеңдерін сипаттайды. Екі ... да ... ... ... ие; яғни ... ... қажетті ақша
қаражаттарымен қамтамасыз етеді, шығыстар орталықтандырылған ресурстарды
жалпымемлекеттік ... ... мен ... ... мен ... мемлекеттің нақты
әлеуметтік-экономикалық және тарихи жағдайларында жүзеге асырылатын бюджет
және салық саясаттарының бағыттарымен анықталады.
Әдетте, ... көзі ... ... және ... тән ... ... Республикасы мемлекеттік бюджетінің құрамы мен құрылымы
қолданыстағы салық жүйесімен анықталады.
Мемлекеттік бюджеттің құрамы:
1) түсімдер;
2) шығыстар мен несиелеу;
3) дефицит (профицит);
4) қаржыландыру (профицитті ... ... ... ... ... ... трансферттер;
б) бұрын берілген несиелер бойынша негізгі қарызды өтеу.
Өз кезегінде кірістер былай бөлінеді:
а) салықтық түсімдер;
ә) салықтық емес түсімдер;
б) капиталмен жасалған ... ... ... бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымы
|Түсімдердің атауы |Млн. ... |% ... |722034 |100,0 ... ... |649000 |89,9 ... ... |603396 |93,0 ... ішінде: | | ... ... ... |272632 |45,2 ... құнға салынатын салық |222161 |36,8 ... |6019 |1,0 ... емес ... |39348 |6,1 ... ... операциялардан |6256 |0,9 ... ... | | ... ... ... ТРАНСФЕРТТЕР |57630 |8,0 ... ... ... |15404 |2,1 ... ... ... ... статистикалық бюллетені №6, маусым 2004 ж.
Бюджет түсімдерінің осы негізгі үш категориясы ... ... ... яғни ... ... басқа
деңгейіндегі ұлттық органдардан (ағымдағы және күрделі субвенция мен
субсидия, ... есеп ... және ... ... ... ... ... толықтырылады.
“Бұрын берілген несиелер бойынша негізгі қарызды өтеу” категориясы
мемлекеттік шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... несиеленген) төленген ақша қаражаттарын
білдіреді.
Екінші бөлімдегі “шығыстар мен несиелеу” негізгі функционалдық топ
бойынша ... ... ... ... ... ... ... пен қауіпсіздік, білім, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыз ету
мен әлеуметтік көмек, тұрғын үй – ... ... ... спорт
және ақпараттық кеңістік, экономика салалары, басқа да ... ... ... ... ... ... ... трансферт.
Республикалық бюджет шығыстарының көлемі мен құрылымы (2003 ж.)
| |Млн. ... |% ... |773893 |100,0 ... |734809 |94,9 ... Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызмет |44066 |5,7 ... | | ... ... |40435 |5,2 ... ... ... және ... |73822 |9,6 ... ... беру |23241 |3,0 ... ... ... |19105 |2,5 ... ... ... ету және |202043 |26,1 ... ... | | ... Тұрғын үй – коммуналдық шаруашылығы |10321 |1,3 ... ... ... ... және ... |1,7 ... | | ... ... ... және жер |8486 |1,1 ... ... | | ... ... су, ... ... ... |43040 |5,6 ... қоршаған ортаны қорғау | | ... ... және ... |1395 |0,2 ... ... және байланыс |59663 |7,7 ... ... |68345 |8,8 ... ... қызмет көрсету |34338 |4,4 ... ... ... |93630 |12,1 ... |39085 |5,0 ... ... ... ... статистикалық бюллетені №6, маусым 2004 ж.
Үшінші бөлім – бюджет тапшылығы (дефициті) несиелеуді қоса алғанда
түсімдер мен ... ... ... ... білдірсе, ал оң айырма
бюджет профицитін білдіреді.
Төртінші ... ... ... ... ... мақсатты көздейді:
1) дефицит жағдайында – ішкі көздерден қаражат тарту (мемлекеттік ... ... ... ... ... банк пен коммерциялық
банктердің несиелері, жыл басындағы бюджет қаражаттарының ... ... ...... ... түскен түсімдерді пайдалану, ең
алдымен мемлекеттік міндеттерді өтеуге немесе ... ... ... ... ... мен шығыстарды былай топтастыру ... ... ...... ... мен шығыстарын біртекті
нышандары бойынша жүйелеу.
Бюджет сыныптамасы бюджеттің мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық
дамуының ... ... ... ... ... мен мекемелердің қаржы жоспарларымен тығыз байланысын қамтамасыз
етеді; жеке ... мен ... ... біріктіруге мүмкіндік береді.
1996 жылға дейін бюджет сыныптамасы мынадай ... ... ... тарау, параграф, бап.
Мұндай жіктеу бюджет қаражаттарын болжау, есептеу мен ... ... ... ... қазіргі кездегі талаптарына сай
болмады.
Сондықтан 1996 жылдан ... ол ... ... сай ... ... Бюджет төрт бөлімше бойынша жіктелді: санат,
сынып, ішкі ... ... ... ... және күрделі шығындар, несие
беру, қаржыландыру кіреді. Сынып, ішкі сынып, ерекшелік шығыстардың мақсаты
мен сипатын нақтылайды.
Шығыстар мен несиелеу ... ... ... ... ішкі ... ... мекеме – ... ... ішкі ... шығыстары мен несиелеудің ведомствалық сыныпталу ... ... ... ... ... ... ... автоматизация құралдарын қолдану арқылы жоғарғы
жедел басқаруға қол жеткізу үшін түсімдер мен ... ... ... ... ... ... тапшылығы
Бюджет тапшылығы – бюджеттің шығыс бөлігінің кіріс ... ... ... Өте ... ... егер ... мен ... тең болса –
бұл теңестірілген бюджет. Шығыстар кірістерден көп – ... ...... әр түрлі болуы мүмкін:
1. Экономиканы дамыту үшін ірі мемлекеттік салымдар салу қажеттілігіне
байланысты болуы мүмкін. Онда ол ... ... ... ... ... ... ынталандыруды, қоғамдық өндіріс
құрылымында прогрессивтік дамуды қамтамасыз етуді білдіреді.
2. Дефицит төтенше жағдайлармен (соғыс, ... ... т.б.) ... ... ... жетпей, ерекше қаражат көзін жұмсауға тура
келгенде болады.
3. ... ... ... ... ... ... ... мынадай әдістері бар:
1) шығыстар тұрақты, кірістер өседі;
2) кірістер тұрақты, шығыстар төмендейді;
3) ... ... ... ... (дефицит екі есе қысқарады).
Дефицитті қаржыландыру – оны жабу үшін ... ақша ... ... ... ... ақша белгілерінің эмиссиясы. Бұл жол қолайсыз әлеуметтік-экономикалық
салдары бар инфляцияға әкеледі.
2) Мемлекеттік ... Бұл ... ... бос ақша ... ... банк т.б. қатынасады. Бұл кеңінен қолданылатын әдіс.
3) Шетел займдары. Оны халықаралық ... ... ... береді.
4) Ұлттық байлықты пайдалану. Мұнда мемлекет өз ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру әдісі емес, оны
қысқарту тәсілі болып табылады.
Бюджет дефицитімен күресу кезінде мыналарды басшылыққа алу ... ... ...... құбылыс, ақша манипуляциясы арқылы оны жою
ел экономикасы мен қаржысы үшін өте жағымсыз болып табылады.
2) Бюджет ... оның ... ... ... ... ... ... нышаны ретінде қарау керек. Әлемдік тәжірибе
дәлелдегендей, қоғам дамуының ... ... ... ел үшін
бюджет дефициті қалыпты құбылыс.
3) Бюджет ... ... ... ... өнім көлемінің 1-3%-нан
артпауы керек.
4) Бюджет дефицитін жабуға мемлекеттік несиенің әр түрін (ішкі, сыртқы)
қолдануға болады.
5) Бюджет ... жою үшін ... өзін ... ... ... ... ... өндіріс пен шаруашылық жүргізудің ерекшеліктерін ескеретін
қаржы жеңілдіктері мен санкцияларын кеңінен қолдану;
- экономиканың мемлекеттік секторы мен ... ... ... ... ... әлеуметтік шығындарды қаржыландыруды ғана сақтау;
- Ұлттық Банктің үкімет құрылымдарына несие беруге тыйым салу.
Шетел капиталын тарту ... ... ... ... ... тауар мен қызмет өндірісінің базасы ұлғаяды, жаңа салық
төлеушілер қалыптасады, ... ... ... ... ... ... ... бюджет дефицитін
реттеуге бағытталған шараларды басқа да экономикалық дағдарысқа қарсы
шаралармен ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
II ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫ
2.1 Бюджеттік процесс
Бюджеттік процесс ... ...... пен ... ... ... қарау, бекіту, атқару, атқарылуын бақылау және
атқарылғаны туралы есепті бекіту бойынша заңмен ... ... ... ... ... ... жүйесі” Заңымен, жыл
сайын қабылданатын “Республикалық бюджет туралы” Заңымен, атқарушы билік
органдарының шешімімен анықталады.
Бюджеттік құру, ... және ... ... есеп құру ... ... ... ал қарау және бекіту Парламент пен
жергілікті өкілетті орган – ... ... ... ... ... екі деңгейінің функциясына кіреді.
Қазақстан Республикасының Президенті республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... жүзеге асыруда Қаржы министрлігіне үлкен роль
жүктеледі.
Республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ресми трансферттен алынған табыс көлемі, бұрын берілген несиелер
бойынша негізгі ... ... ... ... және ... ... минималды еңбекақы, зейнетақы мөлшері, айлық есептік көрсеткіш мөлшері;
- Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... ... ... ... ... бойынша
міндеттемелерді орындау сомасы;
- тиісті қаржы жылының соңындағы ... ... ... ... ... ... ... лимиті;
- функционалдық топтар бойынша шекті шығындардың тізімі;
- ... ... және ... бюджет
бағдарламаларының тізімі;
- жергілікті бюджеттен қаржыланатын маңызды бюджеттік бағдарлама.
Алдағы қаржы ... ... ... ... ... Заң ... Республикасының Үкіметі Парламентке ағымдағы ... ... ... ... ... ... оған ... мен толықтырулар енгізу
Парламенттің біріккен отырысында екі оқылымнан кейін ағымдағы жылдың ... ... ... Егер Парламент белгіленген мерзімде
республикалық бюджет туралы ... ... онда ... ... ... 1-ші ... ... республикалық қаржы жоспары туралы” жарлық
беруге құқылы.
Жергілікті бюджет жобасын құруға ... ... ... ... ... ... ... негізгі болжамды
көрсеткіштерін талдап, қарастырады және оны әкімнің қарауына ұсынады.
Жергілікті атқарушы ... ... ... ұсыныстарын ескере
отырып жергілікті бюджет жобасын құрып, оны Қаржы министрлігінің болжамына
1-қыркүйекке дейін ұсынады.
Облыстық ... ... ... ... ... ... ... бөлудің тұрақты нормативін бекітеді. Облыстардың,
Астана, Алматы қалаларының әкімдері республикалық бюджет туралы заң ... ... ... екі апта ... ... ... ... нақтылап,
мәслихат қарауына ұсынады, олар, өз кезегінде, екі апта ... ... ... ... ... қабылдайды.
Аудан (қала) әкімдері облыстық бюджет бекітілгеннен кейін екі ... ... ... ... ... мәслихаттың қарауына ұсынып, олар, өз
кезегінде, екі апта ... ... оның ... ... ... қабылдайды.
Жергілікті бюджет туралы мәслихаттың шешімінде мыналар келтіріледі:
- ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттен
бұрын берілген несиелер бойынша ... ... ... ... ... ... (профициті) және ... ... ... пайдалану);
- белгіленген тұрақты деңгей мөлшерінде облыстық, аудандық (қалалық)
бюджеттер арасында табыс бөлудің нормативі;
- ... ... ... жергілікті мемлекеттік қорының мөлшері;
- тиісті қаржы жылының соңындағы облыс, Астана, Алматы қалаларының резерв
мөлшері, қарыз ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет бағдарламаларының тізімі.
“Бюджет жүйесі туралы” Заңда қарастырылған жағдайлардан басқа кезде,
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... төменгі деңгейдегі бюджеттерді
құру және атқару процесіне қатынасуына тыйым салынған.
Республикалық бюджеттің атқарылуын ... ... ... ... ... ... бірліктегі бюджеттің атқарылуын
жергілікті атқарушы органдар қамтамасыз ... Егер ... ... ... атқару барысында шығыстарды өсіретін немесе кірістерді
төмендететін нормативтік-құқықтық актілер қабылданған жағдайда, ол ... ... ... ... жылының басында алынған бюджет қаражатының біріктірілген қалдығы
жоғары тұрған бюджетке алынбайды. Ол жергілікті атқарушы органның негізгі
қарызын, ... ... ... ... ... ... ал
егер ондай болмаған жағдайда жергілікті бюджет бағдарламасын қаржыландыруға
жұмсалады.
Секвестрленбейтін бағдарламалардың тізімін Қазақстан Республикасының
Парламенті мен жергілікті ... ... ... ... ... ... Заң мен ... қабылдаған кезде бекітеді.
Республикалық бюджеттің атқарылғаны туралы жылдық есепті Қазақстан
Республикасының Үкіметі Парламент пен ... ... ... Есеп ... ... ... ... жылдың 1-шілдесіне дейін
тапсырады. Қаржы министрлігі Есеп комитетіне ішкі бағдарлама ... ... ... ... ... есепті тапсырады. Жергілікті
атқарушы органдар бюджеттің атқарылуы туралы жоғары атқарушы ... ... ай ... есеп ... ... ... ... мен Астана,
Алматы қалалары Қаржы министрлігіне ай сайын есеп береді. Қаржы министрлігі
Қазақстан Республикасы Үкіметіне ... және ... ... ... атқарылуы туралы ай сайын есеп береді.
Республикалық бюджеттен ... ... ... ... ... құру мен бекітудің дұрыстығын, бюджет
қаражаттарының қазынашылық шешімге сәйкес жұмсалуын Қаржы министрлігі ... ... ... ал жергілікті бюджет қаражаттарының қаржы
шешіміне сәйкес пайдалануын ... ... ... ... ... ... Есеп ... ал жергілікті
бюджеттің атқарылуын тиісті деңгейдегі өкілетті органның ... ... ... ... ... ... мен оның
аумақтық органдары жергілікті атқарушы және өкілетті органдарды міндетті
түрде хабарлай отырып ... ... және ... ... ... жинаудың дұрыстығына
бақылауды төлеушілердің орналасуы немесе ... орны ... ... ... ... ... ... органдарының мақсаттары,
өкілеттілігі, қызмет тәртібі, төлеушілер ... ... ... ... ... ... ... төлеушілерге (салық заңдарын бұзатын) олар жасырған ... ... ... ... ... заң бұзу ... ... үлестік
немесе қысқа мөлшерде айыппұл, бюджетке төлемдерді кешіктіргені үшін үстеме
төленеді.
2.2 Ел қазынасы ортақ байлық
Қоғамда мемлекеттік ... ... ... ... ... ... әлемдік қаржы-экономикалық жүйенің басым идеясының жаңаша
бастамасынан туындап отырғаны рас. ... ... ... ... ... ... мен онда мемлекеттің сақталуын түйсіну тым ... ... ... бастапқы жинақталу процесіндегі ... ... ... ... ... ... бағдарлау араласқанда барып
өзге құбылыстың астары ашыла бастайды. Бұл, ең алдымен, мемлекеттік аппарат
пен оның айналасындағы коммерциялық құрылымдардың бастапқы ... ... ... ... ... ... ... кеселін айғақтап,
бюджет процесіндегі қозғаушы күштердің бет-пердесін ашуға көмектеседі.
Өркениетті әдістермен мемлекеттік тәуелсіз ... ... ... ... жайлап алған қоғамның осы аса қауіпті ... ... ... жылы ... ... ... ... құрамында қаржы
саласындағы заң шығарушы және атқарушы биліктердің арасында “қазыналық
инстанция” ретінде құрылған Есеп ... ... ... ... жемқорлықпен күресте елеулі жұмыстар атқарып келеді.
Есеп комитетінің Ережесі мен мәртебесі еліміздің Ата заңына ... мен ... ... ... ... нығая түскен
болатын. Президенттің ұсынысы бойынша оның 6 мүшесін Парламент, 2 мүшесін
Президенттің өзі ұсынатын болды. ... өзі Есеп ... ... ... тәуелсіз болуына елеулі ықпалын тигізді.
Барлық жердегі секілді, ... ... ... сыбайлас
жемқорлықтың басты көздерінің біріне айналды десек ... бұл ... ... ... ... және оның
барысында бақылаудың әлсіз болуынан аса тереңдетіп кетті. ... ... мен ... да білікті органдар анықтаған тікелей қылмыстық істерге
жата қоймайтын көптеген фактілерді ... ... ... ... ... ... ... құнын төмендетілген бағамен
белгілеу, конкурстардың шарттарын бұзу, сатып алынған ... ақша ... ... ... секілді түрлі құйтырқылар құрайды.
Мысалы, Есеп комитеті анықтағанындай, жекешелендіру жөніндегі бір ғана
аумақтық ... ... ... ... мен ... да жіберген
кемшіліктердің салдарынан республикалық бюджетке 56 ... ... ... түскен.
Бюджет қаражаттарын бөлуі де сыбайлас ... ... ... ... ... салалардың бірінен саналады. Бұл жерде дұрыс
жасалмаған және жүзеге асыруға ... ... ... ... Ол
шенеуніктерге кімге қаражатты жеткізбей беру, кімге ... ... ал, ... ... немесе кешіктіріп берудің айлакерлік тәсілдеріне ... ... ... ... қаржыны жеткізбей беру мен
кешіктіріп беру ... ... тыс ... құрылып, арнаулы қаражаттар
мен “поручения бойынша қаражаттар” деген секілді есеп-шоттар ... ... ... ... ақ жол ашып ... ... бәрі ... атқарушы органдардың бюджет мекемелерін
нормативтік базамен уақтылы қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттен тыс қаражаттарды
жоспарлау, пайдалану және есепке алудың тәртібі туралы нұсқаудың басшылыққа
алып ... ... орын ... Ал, бұл ... ... 92 ... тіпті қарама-қайшы келеді.
Бюджет қаражаттарын бөлуі сондай-ақ, мемлекеттік тапсырыстар мен сатып
алу жүйесі арқылы да жүргізіледі. ... да күні ... ... ... ... орта ... ... мен бақылаусыздық жайлап келді.
Бұл жағдайлар ... ... ... ... ... жүрмеуінен
орын алды.
Мысалы, 1998 жылы республикалық бюджеттің орташа айлық шығыны ... ... ... ал ... ... ол 28,2 миллиард теңгеге жетті.
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын көптеген ... ... жыл ... ... мақсатты және тиімді пайдалана алмай, ... тап ... ... ... ... ... ... қарыздары түрлі “алдын ала төлеу” есебінен тым өсіп кетеді.
Сыбайлас жемқорлықты, сондай-ақ, - ... және ... ... ... процесіндегі түрлі өзара есепке жатқызуды жүргізуге, несие
мен займдарды алу үшін мемлекеттік кепілдікке, ... ... ... шығаруға жеңілдік беретін түрлі айрықша ... беру ... ... бар. ... тек 1996 ... өзінде ғана Үкімет
шешімімен бюджетке ... 24,8 ... ... ... сондай-ақ, бұрынғы
салық комитетінен 4,8 миллиард теңге кейінге қалдырылды. Ол қаражаттардың
басым бөлігі әліге дейін ... 1999 ... 1 ... ... ... қаржының көлемі 122,9 миллиард теңге құрап отыр.
Өкінішке орай, республикалық бюджеттің атқарылуына бақылау жасау мен
оны ... ... ... ... ету мәселелерін құқықтық
жағынан реттеу тіпті жетілдірілмеген десе болады.
Мысалы, Қазақстан Республикасының “Бюджеттік жүйе ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану секілді
түсініктерге анықтамалар ... ... бола тұра ... ... ... ... және “Бюджеттің атқарылуына бақылау”
деген ... осы ... ... ... бюджеттің
атқарылуына бақылауды жасау ... Есеп ... ... деген
мазмұны тым жалаң және біздіңше таңғаларлық норма белгіленген. Бұл туралы
басқа ... ... ашық ... ... ... ... Заңның 29-бабында
“Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Есеп комитетіне емес, ел
Үкіметіне ай ... ... және ... ... атқарылуы
туралы қорытынды есеп беріп ... ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік тек бір ғана сөйлеммен: Бюджет
заңдылықтарын бұзу Қазақстан Республикасының белгіленген заң ... ... ... де қойған. Бұл жауапкершілік
нормасын анықтап талдау жасай бастасаң-ақ, әсіресе, оны ... ... ... ... исі сезіліп тұрады.
Бұған Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының қозғалған қылмыстық
істер мен ішкі ... ... ... нәтижелері туралы статистикалық
есептеріндегі мәліметтер куә бола алады. Мысалы, 1998 жылы 194 және ... ... ... ... ... ... ... қылмыс белгілері
бойынша 2828 істен 10-на ғана іс қозғалған.
1999 жылы 4 ай ішінде аталған баптар ... 8 іс ... ... іс ... тергеу аяқталмаған және сотқа өткізілмеген. Мұндай
статистика көп жайларды аңғартса керек. Мысал келтірейік. Есеп ... ... ... ... Медетші банк кері
қайтарып алынатын несие негізінде 16 ... ... ... ... ... ұсынбай-ақ 10 миллиард теңгеден астам несие босатқаны мәлім
болды. Босатылған қаржы жаратылып кетті, кәсіпорындардың экономикалық ... ... ... жоқ, ал ... ... әлі күнге анықталмай
келеді. Бұл туралы Есеп ... ... ... ... өткен
жылдың қараша айында ұсыныс жасап, республикалық бюджеттен банкке берілген
несие ресурстарын уақтылы және ... ... ... ... ... қарау туралы мәселе қойған болатын.
Есеп комитеті республикалық бюджеттің атқарылуы кезінде сыбайлас
жемқорлыққа жағдай жасайтын ... ... ... ... ... ... ... Бюджетті атқару кезінде өзара айырбасты
қысқарту ... ... ... орай бірқатар елдердің тәжірибелері
бойынша құқықтық база әзірлеп, енгізу туралы да мәселе қойды.
1997 жылы ... ... ... есеп ... ... ... 1,5 ... теңгенің небәрі 714 ... ... 48 ... Ал көп ... бұл ... ... ... емес, сол жылдардың
шығындарын кеміту есебінен жабылды деу керек.
Ішкі істер қорғаныс, ауыл шаруашылығы, білім беру, ... ... ... ... ... министрліктерін тексерген кезде аса ірі көлемдегі
бюджет қаражаттары мақсатсыз жұмсалып тәртіпсіздіктерге жол беріліп келгені
анықталды.
Бұл ғана мысал ... ... ... ... ... әр ... ... сүттің орташа жылдық көрсеткіші
1300 килограммнан аспағанына ... ... ... ... ... асыл ... және мал ... дамытуға деп 1998 жылы
411,4 миллион теңге несие алған. Осы қаражаттардың 98 ... ... ... ... үшін ... ... ... алуға жұмсалған, ал,
шын мәнінде ол Алматыдағы басқа бір ... ... ... бұрынғы жылдардағы қарыздарын жабуға жұмсалып кеткен.
Есеп комитеті орын алып келген жағдайларға жан-жақты талдаулар жасай
келе нақты, ... ... ... ... керектігін талап етумен
келеді. Ал, мұның өзі шын ... ... ... жетіспеушілігінен
құтқарар еді және түрлі деңгейдегі шенеуніктердің шешім қабылдаған ... ... ... де ... ... ... еді.
Қолданылып жүрген заңдылықтарда, сонымен ... ... ... ... ... ... да ... айналысындағы
мемлекеттік бақылау органдарының міндеттері мен өкілеттіліктерінің шегін
нақтылау жағы жетіспей ... Осы ... өз ... және
мемлекеттік қаржы-бақылау ... тыс ... ... ... де қарым-қатынастары ашып көрсетілмеген. Бюджет ... де, ... ... мен ... мәселелерін ғылыми-теориялық
зерттеуге де, оның ішінде бюджеттің орындалуын бақылауда да ... ... ... ... мен ұйымдарды экономикалық
және қаржылай талдаулар жасауда қазір үлкен тәжірибе жинақталып отыр. ... ... мен ... ... әдістемелері мен стандарттары
негізделген механизм әлі ... да, біз ... ... ... ... жасау
жөніндегі Есеп комитетінің Тұжырымдамасын әзірледік. Онда Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... жасау мен оны қабылдаудың аса маңызды екені дәлелденіп берілген. Заң
жобасында Есеп комитетінің орны мен ролі ... ... ... ... ... ... алдын алуды, комитеттің төрағасы
мен оның мүшелерінің құқықтық мәртебелерін ... ... ... ... ... және де басқа мәселелерді шешу үшін қажетті
қаржы ... ... ... ... ету барлық кезеңнің, бар
халықтың басты мәселесі болып келді. Бүгін, өкінішке орай, ... ... ... ... түсімнің жеткіліксіз екенін айтуға
мәжбүрміз.
Мемлекеттік қазынаны молайту мәселесін салықтар мен төлемдердің жаңа
түрлерін ... ... ... ... мөлшері мен тарифтерін көтеру
арқылы шешуге болар еді. ... бұл ... бір ... қана ... ... фискалдық саясат мәселелерінде мұндай шешім қауіпті. Салықты
ауырлату төлеушілерді “көлеңкелі” бизнеске кетуге мәжбүр ... ... да, ... ... ... деген сенімі жоғалады.
Менің ойымша, салықтық түсімдерді көбейту мәселесін ... ... атап ... салықтық әкімшілік жүргізу ісін жетілдіруде.
Салықтар мен бюджетке ... ... ... жұмысын ұтымды
ұйымдастырмай, барлық фискалдық органдар бірлесіп қызмет етпей мемлекеттік
қазынаны жүйелі түрде толтырып отыруға қол ... ... ... ... ... келе ... Қазақстанның бүгінгі
болмысы мемлекеттік кіріс жүйесін реформалау мен ... құру ... ... алға қойып отыр. Мемлекеттік кірісті молайту жұмысын
жетілдіру үшін республика ... ... ... ... ... бағасын бір ведомствоға шоғырландыру қажет болды. Мемлекеттің
даму стратегиясын жүзеге асырудың маңызды шарты ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік Кіріс министрлігінің
құрылуынан оң ... ... ...... ... ... ... толық және уақытында түсіп тұруын қамтамасыз ету, ... ... да ... ... ... сонымен бірге еліміздің
экономикалық қауіпсіздігін нығайту, экономикалық ... ... ... ... ... ... Салық комитеті, Салық
полициясы комитеті, Кеден комитеті, ... ... ... ... ... ... ... комитет және “Кәсіпорындарды қайта
құру және тарату жөніндегі агенттік” ... ... ... ... ... Кіріс министрлігі мемлекеттік
кіріс саласында мемлекеттік басқару мен салааралық үйлестіруді ... ... ... ... бола ... өз қызметіндегі басымдылық
ретінде мемлекеттік қазынаға қаржы жинаудың тиімділігін салық төлеушілердің
заңдылық ... ... ... сақтауының негізінде арттыру деп
белгіледі. Бұл ретте салық ... екі ... ... ... Бір ... бен ... салық заңдылықтарын сақтау үшін ... ... ... ... ... өте аз уақыт пен күш
жұмсауды талап ететін қолайлы жағдай туғызу мақсатында салықтық әкімшілік
жүргізу ісін ... ... ... ... ... заңды бұзушыларға
ең қатал шешімді шара қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... ... түсіп жатқан төлемдер мен
салықтардың шын ... ... мен ... ... ... бүгінде Қазақстанда салық заңдылықтарының
сақталуы төмен деңгейде. Бұндай жағдайдың бір ... ... ... ... ... орындаудағы мемлекетпен қарым-
қатынасында жеткілікті салық мәдениетінің ... ... ... ... ... төлемдер мен салықтарды төлеуден жалтарып, ... ... ... ... Бір ... ... ... де жүрегін мұндай жайттар ауыртпайды. Мұнымен бұдан былай
келісуге ... ... да, ... ... ... ... ... төлеушілердің бойында мемлекеттік қазынаға қаржы
жинауды реттейтін ... ... ... ... ... мәселелері
біздің тарапымыздан ең маңызды мәнге ие.
Қазір салық заңдылықтарын бұзушылар туралы жан-жақты ... ... ... ... ... төлеушілерге мемлекет тарапынан
қолданылатын шара ешкім де ... және ... ... жалтаруға
ықылас танытпайтындай қатал болуы керек. Біздің ... заң ... бұл екі ... (мониторинг пен қатаң жаза) Қазақстанда заңдылықты
сақтау деңгейін көтеруге оң ықпалын ... ... ... ең ... ... менің пікірімше мониторингті сөз
жүзінде емес іс жүзінде ұйымдастыру. Салықтық ... ... ... ... ісі төңірегіндегі кез келген ... ... ... ... ... керек. Түскен мәліметтер
талданбайтын болса, мониторинг туралы айтудың және одан ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы кейбір әдепсіз
салық төлеушілер мен сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға тиімді.
Бүгінгі күні ... ... ... мен ... ... ... тиімділігіне мониторинг әлсіз жүргізілуде. Біздіңше,
төлеушілердің жекелеген категорияларына салықтық ... ... ... ... ... бақыламайтын секілді. Салықтық ... ... ... ... ма, әлде жоқ па, ... айта ... қарыз жеке меншіктегі кәсіпорындардың акцияларын мемлекеттің
кірісіне күштеп тартып алу ... ... ... ... Тез арада
қарыздарды реструктуризациялауды өткізу мәселесі өткір тұр, ... ... ... төлеушілер банктік есептермен жұмыс
істемей қойды. Сондай-ақ шығындарды ауыстыру ... ... ... ... ... Өйткені таңғаларлық жағдай жоқ: кәсіпорын іс жүзінде,
қызмет көрсетушілер мен ... ... ... ... ... ... және ... да қызмет түрлерін тегін пайдаланады. Бір
сөзбен ... ... мен ... ... байланысты барлық
мәселелер жөніндегі құқықтық-нормативтік ... ... ... беру ... таңда мемлекеттік кіріс саласында қордаланып қалған
мәселелерді шешу үшін жаңа ... ... ... ... ... ... потенциялын бірінен кейін бірін жүйелі түрде
асыру негізінде ... ... ... және ... ... Салық және
кеден қызметінің органдарын бір ... ... ... ... ... ... ... қолдану мүмкіндігін береді.
Министрлік құрылған алғашқы күндерден-ақ рейдтік шараларды өткізу үшін
бірлескен жұмысшы топтары құрыла бастады. Алкоголь өнімдерін өндіретін және
тарататын ... ... ... ... бола ... жұмыскерлеріне
еңбекақы төлеудегі қарыздарын өтемеген кәсіпорындар, өнімін экспорттаушы
сыртқы экономикалық қызметке ... ... ... ... ... ... ... базарларында рейдтер өткізілуде, кассалық
аппараттардың дұрысын қолданылуын, лицензиялық ... ... ... тағы басқаларды тексеру мәселелері ерекше бақылауға қойылған.
Мұндай бірлескен әрекеттің тиімді екені даусыз. Топ ... ... ... ... ... органдардың өкілдерінің болуы шұғыл
және жемісті әрекет етуге ... ... Бір ... ... беру кезінде жоғалатын уақытты да азайтады. Бұрын оң қол сол
қолдың не істеп жатқанын білмейтін болса, ... ... ... ... барлық шаралары өзара мұқият келісіледі. Оған қоса
салық және ... ... ... бір ... біріктіру әр түрлі
мәселелер жөніндегі ақпараттар ағынын ... ... ... ... ... қатар болашақта мемлекеттік қазынаға
құйылатын қаржыны көбейтуге бағытталған шетелдік ... ... ... шаралар ойға алынып отыр. Бұл ... ... ... ... күш ... ... етеді. Біздің міндетіміз, мемлекеттік
бюджеттің толуына жауапты болғандықтан, оны мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... шешу, түптеп келгенде әрбір
қазақстандықтың ... өсуі ... ... сапалылығына тікелей
байланысты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Қазақстан, ... ... ... ... ... Егемен Қазақстан, 6 мамыр
2004 ж.
3. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық
кодексі).- Алматы: ЮРИСТ, 2002.- 230 ... ... С. ... Оқу құралы.- Алматы: Мерей, 2001.- 292 бет.
5. Таджияков Б. Біз мемлекеттік бюджетті толтыруға жауаптымыз. Қаржы-
қаражат, 1999, №2.- 3 ... ... М. Ел ... ... байлық. Қаржы-қаражат, 1999, №10-11.- 17
бет.
7. Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені №6, маусым 2004 ж.
8. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. ... – М.: 2001. – 760 ... ... А.И., ... И.Т. ... ... ... – М.: 1999 –
512 бет.
10. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для ВУЗов. – М.: ... 2000 – ... ... Ж.М. ... ... ... Казахстан: теория, практика
и направления развития. Алматы, 2004 – 14 бет.
12. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы ... ... ... – Алматы: Экономика, 2003 – 290 бет.
13. Зейнелғабидин А. Бюджет жүйесі: қалыптасуы мен даму болашағы. Егемен
Қазақстан, 2001, №254 – 3 ... ... ... ... Учебник. Под ред. О.В. Соколовой.- М.: ЮРИСТ,
2001.-784 бет.
15. www.minfin.kz
-----------------------
НЕГІЗГІ ҚАРЖЫ ЖОСПАРЫ
МЕМЛЕКЕТ ЗАҢЫ
ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ДАМУДЫ БАСҚАРУ МЕХАНИЗМІ
ҚАТЫНАСТАР
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... ... ЖАҒЫ)
ҚОНДЫРМА БӨЛІГІ
(СУБЪЕКТИВТІК ЖАҒЫ)
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ
Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеті
Ауылдық округтер мен кенттердің бюджеті
Республикалық бюджет
Астана бюджеті
Ұлттық ... ... бар қала ... ... ... бар қала ауданының бюджеті
Астана ауданының бюджеті
Жергілікті бюджет
Мемлекеттік (төтенше мемлекеттік) бюджет
Қазақстан Республикасының ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
Жарнаманың роліне оны қаржыландыру мен бюджетінің әсері6 бет
Жергілікті бюджеттің табыстарын қалыптастыру93 бет
Капитал бюджетін қалыптастыру37 бет
Мемлекеттік және жергілікті бюджеттер: қалыптастыру және орындалу мәселелері111 бет
Мемлекеттің қолындағы бюджет қаржысын орталықтандырудың қажеттігі7 бет
Қазақстан Республикасының 2004-2006 жылдардағы бюджеттік жүйесін талдау21 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі32 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі және оның сараптамасы71 бет
Қазақстанның экономикалық дамуының аймақтық аспектілері95 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь