Қазақстан экономикасындағы монополиялар

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. МОНОПОЛИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1.1 Монополия мәні мен түрлері ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Монополистің нарық жағдайындағы әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ МОНОПОЛИЯЛАР ... ... 14

2.1 Еліміз экономикасындағы монополиялар және инновациялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

2.2 Қазақстандағы монополиялық жағдай (“Қазақтелеком” ААҚ) ... ..16

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
КІРІСПЕ

Қазiргi кезде нақты рыноктық қатынастар орнап, бағаны белгiлейтiн тек қана сұраныс пен ұсыныс деп төте айту қиындау. Өйткенi фирмалар белгiлi бiр рынокта, белгiлi бәсеке жағдайында және белгiлi рынок құрылымының негiзiнде әрекет жасайды.
Рынок құрылымы фирмалардың саладағы санына, фирманың көлемiне, тауар сипатына, оның рынокқа ену жеңiлдiгiне немесе ақпараттың қолда болуына байланысты. Осындай рынок құрылымдарының бiр түрi – монополия.
Монополия дегенiмiз белгiлi бiр тауарды немесе қызметтi өндiретiн жалғыз фирма және осы тауарды жақын алмастырушысы жоқ нарықты айтамыз.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi нарықты қэкономикадағы монополияның орны, табиғаты, оның экономиканың әлеуметтiк және экономикалық салаларына тигiзер оң және терiс әсерлерiн қарастыру.
Сондықтан микроэкономика пәнi бойынша курстық жұмыстың тақырыбын «Монополияның экономикалық табиғаты мен түрлерi. Қазақстандағы монополиялар” деп алдық.
Экономикамыздың нарықтық қатынастарға өтуiне байланысты бәсеке түралы көп кездестiремiз. Бәсеке өз кезегiнде рыноктық экономиканың сұраныс пен ұсыныс сияқты негiзгi элементi болып табылады. Бiрақ қазiргi жағдайда қайбiр елдiң болмасын, оларда таза бәсекелестiк экономикалық рынок жоқ. Өйткенi қоғамның кейбiр салаларында көптеген кәсiпорындар бiрдей қызмет ете алмайды. Мысалы, ел аумағындағы электр желiсiн алатын болсақ ол табиғи монополия болып табылады, өйткенi бұл рынокқа бәсекелес фирма кiру үшiн ол фирма тағы да бүкiл ел аумағына электр тораптарын жүргiзуге тура келедi, ал бұл өз кезегiнде жалпы қоғамға немесе ұлттық экономикаға зиян шығындарды туғызады.
Бiрақ рыноктық экономикада қандай-да болмасын монополиялық әрекеттердi өз бетiнше жiбермейдi, оны мемлекет белгiлi бiр деңгейде әр түрлi шаралармен реттеп отырады. Оны экономикада “антимонополиялық саясат” дейдi. Осы аталған монополияның экономикадағы маңыздылықтарын ескере отырып оларды жан-жақты талдау мен анықтау осы курстық жұмысты орындаудағы алдағы мақсаттар мен міндеттер болып табылады.
Осылайша курстық жұмыс барысында монополиялық жағдайды толық қарастырып, оның теориясын және қызмет ету ерекшелiктерiн, қысқа және ұзақ мерзiмдегi монополист әрекеттерiн, монополиялық нарықтың жетiлген бәсеке рыногынан айырмашылығын қарастырмақшымыз. Әрине соңғы бөлiмде Қазақстандағы осы рыноктың жалпы көрiнiсi және телекоммуникация саласындағы табиғи монополия (“Қазақтелеком ААҚ”) мысалында қарастырып өтпекшiмiз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
2. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
3. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
4. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
5. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
6. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
7. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан – 2030. Қазақстан халқына жолдауы.
8. Кузеков А.С. Управление локальными монополями в сфере информационный услуги (на примере ОАО “Казактелеком”). Афтореферат. – Караганда. – 2004 г.
9. Экономика и права Казахстана, 2004 / №13.
10. Жайдары Ж.Б. “Этапы достижение конкурентспособности компании (на примере рынка телекоммуникации)”. // Аналитик. – 2004, №3.
11. Мамутов Б.А. “Управление финансово-экономической деятельностью предприятие (на примере ОАО “Казактелеком”). // XXI ғасырдағы “Мемлекет және бизнес” халықаралық ғылыми-практика конференциялары материалдары. – Алматы, 2003. 2 бөлiм.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.............................3
1. МОНОПОЛИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ .................................4
1. Монополия мәні мен ... ... ... ... жағдайындағы әрекеттері
.................................9
2. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... Еліміз экономикасындағы монополиялар және инновациялық ... ... ... ... ... ААҚ) ......16
ҚОРЫТЫНДЫ …………………………………………………………...21
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ …....................……….....22
КІРІСПЕ
Қазiргi кезде ... ... ... ... ... ... тек
қана сұраныс пен ұсыныс деп төте айту қиындау. Өйткенi фирмалар белгiлi ... ... ... ... және ... ... ... негiзiнде
әрекет жасайды.
Рынок құрылымы фирмалардың саладағы санына, фирманың ... ... оның ... ену жеңiлдiгiне немесе ақпараттың қолда болуына
байланысты. Осындай рынок құрылымдарының бiр түрi – ... ... ... бiр ... немесе қызметтi өндiретiн
жалғыз фирма және осы тауарды жақын алмастырушысы жоқ ... ... ... ... нарықты қэкономикадағы монополияның орны,
табиғаты, оның экономиканың әлеуметтiк және экономикалық салаларына тигiзер
оң және терiс әсерлерiн қарастыру.
Сондықтан ... пәнi ... ... жұмыстың тақырыбын
«Монополияның экономикалық табиғаты мен ... ... деп ... ... қатынастарға өтуiне байланысты бәсеке түралы
көп кездестiремiз. Бәсеке өз ... ... ... ... ... ... негiзгi элементi болып табылады. ... ... ... ... ... ... таза ... экономикалық рынок жоқ.
Өйткенi қоғамның кейбiр салаларында көптеген кәсiпорындар ... ... ... ... ел ... ... желiсiн алатын болсақ ол табиғи
монополия болып табылады, ... бұл ... ... ... кiру үшiн ... тағы да ... ел ... электр тораптарын жүргiзуге тура келедi, ал
бұл өз кезегiнде жалпы қоғамға немесе ұлттық экономикаға зиян ... ... ... қандай-да болмасын монополиялық әрекеттердi
өз бетiнше жiбермейдi, оны мемлекет белгiлi бiр ... әр ... ... ... Оны ... “антимонополиялық саясат” дейдi.
Осы аталған монополияның экономикадағы маңыздылықтарын ескере отырып оларды
жан-жақты талдау мен ... осы ... ... ... ... мен ... ... табылады.
Осылайша курстық жұмыс барысында монополиялық жағдайды толық
қарастырып, оның ... және ... ету ... ... және ұзақ
мерзiмдегi монополист әрекеттерiн, монополиялық нарықтың жетiлген ... ... ... ... соңғы бөлiмде Қазақстандағы
осы рыноктың жалпы ... және ... ... ... ... ... мысалында қарастырып өтпекшiмiз.
1. МОНОПОЛИЯНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАБИҒАТЫ
1.1 Монополия мәні мен түрлері
Нарық құрылымының ерекшелiктерiн ... ең ... ... осы қарастырылып отырған нарықтағы фирмалардың саны боп табылады.
Экономикада рынокты анықтайтын, оны зерттейтiн, бағаны белгiлейтiн
сұраныс пен ... қана ... ... рынок құрылымы болып табылады.
Өйткенi әр рынок құрылымында ... ... де әр ... ... ... баға
құру тәсiлi және фирманың қызмет етуi де өзгеше болып келедi.
Рынок ... ... ... ... ... Жетiлген бәсеке нарығы;
2) Монополия;
3) Монополиялық бәсеке;
4) Олигополия.
Жетiлген бәсеке қалыптасу үшiн ... ... ... ... ... келiсiм жасауға мүмкiндiгi болмауы тиiс.
Жетiлген бәсекелес нарығында тауарды сатушылар және стаып ... өте көп ... ... ... ... жеке ... ... бағасына әсер ете алмайды. Тауардың бағасы нарықтағы сұраныс пен
ұсыныс арасындағы байланыс арқылы анықталады. Осының салдарынан тұтынушылар
мен ... ... ... ... тауардың бағасын тұрақты деп және
өздерiнiң бақылауынан тыс деп қабылдайды. Өнiм өндiрушiлердiң басты ... ең ... ... ... ... олар ... ұтымды өнiм
көлемiн анықтауға ынталанады.
Сурет-1 – Монополияның ерекшелiктерi
Жетiлген бәсекеге қарама-қарсы ... түрi ... ... ... ... жағдайында тұтынушының алдында бiр ғана iрi өндiрушi тұрады.
Тұтынушы қаласа да, ... да ... ... ... ... бағасын қабылдауға мәжбүр болады. Монополистiң үлкен билiкке
ие болуына оның тауарының ерекшеленуiмен қатар, осы тауардың алмастырушысы
аз ... да ... ... Бұл ... ... тауарды өндiретiн тек бiр ғана жеке фирма бар және ... ... ... ... жоқ деп ұйғарсақ, онда мұндай нарық ... ал ...... деп ... ... ... ... жалғыз фирма болғандықтан оның ... ... бiр ... ... ... ... табылады және ұсынылған тауардың шамасының
бағасын анықтайды.
Монополист өзiнiң ерекше жағдайын пайдаланып, ... ... ... ... ... ... және де ... фирмаға
қарағанда тауарды аз мөлшерде ұсынады. Егер сатушы өз ... ... ... ... ... ... әсерiн тигiзе алса, онда ол
монополиялық билiкке ие болады деп айта аламыз .
Егер ... жеке ... ... ... ... онда ... ... шығындарға ұшырайды, себебi тұтынушылар тауарды тұтынудың
көлемiн азайта отырып, тауарға жоғары баға төлейдi. Сондықтан да ... ... ... ... ... қарсы заңдар
қабылданып, iске асырылуда. Бұл заңдарға қарамастан ... ... ... бар / 1, 319 бет ... ... ... Iрi ... басымдылығы;
2) Легальды тосқауылдар ( шикiзат қорын, жердi ғылым мен техниканың
жетiстiктерiн монополиялық ... ... ... жеке ... ... ... ерекше құқықтар);
3) Бәсекелесудi әдiлетсiз жүргiзу.
Iрi өндiрушiлердiң ұсақ өндiрушiлермен ... өте ... бар. ... ... iрi фирмалардың жұмыс iстеуi
тиiмдi, ... iрi ... ... ұсақ өндiрiстiң шығындарынан гөрi
төмен болатыны практика жүзiнде дәлелденген.
Монополияны тек қана экономикалық шектеулер ғана ... ... ... ... де қорғайды. Құқықтық шектеулердiң көп тараған түрлерi –
жеке меншiк құқығы. Егер бiр ... ... өте ... ... ... онда ол ... ... болады. Легальды тосқауылдарға
патенттер мен авторлық құқықтар жатады. Жаңалық ашқан адам ... ... ол ... ... ... ... ие бола ... Бұл
жағдайдың бiздiң мемлекетiмiз үшiн ... зор, ... ... ... ... ... ... көбiнiң мемлекет аралық патентi жоқ
болды, сондықтан да бұларды шет елдiң адамдары тегiн ... ... ... ... ... түрi – демпинг –
бәсекелесiн ығыстыру мақсатында өнiмдi өзiдiк құнынан төмен ... ... ... – мүмкiндiгi мол монополистер. Олардың қаржы мүмкiндiктерi де
жоғары. Сондықтан да тауарларды өздерiне тиiмсiз ... ұзақ ... ... ұсақ ... ... ... өзiнiң ерекше жағдайын пайдаланып, тауардың ... ... ... ... деңгейде белгiлейдi де бәсекелес
фирмаға қарағанда тауарды аз мөлшерде ұсынады. Мұнда сатушы өз ... ... ... ... ... ... ... әсерiн тигiзе
алады, онда ол монополиялық билiкке ие болады деп атаймыз.
Кейбiр жағдайда әлемдiк тұрғыдан бәсекенiң ... ... ... ... ... ... ... табиғи және жоғары дамыған
монополиялардың қажеттi екенiн дәлелдеп ... ... ... ... ... ... ... монополист компаниясы болып отыр, ... осы ... ... ... ... ... аты ... жоғары пайда
табуда / 11, 224 бет /.
Нарықты монополиялаудың негiзгi ... ... ... ... төмендегiдей түрлерi бар:
1) Жабық монополия, ол бәскелестен заңды шектеулер көмегiмен қорғлған;
2) Табиғи монополия, белгiлi бiр ... ... бiр ... ... ... ... одан да көп ... өндiргеннен арзанға түсетiн өндiрiс
саласы;
3) Ашық монополия, берiлген тауарды өндiретiн тек қана бiр ... ... ... ... ... арнайы қорғаныш жоқ болатын
жағдай.
Бiрақ монополиялы рыноктың жалпы қызмет ... ... ... ... ... Бұл көрсеткiштерге кешегi жағдайларды
жатқыссақ болады:
1) Өндiрiстiң ... ... ... фирманың иемденуi. Бұл
монополияның пайда болуының ежелгi үлгiсi. ... ... ... ... ... ... яғни оларға патенттер мен
авторлық құқықтар жатады.
Бұған бiр ... ... ... ... деген компьюерлiк
бағдарламалар өндiретiн компаниясын айтсақ болады. Яғни, ұлттық экономика
мұндай бәсекеқабiлеттi ... ... ... ... ... ... монополияларға мемлекет монополиялық құқық ... оны ... Iрi ... ... ... Бiр фирманың өзiнiң бiр салаға
мамандануы соншалық, ол фирманың рыноктағы ... ... ... етуi, яғни ... ... қарағанда
шығындардың төмен болуы, сапаның жоғарылығы.
Мұндай жағдайда сол фирма ... ... ... ... ... iрi фирмалардың жұмыс iстеуi тиiмдi, себебi iрi
өндiрiстiң шығыны, ұсақ фирмалардың шығындарынан ... ... ... ... өнiм ... ... үнемдi қызмет етуiнен туындайды. Оны ... ... көре ... / 6, 173 бет ... Орташа жиынтық
шығын (АС)
Q2 Q1 Өнiм ...... ... ... үнемдеуi
Суреттен көретiнiмiз, орташа шығындар қисығы терiс ылдилы көлбеулiк
болып келедi. Монополия үшiн ... ... ... ... “D”
нарықтық сұраныс қисығымен сәйкес келедi. Әдетте табиғи монополистер ... ... ... ... қамтамасыз ететiн фирмалар жатады.
Мысалы, қала iшiндегi жылу берумен ... ... ... ... ... ... деген сұранысын қамтамасыз ету үшiн қала iшiнде жылу
беру жүйесiн тартады. Ол осы ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi. Егер рынокқа бәсекелес басқа фирма енуi үшiн ... ... жеке жылу ... ... керек, сонымен қатар бiрнеше фирма
болса, олардың жалпы орташа ... өсу ... ... ... ... жалғыз фирманың қызмет еткенi тиiмдi.
3) Жеке өндiрушiге мемлекет тарапынан ерекше ... ... Бұл ... ... ... елiмiз үшiн маңызды стратегиялық өнiмдер шығару
бұл бiр ғана мемлкеттiк ... жеке ... ... Егер де ... ... ... осы елде алғаш ретшығарылса, оған мемлкет патент
және авторлық құқық бередi. Бұл шара сол ... өз ... ... ... ... ... үшiн ... әдiлетсiз жүргiзiлуi, оның негiзгi түрi – демпинг –
бәсекелесiн ығыстыру мақсатында өнiмдi өзiдiк құнынан төмен ... ... ...... мол монополистер. Олардың қаржы мүмкiндiктерi де
жоғары. Сондықтан да тауарларды өздерiне тиiмсiз бағамен ұзақ уақыт ... ұсақ ... ... ... Бұл ... ... ... дамуына керi әсерiн тигiзедi, сондықтан мемлекет
тарапынан бәсекенi әдiлетсiз жүргiзу ... / 5, 305 бет ... ... нарық жағдайындағы әрекеттері
Рынок құрылымында жетiлген бәсеке ... ... ... ... ... ... ... жағдайында тұтынушылардың алдында бiр
ғана iрi ... ... ... ... ... және монополия түсiнiктерi
теңескен. Тұтынушы қаласа да, ... ... ... ... ... ... ... мiжбүр болады.
Мысалы, жетiлген бәсеке мен монополия нақты түрде шын өмiрде сирек
кездеседi. Олар көбiнесе ... ... ... бiр жағы ... ... Өйткенi жетiлген бәсекеде бiрдей тауар олар мен үшiн әр
түрлi ... ... ... ... жалған көрiнiс дүкендердiң орналасқан
жерiне, қызмет көрсету ... ... және ... ... байланысты.
Бiздiң өмiрiмiзде жетiлген бәсеке көбiнесе астық, құнды қағаздар
және жемiс-жидек рыногында көп кездеседi.
Ал ... ... ... түрi ол сол ... алмастырушысы жоқ,
сол өнiмдi қайта тұтынуға ... ... ... ... ... беру ... көрiнуi мүмкiн. Сондықтан монополия ... ... ... орын алады.
Мысалы, елiмiзде монополиялық ... ... ... ... яғни ... ... жылумен және ауыз суымен
қамту салаларында көрiнiс ... ... ... ... монополияның
көрiнiс табуы орынды, себебi электр торабын алатын болсақ, егер нарықта
екiншi бәсекелес ... келу үшiн ол ... сол ... өз ... ... ... алып келедi, ол дегенiмiз артық шығындарды туғызады.
Монополиялы рыноктың қалыптасуының ... ... бұл - ... жалғыз өндiрушi фирманың қолында болуы. Ол ресурстарға:
негiзгi немесе ерекше шикiзат көздерi, ... ... ... ... бiлiм ... ... көрсетудiң ерекше түрi сияқты ресурстар
жатады. Яғни, бұл рыноктың түрiнде монополистер сол ... ... ел ... ... әлемдiк рынокта монополис болып табылады. Бұған
қарапайым мысал ретiнде, бiр қала ... бiр ғана су ... ... ал
басқа су құдықтары болмаса, онда осы құдықтың иесi ерекше ресурс ... ... ... ... ... Егер шынымен де монополис тауары ең
бiрiншi қажеттi тауарларға ... ... ... ... , ... ол өнiмi ... баға деңгейiн белгiлей алады / 1, 318 бет ... ... ... ... ... болғанымен, бiрақ шын өмiрде
мұндай ресурстық монополиялы рынок өте сирек кездеседi. ... ... ... түрлерiн атап өтуге болады.
Мысалы, бiрiншiден Оңтүстiк Африка республикасында әлемдегi ... 80-85% ... және ол ... тек қана бiр ... ... Beers” ... 100% ... көлемiн иемденген. Әрине мұндай ауқымды
көлеммен монополис компания әлемдiк алмаз және ... ... ... ... ... бұл ... ұлттық экономика деңгейiнде қолдау
тауып, оған ... ... ... беру ... өз елiнiң әлемдегi рыногының
орнын сақтауға тырысады. Өйткенi, ... ... ... ... басты
мәселесi осы алмазды алмастыратын басқа да асыл тастардың көп ... ... бұл ... әлемдiк рыноктағы жарнамалық бюджетi өте көлемдi.
Ол жарнамалардың мақсаты брилиант пен алмаздың басқа асыл тастардан өзiндiк
қасиеттерiн ... ылғи да ... ... ... ... қалу және
рынокта қосымша билiкке ие болу екендiгi белгiлi.
Екiншiден, Американың “алюминиум ... ... ... ... қалыптасуы және әлi күнге дейiн сақталып келе ... бұл ... ... алюминий өндiрiсiнде қолданылатын негiзгi шикiзат
бокситтiң ... ... ... ... бақылау жасауы арқылы жеттi.
Үшiншiден, көптеген жылдар бойы “Ксерокс” компаниясы әлемде өзiнiң
өнiмдерiне жоғары және ерекше технологиялар енгiзу ... ... ... жатыр, яғни бұл рынокқа басқа фирмалардың кiруге мүмкiншiлiгi
болмауда.
Монополистiң өнiм ... ... ... ... ... өндiрiс
мақсаты – пайданы ең жоғары деңгейге жеткiзу болып табылады. ... ... ... бiр баға ... ... болғандықтан,
тауардың бағасы монополистiң орташа түсiмiн көрсетедi.
Бұдан монополистiң ... ... ... ... ... түсiмге
тең болғанда ғана ең көп болатынын көремiз.
Ресурс нарығындағы монополист қысқа мерзiмдi ... ... ... шарты MR=MC болса, онда келесi жағдай орны алады:
МR = Р (1/Е +1) = МС
(1)
Бұдан ... ... ... ... келесi түрде көрсетуге болады:
Р (1/Е +1) = МС
(2)
Ал монополиялық қысқа мерзiмдi жағдайда ... ... ... ... = Р (1/Е +1) = МС ... ... ... көбейт шартын келесi түрде көрсетуге болады:
Р (1/Е +1) = ... ... ... икемдiлiк коэфициентi Е< 0, демек
монополиялық нарықта тауардың бағасы ... ... ... ... ... яғни Р >МС. ... барынша көбейту шартын 4- сурттен көре
аламыз / 2, 325 бет /.
Баға (Р) MC
Р1
Рm В ... ... ... Q max Q2 ... ...... ... барынша көбейту
Суреттен көретiнiмiз монополиялық нарық бағасы өндiрiс көлемi (Qm)
мен сұраныс қисығының АR ... ... ... анықталады. Яғни
монополиялық баға Pm болып табылады.
Монополиялық бағаны табу ... ... ... .
Р = МС/ ... Р - ... ...... шығындар;
Ер – сұраныстың бағалық икемдiлiгi.
Сондай-ақ монополиялы рыноктағы фирма ылғида экономикалық ... ... ... егер де ... ... AR мен орташа шығын қисығы AC бiр-
бiн жанау арқылы өтсе, онда фирманың пайдасы нольге тең ... ... ... сұраныс қисығынан жоғары орналасса, онда фирма
экономикалық зиян ... ... ... монополиялық жағдайдағы тепе-теңдiкке келетiн
болсақ келесi жағдайларды ескеруiмiз керек:
1. Қандай жағдайда ... ... ұзақ ... ... ... билiгiн сақтай алады.
2. Егер салада ұзақ мерзiмдi кезеңде тепе- ... ... ... ... ... салу арқылы өндiрiс ауқымын көбейтуге ... ... ... ... тепе-теңдiкке жетудiң негiзгi шарты жеке
өндiрушiнiң оң экономикалық пайда табуға мүмкiндiгi болуы. ... алу ... ... ... ... мен ... ара қатынастарында орнайды. Егер тауар бағасы монополист фирманың
ұзақ мерзiмдi орташа шығындарынан жоғары болған жағдайда ... ... ... ... ... кезеңде монополист фирма екi жағдайда қызмет ... ... ... ... ... ал ... ... зауытпен iстеу.
Ұзақ мерзiмде монополист өндiретiн өнiмнiң ұтымды ... ... ... ... ... ... тең болған жағдайында анықтайды:
/ 3, 22 бет /.
LRMC = MC (6)
Мұндағы: LRMC- ұзақ мерзiм ... ... ...... ... шығару көлемiн ұлғайту мн ұзақ ... ... ... ... ... ... кезде монополист тек қана бiр ... ... оны 5-шi ... көре ... ... отырғандай LRMC < LRAC кезiнде монополист фмрма бiр
зауытпен жұмыс ... ... өнiм ... ... шығындардың өсуiне
әкелiп соқса, онда монополистке бiр ... ... ... ... ... кезде монополист екiншi зауытты салу туралы шешiм қабылдайды.
P
MC
LRMC
Pmn ... ... ... Бiр ... ... ... ... монополист фирма.
Бұл кезде өнiм көлемiн ұлғайту үшiн өндiрiс қуаты Q* ... ... салу ... ... едi. ... ... ... шығындары LRAC min
деңгейде болады. Монополист фирма ... ... әр ... шығару кезiнде шектi шығындары шектi түсiмге тең болатындай етiп
орналастырылады,
LRAC min = LRMC = ... ... ... ... МОНОПОЛИЯЛАР
2.1 Еліміз экономикасындағы монополиялар және инновациялық жаңалық
Елiмiздiң рыноктық экономикаға өтуне байланысты рынок ... ... ... ... ... ... ... да орны ерекше. Сондай-ақ ұлттық экономиканың тұрақты дамуына және
елiмiздiң әлем таныған алдыңғы қатарлы елдер ... ... ең ... ... ... ... құрылымының қызмет етуiнiң тиiмдiлiгiн
арттыру болып табылады.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта және
жанама ... ... ... ... отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген мемлекет экономикасының түп қазығын құрайды ... оны ... ... үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Осындай инновациялық-идустриялық жоғары бәсекеқабiлеттi ... ... ... ... үшiн, ... ... ... және
экологиялық тиiмдi өндiрiстi қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... ұзақ ... стратегиясын қабылдады. Стратегияның негiзгi мақсаты
– бәсекелестiкке шыдайтын, импорт алмастырушы және ... ... ... ... құрып, қызмет көрсету саласын мығымдау / 2, 3
бет /.
Стратегия мақсатындағыдай бәсекелестiкке шыдайтын, импорт ... және ... ... ... үшiн ... ... жиi
кездесетiн түрi монополиялық бәсекенiң орны ... ... ... ... ... ... ... өндiруге фирмалар ие
болып, рынокта монополиялық билiкке ұмтылады. Фирмалардың арасындағы мұндай
бақталастықтың монополист жалғыз фирмадан артықшылығы сол, егер ... ... ... жалғыз ғана фирманың өнiмдерi болып, олар соны
тұтынуға мәжбүр болады, сондықтан кей кезде ... ... өз ... сапасын жақсарту үшiн артық шығындар жұмсамауы да ... ... ... рынокта мiндеттi түрде өтiп отырады. Ал, монополиялы
бәсеке рыногындағы ... ... көп ... ... ... төтеп беру үшiн өз ... ... және ... ... болуын қамтамасыз етедi.
Мұндай инновациясы бар, еркше сапалы өнiмдер өндiретiн салалардың саны
көбейiп, олардың дамуы елiмiздiң ... ... үшiн ... ... ... ... мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда өнеркәсiптi
дамытуға барлық жағдайдың бар екендiгi ... ... ... ... ... мен ... және ... мамандардың жеткiлiктiгi,
жаңа өндiрiстер құру үшiн аймақтардың кеңдiгi, жағрапиялық жағынан орналасу
тиiмдiлiгi, iшкi және сыртқы ... ... ... ... ... бәрi өнеркәсiп салаларын, соның iшiнде ... ... ... жаңа мүмкiндiктер ашады.
Осындай өңдеу өнеркәсiбiнiң iшiндегi кезек күттiрмейтiн, қарқынды даму
жолына түсудi талап ететiн салалардың бiрiне жеңiл ... ... ... ... ... бүгiнде Қазақстанда монополиялық бәсеке
рыногында тамақ өнiмдерiнiң бәсеке қабiлетi бiршама жақсы болғанымен жеңiл
өнеркәсiбiнiң ... әлi де ... ... ... ... ... ... атап өткендей монополиялы бәсеке рыногы көбiнесе жеңiл
және тамақ өнеркәсiбiнде көрiнiс табады. Жеңiл өнеркәсiп саласында 1999
жылдан ... өсу ... ... ... және тiгiн ... 2002
жылы 1999 жылмен салыстырғанда 125,6%-ға артқанмен, өнiмнiң көптеген
түрлерi ... ... ... ... ... ... тапшылығы (“Озат” АММК), жiптiң аздығы (“Тұлпар”АҚ), айналым
қаржыларының жетiспеушiлiгi (“Атрико” АҚ, ... АҚ, ... ... ... АҚ) ... ... ... тiредi.
Қазақстан нарығына келiп түсетiн тоқыма және тiгiн өнеркәсiп өнiмдерi
көп ... ... ... мен ... беретiн елдерден әкелiнедi
екен. Сөз жоқ, мұндай өнiмдердiң сапасы отандық тауарлардан төмен, ... ... ... ... болсақ, елiмiзде тұтыну
тауарларын импорттау көлемi 700 млн. АҚШ долларын құрайды екен, ал ... ... ... тасылады.
Импортталатын тауарлар құрамындағы киiм-кешек, аяқ-киiм, ... ... ... және т.б. Ресей, Германия, ... ... ... ... Азия ... ... ағылып келуде.
Сарапшылардың топшылауынша , тоқыма және тiгiн өнеркәсiбiнiң ойдағыдай
дамымай отыруының ... ... ... ... ... мен
негiзгi қорлардың тоуы болып отыр. Негiзгi құралдардың тозу шамасы – 31,5%,
олардың жаңару коэффицентi – 0,7%, ал ... ... – 0,8% ... отыр.
Осы салаға мемлекеттiң әсерi салық салу, несие беру және ... ... ... ... ... ... ... басты себебiне тоқтайтын болсақ, мемлекеттiң белсендi қолдау
шараларының қажеттiгiнде деп тұжырым жасауға ... ... ... ... ... қою арқылы “Қыз Жiбек” АҚ-да өнiм ... ... ... ... осы ... әр ... ... өнiм өндiруге
мүмкiндiк беретiн жаңа құрал-жабдықтар сатылып алынды.
2.2 Қазақстандағы монополиялық жағдай
(“Қазақтелеком” ААҚ)
ҚР бойынша монополиялық жағдайын ... ААҚ ... алу ... ... ... ... ААҚ ұлттық масштабтағы
қалааралық және жергiлiк телефон байланысында ... ... Ал ... жанұялық телефондар, сымсыз байланыс салаларында бәсеке жағдайында iс-
әрекетте болып табылады.
“Қазақтелеком” ААҚ қазiргi таңда байланыс саласында ... ... ... бойынша бәсекелестерi “Nursat”, “Patelko”, “Алтел”, “
GCM Қазақстан”, “K- ... ... ... ... ... ... ААҚ 1990 жылы осы тораптар бойынша ... ... 85% ... ал 2004 ... мәлiметтер бойынша ақпарат және
интернеттегi үлесi 58%
Қазақстанда қазiргi таңда ... ... ... ... ... саны ... ... көбейiп, бәсекелi
орта қалыптасуда. Бұл бiр жағынан елiмiз халқы үшiн ... ... ... ... ... ... ... “Қазақтелеком” ААҚ өзiнiң бәсекелестiк ортасын мығымдау үшiн
әлемдiк интернет жүйесiн ADSL –ге қосылатындығын айтты. ADSL ... ... ... ... ... ... бұл ... бiр мезгiлде интернеттi
қолдануға және телефонмен сөйлесуге болады. Яғни ... ААҚ ... ... ... тұтынушылардың қаржысын және уақытын
үнемдеуге жағдай ... ... ... ... ААҚ аймақаралық және жергiлiктi
байланысында толық қанды табиғи ... ... ... ... ... ... және ... саласында ұлттық компания
ретiнде негiзгi екi қызметтi атқарады: өз ... ... ... ... ... ... халықаралық стандартқа сәйкестiру
болып табылады. Сондықтан монополист ... ... ... “ ұлттық
ақпараттық супер магистрал” қызметiн және торабын ел ... ... ААҚ 2003 ... ... ... ... компания иновациялық
телекомуникация жүйесiн Шығыс қазақстан облысында ұзындығы 2400 ... ... ... ... ... ... – ақ телекомуникация
орталығына ... және ... ... жылы ... ААҚ 1600 км ... ... торапты
аяқтамақшы. Ұлттық компаниямыз ... ААҚ ... ... ... орны өте ... ... елiмiздiң бұл
компаниясын қолдау арқылы бiз әлемдiк рыноктағы шетел ... бере ... ... ... ... ... екi негiзгi қызмет
туындап ... өз ... ... ... және ... қызметiн халықаралық стандарттар саласына енгiзу.
Осылайша компанияның таза пайдасының өсуiн ... ... ... ... ААҚ стратегиялық мақсаты
Анализ көрсеткенiндей, телекомуникация саласында басты табиғи
монополия ... ... мен ... ... ... ААҚ бәсекелестiк рынокта басты элементi бұл қызмет
көрсетуде инновация мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл шара бүгiнгi таңда iске асуда. Оның
көрiнiсiн “Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... “Ұлттық
ақпараттық супермагистрал” торабынан көруге болады.
2003 жылы“Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... ... ... ... оның ұзындығы 2400 км ... ... ... Қазақстан мен Оңтүстiк Қазақстан ... ... iске ... яғни ол: ... – Көкшетау – Астана –
Павлодар – Семей - Өскемен – Талдықорған қалаларын ... ... 40,2 ... ... ... және ... басты қатысушы Германияның
“Сименс” компаниясы. ... ... ... ... ... да
Ұлттық байланыс супермагистралы тартылады.
Бұл торап қазiр 14 ... ... ... және 18 ... ... ... елiмiз көлемiнде “цифровой” байланысты дамытуда.
Мамандардың айтуынша “Қазақтелеком” ААҚ “Ұлттық ... ... ... iске ... 2006 жылы Азия мен Европа арасындағы
телекоммуникация бойынша iрi ... ... ... Бұл ... 80% халқын қазiргi заманғы байланыс жүйесiмен қамтамасыз етедi ... ... 2007 ... ... ... Алматы қаласында
халықаралық қаржы орталығы ашылмақ, бұл қызметтi орындау үшiн ең ... ... ... ... және ... ... халықаралық
стандарттарға енгiзiп, олардың қызмет ету жылдамдылығын арттыру керек.
“Қазақтелеком” ААҚ ұлттық ... даму ... iске ... Оны
келесi суреттен көре аламыз. / 8, 10 бет /.
Стратегиялық
жоспарлау
Оперативтiк
жоспарлау
Реттеу
Сурет-1 - “Қазақтелеком” ААҚ жоспарлау процесiнiң функционалдыұйымдастыру
құрылымы
Экономикалық тұрғысынан ... ... ... ААҚ ұлттық
компаниямызды табиғи монополия қалпында ... тұру өте ... ... ... ... ... ... байланысты алдағы жылдары
байланыс және басқа қатынастар ... ... ... ... ... ... ... кетпей ұлттық компанияларда
қалғаны тиiс. Ал компания пайдасы халықтың қызметiне жұмсалады.
Ұлттық компанияның әлемдiк рынокта ... ... ... ... ... ... ... Президентiмiз жолдауындағыдай
“Елiмiздi әлем таныған алдынғы қатарлы елдер” санатына қосады.
Ұлттық компаниямыз ... ААҚ ... және ... орны өте ... ... елiмiздiң бұл компаниясын қолдау
арқылы бiз әлемдiк рыноктағы шетел компанияларына тойтарыс бере ... ... ... ... екi ... қызмет туындап отыр: өз
қызметiнiң тиiмдiлiгiн арттыру және ... ... ... стандарттар саласына енгiзу.
Анализ көрсеткенiндей, телекомуникация саласында басты ... ... ... мен ... ... құрылады.
“Қазақтелеком” ААҚ бәсекелестiк рынокта басты ... бұл ... ... мен ... ... ... халықаралық стандартарға
сәйкес дамыту болып табылады. Бұл шара бүгiнгi таңда iске ... ... ... ААҚ ... аумағында жүргiзiп жатқан “Ұлттық
ақпараттық супермагистрал” торабынан көруге болады.
2003 жылы“Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... ... қызметтерiн аяқтады, оның ұзындығы 2400 км құрап отыр.
Сондай-ақ ... ... мен ... ... ... торабын iске қосты, яғни ол: Петропавл – Көкшетау – Астана ...... - ... – Талдықорған қалаларын жүйелендiрдi. Жобаның
құны 40,2 миллион евроны құрады және ... ... ... Германияның
“Сименс” компаниясы. Алдағы жылдары Қазақстанның басқа аймақтарына да
Ұлттық байланыс супермагистралы тартылады / 9, 11 бет ... ... ... 14 ... ... станцияларды және 18 елмен
байланыс орнатуда. Яғни, елiмiз көлемiнде “цифровой” байланысты дамытуда.
Мамандардың айтуынша “Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... iске асырса, 2006 жылы Азия мен Европа арасындағы
телекоммуникация бойынша iрi ... ... ... Бұл ... 80% ... ... заманғы байланыс жүйесiмен қамтамасыз етедi /
10, 36 бет ... ... 2007 ... қарай елiмiздiң Алматы қаласында
халықаралық қаржы орталығы ашылмақ, бұл ... ... үшiн ең ... түрде байланыс саласын және интернет тораптарын халықаралық
стандарттарға енгiзiп, олардың қызмет ету жылдамдылығын ... ... ... ... болсақ, “Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... ... тұру өте ... болып
табылады, өйткенi елiмiздiң экономикалық өсуiмен байланысты алдағы жылдары
байланыс және ... ... ... ... ... ... ... шетел компанияларына кетпей ұлттық компанияларда
қалғаны тиiс. Ал ... ... ... ... ... / 11, ... ... компанияның әлемдiк рынокта бәсеке қабiлеттiлiгiн артыру елiмiздiң
әлемдiк ... ... ... ... ... “Елiмiздi
әлем таныған алдынғы қатарлы елдер” санатына қосады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, ... ... ... ету механизмiн теориялық және
практикалық түрде толық зерттеу, ұлттыө экономиканың ... ... ... ... ... құрылымына байланысты және олардың рыноктағы
салмағына ... ... әр ... әр елде әр ... ... ... ... экономикамыздағы рыноктық ... ... ... талқылауға қажет етiп отыр. ... ... ... түрi ... ... мен монополиялы рыноктың қызмет
етудiң ерекшелiктерi көрiнуде.
Осы рынок ... өз ... ... қызмет етуiне байланысты
экономикаға, әлеуметтiк салаға және ... ... ... етуi, оның ... әр ... екенi белгiлi.
Осындай рынок құрылымының бiр түрi монополия ... ... ... ... және оның ... рынок құрылымдарынан ерекшелiгi
өндiрушiнiң немесе ... ... ... ... ... ... ... тосқауылдардың болуы және монополист фирма баға саясатын
өзi iске асыратын болуы тиiс.
Сонымен, ... ... ... бiр ... ... қызметтi
өндiретiн жалғыз фирма және осы тауарды жақын алмастырушысы жоқ нарықты
айтамыз. Бұл рыноктағы ... баға ... ... өзгертулер енгiзе
алады.
Елiмiздiң байланыс саласындағы ... ... ... ... ... керек:
1) Телекоммуникация саласында интернет және сымсыз ... ... ... ... ал ел аумағындағы қалааралық және жергiлiктi
телефон байланысында табиғи монополияны сақтап қалу, яғни монополист
фирма“Қазақтелеком” ААҚ ... ... / 6, 176 бет ... Осы салаға белгiлi дәрежеде мемлекеттiк реттеудi iске ... ... әдiсi ... ... ... ... “Қазақтелеком” ААҚ байланыс саласындағы дамуы екi кезеңнен тұрады,
яғни өз ... ... ... және өзiнiң телекоммуникация
қызметiн халықаралық стандарттар саласына енгiзу;
4) Әлемдiк рынокта жоғары бәсекеқабiлеттiлiгiнiң ... үшiн ... ... қызмет етiп, ұлттың iшiнде бiрыңғай байланыс
тораптарын ... Азия мен ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... В.Е. Цены и ценообразование. ... для ...... 1999. – ... ... Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т.
Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 ... ... Р., ... Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, ... ... Н.Қ., ... Қ.С., ... М.А. Микроэкономика / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
6. Мұхамедиев Б.М. ... Оқу ...... ... 2003. – 219 ... Н.Ә. ... Қазақстан – 2030. Қазақстан халқына жолдауы.
8. ... А.С. ... ... ... в ... информационный
услуги (на примере ОАО “Казактелеком”). Афтореферат. – ... ... ... Экономика и права Казахстана, 2004 / №13.
10. Жайдары Ж.Б. ... ... ... ... ... ... телекоммуникации)”. // Аналитик. – 2004, №3.
11. Мамутов Б.А. “Управление ... ... (на ... ОАО ... // XXI ... және бизнес” халықаралық ғылыми-практика конференциялары
материалдары. – Алматы, 2003. 2 ... ... көп ... жалғыз
фирма
Өнiмнiң ерекше болуы
Монополия
Мақсаттық жоспарлау
Қызмет құрылымы, технологиялық саясат, инновациялық бағдарлама, компанияның
тарифтiк саясатын тиiмдi жоспарлау қызметтерi
Персоналды жоспарлау
Технологияны жоспарлау
Зерттеудi ... ... ... ... ... етудi жоспарлау
Пайда мен шығынды жоспарлау
Берiлген қызметтi жоспарлау
Өндiрiстiк және қаржылық есеп-қисап
Өндiру, ... ... ... ... сату бақылау қызметтерi
Компанияның таза пайдасының өсуi
“Қазақтелеком” ААҚ стратегиялық мақсаты
Қызмет көр- сету ... және ... ... дамыту
Инвистициялық және тарифтiк саясатты оңтайлау.
Қызмет және өзiндiк құнының төмендеуi.
Бәсекелес ортны тиiмдi пайдалану.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Windows NT – ң монолитті құрылымы22 бет
Ішкі монолог36 бет
Алюминий. Алюминий монополиялары5 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсеке және монополия туралы26 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекелестіктің дамуы және монополистік қызметтердің23 бет
Дара жарнақтылар немесе лилиопипсидтер класы - моnосотүlеdоnеае, lilioрsidае27 бет
Драмалық монологтың көркем әдебиеттегі рөлі24 бет
Жалақы және жұмысбастылық: монопсония және еңбек одақтары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь