Қылмыскерді ұстау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


І.тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ ҰҒЫМЫ МЕН МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1.1. Қылмыстық процесте қылмыскер деген ұғымның ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Қылмыскерді ұстау . мәжбүрлеу шарасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.3. Қылмыскерді ұстау . тергеу әрекеті ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
1.4 Қылмыскерді ұстау барысында адамның жеке басына тиіспеушілік принципінің жүзеге асырылуы және кепілдіктері ... ... ... .24


ІІ.тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ ШАРТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

2.1. Қылмыскерді ұстаудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44
2.2. Қылмыскерді ұстаудың мотивтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
2.3. Қылмыскерді ұстаудың құқықтық шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ...61


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
Қазақстан Республикасының нарық экономикасына өтуімен біздің қоғам күрделі мәселелерге тап болды. Соңғы кездердің әлеуметтік-саяси, экономикалық өзгерістері заңдардың түп негізінен өзгертуін кажет етті. Қазақстан Республикасында жүріп жатқан процестер демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекеттің бекітілуі жөніндегі конституциялық ережелердің қамтамасыз етілуіне бағытталған. Ал, мұндай мемлекеттің негізгі құндылықтары болып адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары табылатындығы белтілі.
Қазақстан Республикасынын Президенті Н.Ә. Назарбаев өзінің "Қазақстан 2030" атты халықка жолдауында: "Бізге заңдарымыздың жарты кештігіне және тұрлаусыздығына көңіл бөлу қажет. Үйдің ірге тасын қалау жеткіліксіз — оның қабаттары, қабырғалары мен шатыры болуы қажет" — деп көрсетеді.
Басымды міндеттердің ішінде мемлекет Президентімен келесілерді белгілеп көрсетеді:
- Сот билігі мен құқық қорғау органдарының реформасының
белсенді түрде жалғасуы;
- Заңның абсолютті билігін бекіту және заңды құрметтейтін
азаматтарды қылмыстылықтан қорғау .
Қазақстан Республикасының Конституциясы өзінде адамның ажыратылмайтын құқықтарын, тұлғаның қауіпсіздігі мен құқықтық тұрғыдан қорғаушылығын алып жүреді.
Қазақстан Республикасының Конституциясына 2007 жылы 21 мамырда қабылдаған толықтырулар мен өзгерістер негізінде № 254 Заңы бойынша 16-баптың 2- тармағына сәйкес заңда көзделген реттерде ғана және тек қана соттың санкциясымен тұтқындауға және қамауда ұстауға болады, тұтқындалған адамға шағымдану құқығы беріледі. Соттың санкциясынсыз адамды жетпіс екі сағаттан аспайтын мерзімге ұстауға болады.Осы заңның 2-бабының 4-тармағына сәйкес Конституцияда көзделген соттың тұтқындауға санкция беруі тиісті заңнамалық актілер қабылданғаннан кейін қолданысқа енгізіледі.
Қылмыскер мәселесі қылмыстық сот өндірісінің тез және толық ашу, кінәлілерді әшкерелеу және заңды дұрыс қолдану сияқты міндеттерімен тікелей байланысты. Қылмыскер мәселесінің өзектілігі тұлғаның қылмыстық процестегі құқықтары мен заңи мүдделерін қорғау қажеттілігінен шығады; оны шешу құқық қорғау органдарына процессуалдық мәжбүрлеу шараларын, соның ішінде ұстау мен қамауды занды және негізді түрде қолдануға мүмкіндік береді.
1. Қазақстан Респуликасының Конституциясы;
2. 2007 жылы 21 мамырда қабылданған №254-ІІІ «Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
3. 1997 жылғы 13 желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі;
4. 1994 жылы 15 қыркүйекте қабылданған №154-ХІІІ «Жедел іздестіру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
5. Закон РК “О порядке и условиях содержанин под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлении,
утвержденных Указом Президиума Верховного Совета ССР от 30 марта 1999 года;
6. Приказ Генерального прокурора РК от 12 марта 2001 года “Об организации прокурорского надзора предварительного следствия и дознания” А: 2001 г.;
7. “О порядке применения п. 4 ст. 109 УПК РК Указание
Генерального Прокурора, Министра внутренних дел Председателя КНБ РК от 17.04.1995 г.;
8. Ведомости Верховного Совета СССР 1976 год.;
9. Комментарии к УПК РСФСР.


ІІ. Арнайы әдебиеттер:

1. Назарбаев Н.А. Послание народу Казахстана "Казахстан 2030". А: 1997 г.
2. Следственная тактика. — М., Юридическая литература, 1976, 56 бет Ермаков Г. Уголовная ответственность потерпевших и экспертов за дачу ложных показаний или заключений // Советская юстиция, 1973, 11 бет
3. Боровский Э. Понятие подозреваемого в советском уголовном процессе// Вестник МГУ, серия х — Право, 1963. № 1, 33 бет
4. Подозреваемый при возбуждении уголовного дела. Ученая степень, Саратовского юрид Институга, 1970, выпуск 19, 252 - 253 бет
5. О появлении подозреваемого в советском уголовном процессе. Вопросы государства и права. - Томск, 1968, 177 - 181 бет
6. О состоянии действующего уголовного процессуального законодательства // Право и государство., - А„ 1997, №4. 15 - 16 бет
7. Уголовное процессуальное право РФ Под ред П.А.Лупинский, -М., 1997, 256 бет
8. Краткий научно - практический комментарий к главам нового УПК РК, - А., 1998, 18-25 бет.
9. Рыжаков А.П. Следственные действий и иные способы собирания доказательств,- Тула, 1996, 62 бет
10. Уголовный процесс / Под ред. К.Ф.Гуценко, - М., 1996, 137 бет
11. Беков К.А. ПРоцессуально положение подозреваемого в советском уголовном процессе, А.,2001
12. Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в советском уголовном процессе. - Душанбе, 1963. ст. 137.
13. Корнеева Л. М. Привлечение к уголовной ответственности // Законность и обоснованность. -М., 1971.61 - 73 6ет
14. Ларин А. М. От следственной версии к истине. —М., 1976, 56 бет .
15. Пищак Я., Следственные версии. — М., Прогресс, 1976, 118 бет
16. Образцов В. А. Выявление и изоблечение преступника. — М., Юрист, 1977, 140 - 144 бет
17. Строгович М. О. О подозреваемом // Социалистическая законнсть. 1961, 36 бет
18. Козловский Н. А. Подозрение в советском уголовном процессе. Диссертация к. Ю. Н. 12. 01.89.
19. Давыдов П.М. Якимов П.П. Примечание мер процессуального принуждения по основам уголовного судопроизводства союза ССР и союзных республик. Свердловск, 1961г., с 64 см:Копитко П. Иванов П. Строго соблюдать закон при задержании подозреваемых в совершении престеплении // социалистическая законность, 1964 года
20. Кобликов А., Право на защитуна предварительном следствии, М., 1961 г
21. Стремовский В.А.Участники предварительного следствия, Ростов, 1966, с 81
22. Е.М.Клюков Мера процессуального принуждения, казань, 1974 г., с 22-52 Коврига З.В. Уголовно-процессуальное принуждения, Воронеж, 1976 г., с 147-153
23. З.В. Коврига Уголовно-процессуальное принуждение, Воронеж, 1976 г., с 147-153
24. Чувилев А..А. Привлечение следователеми и органом дознания лица в качестве подозреваемого по уголовному делу. М., 1982, ст 25-29
25. Уголовный процесс / Под ред. Н. С. Алексеева, Р. 3. Лукашевича; П. С. Элькинд. - М., 1972, 282 бет
26. Шейфер С. А. Сушность-и способы собирания доказательств в советском уголовном процессе. М., 1972, 114 бет
27. Берсугурова Л.Ш. О состоянии действующего уголовно-процессуального закондательства, А.,1997г
28. Тыныбеков С. Т. Принцип обеспечения права подозреваемого и обвиняемого на защиту в уголовном процессе., - А., Қазақ Ұлттық Университеті, 1997
29. Төлеубекова Б. X. Уголовное процессуальное право РК: А. 1998 г
30. Леви А. А. Руководство для следователей (инфра - М7 ИПК. -Лига разума" М.. 1997
31. Петрухин И. Л. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном процессе. М., 1989, 1001 бет.
32. Сергеев А.Ж. Задержание лиц, подозреваемых в совершении преступления по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976
33.Корунков В.М. Меры процессуального принуждения в уголовном мудопроизводстве Саратов 1978
34. Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого органами внутренних дел.- Ташкент, 1989г.,
35. Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его эффективность, Казань, 1981 г
36. Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом дознания лица в качестве подозреваемого по уголовному делу, М., 1982, с 25-29
37. Задержание по советскому уголовно-процессуальному законодательству// Советское государство и право, 1958, №12, с 103
38. Сергеев А.И. Прокурорский надзорза законность по задержанию лиц, подозреваемых в совершений преступления (совершенствование прокурорского надзора в СССР), М., 73г, с 258
39. Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого- М.,, 1999г., с.68
40. Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессаульного задержания, М., 1986г
41. Бекешко П., Матвиенко Е.А. Подозреваемый в советском уголовном процессе, Минск, 1969 г.
        
        Жоспар
КІРІСПЕ.................................................................
.......................................3
І-тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ ... ... ... ... қылмыскер ... ... ... ... – мәжбүрлеу ... ... ...... ... ... ұстау барысында адамның жеке ... ... ... асырылуы және
кепілдіктері.............24
ІІ-тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ... ... МЕН ... ... ... ... ... ... ... ... Республикасының нарық экономикасына өтуімен біздің қоғам
күрделі мәселелерге тап ... ... ... ... ... ... түп ... өзгертуін кажет
етті. Қазақстан Республикасында жүріп жатқан процестер демократиялық,
зайырлы, ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуіне бағытталған. Ал, мұндай
мемлекеттің негізгі құндылықтары болып адам, оның ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев өзінің "Қазақстан
2030" атты халықка жолдауында: "Бізге заңдарымыздың жарты кештігіне ... ... бөлу ... Үйдің ірге тасын қалау жеткіліксіз
— оның қабаттары, қабырғалары мен шатыры болуы ... — деп ... ... ... ... ... ... көрсетеді:
- Сот билігі мен құқық қорғау органдарының реформасының
белсенді түрде жалғасуы;
- Заңның абсолютті билігін бекіту және заңды құрметтейтін
азаматтарды ... ... ... ... ... адамның ажыратылмайтын
құқықтарын, тұлғаның қауіпсіздігі мен құқықтық тұрғыдан ... ... ... ... 2007 жылы 21 ... ... мен ... негізінде № 254 Заңы бойынша
16-баптың 2- ... ... ... көзделген ... және тек қана ... ... ... ... ... ... тұтқындалған адамға шағымдану құқығы беріледі.
Соттың санкциясынсыз адамды жетпіс екі сағаттан ... ... ... ... ... 4-тармағына сәйкес Конституцияда
көзделген соттың тұтқындауға ... ... ... ... ... кейін қолданысқа енгізіледі.
Қылмыскер мәселесі қылмыстық сот ... тез және ... ... ... және ... дұрыс қолдану сияқты міндеттерімен
тікелей ... ... ... өзектілігі тұлғаның
қылмыстық процестегі ... мен заңи ... ... ... оны шешу ... ... органдарына процессуалдық
мәжбүрлеу шараларын, соның ... ... мен ... ... және ... қолдануға мүмкіндік береді.
Осы мәселенің шешілуі қылмыстық процестің әрі ... ... ... ... ала ... ... шешуге, тергеу әдістемесінің
дамуына мүмкіндік береді.
Терең ғылыми зерттеуді қажет ететін мәселелердің ... ... ... ... ... ... ... деп қылмыскертелген
тұлғалардың қатысуымен байланысты сұрақтар көп көңіл аудартады. Бұл назар
(интерес) қылмыскердің ... ала ... ... жағдайы мен
қылмыскерді іс бойынша ... ... ... ... ... ал заң ... бұған байланысты әр түрлі
көзқарастардьң болуымен түсіндіріледі.
Қылмыстың жауаптылыққа нақты ... ... әр ... де ... тағдырын анықтайтын, ... ... ... ... объективтік және субъективтік факторлардың
суммасы.
ҚР-да С.Т. Тыныбековтың және Қ.Бековтың жұмысынан ... ... ... ... ... ... жоқ ... мен айыпталушының қорғануға құқығын қамтамасыз ету кағидаларын
зерттеді. Ал Бековқа болса қылмыскердің алдын ала ... ... ... ... ... көптеген ғалым-заңгерлердің назарын
аудартты. Сұрақтардың кең ... ... ... ... ... байланысты қылмыскер мәселесіне Ж. Алексееванын, А. А. Альперттің,
А. А. ... ... ... А.Я. ... Л.Д. Кудиновтың, А.М. Лариннің, М.М. Михеенконың, М.
Строговичтің, В.И. Шпиляевтың, А.А. ... және т.б. ... ... ... Осы ... теориялық өңделуіне
бағаланбас үлесін танымалы қазақстандык ғалымдар: Н. А. Абдиканов, А. ... 3. О. ... А. А. ... Қ.А. Бегалиев, Л.Ш. Берсугурова, Т.
К. Биятов, А. Я. Гинзбург, Б. X. ... т. б. ... жылы 13 ... ҚР-ның ҚІЖК-нің қабылдануымен қылмыскердің
кылмыстық процестегі мәселесі шешілгенімен, қылмыскердің ... ... ... ... ... қалды. Тәжірибеде әлі күнге ... ... ... ... ... әлі де жарық екендігін
айта кеткен жөн. ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылыққа әлі мұндай шешім қабылданғанға дейін тартылған азамат ол ... және әлі ... ... қолданылмағанымсн, одан жауап
қылмыскер ретінде алынады. Мұндай тәжірибе заңсыз, өйткені ол заң бойынша
қылмыскер болып ... ... ... ... ... ... ... болып келесілер көрініс табады: алдын ала
тергеуде қылмыскердің ... ... ... ... ... қылмыскер ретінде ұстауды жүзеге ... ... ... құқықтық реттелу жағдайы және бұл мәселенің заң
әдебиеттерінде ... ... ... жұмысының зерттеу объектісі
кұқықтық нормалардың жүйесі, сондай-ақ уақытша ұсталған ... ... ... органдарының, прокурордын, изолятор қызметкерлерінің, кезекші
бөлімдердің ... ... мен ... ... ... ... және оларға жүктелген міндеттерді орындау бойынша кызметтері.
Диплом жұмысын дайындау процесінде ҚР Конституциясы, ҚР ... сі, ... ... ... ... ... ... күзетте ұстаудың тәртібі мен шарттары туралы " ҚР Заңы, 15
қыркүйек 1999 жылғы "ҚР-ның ... ... ... ... ҚР ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Қаржы полициясының,
Кіріс министрлігінің нормативтік қүкықтык актілері, ҚР ... мен ... және т. б. ... ... ... – тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ МАҢЫЗЫ
1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ «ҚЫЛМЫСКЕР» ДЕГЕН ҰҒЫМНЫҢ ҰҒЫМЫ
Өзімізге мәлім, ... ... ... ... ... қолданады. Осыған сәйкес ғалым-процессуалистер қылмыскерң ұғымын
ашуға тырысқан еді. Л.В. Франк бұл ... ең ... ... ... ... ... және камау" деген қызықты әрі ... ... ... ... ... ... пікірінше, "қылмыскер — ол тергеушінің шынайы
фактілерге, ... ... ... сондай-ақ қандай
да бір деңгейдегі болжаммен осы тұлғаны ... ... деп ... ... ... ... істің белгілі жағдайы мен
белгілі бір тұлғаның арасындағы өзара ... ... және ... ойы ... ... ... бүл ... аргументтелгенінс қарамастан,
бірқатар кемшіліктер де бар. Л.В. Франк қылмыскер накты тұлғаның ... ... ... Біз Л.В. ... ой - ... ... ... өйткені қылмыскер пен қылмыс субъектісі ... ... әр ... ұғым ... ... ... ... жорамалдардың
қандай да бір процессуалдық салдары болмайды, себебі ол криминалистикалық
категория ретінде орын алады. Қылмыскер, біздің ойымызша, тек ... ... ... ... процесте қылмыскер фигурасының пайда болу
негізінде қарастырылуы керек.
Қылмыстық процессуалдық әдебиетте авторлар «қылмыскер» деген түсінікті
көптеген мағынада саралайды.
Л.И. Корнеева қылмыскерді 3 ... ... ... ... ... ... ... қатынасын анықтайтын оның ақыл - есінің ... ... мен ... ... ... криминалистикалық ұғым ретінде;
Үшіншіден, пайда болған қылмыскерпен қатар заң белгілі бір
құқықтық ... ... ... ... ... категория".[4]
А.М. Ларин қылмыскер деген түсінікті екі мағынада түсіну керек деп
есептейді:
криминалистикалық;
қылмыстық процессуалдық
Оның тұжырымы бойынша "арнайы криминалистикалық мағынадағы ... ... ... ... ... болжамның нәтижесі".[5]
Көптеген авторлар криминалистикалық және ... ... ... ... ... жүргізуге болады деп есептейді.
Пищак Я.[6], Васильев А.Н.[7], Ларин А.М., ... Г.В., ... ... ... ... жөніндегі,
қылмыстық процессуалдық кодексте оның негіздері ... ... деп ... ... аталған ғалымдардың анықтамаларын ... деп ... ... ... өзі өзінің сыртқы
көрінісінде тұжырым ретінде көрініс табады және оны басқадай етіп ... ... ... ... бір ... негізделуі мүмкін, ал кез
келген болжам әр кезде де ... ... ... ... ... ... ... тергеушіден бар бір фактілі
деректер квалификациясы бойынша әр ... ... ... ... ... ... ретінде қызмет етеді.
Козловский Н. А. қылмыскер тек бір ... яғни ... ... ғана ... дұрыс деп есептейді. Біз ... ... ... аспектіде қарастыру керек деп есептейміз.
Тәжірибеден мәлім, қылмыстық істі тергеудің бастапқы ... ... ... ... өте аз ... мәлім болады. Қылмыс
жасаған тұлға жөнінде барлық дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... қалыптаспайынша, кез келген баска білім мүмкін
болады. Бұл ... ... заң ... де, ... да ... М. С. ... "Қылмыскер жөніндегі азаматты қылмыскер ретінде
шақырту мен жауап алу мүмкін болатын ... мен ... ... сұрақ ол
тек теория мен терминологиялық мәселе ғана ... ол ... ... ... ... ... ... бар мәселе" деп жазған[9].
Біз қылмыстық - процессуалдық ... ... ... ... ... ... байланысты мәселелер (сұрақтар) мәнді,
азаматтардың құқықтарымен заңды ... ... ... ... ... ... шешілуіне тікелей әсер ететін және жалпы
қылмыстылыққа қарсы күреске бағытталған деп есептейміз.
Козловский Н. А. ... ... мен оны ... ... ... ... ... процессуалдық әдебиеттерде қарама-
қайшы позициялары да бар деп есептейді. Оған ... ... ... ... тартудың негізін қылмыскер ретінде тарту ... ... деп ... ... Н. А., [10] ... Г., ... А.
қылмыскер деп соларға қатысты алдын ала тергеу жүргізілетін тұлғаларды білу
керек дейді[11]. Боровский Э. тұлға қылмыскер деп ... ... егер ... ... немесе бұлтартпау шарасы қолданғаннан кейін ғана емес,
сонымен қатар тінту, корреспонденцияға қамау салу және т.б. с.с. ... ... ... деп ... Кузнецова Э.Ф. тұлғаны қылмыскер
ретінде тану үшін келесілер қажет деп есептейді:
а) ... осы ... ... ... ... ... ... болуы;
б) мүндай тұлға қылмыскер жағдайына түсетін процессуалдық актіні
шығару.
Мұндай актілердің қатарына ... А.А., ... И.А. ... ... ... ... шарасы туралы қаулы, қылмыскер
ретінде жауап алу хаттамасы, қылмыскердің қызметіне ... ... ... ... танысу туралы хаттама, тінту, куәландыру немесе
мүлікке тыйым салу өндірісі туралы қаулы, тану үшін ... ... ... осындай позициясымен келісетіндігін айта
кеткен жөн. Сұрау салу көрсеткендей, сұралған 110, ... ... ... ... әділет органдарының қызметкерлерінің 92%-ті тұлғаны
қылмыскер деп танудың негіздерін кеңейту ... ... ҚР ... ... ... тек ... ... қатысты қылмыстық іс қозғаумен,
не міндетті ұстауды ... не айып ... ... ... ... ғана ... ... Бұл көзқарасты Михайленко А. Р.,[14]
Осташенко В. Г.,[15] Берсугурова Л. Ж...[16] Тыныбеков С. Т.,[17] ... Ч.,[18] ... Б. Х.[19] Леви А. А.[20] ... ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУ - МӘЖБҮРЛЕУ ШАРАСЫ РЕТІНДЕ
Қылмыскерді ұстау — дәстүрлі түрде қылмыс жасағаны үшін қылмыскер
келтірілген ... ... ... ... ... білдіретін қылмыстық іс
жүргізудің мәжбүрлеу шарасы ретінде ... ... ... ... ... ... өзге ... кездеседі, яғни бүл бас бостандығынан ... ... ... ... мәжбүрлеу шарасы ретінде де, дәлелдемелерді жинауға
бағытталган тергеу әрекеті ретінде де қарастырылады. [22]
Қылмыскерді ұстау ... ... ... ... Осы ... ... ... ұстаудың қылмыстық іс жүргізу
шарасына баска әкімшілік ұстау, ... іс ... ... шарасы
ретінде қамауда ұстау, үкімді ... ... ... ... ұстаудың процессуалдық белгісі оның материалдық құрамына
қатысты қызметтік ... ... Бұл шара ... ... ... ... өндіріспен байланысты ғана пайдалану үшін ғана арналған.
Қылмыскерді ... ... ... оның ... фактісімен
байланысты істі өз ... ... ... іс ... ету үшін шара ... ... ... Осы белгі бойынша
аталған шара қылмыстық, ... және ... ... ... Бұл белгі қылмыскерді ұстау мақсатының негізінде болады.
Қылмыскерді ұстаудың мақсаты – заңда ... ... ... қылмыс
жасаған айыпталушыны және қылмыскерді ұстау ҚР ҚІЖК- де ... ... ... ҚР ҚІЖК –де бұл ... туралы тікелей
ештеңе айтылмаған. Бұл ұстау мақсаты қылмыс жасауға қылмыскер ... ... ... ... ... ... ережеде көзделген болатын
(13.07.1976 жылғы СССР-дің Жоғарғы Кеңесінің ... ... ... Осы ... 1 ... сәйкес ұстау ұсталған. Адамның
қылмысқа қатыстылығын анықтау үшін және оған ... ... ... Бұл ... ... түрде әрекет етпейді. Алайда онда қамтылған
норма заңды ... ... және ... ... ... етуін
жалғастыруда. Оқу және ғылыми әдебиеттерде, ол қандай да бір өзгерістерсіз
қолданылады.[24] Мысалы, кейбір ... ... ... ... ... ... де, өзге ... ұстауды жүргізу аталған қылмыстық іс
жүргізу институтының ұғымыне қайшы келетіндігін негізді ескереді. ... ... ... ... ... бере ... ... оны кеңейте отырып, толықтыруына талпынғандығын ескеру
керек. ... ... ... ... ... ... қылмыскер
келтірілген тұлғалардың жеке басын анықтауды да ... ... ... ... ... ... ... мен соттан жасырынуға,
ақиқатты орнатуға кедергі ... ... ... ... ... ... емес деп ... жеке басын анықтау қылмыскердің қылмыс жасауға қатыстылығын
анықтаудың бір ... ... ... және ... ... ... Ал қылмыскердің қылмыстық әрекетті жасауына, тергеу мен соттан
жасырынуына, ақиқатты орнатуға кедергі ... ... оны ... ... ... ал ... ... жөнінде мәліметтер
дәстүрлі түрде ... ... ... ... ... ... көзқараспен бірге қылмыскерді
ұстаудың тұрмыстық көзқарастарын да кездестіруге болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... бас
тартуына жазалау мақсаты үшін ұстау туралы тұржырымдарды қамтиды. ... ... ... ... ... қызметкерлерінің теоретикалық
дайындықтарының шектеулігінен туындайды, заң ... ... ... ... ... күрес бойынша
қызметтің ... ... және ... ... мақсаты туралы мұндай көзқарастардың әртектігі ерекше
аргументациялауды қажет ... ... ... ... да көззге
көрінеді. Әдетте, олар заңды бұзуда, теріс пайдаланудан көрініс табады және
әртүрлі ауыр зардаптарға әкеп соғады. Оларды, сонымен ... ... ... да ... Мұнда тек заң бұзушылықпен күресу туралы сөз болып
отырған жоқ. Кейде милициялық “тұрмысқа” байсалды қатынас оны күн ... ... ... қорғау тәжірибесінле кемшіліктерді көруге
мүмкіндік ... және ... ... алу мен жою ... заңдық және
ұйымдастырушылық сипаттағы сәйкесінше ... ... ... ... ... мен анықтауға прокурорлық қадағалау туралы” ... ... ... ... көзделген: “ұстау мен қамауға алуды
қылмыскерден немесе айыпталушыдан қылмыс жасаудағы ... ... ... ... ... жол ... ... талдауы айқасушы “тәжірибешілердің” оларды норма
мен заң қалыбына енгізудегі жиі ... ... өз ... ... ... ... дұрыс қалпыты барысын қамтамасыз етумен тікелей
байланысты емес ұстаудың барлық ... ... ... ... ... ролін атқара алады деуге де болады. Бұл міндеттер
өздігімен ... ... ... ... ... ... ... ұстауды қолдану туралы шешіледі. Қолдануға сенімнің құрылуына
әсер ете алады. “Бұл шараның ... ... ... деп ... ... ... алу ... қысқа мерзімді бас бостандығынан
айырудан тұрады” деген тұжырымға келген А.С.Сергеев ұстаудың ұғымын қысқаша
түсіндіреді. [28] Бұл ... ... ... ... ... ұғымын жеткілікті толық ... ... ... ... ... бір ... ... "оның ұғымын дұрысырақ ашатын
басқа белгілсрі ашылмай қалады".[29]
ҚР ҚІЖК - нің мәжбүрлеу шарасы ... ... ... ... бостандығынан айырудан тұрады. А.А. Чувилев өзінің ұстауға берген
анықтамасында ұстаудың ең ... ... мен оның ... ... ... жасады деп қылмыскер келтірілген тұлғаларды қысқа мерзімді[30]
ұстау 72 сағаттан аспайтын мерзімде ... ... ... ... оған қатысты бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу жөнінде сұрақты
шешу мақсатында бас ... ... ... ... жасауда
қылмыскер келтіру бойынша ұсталғандарға ҚР-ның 1999 жылғы 30 наурызында
"Қылмыскерлерді және ... ... ... ... ... мен жағдайлары туралы" ҚР-ның Заңы қолданылады. Осы заң бойынша
қылмыскердің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін, олардың міндеттерін орындауды,
сыртқы және ішкі ... ... ... ... ҚР ҚІЖК ... ... орындауды қамтамасыз ететін режим көзделген. Ұсталған
тұлғалар ұсталғандар үшін арналған камераларда, ал өзге ... ... ... ... ... ... үшін камералар
қылмыскерлер айыпталушылардың уақытша ұстаудың изоляторында жабдықталады.
Ұсталғанды қамауда ұстау уақыты жазалау ... ... (ҚР ҚІЖК ... ... сияқты осы ережеде бекітілген ұстаудың мақсаттарына негізделе
отырып, барынша ашық ... ... ... Б.Н. ... былай береді:
"Қылмыскерді ұстау дегеніміз - ... не ... ... ... ... ... тұлганың қылмысқа қатысын анықтау және
оны қамауға алу туралы сұрағын шешу ... оны ... ... жолымсн тұлғаны бас бостандығынан айырудан тұратын, сондай-ақ
процессуалдық санкциямен қамауға ... ... не ... ... ... бұл ... ... мерзімді бастапқы кезеңі түрінде көрініс
табатын қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шарасы ... ... Бас ... ... күзетте ұстау түріндегі қылмыстық іс
жүргізудің мәжбүрлеу шарасының мазмұнын құрайды. Қамауға ... ... ... таңдалған тұлғаларға арнайы бектілген режим қолданылады.
Ол ҚР-ның 1999 жыл 30 ... ... және ... ... күзетпен ұстаудың тәртібі мен жағдайлары туралы" Заңында
көзделген және ұғымы бойынша ұқсас болып табылады. Күзетте ... ... ... ... ... жүйесіндегі тергеу изоляторларында
ұсталады.
Қылмыскерді ұстаудың кідіртілмейтін сипаты. Қылмыскерді ұстау тек іс
кейінге қалдыруды көтермейтін жағдайда қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... қылмыскерді дереу оқшаулау қажеттілігі, яғни
еркіндікте қалған ол анықтау және ... - ала ... ... ... іс ... ... анықтауға
кедергі жасайды немесе қылмыстық әрекетпен айналысады;
Жеткілікті нсгіздердің жоқ болуы немесе тиісті түрдс рәсімдеуге
объективтік кедергілердің болуынан қамауға алу ... ... ... ... ... де осы ... кем ... біреуі болмаса, ұстау
қолданылмайды, соның ішінде, егер де ... ... ... ... ... ... ... әрекетпен айналысады
деген қорқыныш туындамаса, ол бостандығынан айырылуға тиіс ... ... ... ... жеткілікті негіздер және нақты мүмкіндіктер
болса, қаулы шығарып және прокурордың санкциясымен ... ... ... - қамауға алу қолданылады.
Бұл байланыс ұстаудың қамауға алуға қатысты бағыныштылық ... ... ... ... ... ... мен қамауға
алудың бірыңғай ұғымымен матасқан сипатын белгілеп және оның айырмашылық
белгілеріне ... ... ... ... ... ... ... субъектісі, мерзімі, қолдану тәртібі бойынша ... ... ... ... ... ретінде қамауға алуды қолданудың алдында
қолданылады, басқа ... ... ... ... ... ... ... және алдын - ала тергеу кезінде қолданылатын шара болса, ал ... ... ... ... ... қолданылуы мүмкін, яғни үкімнің
заңды күшіне енгенге дейінгі кезең аралығында. Қылмыскерді ұстауды ... ... мен ... ... ... қамауға алу прокурор
да, сот та қолдануы мүмкін. ... ... ... ... ол ... ... тиіс және ұзартылуға жатпайды; қамауға алудың мерзімі екі
айға дейін және бұл ... ... ... бір ... ... дейін ұзартылуы
мүмкін, кейбір жағдайларда тағы да алты айға ұзартылады.
Қолданудың құқықтық шарттарындегі айырмашылык ең ... ... ... алдын — ала сот шешімінің немесе прокурор санкциясының қажеттілігі. Ал
қылмыскерді ұстауда мұндай ... жоқ. ... тек ... ... ал ... алу ... шарасы ретінде айыпталушыға
(сотталушыға, сотталған адамға) ... ... ... ... ... ... ... барысында хаттама толтырылады,
күзетпен ... ... ... бұл жағдайда хаттама толтыру
қарастырылмаған. Ұсталғандарды ұстау үшін ... ... ... ... ал күзетпен ұстау тергеу изоляторында жүзеге асырылады.
Қылмыскерді ... ... ... және ... ... ... ара-қатынасы. Қылмыскерді ұстау мен ... ... ... ... ... бар, ол - ... ... ... ... ... ... олар ... бойынша
ерекшеленеді. Қылмыскерді ұстау – қылмыстылықпен ... ... және ... ... байланысты оған қатысты қылмыстық іс
өндірісі шегінде әрекет етудегі қылмыстық мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... байланысты қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз
ету аясында қолданылады.
Жалпы алғанда қылмыскерді ... ... ... ... қатынасы ұқсас болып келеді, тек ... ... ... ... ... ... ... келтірудің қажеттілігін көрсетеді
(мерзімдері, субъектілері және т.б.).
Алайда кейбір жағдайларды бұл шаралар бір-бірімен шиелінісіп ... ... ... ұстау әкімшілік тұрғыдан ... ... ... ... ... ... орын алғаннан кейін қылмыскерді
ұстау түріндегі мәжбүрлеу шарасымсн ұштасады.
Қылмыс жасады деп ... ... ... - ... ... ... органдарымен қолданылатын ... ... бірі ... ... Ол қылмыстың алдын ала құқық бұзушылардың
қашып кетпеуін ескертуге, оның жеке басын ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл Конституциямен кепілденген
адамның жеке ... ... ... ... ... ... ... И.Л. қылмыстық процестегі ұстау дегеніміз қылмыс жасады деп
қылмыскертелген тұлғаны прокурордың санкциясынсыз және соттың қаулысынсыз
қысқа ... бас ... ... деп ... ... ... Конституциясына өзгертулер мен толықтыруларға
сай тек қана сот үстау мен қамауға санкция бере ... ... ... ... біршама шектеледі. Ұсталған тұлға жүріп-
тұру еркіндігінен басқа ... ... ... ... ... ... айырылады, хат алмасуы бақыланады, ол тінтіледі.[33] ҚР ... 132-ші ... ... ... етіп толықтыруға болар еді. Сот,
жүргізілген ұстау жөнінде хабарлама алғаннан кейін қамауға ... ... не ... ... жіберуі тиіс. Ол дегеніміз ұсталған тұлға бас
бостандығынан айырылады, сондықтан оны не жіберу ... оған ... ... ... ... ... ... шешу қажеттілігі туындайды.
Қылмыстылықпен күрес мүдделері, яғни ... ... ... ... ... ... Адам ... жасағандығына қылмыскертенуге өзге
де деректер болған ... ол ... ... ... ... ... түрақты тұратын жері болмаған немесе жеке басы ... ғана оны ... ... ... ьолады. ҚР
Конституциясының 16-на ... ... ... ... отырып қылмыс
жасады деген қылмыскер ... ... ... ... тек ... ... ғана ... рұқсат береді. Сонымсн қатар ұстау жүргізілген
сағаттан ... 12 ... ... ... ... ... ... Бұл қатаң
шараның мұндай болып жазылуының мақсаты - ... ... мен ... ... ... ... құру, тәжірибеден анықтау және алдын алу
тергеу органдарының заңсыз жәнс ... ... жою ... ... ... ... адам құқықтарының негізгілерінің бірі — тұлғаға
қол сұқпаушылық құқығының өрескел ... алып ... ... алу ... өздерінің тәжірибелік қызметінде ұстауды көп қолданады. Сондай-ақ
тәжірибеде негізсіз ұстау жағдайлары да орын алып отыр. ... өмір ... ... ... ... ... бұл ... да
жаңа өзгерістер келеді: ұстаудың нақтылығы мен негізділігінн ведомстволық,
прокурорлық қадағалау да күшейтілді. ... ... оң да, ... ... бар. Ұстаудың заңдылығы мен негізділігіне қатаң қадағалауға
талаптың өсуімен ұстау ... ... ... ... ... ... болды. Алайда, сонымен қатар мүмкін болатын теріс
салдардан ... ... ... тәжірибедегі қызметкерлер бұл
процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... ... мен
шараларын қолданудың барлық негіздері мен мотивтері болуына қарамастан ... ... ... Бұл ... ... ... ... зерттеу
кезінде кейбір прокурорлар ... ... Ол оның ... ... ... ... ... тәжірибе қылмыстылықпен күресте өте
зиянды, өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... үшін жағдайлар құрайды. ... ... ала ... органдарының қызметінде зандылықтың қатаң сақталуы
процессуалдық мәжбүрлеу шараларын, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... жасады деп қылмыскертелген
азамат заңмен белгіленген негіздер ... ... ғана ... ... Кез ... ... ақтауға болады, егер ол
қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... Процессуалдық әдебиеттерде бас бостандығынан айырудың
жеке түрі ретіндегі ұстаудың құқықтық сипатта ... ... ... Л.В.Франктың пікіріне көз жүгіртсек, ұстау - ол қылмыс
жасады деп қылмыскертелген тұлғаны ... ... және ол ... бас-бостандығынан айыру жазасы қолданылуы мүмкін.[34] Е.М. Клюковтың
ойынша, ұстау дегеніміз қылмыс жасады деп қылмыскертелген тұлғаны ... ... оны ... алу ... сұрағын шешу мақсатында
тұлғаны дереу қамауға алудан тұратын процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... З.В. Коврига көңіл бөледі. Оның ... ... ... ... тәртіп пен негіз бойынша қылмыстың алдын
алу мақсатында, тергеуден жалтаруының алдын алу және іс бойынша ... ... ... ... алу ... ... ... қысқа бостандығынан айыру.[36] Бұл анықтамада ... ... бірі бас ... ... ... мерзімділігі көрсетіледі.
Сонымен қатар, мұнда ұстаудың мақсаттары да көрсетіледі. Алайда, "тергеуден
жалтару" енгізеді. ... ... ... әрекеттің алдын алуда бұл
процессуалдық мәжбүрлеу шарасын қолданудың жеке ... ... ... ... ... де қиынға соғады. Қылмыстық процесстің дұрыс қалыпты
барысын қамтамасыз етумен тікелей байланысты емес ... ... ... қолданудың негізінде қосымша факторлар ролін атқара
алады деуге де болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен жиынтықта ұстауды қолдану туралы
шешіледі.
Қолдауға ... ... әсер ете ... "Бұл ... ұғымы
–қылмыс жасады деп қылмыскертелген тұлғаларды, оларды ... алу ... ... бас ... ... тұрады” деген тұжырымға келген
А.С.Сергеев ұстаудың ұғымын қысқаша түсіндіреді.[37] Бұл ... ... ... ұстау институтының ұғымын жеткілікті толық
ашпайды, өйткені ... ... ... бір ... ... ... дұрысырақ ашатын басқа ұғымдар ұмытылып ... ... ... ... анықтамасында ұстаудың ең жоғарғы мерзімі мен оның
мақсаттарын ... Ол ... ... деп ... ... ... ... болып табылады деп есептейді.[39] Осыған сәйесс ... ... ... ... ... тұлғаның қатыстылығын тексеру және оған
қатысты бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу ... ... ... бас бостандығынан айырудан тұрады.[40] Сол сияқты осы ережеде
бекітілген ұстаудың мақсаттарына негізделе отырып, бірақ барынша ашық ... ... Б. Н. ... ... ... ... ... - анықтау
не тергеу органдарымен кейінге қалдырмайтын жағдайларда ұсталған тұлғаның
қылмысқа қатыстылығын анықтау және оны ... алу ... ... ... оны ... ... жеткізу жолымен түлғаны бас бостандығынан
айырудан тұратын, сондай - ақ процессуалдық ... ... ... не ұсталған тұлғаны босатқанға дейін бұл ... ... ... ... ... ... табатын қылмыстық ... ... ... ... ... ... ең ... болып И.М. Гуткиннің ұстау ұғымына берген
анықтамасы табылады. Оның ... ... ... ... негіздері
көрініс тапқан, яғни процессуалдық кейінге қалдырмайтын және ... ... ... мен ... ... санкциясының керек
еместігі, ұстауды жүргізугс ... ... ... — деп ... И.М.
Гуткин, тұлғаны қысқа мерзімді бас бостандығынан айырудан ... ... және ... ала ... және анықтау органдарымен
прокурордың санкциясынсыз қылмыс ... деп ... ... ... сол ... қатыстылығыны анықтау мен соған ... ... ... ... ... ... туралы сұрақты шешу мақсатындағы заңмен
реттелген кейінге қалдырылмайтын тергеу әрекеті.[42] Егер ұстаудың ұғымын
қысқаша айқындасақ, онда біздің ... ... оны ... ... ... еді. ... ұғымы — қылмыс жасады деген ... ... ... оны уақытша ұстау изоляторына (одан әрі УҰИ) ... ... ... ... ... ... ... тұратын тұлғаны
қысқа мерзімді бас бостандығына айыру. ... ... бір ... ... ... мерзімді қамау деп есептейді және ұстау мен
алдын ала қамауға алудың арасында ... ... бар ... ... В.А. Стремовский ең көп ... ... ... ... – ол ... ... тергеу органдарымен мен Е.А.
Матвиенко ұстауды заңмен ... ... ... ... ... қысқа мерзімді қамау ретінде көрсетеді.[43] В.А.
Похмелкин ұстауды қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... ... ала санкциясынсыз қылмыскерге сот
пен тергеуден ... ... ... ... ... ... алдын алу не ескерту мақсатында жүргізілетін қысқа ... деп ... ... ... ... ... ... ұстау
институтының негізгі белгілеріне өте негізді көрсетеді, бірақ жеткілікті
негізсіз оны қамаудың бір түрі ... ... ... процессуалдық
ұстау - ол қамау емес, ол бас бостандығынан айырудың жеке дара түрі ... А.Н. ... ... ... ... ... етіп тұратын
қылмыстық процессуалдық заң бұлтартпау шарасы ретінде алдын ала қамауға алу
деп түсіндірсе, онда ұстауды ... ... ... ... ... өйткені ол терминологиялық қатысушылықты енгізеді ... ... ... да, қамау да бас бостандығынан айырумен
байланысты процессуалдық мәжбүрлеу шарасының ... ... ... ... ... ... қамау түріндегі бұлтартпау шарасын
қолдануға міндетті негіз болмайтындығын ескеру қажет. Ұстау-көмекші сипатқа
да ие ... ... ... ол ... тек ... ғана тән процессуалдық
міндеттер мен мақсаттары бар дегенге қайшы келмейді. Біздің ойымызша, ұстау
мен алдын-ала қамауға алудың арасындағы ... ... ... кейінге
қалдырылмайтындығы мен қысқа мерзімділігінде.
Қылмыскерді ұстаудың негіздері бұлтартпау шарасы ... ... ... тең ... ... - ең алдымен ұсталғанның қылмысқа
қатыстылығын анықтау мақсатында жүргізіледі. Егер ... ... онда бұл ... ... алу ... ... шарасы қолданылуы
мүмкін, ұсталғанды жіберу керек. Біздің ... оны ... ... ... ... түсіну үшін бас бостандығынан айырудың жеке түрі
ретіндсгі ұстаудың өзіне ғана тән белгілерді көрсету ... Бұл ... ... көрініс табады: біріншіден, ұстау- ол қылмыс жасады
деп қылмыскертелген тұлғаны қысқа мерзімді бас бостандығынан ... ... не ... соған арналған орындарға орналастырылады. Сөйтіп, ол еркін
жүріп-тұру бостандығы мен ... ... ... ... ... ... болып оның кейінге қалдырылмайтындығы табылады;
үшіншіден, бұл процессуалдық ... ... ... және ... ала
тергеуді жүргізуге өкілетті органдардың прокурордың санкциясынсыз ... ... ... алу тек осы ... ... қатыстылығын
анықтау не оған қатысты бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу, бірақ 72
сағаттан ... емес ... ... ... ... ... қажетті уакытқа
ғана мүмкін. Қысқа мерзімділігі ұстауды басқа ұстау ... ... ... тоқтау керек. Заңда да, ... ... де ... ... ... ... Онда фактілі ұстау туралы да айтылған еді. Ол ... ... ... ... ... ... міндеттейді. Сонымен қатар
бірқатар процессуалистердің еңбектерінде фактілі және ... ... ... ... ... ... еді.
Тәжірибеде ұстаумен алдымен нақты орнында ұстады; ... ... ... және ... ... органның жайында ұстау негізін, онымен жасалған
құқық бұзушылықтың сипатын, оның тұлғасын сипаттайтын мәліметтерді ... ... ... ұстауды; екіншіден, қылмыстық істі қозғау, ұстау
хаттамасын ... және ... ... орналастыруды түсінеді. Фактілі
ұстау дегеніміз - ... ... ... ... ... деп қылмыскертелген
тұлғаны анықтау органына немесе тергеушіге мәжбүрлі ... алып ... ... ... - ... жағдайдағы ұстаудың пайда болуының бастапқы
сатысы емес. ... ... ... ... ... ... келу кей ... ұстаудың құрамдас бөлігі ретінде ... ... ... ... полицияға алып ... ... ... ... міндетті элементтері ретінде
қарастырылуы керек. ... ... ... мен алып келу ... ... ... ... кез келген азаматпен жүргізілуі мүмкін. Бұл
әрекеттер, егер олар анықтау қызметкерімен немесе осы тұлғаны ұстау туралы
қаулыны ... ... ... бұл ... ... ... деп атау керек. Мұндай жағдайларда полицияға қылмыс ... ... ... алып ... ... ... ... құқықтық сипатқа ие және полицияның әкімшілік қызметінің шегініп
шықпайды. Мұндай жағдайдағы тиісті органға құқық бұзушыны жеткізу милицияға
жүктелген ... ... ... функциясынан шығып, сол полиция
қызметкерлерінің өзінің қызметін жүзеге асыру ... ... ... ... ... қол сұғушылықты ол әкімшілік немесе қылмыстық ... орын ... ... ... ... алу ... болады.[47] Сонымен қатар "ұстау" терминінің тағы бір мағыналық
ұғымы бар. Ол -әкімшілік құқықтық сипаттағы ұстау И.И Гуткин заңды ... ... ... ... ұстаудың келесі түрлерін көрсетеді:
Ұсақ бұзақылық жасаған азаматтарды заңмен белгіленген ... ... ... бағытыме немесе аудандық судьямен қарау үшін ұстау;
әкімшілік құқық бұзушының жасаған тұлғалардың бұзушылықтарының ... ... егер ... әсер ету ...... ... сондай-ақ құқық
бұзушылық туралы хаттама толтырып отырып, құқық ... ... ... 3 сағатқа дейін ұстау:
1) Прокурордың ... ...... ... қайыршылық үшін ұсталған тұлғаларды ... ... ... ол ... ... ... ... сұрақтарды
шешуге кажетті;
Қарт адамдар мен мүгедектер үйіне орналастыру үшін ... ... ... үшін не заңға сәйкес жауапқа тарту үшін ұстау, бірақ
30 тәулікте көп емес мерзімге ұстау жүргізіледі. Егер қалада ... ... ... ... болмаса, мұндай тұлғалар
прокурордың санкциясымен УҰИ-да 10 тәуліктен ... ... ... ... ... тек ... ... ретінде
қарастырылады. Ол оның ұғымын, қолданудың шарттары мен ... ... ... көзделген. Осының барлығы осы
институтының қылмыстық процессуалдық табиғатын көрсетеді.
Ұстау институтының ұғымы туралы айта келе ұстау ... ... ... дұрыс барысы үшін жағдайлар құрады, ұсталған тұлғаны, егер оның
кінәлігі дәлелденсе, жауаптылыққа тарту үшін жағдайлар құрайтындығын ... жөн. ... ... тез және ... ашылуынша, жасалған қылмыстың
"ыстық іздері"бойынша ("горячие следы") ... тағу мен ... ... ұғымы оның дәлелдеу процесіне тигізетін әсерін де анықталады.
Ұстаумен бірқатар кейінге қалдырмайтын тергеу әрекеттеріне ... ... ... ... ... жеке ... киімді қарау,
куәландыру және т.б.
Ұстаудың ұғымы, сондай-ақ ол қылмыскерді қылмытық әрекетін жалғастыру
мүмкіндігінен айыра отырып, жаңа ... ... ... ... Мұндай
процессуалдық мәжбүрлеу шарасының қолданылуы куәлардың, жәбірленушілердің
қылмыстық процестің өзге де ... ... ... ету
аспектілерінде де өте маңызды.
Бүгінгі кездс тұлғаға қол ... ... ... ... құру үшін ... тұр. Бірақ қандай да бір нормативтік-
құқықтық акт ... және оның ... ... берілмейінше
мұндай жүйені құру мүмкін емес. Осы процесте бізге перспективті болып ұстау
институтының дамуының келесідей ... ... ... ... ... ... ... шарттарын жетілдіру;
3) қылмыс жасады деп қылмыскертелген тұлғалардың ... ... ... заңдылығы мен негізділігіне ... ... ... ... ... қолдануға ведомстволық процессуалдық бақылауды
жетілдіру;
заңсыз және негізсіз ұстау нәтижесінде бұзылған азаматтардың құқыктарын,
қадір-қасиетін қалпына келтіру тәртібін ... ... ... дамуының негізгі бағыттарын қарастыра
отырып, қолданудың заңдылығы мен негізділігінің процессуалдық ... ... бөлу ... ... ... жасады деп қылмыскертелген тұлғаны қылмыстық ... ... ... мүмкіндігі туралы сұрақты қарастыру керек.
3. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУ – ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТІ РЕТІНДЕ
Тергеу ... ... ... ұстау туралы көзқарас, әдетте
қылмыстық іс жүргізу заңының ... ізін ... жәнс ... ... ... тергеу әрекеттерінің қатарына жатқызылатындығынан
туындайды. Алайда қылмыстық іс ... ... ... осы
әрекеттердің процедураларының анализі олардың елеулі ... ... ... ... ... алу, куәландыру және жауап алу өзінің
заңдық құрамы бойынша ... ... үшін ... ал ... ... іс ... ... шарасы ретінде ғана реттелген. Бұл
жағдай әсіресе ҚР-ның 30 ... 1999 ... ... және ... айып күзетпен ұстаудың тәртібі мен жағдайлары туралы" ... ... ... ... ... ... тәсілі болу үшін
ұстау қылмыстық іс жүргізу заңымен анықталатын ... ... ... ... осы ... туралы нормалар Кодекстің әртүрлі
бөлімдерінде орын ... ... ... алу, ... ... алу ... іс ... сотқа дейінгі іс жүру әрекеттері туралы бөлімдес, ал
қылмыскерді ұстау іс жүргізушілік мәжбүрлеу шарасы ретіндс қарастырылған.
Қылмыскерді ұстауды тергеу ... ... ... оның ... деп ... ... ... негізі елеулі дәлелдемелік маңызға
ие бола отырып, Қылмыстық іс ... ... 134 ... 1 ... ... ... енгізу жатады. Ал бұл ҚР ҚІЖК - нің 122 бабына
сәйкес қылмыстық іс бойынша дәлелдемелердің қайнар көзінің қатарына жатады.
Осындай ... ... ... ... ... ... ... авторлардың пікіріншс дәлелделік статуска ие болады.
Сонымен ... бұл ... ... ... ала ... ... ... мезгілде қолданылатын тергеу әрекеттерінің және дәлелдемелерді жинаудың
өзге де тәсілдерінің нәтижесінде алынады. Ұстау хаттамасын шығару ... ... ... ... ... Бұл ұстаудың қажетті ... ... ... ... ... табылады.
И. М. Гуткиннің ойынша, "ұстау хаттамасында ұстаудың негізін нақты
баяндау хаттамасы дәлелдемелік ... ... ... ... ... ... күзетпен бекіту туралы шешімді негіздеу
қажеттілігімен байланысы болып табылады".[50] ... ... ... ... тергеуші немесе анықтаушы өзге қайнар көздерден алынған
фактілік мәліметтерге қатысты ... ... ... жүгінетін
қаулыға ұқсастырылады. Осы қайнар көздер ғана қылмыстық іс бойынша дәлелдеу
процесіндс орын ... Ал ... ... ... ретінде қолданылады.
[51]
Алдын ала тергеу барысында өкілетті ... және ... ... ... ... тергеу әрекеттері
делінеді. Мұндай әрекеттерді жүргізу кезінде шешілетін ... ... ... 2 ... жеке ... бөлінеді:
1) зерттеу сипатындағы тергеу әрекеттері. Оның көмегімен ... ... ... ... ... ... немесе прокурор алдын ала
тергеу тәртібінде дәлелдемелерді табумен, ... және ... ... ... ... сотқа дейінгі тәртіпте жүргізілетін
әрекеттер);
2) өзгеге де тергеу әрекеттері. ... ... іске ... ... ... ... ... Мұндағы бірінші
топтағы тергеу әрекеттеріне келесілері жатады: жауап алу, ... үшін ... ... алу ... ... ... жерді қарау,
куәландыру, тергеу экспериментін жүргізу, сараптама жүргізу.
Кейде заң ... ... ... әрекеттеріне дәлелдемелерді
ұсыну сияқты, сондай-ақ, іс бойынша ... ... ... анықтай
алатын заттар мен құжаттарды сұратуды да жатқызу керек деген пікірлер
кездесіп ... ... ... ... ... жасады деп
қылмыскертелген тұлғаны ұстауды да жатқызады. Бірақ бұған қайшы ... бір ... ... ... ... ұстау - ол процессуалдық мәжбүрлеу
шараларының бірі ғана болып табылады.
Қылмыс жасаған қылмыскер тұлғаны ұстау кейінге қалдырмайтын ... ... ... Оның ... - ... жасады деп қылмыскертелген
тұлғаны, оның тұлғасын қылмысқа қатыстылығын анықтау мақсатында, сондай-ақ
оған қатысты ... алу ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді бас бостандығынан айырудан тұрады.
Қылмыскер бойынша тұлғаны ұстау үшін ... ... ... негіздейтін
фактілі деректер табылады. Оларға ҚР ҚІЖК-нің 132-ші ... ... ... ... ол адам қылмыс жасау кезінде не ... оны ... ... ... ... ... ... жәбірленушілер қылмыс
жасаушы ретінде сол адамды тура көрсетсе не ол адам ұсталатын сол ... ... ... не тұратын үйінде қылмыстың анық іздері
табылса;
жедел іздестіру қызметінің заңға ... ... ... сол ... ол ... не ... ... ауыр немесе аса ауыр қылмыс туралы
оның деректері болған кезде бас бостандығынан айыру түрінде жаза қолданылуы
мүмкін ... ... ... ... ... адамды ұстауға
құқылы.
Сондай-ақ тұлғаны қылмыс жасады деген қылмыскерке ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Бірақ мүндай ... ... жер ... тек егер:
ол адам жасырынуға әрекет жасаса;
оның тұрақты тұратын жері болмаса;
қылмыскер тұлғаның жеке басы ... ... ... болса ғана.
Қылмыскерді ұстаудың мотивтері болып ол ... не ... жаңа ... ... немесе іс бойынша шындықты анықтауға кедергі
келтіреді деген негізді қауіптің орындалуы табылады.
Қылмыскерді ұстау - кейінге қалдырмайтын ... ие ... ... санкциясы қажет емес. Ұстау «мерзімі 72 сағатқа дейін. Оны
ұзартуға болмайды. Бірақ бұл ... де ... ... ... Мысалы, прокурордың санкциясымен 10 тәулікке дейінгі мерзімге
әкімшілік ұстауға жол берілуі ... Ол ... және ... органдарымен
бұзушылықтарды немесе мемлекеттік шекарадан өту ... ... ... ... үшін ... ... ... міндетті түрде ұстау хаттамасы толтырылуы
керек. Мұнда ұстаудың негізі мен мотивтерін, ұстаудың ... ... ... ... ... ... ... оның түсініктемесі
мен ұстау жүргізілген ... ... және ... толтырылған уақыты
көрсетіледі. Ұстау хаттамасы ұсталғандарды ... ... ... ... ... ... жеке ... қатар жүрізіледі. Тінту ҚР
ҚІЖК-нің 135, 233 баптарының ережелеріне ... ... ... жеке ... ... ... табады. Жүргізілген ұстау туралы
анықтау органы не ... 24 ... ... ... ... ... ... 12 сағат ішінде прокурорды ұстаудың ... ... ... ... қамауға алу туралы не оны ... ... ... ... ... ... босату келесі жағдайларда
жүрізіледі:
қылмыс жасады деген қылмыскер расталмаса;
ұсталған адамға қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын
қолдануға негіз ... ... ... ... бұзу ... ... (134-ші бапта
көзделген) анықтаушының, тергеушінің, прокурордың қаулысы
бойынша босатылуға жатады.
Ұстау хаттамасы ... ... ... ... ие ... (қылмыскерлердің) процессуалдық жағдайын
сипаттау ... олар ... ... және саяси
құқықтар жөніндегі халықаралық пактіге сәйкес олар ... ... ... тек ... ғана ... сонымен бірге сотқа да
шағымдана алатындығын да атап өту керек. ... ... ... ... және жүрізуге олардың вербальды және ... емес ... ... әсер етеді. Бұл топтың элементтері болып тергеу
әректтерінің жекелеген түрлері табылады.
Вербальды тергеу әрекеттері ... алу, ... үшін ... және т.б.) ... ... ... алып ... алу
мақсатында жүргізілуі. Мұндай ақпаратпен алмасудың сөйлесу әдісі ... ... ... жест ... мимикамен
толықтырылуы мүмкін. Бұл ... ... ... міндеттердің
барлығы толығымен не жекелей шектеледі:
бастапқы мәліметтерді алу;
іске бар ақпараттарды тексеруі;
3) сол ... ... ... ... ... ... ... бекіту;
жалғандықты табу мен әшкерелеуі;
тергеу болжамдарын (версия) тексеру.
Вербальды емес әрекеттер тобына ... ... ... ... және ... ... ... жинаудың сөйлесу
әдісі басқа әдістер мен тәсілдермен ... ... ... ... (олшеу, бақылау жоне т.б.)
Вербальды емес әрекеттерді жүргізуге дайындық бір жағдайда заттың
ақпарат алып ... ... ... ету ... ... ... оны іздеу үшін де, зерттеу үшін де, үшінші ... тек ... ... ... ... ... хаттамамен бекіту керек. Мұнда сол
объект туралы ... ... ... ... ... ... оның материалы мен із табылған бетінің
жағдайы;
объектіні табу әдісі;
іздің жалпы және жеке белгілері тұрғысынан сипаттамасы;
зат пен ізді ... алу және бұзу ... ... ... ... оны ... ... не кедергі келтіретіндей
нақты өмірлік жағдайларда жүргізіледі. Бұған ... ... ... ... ... құралдарының жүру ерекшеліктері т.б.
жатады. Тергеу әрекеті ... ... ... ... еркіне
байланысты болмайды. Мысалы, оқиға болған жер, тінту жүргізілетін жер және
т.б. Сондықтан, тергеушінің ... ... ... - жұмыс үшін ... ең ... ... ... келген тергеу әрекетінің ерекшелігі - ол қалай болсын солай емес,
белгілі бір жоспарға ... ... бір ... негізделіп жургізілуінде.
Зерттеуде жүйенің болуы оның нәтижелерінің шынайылығын қамтамасыз етеді,
жүргізіліп отырған ... ... ... ... ... ... ... Кез келген тергеу әрекетінің нәтижелігі
үшін тергеушінің психологиялық ... оның ... ... ... болуы маңызды мәнге ие болады.
1.4 ... ... ... ... жеке ... принципінің жүзеге асырылуы және кепілдіктері
Қылмыстық іс жүргізуде ұстау азаматтың бостандығын шектеудің негізгі
мәжбүрлеу шараларының біріп болып келеді және ол ең ... ... ... ... ... адамның қылмысқа қатыстылығын анықтауға, бұлтартпау
шарасы ретінде оны қамауға алу мәселесін ... ... ... ... өзге де ... бұлтартпау шаралары (ешқайда
кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат ... жеке ... ... ... ... командованиесінің байқауына беру; кәмелетке
толмағанды қарауына беру; кепіл, үйде қамап ұстау; қамауға алу) және ... ... өзге де ... ... ... келу туралы міндеттеме, алып келу, қызметінен уақытша шеттету, ақша
өндіріп алу, мүлікке тыйым салу) ... ... өз ... қылмыстық-
процессуалдық заң нормаларының толық жүйесін құрайтын ... ... ... ... ... ... кезден бастап, қылмыс жасады деп сезік ... ... ... ... ... ... ... түседі және
құқықтары мен бостандықтары ... ... ... шектелетін
қылмыскердің мәртебесіне ие болады. Осы құқықтардың ішінде негізін қалаушы
болып адамның жеке ... ... ... бостандығына және заңды
мүдделеріне қол сұқпаушылық табылады. Мәні бойынша, процессуалдық ... адам ... ... ... ... – жеке ... ... Қылмыстық қудалау органдарын ұстауға құқықтар ... ... ету ... ... ... ... және ... күшіне ие болушы мемлекеттік органдар жүйесінің
өзінше бір түрі болып келеді. Осыған орай, ұстау – ол ... ... ... түрлерінің бірі. Заң нормасына сүйеніп, процессуалдық
ұстаудың мерзімін (72 сағаттан көп емес) ескере ... ... ... адам өз еркінше өзін-өзі билеу және іс-әрекетін, өз ... ... ... ... ... ... ... деп те айтуға болады. Ұстаудың нәтижесінде мыналар шектеледі:
1) өз ... ... ... ... ... жеке ... тұлғаның физикалық, өнегелілік және психикалық бостандығы.
Осы аталғандардан қылмыскерді ұстау ... ... ... ... ... анықтау және оны қамауға алу туралы мәселені
шешу мақсатында жүзеге асырылатын адамның бостандығын ... ... ... ... мәжбүрлеу шарасы ретінде көрінеді.
Сонымен қатар, ҚР-ның ҚІЖК-нің 200-бабына сәйкес бұл мәжбүрлеу ... ... ... ... Заң ... де ... мәжбүрлеу шарасы және қысқа мерзімде бостандықты шектеумен
қатар, дәлелдемелерді жинауға бағытталған тергеу ... ... ... [104, 44 б.; 105, 54 б.]. В.И. ... ... ... ... ретінде қарастыруды жақтаушылар, оның мәнін ... ... ... ие болып, қылмыстық іс бойынша дәлелдемелер
қайнар көзіне жатушы хаттамада көрсетілуі ... ... өз ... ... ... ... ... Атап айтқанда,
қылмыскерді ұстаудың тергеу әрекетіне жатпайтынын ол бұл әрекеттердің ... ... ... әртүрлі тармақтарында бекітілуінен көреді.
Сондай-ақ, онымен қаралған жеті жүз қылмыстық ... тек ... ... ... ... ... ... ретінде қылмыскерді ұстау
хаттамасына сілтеме жасаған. ... ол ... ... - тек ... ... ... ... тұжырымға келеді [106, 66-68
б.]. Бұл пікірмен әбден келісуге болады, өйткені сезікітіні ұстау әлі оның
қылмысқа қатыстылығын ашып ... ... ... ... ... адам да ... мүмкін, оқиға болған жерді қараумен сараптама
тағайындауды ... ... ... ... ... жол берілмейді.
Ол үшін біріншіден қылмыскердің тиісті органға әкелінуін және ... ... ... ... ... ... процессуалдық ұстау – бұл
белгісіздік жағдайларында жалпы қылмыстық ... ... ... ... ... ... қажетті тактикалық операциялардың бірі [107, 615
б.].
Демократиялық мемлекетте ұстау түріндегі бостандықты шектеу, барлық осы
жағдайларда жоғарыда айтылғандай заң негізінде және тек ... ... ... ... ... ... заң нормаларын сақтау туралы
сөзсіз талап, қылмыскерді ұстау барысында адамның жеке ... ... ... ... аса ... ... ... Жеке
адамның бостандығын заңсыз шектеуден кепілдіктер ... ... ... және ... ... ... ... адамның құқықтарын және негізгі бостандықтарын қорғау туралы
Конвенцияның 5-бабында адамды ұстаудың заңды негіздері ... ... ... ... оны ... деп ... негізінде күзетте заңды
ұстау;
ә) соттың заңды шешімін орындамағаны үшін ... ... ... ... ... мақсатында заңды ұстау;
б) құқық бұзушылық жасады деген негізді сезік бойынша оны құзыретті ... беру ... ... ... ... ... ... жасауды
тыю, не оны жасағаннан кейін оның жасырынуына кедергі ... үшін ... ... ... ... ... ұстау;
в) тәрбиелік қадағалау үшін заңды қаулының ... ... ... ... оны ... ... беру үшін ... ұстау;
г) инфекциялық аурулардың таралуына жол бермеу мақсатында адамдарды,
есі ауысқандарды, маскүнемдерді немесе қаңғымаларды ... ... ... ... ... тыю мақсатында немесе оған қатысты ... ... ... ... ... ... адамды заңды ұстау
[7, 540 б.].
Қылмыс жасады деген сезіктілерді заңды ұстаудың қосымша кепілдігі болып
ұстауға тек ... ... ... құқығы бар фактісі табылады. ҚР-ның
ҚІЖК-не сәйкес бұл – қылмыстық ізге түсу ... ... ... қылмыстық ізге түсу функцияларын ... ... ... мен лауазымды адамдар көрсетілген:
- прокурор (62-бап);
- тергеу бөлімінің бастығы (63-бап);
- ішкі істер органдарының тергеушілері (64-бап);
- ұлттық қауіпсіздік органдарының тергеушілері;
- ... ... ... ... ... ... ҚР-ның ҚІЖК-нің 65-бабының 2-б. ... ... ... ... ішкі ... ... ұлттық қауіпсіздік органдары;
3) қылмыстық жазаларды орындау және қамауда ұстау тәртібімен байланысты
қылмыстар туралы істер ... - ... ... ... ... органдары;
5) контрабанда және кеден төлемдерін төлеуден жалтару туралы істер
бойынша – кеден органдары;
6) әскери ... ... ... ... ... әскери полиция органы ... ... ... бөлімдердің,
құрамалардың командирлері, әскери мекемелер мен ... ... ... ... ... консулдық
мекемелерінің және өкілетті өкілдіктерінің басшылары;
10) мемлекеттік өртпен күресу қызметінің басқару ... ... ... органының бастығы (66-бап);
- анықтаушы (67-бап).
Прокурор өз құзыреті шегінде қылмыс жасады деген сезіктілерді заңда
бекітілген тәртіп пен негіздер ... ... үшін ... іздестіру
қызметінің, анықтаудың, тергеудің және сот шешімдерінің заңдылығын
қадағалауды ... ... Заң ... ... құқықтық құралдар мен
әдістерді анықтайды, соларды қолдана ... ... ... ... ... ... ашып және сонымен қатар тыя алады. Заңмен берілген
құқықтар жеткілікті тиімді бақылауды жүзеге асыру үшін мүмкіндіктер береді.
Прокурор тексереді: ... ... ... ... ... ... ... өкілеттігін, жүргізілген ұстау туралы хабарламаның
прокурорға дәл уақытында жіберілгендігін, сезікті ретінде ұсталған адамнан
жауап алудың дәл уақыттылығын және басқа да ... ... ... әрбір заңсыз бостандығынан айырылғанды немесе заңда көзделген
мерзімнен асып күзетте отырғандарды дереу босату ... ... ... бастығы – алдын ала тергеуді жүзеге асыратын органның
тергеу бөлімшесінің бастығы мен өз ... ... ... жасайтын оның
орынбасарлары. Адамның жеке басына тиіспеушілік принципін сақтауда оның
ролі, ол тергеушілермен ұсталғандарды күзетте ұстау ... ... ... ... ... ... Анықтау органының
бастығы бекітіде:
- қылмыс жасады деген сезікті адамдарды ұстау ... ... ... ... ... (сезіктіге) қатысты қамауға алу түріндегі бұлтартпау
шарасын таңдау, өзгерту немесе жоққа жою ... ... ... ... ... ... стационарлық сот-
медициналық немесе сот-психиатриялық сараптамаларын жүргізу үшін
медициналық мекемеге ... ... ... айыпталушыны (сезіктні) қамауда ұстаудың мерзімін ұзарту туралы
қаулыны.
ҚР-ның ... ... ... ... ... ... қылмыстың
белгілері мен оны жасаған адамдарды анықтау, қылмыстарды болдырмау және
жолын кесу мақсатында ... ... іс ... және ... ... қолдануды ұйымдастырады.
ҚІЖК-нің нормаларына сәйкес тергеуші (кур. автордан) қылмыскерді ұстау
туралы жазбаша нұсқаулар беруге құқылы. Осыған орай, ҚР-ның ҚІЖК-нің ... ... ... ... іс-әрекеттеріне қатысуға анықтау органының
қызметкерін тартуға құқылы. ... ... ... сәйкес алдын ала
тергеу жүргізу міндетті болып табылатын қылмыс ... ... ... ... ... іс қозғауға және қылмыстың ізін анықтау мен бекіту
жөніндегі ... ... ... тергеу іс-әрекеттерін: қарауды,
тінтуді, алуды, куәландыруды, ... ... мен ... ... алуды
(кур. автордан), жәбірленушілер мен куәлардан ... ... ... ... ... ... ... пен қылмыстық іс қозғалғаны туралы
прокурорға дереу қабылдайды.
Анықтау органына ҚР-ның ҚІЖК-нің 65-бабына сәйкес қылмыстың сипатына
қарай заңда ... ... ... ... белгілерін және оларды
жасаған адамдарды табу, қылмыстарды ... және ... алу ... қылмыстық-процессуалдық және жедел іздестіру шараларын ... ... ... ... ... асырылуы жалпы және арнайы
жедел іздестіру шаралары арқылы жүзеге асырылады, солардың ішінде: қылмысты
жасап жатқан ... ... ... ... түсу және оны ... ... ... туралы Заңның 11-бабына сәйкес ұстауда мынандай ... ... ... ... ... пайдалану;
- ұсталған адамдарға жеке қарауды жүзеге асыру;
- олардағы қылмыстық әрекеттке қатысы бар ... мен ... ... алу;
- тұрғын жайларды, жұмыс орындары, көлік құралдарын қарау;
- қарулы ... және ... ... түсіру жөнінде
операциялар жүргізу [42].
Заңға сәйкес анықтауды әртүрлі ... ... ... ... аса кең ... ішкі ... ... Ішкі істер органдарының біртұтас жүйесін ... Ішкі ... оның ... кіретін департаменттер мен өзге де құрылымдық
бөлімшелер, облыстардың, республикалық маңызы бар қала мен ... ... оған ... ішкі ... ... ішкі әскерлер,
оқу орындары, мекемелер және өзге де ұйымдар құрайды. Ішкі ... ... ... әскери сияқты полициялар және әскери-
тергеу органдары құрылады. Сезіктілерді ұстау ... ішкі ... ... және алдына қойылған мақсаттарға сәйкес өз ... ... ... ... ... бойынша операцияларды жүргізеді
және сонымен қатар, оларды ... ... да ... ... және арнайы
мемлекеттік органдарға жәрдем береді. Қылмыстық-процессуалдық ұстау
барысында ішкі ... ... ... жеке басына тиіспеушілік принципін
басшылыққа алады, ... ... ... ... қол сұғушылықтардан адам және азаматтардың құқықтары
мен бостандықтарын қорғауға;
- қылмыстық процестің қатысушыларының және басқа да адамдардың өмірін,
денсаулығын, ар-намысын, беделін және жеке ... ... ... ... ... ... ... қамауға алынған және сотталған адамдарды күзету және алып
баруға;
- азаматтарды және лауазымды адамдарды мәжбүрлеп алып келу ... ... ... ... ... өз ... шығарылған басқа да жазбаша тапсырмаларын және ... ... ... ... заң нормаларының талдауы оның орындалуы
сонымен бірге, қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеудің алғашқы стадиясында
тұлғаның мүдделерінің күзетілуі мен ... ... ... ... ... ... ішкі ... органдары басқа органдарға,
ұйымдарға және лауазымды адамдарға орындауға міндетті ... ... ... ... ... және ... ... сақтауды,
құқыққа қарсы және ішкі істер органдарының өкілеттігінің жүзеге асырылуына
кедергі келтіретін әрекеттерді тыюға ... ... ... Бұл ... ... ішкі ... органдары тиісті мәжбүрлеу шараларын
қолдануға құқықты иеленеді.
Процессуалдық ұстауды жүргізуге өкілетті ... ... бола ... ... ... кез келген жасалған немесе жасалуға дайындалып жатқан
құқыққа қарсы қол ... ... ... ... ... ... қарауына жатпайтынына қарамастан оларға әсер етеді, оларды
тіркейді, және олардың алдын алу, ... ... ... ... табу,
қоғамға қауіпті нәтижелердің болмауы үшін шараларды дәл ... ... ... ... ... ішкі ... органдары азаматтардың
жеке басын куәландыратын құжаттарын, орындалуына бақылау ішкі ... ... ... ... ... ... үшін ... да құжаттарды тексеруге құқылы. Өндірісіндегі іс ... ... ... ... ішкі істер органдары ... ... ... олардың көшірмелерін және жауап алады, ... ... ... бойынша дәлелді себептерсіз келуден жалтарған
адамдарды алып келуді, ... ... ... және ... ... және жедел іздестіру шараларын
жүргізеді, оларды ... ... ... және ... жинау және зерттеу үшін ғылыми-техникалық ... Бұл ... ... ... басқа да заңмен қорғалатын құпияны
құраушы, сондай-ақ жеке өмір, жеке және от басы ... ... ... жол берілмейді.
Ішкі істер органдары қамауға алынған, қылмыс жасады деп сезікпен
ұсталғандарды, ... жеке ... ... ... ... ... ... түсіруге, дыбысын жазуға, кино және ... ... ... ... ұстауды жүргізу барысында халықтың қауіпсіздігі
және оны қорғау мақсатында ішкі істер органдары азаматтарды жеке ... ... ... шек қоюға немесе уақытша тыйым салуға
құқылы, және ... ... бір ... ... ... өндірісінің барысында ішкі істер органдары ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде халықаралық және қалааралық
сөйлесулерді;
2) көлік ... ... ... ... (дипломатиялық
иммунитетке бар шет мемлекеттер өкілдіктері және ... ... ... ... ... ... оны өтей
отырып;
3) бұқаралық ақпарат құралдарының мүмкіндіктерін (ішкі істер
органдарының ... ... ... ... ... ... ... адамдарды анықтау үшін, тергеуден,
анықтаудан және соттан ... ... ... үшін ... ... ... және қоғамдық қауіпсіздікті
қамтамасыз етуде пайда болатын ... ... ... деп ... ... ... ... сотталғандар
және бұлтартпау шарасы ретінде қамау қолданылған адамдар арнайы тергеу
изоляторларында және ішкі ... ... ... ... ... ... ... мәселе болып, біздің ойымызша, ішкі ... атыс ... ... ... бірге қылмыскерді ұстау
барысында күш қолдануға құқықтың жүзеге ... ... жеке ... ... ... ... Бұл мәселе атыс қаруының
ұсталушының өміріне, ал күш ... ... ... ... ... ... келеді. Сондықтан атыс қаруын және күш қолданудың ережелерінің
регламентациясы заңда анық көрсетілуі қажет. Қазақстан Республикасында атыс
қаруын және күш ... ... ... Ішкі ... ... ... 3 ... бекітілген.
Осылайша, осы заңның 14-бабында атыс қаруы төмендегі адамдарды ұстау
мақсатында қолданылады:
- қарсылық көрсетуші;
- ... ... ... түскен;
- қамаудан қашқан адамдарға (әкімшілік қамауға алынғандардан басқа);
- қарулы адамдарды ұстау үшін.
Жеке адамдарға ... ... ... ... ... көрсетілген, оларға сәйкес
1. қару қолдануға тыйым салынады:
а) әйелдерге;
ә) кәмелетке толмағандарға қарсы ... ... ... ... ... ... кепілге адам алған, көлік құралдарын, соның ішінде ... ... ... не ... ... жасаған реттерді қоспағанда);
2. қару қолданудың барлық жағдайында ішкі істер органының қызметкері
міндетті:
а) ... ... ... ... ... ... ету, ... шеккендерге жедел медициналық көмек көрсетуге;
ә) қару қолданғаны жөнінде тікелей бастығына ... кісі ... ... өзге ауыр зардаптарға әкеліп соққан қару ... ... ... ... ... ... ... дереу
хабарлауға.
Физикалық күш қолдануға қатысты заңның ... ... ... ... айтылады:
- егер құқық бұзушылар ішкі істер органдарының қызметкерлеріне,
қоғамдық тәртіпті ... ... ... ... ету
жөнінде өздеріне жүктелген міндеттерді атқарып жүрген басқа да
адамдарға бағынбаса немесе қарсылық ... ішкі ... ... ... ... ... ... қамауға алынған адамдарды не олардың қашып кетуі
немесе айналадағыларға не өзіне зиян келтіруі ... деп ... ... ... ... ... және күзету үшін;
- ішкі істер органдарының қызметкерлерінің өздеріне заңмен жүктелген
міндеттерін орындауына ... ... ... адамдарға
қатысты.
Ішкі істер органдарының қызметкерлері күш пен ... ... ... күрестің жауынгерлік тәсілдерін, қол кісендерін, резина таяқты,
көзден жас ағызатын заттарды, назарды басқа ... ... ... үй-жайларды ашуға, көлікті мәжбүрлеп тоқтатуға ... ... ... ... ... машиналар мен
тізбесін Үкімет белгілейтін басқа да арнайы және көлік ... ... ... де атыс ... ... ... қол ... кепілдіктері жүреді, олар мыналарға қатысты:
а) әйелдерге;
ә) анық мүгедектік белгілері бар ... жас ... ... ... өмірі мен денсаулығына қатер
төндіретін шабуыл жасаған, топтасып шабуыл жасаған не ... ... ... ... ... ... мен ... қолдануға
тыйым салынады.
ҚР-ның ішкі істер Министрінің 25 маусым 2001 жылғы «Физикалық және атыс
дайындықтарын, ҚР-ның ІІМ оқу ... және ішкі ... ... дене шынықтыру-спорт жұмыстарын ары қарай жақсарту шаралары туралы»
№497 Бұйрығымен қару және күш ... ... ... ... ... осы ... сәйкес күрестің жауынгерлік тәсілдері
қарусыздың қарусыз және қарулы қарсыласпен қолданылуына ... ... ... ... ... ... өздерін агрессивті көрсетуін
тыйуға, қоғамдық тәртіпке және азаматтардың қауіпсіздігіне қауіп төндіруші
адамдарды ұстауға және зиянсыз етуге бағытталған.
Ұстау және еріп ... ... 1) ... ... ... ... ... 2) алақанын ішке қарай бұрап, қолын артына қайыру; 3) қолдың ортаңғы
жілігін бұрай ұстау арқылы қолын. Кісендеу және ... үшін ... ... ... ... лақтыру, жата беріп қолды ішке қарай бұрау және ... ... ... 2) ... ... ... лақтыру, жата беріп иықпен және
білекпен отырып, тұншықтыру және қолды артқа қайыру; 3) артқы шалумен қолын
отырып артқа қайыру.
Бұйрықта ... ... ... ... ... Осылайша,
ұсталған адамдарға қарсы қолданылады, таяқтың ұзын ... ұру: ...... ... ... ... ... 2)
бүйірден – қолынан, санынан, денесінен; 3) құлаштап ұру – қолынан, санынан,
денесінен; 4) ... тік соғу ... ... ... бөлігімен ұру:
1) алға ұру – қарсылас жақындауға ... ... ... ... 2) төмен ұру – аяқтан ұстауға әрекеттенген кезде арқаның ... ... ... органдары (бөлімшелері) жеке құрамының дене шынықтыру
дайындықтарын тексеру кезінде ... ... 1) жеке ... ... ... ... ... дайындығы; 3) жалпы органның дайындығы.
Ішкі істер органдарын ... ... ... және басшы құрам
бөлімшенің құрамында тексеріледі. Бөлімшенің тізімдегі құрамынан 30%
қызметкерлері ... ... ... 1999 жылғы 10 ... ... ... ... алу және ашуды, сондай-ақ іздестіру
қызметінің белсенділігін қамтамасыз ... жол ... ... ... №568 ... ... сезіктілерді ұстауға құқықты полицияның
бақылау орындары иеленеді [109]. ... ... ... ... ... және ұстауға бағытталған:
1) автомотокөлік құралдарын қолдану ... ... ... ішкі істер органдарында іздеудегі адамдарды;
3) жол-көлік оқиғаларының болған жерінен қашып кеткен, ұрланған,
айдалып әкеткен автомото көлік құралдарын;
4) ... ... ... ... ... басқа
да тасымалдауға тыйым салынған заттар, товарлар және киімдерді
заңсыз тасушы жүргізушілер мен жолаушыларды;
5) жалған жасалу белгілері бар ... ... ... ... ... ... және басқа да құжаттарды, көлік
құралына және оны ... ... ... растаушы тіркеуші
және басқа да құжаттарды қолданушы адамдарды;
6) көлік құралын ішімдік немесе ... мас болу ... ... жүргізуге құқық беретін құжаттарсыз ... ... ... адамдарды;
7) анық тұрғылықты жері және анық кәсібі жоқ, заңсыз қозғалуы және
осы мақсатта автомотокөлік құралдарын қолданушы адамдарды;
8) келу ережелерін бұзған және ... ... ... ... шет ел азаматтарын.
Адамның жеке басына тиіспеушілік мәселесі қаруды ескертусіз қолданғанда
аса өткір болып көрінеді. Ескертусіз қару, қарулы ... ... ... ... ... қарулы шабуылда, қарулы қарсылықтар көрсеткенде,
жауынгерлік техниканы қолданып шабуыл жасағанда, ... ... ... ... кезінде қолданылуы мүмкін. Бұл шара мемлекеттік
шекараның ... ... ... ... мүддесіне толық,
бейбітшілікке, еліміздің қауіпсіздігіне және т.б. қарсы бағытталушы
жасалған ... ... ... ... қолданудың жоғарыда аталған негіздері болмағанда,
қаруды қолданбас бұрын, оның қолданылатыны туралы ескертпе атулар ... ... ... ... ... ... ... күзету
барысында қарулар және ҚР-ның Қарулы Күштерінің жауынгерлік ... ... ... ... шекарасы туралы» заңның 31-бабына
сәйкес ... ... ... ... қызметінің әскери қызметшілері
Мемлекеттік шекараны күзету бойынша қызметтерін атқаруда қауіп-қатер
дабылын немесе ... ... үшін қару ... құқылы.
Шекараны бұзушыларға қарсы ұстау барысында ... ... ... кісендерді;
- резина таяқты;
- көзден жас ағызатын заттар және басқа да қолданылуға рұқсат берілген
заттар ... ... ... ... ... ... құрылғыларды;
- көлікті мәжбүрлеп тоқтатуға арналған құрылғыларды;
- күрестің жауынгерлік тәсілдерін қолдану;
- қызмет иттерін қолдану.
Арнайы құралдарды басшылыққа алу және ... ... ... ... ... ... адамның жеке басына тиіспеушіліктің белгілі бір
түрдегі процессуалдық кепілдіктерін біз ... мен ... ... ... ... әрекеттерінен көреміз. Мысалы, анықтау
органының бастығының нұсқаулары анықтаушы үшін міндетті. Нұсқаулар жазбаша
түрде беріледі және оның орындалуы ... ... ... ... ... анықтау органының бастығының нұсқаулары анықтаушының дербестігін
және ҚР-ның ҚІЖК-нің 67-бабында бекітілген құқықтарын ... ... ... ... бастығының нұсқауларынан құқықтар ... ... ... қол ... ... ... байқаса
ол прокурорға шағымданады. Нұсқауларға шағым жасалуы, қылмыстың ... ... ... айыпталушыны сотқа беру үшін істі прокурорға жолдау
туралы немесе қылмыстық істі қысқарту ... ... ... ... ... ... жасаған адамды ұстауға құқыққа арнайы өкілетті
органдармен қатар, жәбірленушілер және кез келген өзге де ... ие. ... ... ... ... ... ... оның басқа қол сұғушылық жасау
мүмкіндігінің жолын кесу мақсатымен ақталады. Ұстауды жүргізуші адам ҚР-ның
ҚІЖК-нің 233-бабында көрсетілген ... ... ... ұсталған адамда
қару бар деп ұйғаруға негіз болған не ол өзінің қылмыс ... ... ... ... ... ... өзге ... жағдайларда ұсталған адамға дереу жеке тінту жүргізуге құқылы.
Алынған ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау
органдарына немесе мемлекеттік биліктің өзге органдарына беріледі.
Ұсталғандардың құқықтарының және ... ... ... ... қол ... ... жүзеге асырылуын қамтамасыз етуші
кепілдіктердің ... А.Н. ... ... ... ... заңмен бекітілген негіздерін;
2) процессуалдық шарттарды:
а) қылмыстық істің қозғалуы;
ә) жүргізілген ұстау туралы ... ... ... туыстарына хабарлау;
в) сезіктіден жауап алу тәртібі;
г) бостандықты шектеудің қысқа ... ... ... ... ... емес ... ... шағымдану институты [55, 120 б.].
Осы топтау бізге дұрыс көрінеді. Дегенмен, қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... қылмыстық-
процессуалдық қызметтің өзге де аспектілеріне көңіл ... ... ... ... адамның жеке басына тиіспеушілік ... ... ... ... ... кепілдіктерді көрсетуге болады:
а) әйелдерге, жасы кәмелетке толмағандарға және заңда көрсетілген ... ... ... ... және физикалық күш қолдануға жол берілмеу;
ә) қарулы күштерді арнайы ... ... ... ... ... ... ... кәсіби және техникалық дайындықты қолдану арқылы физикалық
күш қолдану.
Адамның жеке басына ... ... ... ... ұсталғандардың қылмыстық процесті жүргізуші
органдардың заңсыз ... ... ... ... ... ... болады; ал ұстаудың процессуалдық тәртібі қылмыстық
процесте ... ... ... және т.б. сияқты мүдделердің ... ... ... үшін ... ... кіргізеді.
Қылмыстық қудалауды жүргізуші орган бас бостандығынан айыру туралы жаза
тағайындалуы мүмкін қылмыстарды жасаған ... ... ... ұстауға
төмендегі негіздердің бірі болғанда құқылы:
1) ол адам қылмыс жасау кезінде немесе тікелей оны ... ... ... ... оның ... жәбірленушілер қылмыс жасаушы ретінде ол
адамды тура көрсетсе не ол адам ... ... ... ... ... ол ... немесе оның киімінде, өзінде немесе оның тұратын үйінде
қылмыстың анық ізі табылған кезде;
4) жедел іздестіру қызметінің ... ... ... ... ол
адамға қатысты ол жасаған немесе дайындап жатқан ауыр немесе аса ... ... анық ... болған кезде бас бостандығынан айыру түрінде
жаза қолданылуы мүмкін болатын ... ... ... ... ұстауға құқылы (ҚР-ның ҚІЖК-нің 132-б).
Ұстаудың негіздерінің дәл осындай тәртіпте орналасуы, біздің ойымызша
логикалық оның ... ... Оның мәні ... қойылатын талаптарға келіп тіреледі.
Бірінші негіз тікелей дәлелдемелерге негізделеді, және олардың жасалған
әрекетпен байланысының деңгейі максималды ықтимал. Тікелей дәлелдемелердің
түсінігіне Е.Е. ... ... деп ... ... ... дәлелдемелер
деп қылмыстың оқиғасын, оның қалай болғандығын және кім ... ... ... ... ... ... ... жасалған
қылмыстың қалай болғандығы және оны кім жасағандығы жөнінде жауабы ... ... ... Сол сияқты, айыпталушының айыбын мойындап,
қылмысты қалай жасағандығы жөнінде ... ... ... ... өз ... көрген куәнің жауабы – бұлар тікелей ... [27, 153 ... ... ... ... 117 бабына сәйкес мыналар жатады:
1) оқиға мен қылмыстық заңда көзделген қылмыс құрамының белгілері
(қылмыстың жасалу уақыты, болған жері, әдісі және ... да ... ... ... ... ... әрекетті кімнің жасағандығы;
3) адамның қылмыстық заңмен ... ... ... ... оның ... ... ... әрекеттің себеп-
дәлелдері, зандық және іс жүзіндегі қателіктер;
4) ... ... ... мен ... әсер ететін
мән-жайлар;
5) айыпталушының жеке басын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... зиянның сипаты мен мөлшері;
8) әрекеттің қылмыстылығын жоққа шығаратын ... ... ... пен ... ... әкеп ... мән-
жайлар жатады.
Ұстаудың екінші негізі сонымен ... ... ... де
(жәбірленушінің, тура көргендердің жауаптары) бекітілуі мүмкін. ... ... ...... ... ... алынған және
бекітілген жәбірленуші деп танылған адамның қылмыстық іс үшін маңызға ие
кез келген мән-жайлар туралы ауызша хабарламасы.
Жәбірленушіден іс ... ... ... кез ... мән-жайлар
туралы жауап алынуы мүмкін. Жәбірленушінің жауабын бағалау ҚР-ның ҚІЖК-нің
128-бабының талаптарына сәйкес дәлелдемелердің осы ... ... ... ескере отырып: іс барысына мүдделілік, алдын ала тергеудің
аяқталған кезінен ... іс ... ... және т.б. ... жауабы соның негізінде қылмыстық істің дұрыс шешілуі
үшін маңызды мән-жайлар бекітілетін дәлелдемелердің бір қайнар көзі ... ... ... ... ... ... процессуалдық
құқықтарды беру, олардың жеке мүдделерінің қорғалуын ғана ... ... ... ... ... тергеу және талқылау және объективтік
ақиқатты ... үшін ... ... ... Жәбірленушінің
жауаптарының ерекшеліктеріне мыналарды жатқызуға болады: жәбірленуші ... ... ... беруі міндетті. Адамның жеке басына ... (бұл ... ... ... ... ... ... (75-
бабының 10-бөлігі) жәбірленуші жауап беруден бас ... үшін ... ... ... бергені үшін заңдарға ... ... ... ... ... ... көрген адамдардың жауабы – куәнің – бекітілген тәртіпте ... ... іс ... ... ... ... ... басқа адамдардың
сөздерінен не құжаттардан белгілі болған кез келген ... ... ... ... ... Куә ... ... көзін
көрсете алмаса, ол берген мәліметтер дәлелдемелік маңызын ... ... ... ... әртүрлі маңызға ие. Кейде олар іс
бойынша басты ... ... ... Куә ... ... іс бойынша
анықталуға жататын кез келген мән-жайлар құрайды. Куәнің жауабында осы мән-
жайлар туралы нақты мәліметтер болуы ... ... ... ... ... ... бұл қылмысты алдын ала тергеуде адамның
жеке басына тиіспеушіліктің тағы бір ... ... ... ... ... ... отырған іс бойынша ақиқатты орнату.
Куәнің заңда көрсетілген талаптарды сақтай отырып берген ... ... ... және оның ... ... ... ала тергеуде тергеушімен (анықтаушымен) айыптау қорытындысын
(хаттамасын) жасағанда және сотпен үкім ... ... ... тигізеді.
Адамның жеке басына тиіспеушіліктің негізгі кепілдігі ұсталған адамның
жауабымен бірге ... ... да ... ... ... ... өзіне-өзі, жұбайына (зайыбына) және заңмен белгіленген
шектегі жақын туыстарына қарсы ... ... ... емес. Діни қызметшілер
өздеріне сеніп сырын ашқандарға қарсы ... ... ... емес ... ... 3-бөлігінің 7-тармағы). ҚР-ның ҚІЖК-нің 214-
бабының 2-бөлігіне сәйкес осы ... ... куә ... ... ... үшін ... ... тартылатыны ескертіледі.
Заңмен үшінші негіздің бекітілуі тек жанама дәлелдемелермен ... ... ... ... іс ... ... ... фактілер
туралы қорытынды жасауға болатын ... ... ... ... ... бойынша ұстауды жүзеге асыру төртінші негізге қарағанда
міндетті қосымша шарттарды ... ... Ол ... немесе оның киімінде,
өзінде немесе оның ... ... ... анық ... ... ... ... екі негіздегі дәлелдемелермен салыстырғанда азырақ
қатысты дәлелдеме ретінде бағаланады. Табылған ... мен ... ... ... ... ... ... және
адамның қылмыс жасаған жерге оны жасау ... ... ... ... ... келгенін білдіреді.
Төртінші негіздің бекітілуі, біздің ойымызша, ақпараттың процессуалдық
көздерінде орын алған мәліметтерден туындайды. ҚР-ның ҚІЖК-не белгілі бір
өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... ... 130-бабына сәйкес дәлелдемелер ретінде саналатын болды деп
айтуға болады. Дегенмен, осы ... ... ... ... негіз – жедел
іздестіру мәліметтері қылмыскерді ұстауды қолданудың ниетін анықтауда ролге
ие болған және оның маңызы осы ... ... ... және ... ... ... көп ... ұсталушылардың тұлғасын ... ... ... ... ... 3-б. ... жасағандығына сезіктенуге негіз беретін өзге де ... ... ... ... ол адам ... ... жасаса;
2) оның тұрақты тұратын жері болмаса;
3) қылмыскердің жеке басы анықталмаған жағдайларда.
Ұстаудың процессуалдық ... зиян ... және оны өтеу ... сияқты тікелей адамның жеке ... ... ... ... аспектіні қамтиды. Осылайша, ҚР-ның ҚІЖК-
нің 133-бабының ... ... ... ... ... адамға
ол қарсылық көрсеткен кезде ҚР-ның қылмыстық кодексінің ... ... дене күші мен ... да ... ... алады. Бұл жерде
ҚР-ның ҚК-нің 33-бабын басшылыққа аламыз: «қылмыс жасаған ... ... ... ... және оның жаңа қол сұғушылықтардың жасау
мүмкіндігін тыю үшін ұстау кезінде зиян келтіру, егер мұндай ... ... ... ... ... және бұл ... осы үшін қажетті шаралар
шегінен шығуға жол берілмесе, қылмыс болып табылады. ... ... ҚК ... ... ... ... адамға келтірілген зиян жағдай мәжбүр
етпейтін анық шектен тыс зиян ... ... ... ... ... ... ... сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесіне және
ұстаудың мән-жайына көрінеу сай келмеуі ұстау шараларын асыра ... ... деп ... Бұлайша асыра сілтеу қасақана зиян келтірілген
жағдайда ғана қылмыстық ... әкеп ... [110, 73 б.]. ... ҚК-нің 33-бабы және ҚР-ның ҚІЖК-нің 133-бабының нормалары ұстаудың
заңмен бекітілген тәртібінің қатаң сақталуы, бір жағынан қылмысты ... және ... ... ... ... ... ... жағынан,
сезіктіге өзінің құқықтарын, өзінің ... ... үшін ... мүмкіндіктерді қолдануға жол беретінін бекітеді.
Адамның жеке басына тиіспеушіліктің өзге ... ... ... ... ... қудалау органымен келтірілген зиянды
өтеуде орын алған. Бұл жерде зиянды заңсыз келтіру туралы сөз ... ... ... ... 1999 жылғы 9 шілдедегі «Қылмыстық
процесті жүргізуші органдардың заңсыз әрекеттерінен келтірілген ... ... ... қолдану практикасы туралы» №7 Қаулыда ҚР-ның ҚІЖК-нің 13-
бабының 2-бөлігіне және ... ... ... ... мына
жағдайларда зиянның өтелуіне құқықтары бар, егер іс ... сот ... олар ... ... ... ... тап болғанда, егер
қылмыстық процесті жүргізуші оргадардың шешімімен немесе ... ... және ... кір келтірілсе, егер тергеліп жатқан іс ... адам ... ... ... деп ... жеке сипаттағы мәліметтер
жиналып, жарияланса ... ... егер ... ... адам
өміріне және десаулығына қауіпті жағдайларда ұсталынса.
Сондай-ақ, заң нормасына сәйкес ұстау барысында зиянды өтеу туралы
талап ... ... ... ... түріндегі бұлтартпау шарасы оған қатысты
қолданылмаған ұсталғанның босатылуы табылады. ҚР-ның ... ... ... ... анықтау, алдын ала тергеу органдарымен, прокурормен ҚІЖК-нің 37-
бабының 1-бөлігінде көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... анықтаушы, тергеуші, прокурордың ҚР-ның ҚІЖК-нің 136-бабының 1-
бөлігінің күшімен босату туралы қаулысы, не ... ... ... ... ұсталғанды ұстау орнының бастығының қаулысы;
- кіммен ұсталғаны, негіздері, ұстау уақыты және ... ... және ... ... ... табылады.
Қылмыстық-процессуалдық ұстау барысында қорғаушының қатысуы адамның
жеке басына тиіспеушілік ... ... ... ... бірі ... табылады. Қылмыстық процесте қорғаушының рөлі
және адамның жеке басына тиіспеушілікке құқықпен қорғалуға құқықтың ... ... ... осы ... ... ... орын
алғандықтан, бұған тоқтамай процессуалдық ұстау барысында қорғаушының
қатысуының кейбір қажетті аспектілерін көрсетейік.
Қылмыскердің қорғалуға ... ... ... ... ... ... ету міндетін корреспонденциялайды. Дәл осы міндеттің
қылмыстық қудалау органымен атқарылуы көп ... ... ... ... ... ... жеке басына тиіспеушіліктің жүзеге
асырылуына әсер етеді. ҚР-ның Жоғарғы сотының 2002 ... 6 ... ... ... ... ... заңды қолдану
практикасы туралы» Нормативтік қаулысында бұл мәселе ... ... ... ... ... ... құқығын қылмыстық
процестің өзге де принциптерімен жиынтығында қамтамасыз ету әділетті ... және іс ... ... ... ... ... болып
табылады. Сондықтан қорғалуға құқық ҚР-ның ҚІЖК-нің 9-бабында «...оларды
бұзу, оның сипаты мен ... ... іс ... ... іс ... ... ... мұндай іс жүргізудің барысында шығарылған шешімдерді бұзуға не
осы тұрғыда жиналған материалдарды дәлелдеу күші жоқ деп ... ... ... ... ... ... жалпы ереже бойынша, қылмыс жасаған адамға айып тағылған
кезден, ал одан бұрын ... ... ... ... ... ... іс ... немесе сезікті ретінде ұсталған, не айып тағылғанға
дейін бұлтартпау шарасы қолданылған болса) сол кезден бастап іске қатысуға
жіберіледі.
Проблемалар ҚІЖК-нің ... шолу ... ... онда ... ... ... №26 ... қаулыда да бұл туралы
түсініктемелер жоқ. Ұстау кезі фактілі түрде ұсталғаннан ... 3 ... ... ... ... хаттаманы жасаумен көрсетілген. Практикада,
көптеген адвокаттардың осы 3 сағаттың ішінде (хаттама жасағанға ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл келіспеушіліктермен келісуге
болады, өйткені 3 сағат ішіндегі ұстау қысқа мерзімде ... да, ... ... болып табылады, бұл жерде ұсталған адам көп жағдайларда
объективті (ұсталған адамға ... ... ... ... іздестіру
шаралары және т.б.) мән-жайлар анықталғанға дейін ... ... Дәл осы ... ұсталған адам көптеген сұрақтарға жауап беретін
мамандандырылған қорғаушының көмегін қажет етеді.
Қорғалуға құқықты жүзеге асыруды қамтамасыз ету ... ... ... оның ... жүзеге асыру үшін жағдайлар жасауда
қылмыстық процесті ... ... ... және олардың
қорғалушыларынан қандай процессуалдық әрекеттерге бірлесіп ... ... ... және ... ... ... беруге міндетті.
ҚР-ның Жоғарғы сотының 2002 жылғы 6 желтоқсандағы ... ... ... ... ... ... ... №26
Нормативтік қаулысына сәйкес қылмыстық процесті жүргізуші органмен
сезіктіге оған ... ... ... ... қажет. Ақы
төлеу қаражаты жоқ болған жағдайда қылмыстық процесті жүргізуші ... ... ... өз ... ... адам қорғаушыдан
бас тартуға құқылы. Қорғаушыдан бас тарту туралы өтініш бойынша шешім ҚР-
ның ҚІЖК-нің 102-бабының 6-бөлігіне ... ... ... ... және ... мұнымен танысуы тиіс. Тергеуді жүргізуші органмен
қорғаушыдан бас тартуға заңсыз итермелейтін фактілерді кездестіруге ... 60 б.]. Бұл, ... ... ... ... ... ... адамның кәсіби жарамдығы туралы айтады. Қылмыстық ... ... ... ... белгілі бір адамды шақыруға ұсыныс жасауға
құқығы жоқ. Ұсталған немесе қамауға алынған жағдайларда сезікті ... ... ... ... 24 ... ... мүмкін
болмаса, онда қылмыстық қудалауды жүргізуші орган сезіктіге ... ... ... ... ... ал одан бас ... қорғаушыны адвокаттардың кәсіптік ұйымы немесе оның ... ... ... ... ... ... Бұл ... ақы төлеу мемлекеттің есебінен жүргізіледі.
Адамның жеке басына тиіспеушіліктің жүзеге асырылуының келесі бір шарты
ҚР-ның ... ... ... ... жүргізілгені туралы ұсталған
адамның туыстарына дәл уақытында хабарлау. Мұндай хабарлама қылмыстық
қудалау ... не ... ... 12 ... ішінде (бұл жерде де
қай кезден бастап: фактілі түрде ұсталған кезден, не ... ... ... кезден бастап па, сол айтылмаған) жасалады. Адамның жеке
басына тиіспеушілікті қамтамасыз ету, бұл ... ... ... ... жеке ... ... сақталуынан көрінеді.
Айрықша жағдайларда тергеудің бастапқы кезеңінің ... ... ... ету ... ... ... ... сезікті
кәмелетке толмаған болып табылған жағдайды қоспағанда, ұстау кезінен бастап
72 сағат ішінде хабарлануы ... ... ... ... прокурордың,
оның орынбасарының санкциясымен жүргізіледі.
ҚІЖК-нің 134-бабының нормасынан ұсталған адамға, оған ұстау хаттамасы
жариялағаннан және ... ... ... түсіндергеннен кейін, ол
адамның сезікті мәртебесіне ие ... ... Бұл ... ... ... ... көңіл аударғанбыз, енді осы жерден де
байқап отырмыз, өйткені хаттама ... ... ... ... ... ... ... люфт» ұсталған адам жеткілікті
кезеңде процессуалдық мәртебесіз ... ... ... ... ... қорғау үшін құқықтарсыз болуына әкеліп соғады [62, 3 б.].
Ұстау хаттамасына оны ... адам мен ... адам қол ... ... ... ... мен ... ұстау хаттамасы жасалған
сәттен бастап 12 сағаттың ішінде прокурорға жазбаша ... ... ... екі ... ... ие, өйткені:
1) ұсталған адамдардың заңды құқықтары мен мүдделерін, заңдылықтың
сақталуына әрдайым қадағалау жасау жолымен қорғау;
2) қылмысты ... ... ... ... дер кезінде және
негізді тарту үшін барлық ... ... ... ала ... және ... ... прокурорлық
қадағалауды ұйымдастыру туралы» Нұсқаулыққа сәйкес қылмыстық ... ... ... және бостандықтарын қорғау
прокуратура органдарының қызметкерлерінің негізгі міндеті болып ... ... және ... теңестірілген прокурорлар үш күнде бір құқық
қорғау органдарымен ... ... ... ... ... ... ... прокурорлар әрбір қылмыскердің ұсталу
заңдылығын анықтауға міндетті. Заңсыз ұсталу ... ... ... ... ... ... адамға қатысты әсер ету шаралары
қолданылады. Жасы кәмелетке толмағандардың, ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Жоғарыда тергеуші немесе анықтаушы 12 сағаттың ... ... ... деп ... осы бапта хабарлаудың процессуалдық
нысанының (кур. автордан) көрсетілмеуі, ұсталғандардың ... ... ... ... ... кедергі келтіруі мүмкін.
Шағымдану (ҚІЖК-нің 13-тарауы) қылмыстық-процессуалдық ұстау барысында
адамның жеке басына тиіспеушіліктің негізгі кепілдігі.
Құқық қолдану практикасында ... жиі ... ... бұл жерде
прокурор ұстаудың заңдылығын және негізділігін жедел (заңда жедел деп ... ... ... ... ... нәтижесі туралы шағым беруші
адамға хабарланады және оны УҰИ босатуға рұқсат ... бұл ... ... ... ... ... қадағалауға тергеу
органымен ұстау мерзімінің, сезіктілерден жауап ... ... ... ... және заңда көзделген құқықтарын қолдану
мүмкіндіктерін беру міндеттерінің сақталуы да кіреді.
Заң сондай-ақ прокурордың ... де ... ... ... ... ... прокурордың жазбаша нұсқауымен полиция органымен
жүргізілсе, онда ұстаудың негіздерін дұрыс бағалауда ұстау ... ... ... ... ... ... анықтауды жүргізуші адам прокурордың
ұстау туралы нұсқауын тоқтатпай, жоғары тұрған прокурорға шағымдана алады.
Прокурорға ҚІЖК-нің 67-бабында ... ... ... ... ... ... ... шағымдану берілуі
мүмкін.
Қылмыс жасады деген сезікпен ұсталынғандарды қамауда ұстау тәртібі ҚІЖК-
нің ... ... ... ... ... ... ұстау
изоляторларында ұсталады.
Қылмыс жасады деген ... ... ... ... ... және ... Әділет Министрлігінің бас бостандығынан ... ... ... ... ... мекемелерінде
ұсталады. ҚІЖК-нің 65-бабының 3-бөлігінде көзделген ... ... ... сезікпен ұсталғандар анықтау органының бастығы ұйғарған арнайы
бейімделген үй-жайларда ұсталады.
Қылмыс жасады деген сезіктілер мен айыптаушыларды қамауда ... және ... ... ... және ... ... сондай-ақ қамауда ұстау орындарының қызметкерлерінің
құқықтары мен міндеттерін анықтау 1999 ... 30 ... ... ... ... ... мен ... қамауда ұстаудың тәртібі ... ... №353-1 ... ... [111]. Заң ... мен ... ... құқықтық мәртебесін, сезіктілерде
қамауда ... ... ... жерде заңның қамауда ұстаудың ... ... ... кету қажет. Мәселен, 5-бапта сезіктіге қамау түріндегі
бұлтартпау шарасы қолданылатын бір ғана ... ... ... жалпы
ережелерінде (1-бап): «қамауда ұстау – заңмен бекітілген арнайы мекемелерде
және бөлмелерде қылмыс жасады деген сезікпен ұсталғандарды, сонымен қатар,
қамау ... ... ... ... ... уақытша
изоляциялау» деп көрсетілген, ҚІЖК-нің 132-бабына сәйкес сезіктілер туралы
айтылмаған.
Заңның 4-бабында қамауда ... ... ... ... заңдылық, кінәсіздік презумпциясы, тұлғаның ар-намысын және беделін
құрметтеу. Бұл принциптердің заңдық бекітілуі адамның ... ... ... жеке ... тиіспеушілік принципінің сақталуының
кепілдіктері болып табылады. Заңда осы құқықтық қарым-қатынас аясы үшін,
яғни тұлғаның ар-намысын ... ... ... ... басым болып келетіні көрсетілген. Осылайша заңда «күзетте ұстау
қылмыс жасаған деп күзетте ұстаушы сезіктілер мен ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттермен ұштаспауға тиіс...»
делінген.
Заңда бекітілген құқықтардың ішінде қамауда ұстау барысында адамның
жеке басына тиіспеушіліктің қосымша ... ... ... ... ... орындарындағы жеке қауіпсіздікке; қорғаушымен кездеуге;
туыстарымен және іске ... ... ... ... адамдармен кездесуге;
қылмыстық іске не өзінің құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... және жазбаларды сақтауға, құқыққа қарсы
мақсатта қолданылатын немесе мемлекеттік және заңмен ... ... ... ... ... бар ... мен жазбаларды қоспағанда; қамауда
ұстаудың заңдылығы және негізділігі және өзінің ... ... ... бұзылғандығы және т.б. мәселелері бойынша ұсыныстармен,
арыздармен ... ... ... ... ... ... ... және денсаулығына қауіп
төнгенде не басқа сезіктілердің және айыптаушылардың ... ... ... ... ... ... ұстау орнының қызметкерлері дереу соларға
қатысты осындай қауіп ... ... мен ... ... ... ету бойынша шаралар қолдануға міндетті. Бұл жерде
ҚР-ның 2000 жылғы 5 ... ... ... ... ... ... туралы» №72-11 заңының нормаларын да ... ... ... қол ... ... ... ... қоғамдық ұйымдарға және т.б. шағымдар және ұсыныстарды жіберу
мүмкіндігімен жанамаланады. Сонымен қатар, заң осындай ... ... ... ... ... ... ... бекіткен. Осы
қозғалған тақырыпқа қатысты қол сұқпаушылыққа құқықтың, сондай-ақ өзге де
құқықтардың аса кепілденгендігі үшін ... ... ... ... және тіркелу құралдары бекітілуі қажет (кур. автордан) деп айта
кеткен жөн.
Қамауда ұсталғандарды ұстаудың ... ... ... ... шарты, адамның жеке басына тиіспеушіліктің ... ... деп ... болады, бұл және тұлғаның қасиеттерін, сезіктілер
мен айыпталушылардың психологиялық сыйысуларын ескере отырылып жүргізіледі.
Жасы кәмелетке ... ... ... ... ... толмағандардың құқықтарын қорғау болып саналады.
Қылмыстық процесте адамның жеке басына тиіспеушіліктің кепілдіктерінің
арасында ұстаудың қысқа мерзімділігі көңіл ... ... ... ұсталған адамды сезікті жағдайында ... ... ... ... жоқ (ҚІЖК-нің 68-бабының 3-бөлігі). 72
сағаттың ішінде ұсталған кезден бастап ... ... ... тәртіпте қамауға алу түріндегі бұлтартпау ... ... ол ... Егер ... ... бастап 72 сағаттың ішінде
ұсталушыны ұстау орнының ... ... ... ... ... ... ... қамауға алуды қолдану туралы прокурор
санкцияландырған қаулысы келіп түспесе, ... ... ... ... қаулысымен бірден босатады және ол туралы іс жүргізіп жатқан адамға
және ... ... ... ... ... ... ... осы норманың қолданылуына байланысты көптеген
мәселелер туындап отыр. ҚІЖК-нің 136-бабының 4-бөлігінде осы ... үшін ол ... ... ... Десе де, УҰИ бастығы
ұсталған адамды босатпайды, өйткені Н. ... ... «заң ... ... ол ... ... ... көбірек қорқады, оның ойынша
екіншіге қарағанда біріншінің болуы күмән тудырады. Адвокаттар қажетті
табандылықты көрсетпейді және ... ... ... ... ... дейін) тарту мәселесін ... қоя ... ... ... ... ... етпейді» [112, 4 б.]. Мұндай құқық тергеу
изоляторларының ... да ... ... іс ... біле ... ұстау немесе заңсыз қамауға алу үшін заңмен қылмыстық ... де, ... орын алып ... ... ... ... ... деген сезік бойынша ұсталған
адам анықтаушының, тергеушінің, прокурордың қаулысымен босатылуға ... ... ... ... ... ... ұсталған адамға қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдануға
негіз болмаса;
3) ұстау ҚІЖК-нің 134-бабының талаптарын бұзу ... ... ... ... ... бойынша босатылуға жатады.
2-тарау. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ ШАРТТАРЫ
2.1. ҚЫЛМЫСКЕРДІ ҰСТАУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ
Ұстаудың ... мен ... ... етудің
процессуалдық құрамының бірі ретінде осы мәжбүрлеу шарасып Іишамылудын.
негіздері танда ... Бұл ... ... ... ... ... ... қылмыстық сот өндірісінің мүдделеріне байланысты
бұл процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолданудың ... ... ... ... ... олар ... заңсыз бас ... ... ... ... бостандығын қамтамасыз етуге
бағытталған.
Біздің ойымызша, кейінге қалдырылмайтын жағдайларда екі ... орын ... егер ол ... ... ... анықтау мен
тергеуде жалтарады, іс бойынша шындықты ... ... не ... ... әрекетін жалғастырады деген қауіппен оны
дереу оқшаулау қажеттілігі;
Жеткілікті негіздер ... ... оны ... үшін ... ... ... ... алу
бұлтартпау шарасын дереу қолдану мүмкін еместігі.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде ... ... ... ... қылмыс жасады деп қылмыскертелген
тұлғаны ұстау - оның жасалған қылмысқа ... ... және ... ... түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану ... ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚІЖК 321-
бап. 1-бөлім).
Жоғарыда келтірілген ұстау институтының анықтамалары осы ... әр ... ... ... ... жоғарыда аталғандарды ескере
отырып бұдан ... ... ... ... ... ... ... шарт бұл тергеу әрекетінің кейінге қалдырылмайтындығы болып
табылады.
Ұстау келесі мақсаттарда ... ... ... және ... ... тінту, қылмыскерден жауап алу және куәландыру) жүргізе
отырып қылмыстық қудалау органының өзіне істің және ... ... ... ... ... тұлғасы жайында ... және т.б. ... ... ... алуына мүмкіншілік туады.
Ұстау барысында иесі куәлар анықталады, яғни ... ... ... ... ... ... ... шешілуі үшін
маңызы бар құжаттар мен өзгеде деректер табылып жатады. ... ... ... ... алдын алудың құралы ретінде де көрініс
табады.
Сонымен, ҚР ҚІЖК-нің 132-ші ... 1-ші ... ... ... ... ... келесілер екенін көреміз:
Ұсталғанның жасалған қылмысқа қатыстылығын анықтау;
Ұсталғанға ... ... ... ... ... туралы тұрақты
шешу.
Қылмыстық-процессуалдық ұстауды азаматтарды әкімшілік ұстау мен алып
келуден бөліп қарастыру керек.
Әкімшілік ұстау қылмыстық-процессуалдық заңмен ... ... ... болып әкімшілік жауаптылыққа әкеп
соқтыратын ... ... ... ... ... ... тәртіптен тұлға 3 сағаттан артық мерзімге ұсталмайды.
Әкімшілік ұстау қылмыстық процессуалдық заңмен реттелмеген-діктен, ... да бір ... ... ... ... ... жасады деп қылмыскертелген тұлғаларды қысқа
мерзімді ұстаудың тәртібі ... ... 1-ші ... белгіленген ұстаудың
мақсаттары "ол ұсталғанның жасалған ... ... ... ... ... ... шарасы ретінде қамауға ... ... ... шешу" деп көрсетеді.[52]
А.Я. Гиндзбург, А.Р. Белкин ұстауды бірыңғай ... ... ... ... деп ... ... ... алуға бағытталған,
жаққа дәлелдемелер алу үшін және оларды ... үшін жеке ... ... ... алу деп ұтады. В.А. Образцов ұстаудың мақсаттары болып ұсталған
тұлғаның қылмысқа қатыстылығын анықтау; қылмыстық ... ... ... ... ала ... және ... ... ескерту;
Қылмыстық ізге түсу органы бас ... ... ... қолданылуы мүмкін болатын қылмыс жасағандығына күдңк келтірген
адамы мына ... бірі ... ... ... ... бұл адам қылмыс жасау кезінде немесе ... ... ... ... болса;
2. өз көзімен көрген адамдар, соның ішінде жәбірленуші,
қылмыс жасаған осы адам деп тура ... ... адам ... ... ... үстап әкелінген
болса;
3. бұл адамның денесінде немесе оның ... ... ... айқын іздері табылған болса;
4. жедел іздестіру қызметінің заңға ... ... бұл ... ауыр ... аса ... жасағандығын немесе ондай қылмыс жасауға
дайындалғандығын ... аңық ... ... ... 131-ші ... ... ұстау қылмыстық қудалау
органдарымен жүргізіледі, егер тұлғаға сол ... үшін бас ... ... ... ... ... деп ... болса делінеді. ҚР
ҚІЖК-нің 132-ші бабында тұлғаны қылмыс жасады деп негізді қылмыскертейтін
негіздерді ... ... ... ... ... ... беріледі.
Олардың қатарына ҚР ҚІЖК ең алдымен келесі жағдайларды ... ... ... ... ... немесе тікелей оның жасағаннан кейін
ұсталса. (ҚР ҚІЖК ... 1-ші ... ... ... ... соны ... кейін ұсталды деп есептеледі, егер оны ... ... не ... ... ... ... әрекеттерді жасау кезінде
қылмысқа оқталу кезінде ұсталған болса. (ҚР ҚІЖК-нің ... ... Егер ... өз ... ... оның ішінде жәбірленушілер
қылмыс жасаушы ретінде ол адамды тура көрсетсе не ... ... ... ... ... ... ... бұл тұлғаны ұстаған болса.
(ҚР ҚІЖК. 132-бабының 2-бөлімінің 2-ші тармағы). ... ... ... өз ... көргендердің көрсетулері деп нақты қылмыс фактісін
қабылдаған және оны жасауға солар көрсетіп ... ... ... ... ... бірнеше куәлардың хабарлауларын түсінеміз. Өзі көрген тұлға не нақты
бір адамды ... Өз ... ... ... болмасын болжамдары,
затты тек бейнелеп, сипаттауды ұстауға негіз болмайды. ҚР жаңа ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Жәбірленуші, сондай-ақ кез келген азаматы қылмыс жасаған тұлғаны ... қол ... ... алу ... оны ұстауға құқылы (ҚР ҚІЖК-
нің 133-ші бабы).
Біздің ойымызша, тәртібінде азаматтардың ұстау құқығын ... ... ... ... Ол жасалған қылмыс үшін жаза ретінде
бас бостандығынан айыру көзделген қылмыстарды жасады деп ... ғана ... ... ескертілген. Сондықтан, қылмыскерді
ұстау үшін ол осы жағдайда оны ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабы ... ... ... ... ... егер онымен ұсталған ескертілген. ... ... ... ол осы ... оны ҚР ... 132-ші бабы ... тұлға нақты болуы тиіс, егер онымен ұсталған ... ... ... бас ... ... көзделген болмаса, ұстау
заңсыз болып табылады да ұсталған тұлға келтірілген зиянды өтеуін ... және осы ... ... ... ... ... талап етіп сотқа
жолдана алады.
3. Егер осы тұлғада не кемінде немесе үйінде қылмыстық нақты
іздер табылған болса (ҚР ҚІЖК. ... ... 3-ші ... нақты іздер болады, егер олар сол тұлғаның жасалған
қылмысқа қатыстылығы жөнінде куәландыратын болса. ... ... ... оның ... ... ... олар қылмыскердің осы қылмысты жасады деуін қайшылықты
әшкерелейтіндігімен анықталады. Мысалы, ... ... ... ... тұлғаға қарсы қылмыс туралы білдіреді,
фомка, отмычка, кілттердің түрлерінің болуы, мүлікке, меншікке
қарсы қылмыстар ... ... ... ... ізі ... ... деректер болмаса, табылған
іздер олар қаншалықты айқын болмағанымен, ұстауға негіз бола ... ... ... алынған жедел іздестіру ... ол ... ... ол ... ... ... ... ауыр
немесе аса ауыр қылмыс туралы оның деректер болған
кезде бас ... ... ... жаза ... ... ... жасағандығына күдік келтірілген болса (ҚР ҚІЖК.
132-бап. 2-бөлім. 4-ші тармақ). Бұған ... не ... ауыр ... аса ауыр қылмыстар туралы алынған әр түрлі
ақпараттар жатады. Олар телефон немесе өзге де сөйлесулерді заңды тыңдау,
техникалық байланыс ... өзге де ... ... алу, ... соның ішінде тұлғаның өмірі
мен денсаулығына, қоршаған ортаға зиян ... ... ... ... мен заттарды және т.б.
бойынша іздеу және ... ... ... ... ... алынады. (ҚР ҚІЖК-мің 16 бабы).
Жедел іздестіру қызметінің материалдарында бар деректер шынайы болып,
дәлелдемелермен құпталуы тиіс.
Жедел іздестіру ... ... ... ... ... ... 10-шы бабында көзделген негіздер бойынша жүргізіледі. (15.19.94 ... ... ... шынайылығы әр жағдайда заң баптарына сәйкес
тексеріліп, бағалануы тиіс. [53]
ҚР ҚІЖК-не сәйкес ұстау - ... ... деп ... ... болатын
"өзге де деректер" болған кезде де жүргізіледі.
Бұл әрекеттер де ... ... ... ... ... заң оларда
қарастырып отырған баптың 1-ші бөлігінде көрсетілген деректерге қарағанда
неғұрлым сенімді деп ... олар ... ... ... бола ... тек егер қылмыс жасады
деп қылмыскертелген тұлғаның сезігін күшейтетін қосымша шарттардың бірі
болған ... ... бұл ... ... ... оның ... ... жері болмаса;
егер қылмыскердің тұлғасы анықталмаса.
Біздің ойымызша, нақты қандай фактілі деректер негіз бола алатындығын
анықтап алу қажет.
Ұстауға негіз ... "кез ... ... деректерді" қолдануға болады
деген де пікір бар. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... негіз ұғымы негізсіз кең мағынада түсіндірілер
еді.
Біздің ойымызша, фактілі деректер кейде ұстау ... ... ... ... яғни ... таба алады, егер біріншіден, олар тұлғаны қылмыс
жасады деп қылмыскертенуге мүмкіндік берсе; ... осы ... ... ... ... тұлғаға қатысты осы шараны
қолданудың қажеттіліп туралы шынайы ... ... пен П.П. ... ... ... ... сол үшін
бостандығынан айыру түріндегі жаза ... ... ... ... деп
тұлғаны қылмыскертенуге мүмкіндік беретін ... ... ... деп есептеледі.[54]
А.А. Чувилев ұстаудың негіздері болып сол үшін бас бостандығынан айыру
жазасы көзделген қылмыс жасады деп ... ... ... ... деп ... өзге де ... ұғымының расшиврокасын бермейді. Тәжірибеде "өзге
де деректер" деген кезде тергеу органдарына азаматтардан, ... ... ... ... ... және соны ... ... келіп түсетін әр түрлі мәліметтерді түсінеді.
"Өзге де ... ... ... ... бола ... тек ... шарттардың біреуімен үйлесе отырып, яғни егер ... тек ... ... ... ... ... ... болып, біздің ойымызша, олардың негізінде ұстау мүмкін
болатын деректердің сипаты туралы, ... олар ... ... ... ... ... өте ... болып табылады. Бұл сұрақтар әдебиеттерде
даулы болып ... ... ... ... деп ... ... беретін өзге де
деректер болған кезде" азаматтарды ұстауға жол береді, ал осы ... ... 4-ші ... (17 ... 1995 ж. ... ... ... жеке негізге жатқызады.
Жаңа ҚІЖК-де де, бұрынғы 22 шілде 1957 жылғы ҚазССР-нің ҚІЖК-де де
"өзге ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі "өзге де деректердің" алыну көздері мен
жолдары жөніндегі әр түрлі пікірдің болуы ... бір ... ... ... ... заңның жеткіліксіз нақтылығымен
түсіндіріледі.
Осыған сәйкес бітіру ... ... ҚР ... 132-ші ... келесідей етіп өзгертуді ... осы ... ... ... де ... ... кезінде" деген сөздерін "өзге де
дәлелдемелер мен қылмыстық ... ... ... ... ... ... деген сөздермен алмастыруды.
Жариялы емес жедел іздестіру шараларын жүргізуді ұйымдастыру мен
тактикасы "ҚР-ның мемлекеттік ... ... ... ... ҚР
Үкіметімен бекітілген құпияландыруға жататын мәліметтердің тізіміне сәйкес
қызметін, әскери не мемлекеттік құпияны құра алады.
Дискуссиялық және ... ... ... бірыңғайлық
түсініс таппаған сұрақ болып жедел іздестіру ... ... ... ... ... ... шешімнің қолданушының
негізіне енгізіле алады ма деген сұрақ ... ... ... ... ұстаудың негізі ретінде көрініс
табатын фактілі деректер, соның ішінде "өзге де деректер" ... ... ... деген тұжырымға келуге болады. Алайда, мұндай процессуалдық
емес жолымен алынған деректер олар қылмыстық іс бойынша дәлелдеме ... үшін ... бір ... қойылады, яғни олар процессуалдық
жолмен ... ... ... ... заңды ұстау негіздерінің жеткілікті
тізімі берілген деген ойда білдіреді.
Бұл топтық көлемде шындыққа сәйкес келмейді. ҚР ... ... ... ... жасады деп қылмыскертеуге негіз беретін нақты
деректер шыныменде берілген.
Алайда, осы баптың 2-ші ... ... ... болу кезінде
"өзге де деректер" бойынша ... ... ... қылмыскерпен
ұстау үшін негіз ретінде қызмет ете алатын жеткілікті шексіз фактілі
деректердің тізімі ... және бұл ... де заң ... ... деп қылмыскертеуге барлық фактілі деректердің тізімін бере алмайды
әр нақты жағдайда бұл ... ... ... ... анықтау
органдарымен не тергеушімен анықталады.
Әдебиеттерде осы қарастырылып отырған ... ... екі ... көзқарастар бар. Біреулері ұстау қылмыстық іс қозхғалғанға дейін де,
қозғалғаннан кейін де жүргізілуі мүмкін деп есептейді. ... ... ... Е.А. Матвиенко ұстау жүргізудің алдында міндетті түрде ... ... ... деп талап ету мүмкін емес деп ... ... ... егер ... қылмыс жасау кезінде не дереу содан ... ... ... ... ... қылмыстық айқын белгілері табылған жағдайда немесе
осы ұстау қажеттілігі туындаған жағдайда ең алдымен бұл тұлғаны ұстау, ал
одан ... ... егер ... ... ... ... жағдайда ғана
қылмыстық істі қозғау қажеттілігі туралы сұрақ туындайды.[56]
Корнуков В.М: “ондайға жол тек ... ... ... ... ... болмаса ғана жол берілу ... деп ... ... істі ... ... ... ... жағдайда ұстау ... ... ... керек."
Қылмыс жасады деп қылмыскертелген тұлғаны ұстау прокурордың
санкциясынсыз ... ... бас ... ... ... шарасы болғандықтан қылмыстық істі оны қолданғанға дейін қозғау,
біздің ойымызша, ... қол ... ... ... бірі ... ... ұстау тек қылмыстық іс қозғалғаннан кейін ғана
жүргізілуі тиіс деген позицияны ұстанатын ... ... ... біздің ойымызша, бүгінгі күннің рухына толығымен сәйкес ... ... ... ... және ... етіп ... заңға
толығымен негізделген. Алайда бұл актуалды сұрақ бойынша тәжірибедегі
қызметкерлер арасында да ... ... ... істі ... ... ұстау туралы мәліметтер:
|Сұралғандар |Қылмыстық іс қозғалмай-ақ ... емес ... |
| ... ... ... | | ... |15 |25 |10 ... |50,1% |62,5% |8% ... ... іс ... ... ... ... көздеу мүмкіндігі
туралы мәліметтер:
|Сұралғандар |Ия |Жоқ ... ... |30 |15 |5 ... |48% |46% |7% ... ... ... МОТИВТЕРІ
ҚР ҚІЖК-нің 139-шы бабының 4-ші баптың мәтінінен ұстау туралы ... ... үшін ... ... ... ... ... оған
қоса мотив қажет екендігі ... ... ... ұстау кезінде
мотивтің болуын талап ете ... заң бұл ... да оның ... ... арасында ұстау мотивінің нақты ғылыми ... ... ... ... де, ... ... ... қатар анықтау және алдын ала тергеу органдарының қызметкерлері
оны әр түрлі түсінеді және міндетті деп ... оның ... ... алып ... ... ... ... тәжірибе
қызметкерлерінің 47 пайызы ғана ұстауды жүргізу үшін ... болу ... ... те ... ... ... ... көрсету туралы заң
талаптары көп жағдайда орындалмайды. Осы мәселе бойынша зерттеу ... ... ... ... ... |
|хаттамалар |көрсетілген ... ... ... ... |
| ... ... ... |келтіру |
| ... | | ... |10 |25 |15 ... |2,9% |16,6% |12,9% ... ... ... ... нені ... ... ... 100
сұралған тұлғалар әр түрлі жауап береді; 50% қылмыскер тұлға тергеуге ... ... не ... ... ... ... ... 30
қылмыс жасау фактісі мен қылмыскердің әрекеттерінде ... ... ... көрсетті; 80% - ұстау негіздерін көрсетсе, 12%
тергеушінің берген сұрағына ... ... ... ... көрсетті.
Процессуалистердің арасында ұстаудың мотивін түсінуге қатысты бірыңғай
көзқарас жоқ екендігін айта ... ... ... ... ... оның ... ... ұқсатады,
екіншілері ұстаудың қажеттілігін тудыратын нақты деректер, ... ... ... ... ... ... ... қылмыс
жасады деп қылмыскертелген тұлға қашуға оқталды немесе тұрғылықты жері жоқ
немесе ... ... ... ... куәландыратын
үшіншілер.[59]
Авторлардың тағы бір тобы ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігімен түсіндірілетін нақты әрекеттер
ретінде түсінеді.
Сонымен қатар ұстау ... ... ... ... шешілуі
процессуалдық құжаттарды рәсімдеу үшін маңызы зор.
Ұстау мотивтері, егер ... ... ... деп түсіндірсе,
ұстау туралы шешім қабылдайтын тұлғаның әрекеттерін ойша ... ... ... іс бойынша тергеу жүргізетін тұлға дәлелдемелерді ... оны ішкі ... ... бағалау еркіндігіне ерекше құқыққа ие. Ішкі
сенім — заңмен белгіленген тәртіпте сыртқы әсер ... ... ... ... табылған шындық негізінде әрекетке талпыну (яғни мотив).
Мотиів — ұстауды жүргізген ... ... ... -өзі ... ... тығыз қатынаста ғана айқындалатындығын айта кеткен жөн.
Ұстау мотивтерін осы әрекетті жасау үшін қозғаушы ... ... ... тікелей мақсатына жетудің ұмытылысы ретінде және оған
жетудің қажеттілігін ... ... ... ... біз ... ... ... мен тергеуден жалтару;
б) қылмыстық іс ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетін жалғастыру ... ... Бұл ... тікелей, жақын мақсаты.
Біздің көзқарасымыз бойынша, осы қолданудың бастаулары ретіндегі ұстау
мотивтері ұстаудың тікелей, ... ... ... ұстау қылмыс
жасады деп қылмыскертелген тұлға оны ескерту ұстаудың тікелей мақсаттары
болып табылатын ... ... деп ... ... ... мен тергеуден жалтарады, немесе қылмыстың іс ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетін жалғастырады.
Басқа сөздермен айтқанда бұлтартпау шарасын ... ... ... екінші қатарын құрайды деуге болады.[61]
Ұстау мотив объективті негізде пайда болатын субъективтік түрткі болып
табылады. Ол қылмыстың іс ... ... ... ... ... ... деген қауіп туғызатын ақпарат ... ... ... оның ... бір ... ... әрекетінің мотивіне сілтеме тек ұстауға қатысты ғана
айтылатыны өзіне көңіл аудартады. ... ... ... ... ... қамауға алуға қатысты заң мұндай талаптар қоймаған. Ол осы шараларды
қолданудың ... ... әр ... ... ... түсіндірілуі мүмкін.
Бұлтартпау шарасы ретіндегі алдын ала ... ... оны ... бір ... яғни егер ... ... мен соттау
жалтарады, іс бойынша шындықты анықтауға кедергі келтіреді немесе қылмыстық
әрекетін ... ... ... ... Бұл ... мотив
керек емес. Қысқа мерзімді бас бостандығынан айыру үшін мотивті қажет етпеу
неліктен екені түсіндірілуі қиын. ... ... ... ... ... ... ... бір екені белгілі ғой. Ұстау
-прокурордың санкциясынсыз тұлғаға оған қатысты әлі айып ... ... ... ... ... бұлтартпау шарасы.
Біздің ойымызша осыған байланысты әрекет етіп тұрған заңға кейбір
түзетулер ... ... ... ... ... ... ... мәселені тәжірибедегі қызметкерлер үшін сондай-ақ ... қол ... ... ... үшін өте маңызды.
Қылмыстың тез және толық көлемде ... және ... ... ... — бүл әділ сот ... мен ... ізге ... және соттың занды әрекетінің нәтижесі. Және бұл нәтиже қылмыстық
іс жүргізу және ... ... ... және ... ... екені даусыз. Процессуалдық нормалар дәләлдемелерді жинаудың,
зерттеудің, багалаудың ережесін бекітіп қана ... оны ... істі ... ... ... ... іс жүргізу зандарды жүзеге
асыру кезіндегі талаптарға сәйкес, әрбір қылмыстық істі дүрыс шешу үшін —
істі мәні ... ... ... ... сотындағы басты сот
талқылауының маңызы зор. ... ... ... ... 75-баптың көрсетуі бойынша - сот әділдігі тек сотпен ... ... де ... жағдайда сот үкімі шыққанға шейін айыпты деп
тануға болмайды. Бүл қылмыстық процестегі кінәсіздік ... ... ... ... ... ... ... жазаға тартып,
оларды айыпты деп тануды сотқа берілген ерекше қүқық деп түсінсек, онда ... ... ... ... ... үшін зандардың көрсетімі бойынша
басты сот ... ... ... осы ... сот ... арқылы
жогарыдағы мақсатқа жетеді. Басты сот талқылауы - бүл екі ... ... ... - қылмысты жасаған адамның кінәлілігі, ал ... ... деп ... адамды қылмыстық жауапкершілікке тарту немесе тартпау
мәселелері.
Басты сот ... мен ... ... кезендері қылмыстық
іс жүргізуде зор маңызға ие. Бірақ басты сот талқылауында шешілуге тиісті
жоғарыда аталган екі ... ... ... ... ... шеше
алмайды. Сол себепті басты сот талқылауы - ... ... ... ... ... Бұл ... сот ... істі қарай отырып және
сотта қылмыстық іс жүргізудің талаптарын орындай отырып, әрбір ... ... ... ... орай оған әділ жаза берілуін және
заңцарды дүрыс дүрыс қолдануды қамтамасыз етуі міндетті.
Сонымен бірге сотқа азаматтардың қүқықтары мен ... ... және ... ... ... немесе сотталуынан қорғау
міндеті қоса жүктеледі. Осыған байланысты сот керекті дәлелдемелердің ... ... ... жан-жакты, толық, объективті зерттеуі
үшін, сонымен қатар занды, негізді, әділ үкім ... үшін ... ... пәні ... ... да ... ... анықгау тұрады.
Объективті шындыкты аныктау- бұл қылмыс жасады деп айыпталған ... ... ... ... ... ... немесе кінәлі емес екендігін
анықгаудан түрады. Объективті шындықты дұрыс анықтамау — бұл сот ... ... Және бұл ... ... ... ұшырататынын аңгару
қиын емес. Алдын-ала тергеу қылмыс жасағаны үшін ... ... ... ... қалыптастырады. Немесе бұл ыктималдық деп аталуы
мүмкін". Бұл — ... ... А.Л. ... ... Ол ... істі сотта мәні бойынша қарауға негіз болады ... деп ... Ал сот ... айыпталушының айыбының ықтималдылығын
емес, нақты айыбының бар ... ... жоқ ... ... ... ... деп тұжырымдады: "Тергеуші-қылмыстының
айыпты екендігі туралы сұрақты ... Ол тек ... ... ... жеткілікті екеңдігінің мәселесін ғана шешеді." Бұл көзқарасқа
қарсы пікір білдіргендер де бар. Мысалы, И.Д.Перлов: "Бұл ... және ... ... ... сыйыспайтындығын және қүқық
қорғау органдарының мақсаты бір екендіғін атап көрсетті." Бұл ... ... ашу және ... дәл ... ол ... ... жағдайда
қылмыстық істі қысқартатындығымен байланысты болды. Бұл жерде сөз алдын-ала
терғеу және ... ... ... болып отыр. И.Д.Перлов
"прокуротура және алдын-ала тергеу ... ... ... ... ... олар ... ... қабылдайтындығын айта келіп, бүл
алдын-ала шешімнің өзінің түпкі мазмүнда ерекше нық сенім жатуы тиіс ... ... ... тудырмауы керек"3,-деп айтып көрсетті. Сонымен бірге шындық
(яғни ізделіп отырған) судья, прокурор, ... ... ... ... және ... ... өмір сүру ... деп көрсетті. Алдын-ала
тергеу органдарының және судьяның қорытындыларының арасындағы айырмашылық -
олардың объективті ... ... ... ... қайта процестің
әрбір стадиясындагы анықгалған шындықтан туатыын заңдық ... ... ... - бұл ... мен ... қылмыстың болған
жағдайларына байланысты жасалған қорытындыларының сәйқес келуінен туады.
Қылмыстық процестегі объективті шындық толығымен
немесе ... бір ... — бұл ... процестіқ дәлелдеу жолымен
анықталады. Объеқтивті шындық болмысты ... ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша теқ мүмқіндіқ қана емес, қылмыстық ... ... ... ... ... ізге түсу ... ... орындауы міндетті жағдай болып есептеледі.
Осыған байланысты қылмыстық процестің мақсаты ... ... ... ... нақты үйлесімді қарым-қатынас көрініс табады. Ал
қылмыстық сот өңцірісінің ... ... ... жан-жақты
зерттелгенде, шыңдығында неге қол жеткізілді және сотқа дейінгі іс ... ... ... ... ... ... ... мен
әрекеттердің дүрыстыгы болып табылады. Қылмыстық істің қозғалуы бүл
қылмыстық ... ... ... ретімен және жүргізілген
әрекеттердің осы стадияларға ... ... ... ... ... ... ... а) қылмыстық істі қозғау; б)
алдын-ала тергеу; в) басты сот ... ... г) ... ... д) аппеляциялық және кассациялық тәртіпте занды күшіне енбеген
сот шешімдері мен үкімдерін қарау және сот ... ... ... ... ... ... іс ... зандары тағы екі стадияны қөрсетеді.
Біріншісі — орындау өндірісі; екіншісі — жаңадан ... ... ... ... Сот ... — басты сот талқылауының орталық және негізгі бөлігі
болып табылады және қылмыстық ... ... ... ... ... болады.
К.Бегалиевтің айтуынша: "алдын-ала тергеу, яғни, алдын-ала тергеу ... ... бүл ... ... ... сипатқа ие
болмайды. Ягни, қылмыс жасаған адамды қылмыскер деп шыққан сот үкімі ... тани ... ... байланысты сот тергеуі мен алдын-ала тергеудің
байланысы мыынадан ... ... ... ... ... онда ... сот ... бүл шындық өз көрінісін табуы керек. Осыған байланысты
істі сотта қараудың ... — бүл ... ... ... өлшем болатын фактор деп ... ... ... — бүл сот ... ... багытталған
дәләлдемелерді табуға, процессуалдық түрде бекітуге бағытталган. Ал сот
тергеуінде ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты, соттың занды, негізді үкім шыгаруға
деген мүмківдігін алдын-ала тергеу кезінде ... ... ... қамтамасыз етеді. Бұл жерде тікелейлік принцип орын
алып ... Бұл ...... ... сот ... ... деген ... ... сот ... ... мен бағалау, қатыстылық,
жіберілетіндік, жеткіліктілік, шындыққа сай ... ... ... Сот тергеуіндегі дәледдемелерді зерттеу — бүл алдын-
ала тергеудің жалғасы емес, бүл мүлде басқа тергеу. Бұл сот тергеуі ... ... ... жаңа ... ... мүмкін.
Алдын-ала тергеу мен сот тергеуінің ара-қатынасының ... ... Сот ... тек алдын-ала тергеу материалдарын тексерумен
шектелмейді. Сот тергеуінің шегі ... ... ... сот ... ... пәні ... ... табуы, зерттеуі, оны іске жіберуі
мүмкін. Және сол арқылыы сот ... ... ... кемшілігін
толтырады. Және әрекет етіп түрган жаңа ҚІЖК ... ... ... тергеуі арқылы жоюға қүқық пен мүмкіндік береді. Осыган байланысты заң
шығарушы сот тергеуінің аясын ... және ... сот ... ... ... ... ... куәландыру, эксперимент
жүргізу, эксперттік зерттеуге үлгілер алу, т.б.)
Алдын-ала тергеу кезіндегі ... ... ... ... ҚР ... ... ... ережені түсіну керек. Онда
былай көрсетілген: "Сот тараптардың бастамасымен шақырылган куәні, ... осы ... ... ... алуды сүраса, онда бүл ... ... ... жағынан Караганда, алдын-ала тергеудегі істелінген жүмысты, оның
маңызын сот тергеуінде багалау мүмкін емес.
И.Д.Перлов: "қылмыстық істі ... ... ... — істі
түпкілікті шешетін сот талқылауының сапасын аныктайды. Сот тергеуіндегі
дәлелдемелерді толық, жан-жақгы ... ... ету, егер ... мен ... кезінде дәледдемелерді жинау мен багалау, ... заң ... ... болмаса қиын,-" деді. Және процестің ... ... сот ... іргетасы қаланды деп көрсетті. Және
басты сот талқылауындағы ... ... өте ... сот ... ... Бүл ... ... сот талқылауының шегі айқындалады.
Яғни, сотқа берілген айып шегінде ғана, сот зерттеу жүргізуге кұқылы. ... сот ... ... ... ... сипатқа ие болады және
осыған байланысты басты сот талқылауын тағайындауға ... ... ... ... ... жағынан, басты сот ... ... ... ... егер ... ... ... және ... қорламаса ғана жол
беріледі. Ал бұл айыптауды өзғертуге прокурор ғана ... ... ... сот ... үшін ... ... мен мәлімдемелер, қосымша
куәлерді шақыру, заңсыз алынған дәлелдеменің күшін жою сиякты алдын-ала
терғеу ... ... ... ... ... ... Басқа
дәледдемені талап ету және қосымша қуәлерді шақыыру мәселелері егер бұлар
іс үшін маңызды болса, қанағаттандыруға жатады. ... ... ... арыздар басты сот талқылауының пәні болуы мүмқін. Бір жағынан алдын-ала
тындауға мүмкіндік беру ... ... сот ... өтуі ... үнемделеді, екіншіден, мүндай өтініштер мен арыздар сот ... ... ... және ... ... ... бұл өз кезегінде іс бойынша шындықты анықтауды ... ... ... ... ... сот ... ... сатысы — бұл басты
сот талқылауын дайындау сатысы болып табылады және сот ... ... ... ... ... ... зерттеу үшін ... ... Сот ... ... ... ... ғана емес,
басты сот талқылауы және басты сот талқылауын ... ... ... ... ҚІЖК-нің 132-бабында көзделген жағдайдың болуы тұлғаға қатысты
қылмыскер тудыру және ұстауды жүргізуді бір мезгілде жүзеге ... ... ... ... қылмыскерді жағдайына қоюға мүмкіндік береді.
Негіздердің мұндай бірыңғай болуы өзара байланысты болғанымен, бірақ ... ... ... ... ... деп ... болуы екі
талай.[62] ҚР ҚІЖК-нің 1321 ... ... ... ... ... ... көрсететін фактілі деректер болып табылады.
Ұстаудың қолдануды ... ... ... ... редакциясы қажет.
Ұстаудың міндетті шарты болып қылмыскер үшін ... ... үшін ... болу ... қысқа мерзімді болсын бас бостандығынан айыру үшін осы шараның
қажеттілігіне сендіретін қосымша жағдайлар керек. Қылмыскер ... ... бас ... ... ... бастаулар ретінде ұстаудың
мотивтері көрініс табады.
Заң ұстау мотивтерін осы бұлтартпау шарасының негізділігінің қосымша
жағдайлар керек. Қылмыскер тұлғаны ... ... бас ... ... ... ... ұстаудың мотивтері көрініс табады.
Заң ұстау мотивтерін осы бұлтартпау шарасының негізділігінің қосымша
кепілі ... ... ... ... ... ... міндетті
түрде көрсетілуі тиіс. (ҚР ҚІЖК-нің 139-6. 1-б.)
Ұстаудың мүмкін болатын мотивтерінің қатарына тұлғаға қатысты қамауға
алу түріндегі бұлтартпау ... ... ... ... ... жағдайлар жатады ( ҚР ҚІЖК-нің 143 б.) Жекелеп ... ... ... ... ... ... ... тергеуден немесе соттан жалтарады;
б) қылмыстық іс ... ... ... кедергі
келтіреді;
в) қылмыстық әрекетін жалғастырады деген ... ... ... ... ... ... ... қабылдау кезінде
келтірілген қылмыскердің ауырлығын, ... ... ... ... ... тұратын жерінің болуы т.б. жағдайлар (Мысалы,
соттылығының ... ... ... ... ... ... (ҚР ... 144-
б.).
Қылмыскердің ол неден қылмыскертелетінін білу құқығы әр ... ... ... ... ... ол ... деп
қылмыскертелетін қылмыстың заң квалификациясы түсіндірілуімен кепілденеді.
(ҚР ҚІЖК 14.3.).
Е. Г. Жәкішевтің, Т.К. Биятовтың ... ... ... ... -
ұстау қажеттілігі негіздейтін деректер. С.Т. Тыныбеков ҚР ҚІЖК-сі мен Ұстау
туралы ережеде (3 бап) келесідей деп белгіленген деп ... ... ... ... ... ... Сонда ұстау мотивтері
дегеніміз не? Тергеуші білмейді және ол ... де, ... заң ... ... ... ... ... ұстаудың мұндай ұғымы
принципиалды маңызды мәнге ие, ол қылмыскер ... ... ... ... буын ... табылады.
Бүгінгі күнде ұстау мотиві ұғымы түсіндірілетін жалғыз әрі әлі ... ... ... акт - Ішкі Істер органдарымен аталған ... ... ... КСРО Ішкі ... ... бұйрығы. Осы
бұйрықка сәйкес ұстаудың ... ... ... табылады: қылмыстың
алдын алу; тергеу мен соттан жалтару мүмкіндігін ескертуі іс ... ... ... ... ... айыру.
Бұл жағдайлар мазмұны бойынша бұлтартпау шарасын қолданудың негіздері
мен мақсаттары болып табылмайтындығын байқау қиын емес. ... ... ... ала ... ... ... пайда болатын мүмкін
кедергілердің ескертілу қажеттілігін білдіреді.
Мұндай мәжбүрлеу ... ... ... ... ... мақсаты да осыдан тұрады. Ұстау қолданылуы мүмкін, егер осымен
қатар ... ... ... ... ... ... болған болса (ҚІЖК 108
б.) немесе ол қылмыс процесінің қалыпты бағытына кедергі келтірді ... ... ... ... ... қылмыс-әрекетін жалғастыра отырып
т.б.) Ал тұлғаның қылмысқа қатыстылығын анықтау және қамау туралы шешімнің
мақсаттары ... ... ... де, тұлғаға қол сұқпаушылык,
конституциялық қағидасына да сәйкес ... Бұл ... ... ... та ... асыру мүмкін. Осыған байланысты ұстау
қамаудан ... ... ... ... ... ... заңмен және
тәжірибеде жүзегі асырылып, ... ... ол ... ... алу ... ... ... қолданылатын бүркемесінің нысаны.
Мазмұны бойынша оның қамаудан ... жоқ. ... яғни ол ... ... және ... да бір
процессуалдық кепілдіктерсіз қолданылды, ... бас ... ... айтылса да.
Қылмыстық процесте ұстау институтының болуы және соған белгіленген
режимнің болуы ... ... ... ... ... ... ... және бұл жағдайдан тыс ұстаудың ұғымы де, негізде
болмайды.
А.Н. Ақпановтың пікірі ... ... ... және ... ... ... ... мысалы, ұстау жүргізілген
кезде, жедел ... ... ... ... мүмкіндігін толық
түсінбейді. Ал ұстаудың 4-ші ... ... ... ... деп
есептейді.
Кейбір тергеушілер осы негіз бойынша қылмыскерді ұстауды қысқартылған
түрде ... яғни олар ... ... ... ... ... байланысты 17.04.95 ж. Каз КСРО-ның ҚІЖК-нің 109-бабының 4
пунктісін (қазіргі ҚР ... ... ... ... ... ... мақсатында ҚР Бас прокурорының ҚР ҮҚК-нің және ҚР ІІМ-нің
№16. 26-95 "Қаз. ... ... ... ... ... ... нұсқауы қабылданған. Онымен қылмыскерді жедел ... ... ... ... белгіленген.
Қылмыс жасаған немесе дайындап жатқан тұлға осы нормаға сәйкес "Жедел
іздестіру қызметі туралы" заңның 12-бабының ... ... және ... облыстық прокурордың санкциямен жүргізген жедел іздестіру
шараларының нәтижелері ... ... ... 11-бабының 3-тармағына сәйкес аталған жедел іздестіру
нормаларына келесілер жатады: пошталық жіберулерді ... ... ... ... ... ... бойынша жедел
іздестіру; телефон сөйлесулерді тыңдау; ... ... ... ... мен үйлерге ену және оларды зерттеу.
Өзге де жедел — ... ... ... прокурордың 132-бабының
2-бөлімінің 4-ші тармағы бойынша қылмыстық процессуалдық ұстау ... ... ... ереже өзге де сөйлесулерге ... ... ... ... және өзге де сөз ... ... техникалық
құралдарының көмегімен жүргізілетін сөйлесулер жатады.
Алдын ала тергеу сатысында азаматтардың бостандығын шектеу мәселесін
реттеу үшін ҚР 30.03.99 ж. ... РК ... ... ... деп
қылмыскертелген және айыпталған тұлғаларды қамауда ұстаудың тәртібі мен
жағдайлары туралы" заң қабылданады.[63]
Ресейде 1995 ... 21 ... ... ... ... ... және ... қамауда ұстау туралы" заң
қабылданды.[64] Біз осы ... ... және А.Н. ... ІІМ. 1993 ... 25 наурыздағы №124 бұйрығымен ұсталған және қамауға
алынған тұлғаларды ... ... үшін ішкі ... ... ... туралы нұсқау белгіленген. Мұнда қылмыс жасады ... ... ... ... ... ... ... ереже қабылданғанға дейін әрекет етіп тұрған 1976 жылғы ... ... ... ... ... ... ұстаудың тәртібі
туралы ережесі" жетекшілікке алу қажеттілігі туралы айтылған.
С.Т.Тыныбековтың ... ... ... ала ... және ... құқықтарын қамтамасыз ету
сұрақтарының өзектілігінің өсуімен байланысты ұстау институтын алып ... ... ... ... қолданылатын бұлтартпау шарасы түріндегі
қылмыскерді қамауға ... ... ... Ал ұстау жылдам әрекет ... істі ... ... ... ... таңдау туралы сұрақты
шешу үшін тергеу органдарына алып ... ... шара ... ... тиіс, "ҚР-ның жедел іздестіру қызметі туралы” заңның 11-ші бабында
келесідей делінген: ... ... ... ... қылмысты жасаған не
жасап жатқан тұлғаны қудалау және оны ұстау жатады”.[66]
Аталған фактілер негізінде ұстауды қолдану ... ... ... ... тергеуден немесе анықтаудан жалтарады, қылмыстық іс
бойынша шындықты анықтауға ... ... ... ... әрекетін
жалғастыруда деген тұжырымға келген жағдайда пайда болады. ... ... ... ... ... ... біз ... шындыққа сәйкес келуі керек. Алайда бұл ... ... да бір ... ... ... ие. ... дегеніміз — тергеу органдарында бар фактілі деректер жақын
болашақта тергеудің ... ... ... ... ... ... ... болуы немесе тергеушімен жасалған тұжырымдардың
мүмкіндігі, біздің ойымызша, ... бір факт ... де бар ... ... толық сенімнің болуын талап етпейді. Ұстау-
қылмыскердің болашақтағы жүріс-тұрысын ... ... ... ... айту ... әр ... ... қолданған жағдайда тергеуші, анықтау органының
қызметкері олар процессуалдық мәжбүрлеу шарасын неліктен қолданғандығын
қылмыскер тұлғаға түсіндіруі ... ... ... ... ... шара ... ... тергеу әрекеттеріне жатады, яғни ұстау-
шектеу сипаты бойынша қамауға алу түріндегі бұлтартпау жарасы, ... деп ... ... қатысты қолданылатын қылмыстық-
процессуалдық ... ... ... ... Оның ... - ... жасады
деп қылмыскертелген тұлғаны оның жеке тұлғасын анықтау мақсатында, жасалған
қылмысқа қатыстылығын анықтау ... және оған ... ... ... ... ... ... туралы мәселесі шешу мақсатында қысқа
мерзімді бас бостандығынан айырудан тұрады.
Ұстау ... ... ҚР ... 134, 135, 136-шы ... ... Сонымен қатар "қылмыс жасады деп қылмыскертелген қылмыскер
тұлғалар мен айыптаушыларды қамауда ұстау ... ... ... да ... ... ... ... көрініс тауып, бекітілген.
Ұстау өндірісіне белгіленген тек белгілі бір негіздер мен ... ... ... ғана жол ... ... тек ... жасады деп
қылмыскертелген тұлғаларға қатысты және сол жасалған ... үшін ... ... ... ... жағдайларда ғана жүзеге асыру мүмкін
және тек алдын ала тергеу орындары, анықтау органдары немесе прокурор ғана
тұлғаны ... ... ... ... ... ... кеткеніміздей, тұлғаны ұстау үшін ұстау негіздері
міндетті түрде орын алуы ... ... ... ... ... — тұлғаны қылмыс жасады деп
қылмыскертеуге ... ... ... ... орын ... фактілі деректер ҚР ҚІЖК-нің 132-ші бабының 2-бөлімінде көрініс
тапқан. Осыған сәйкес қылмыстық ізге ... ... ... орган
негіздердің бірі болған жағдайда:
адам қылмыс жасау ... ... оны ... ... ... ұсталса;
көрген адамдар оның ішіндс жәбірленушілер қылмыс ... ... ... тура көрсетсе не ол адам азаматтардың
қылмыс жасаған адамдарды ұстауға ... ... ... ... ... оның киімінде, өзінде немесе тұратын үйінде
қылмыстың анық ізі табылған кезде;
жедел ... ... ... ... алынған материалдарында ол
адамға қатысты ол жасаған немесе дайындап жатқан ауыр немесе аса ... ... анық ... ... бас ... айыру түрінде жаза қолданылуы мүмкін
болатын қылмыс жасағандығына күдік келтірген адамды ұстауға
құқылы;
адамның қылмыс жасағандығына ... ... ... ... деректер болған кезде ол адам жасырынуға әрекет жасаған не ... ... жері ... ... қылмыскердің жеке басы
анықталмаған жағдайларда ғана ұсталады (ҚР ҚІЖК — нің 132 бабы
3 ... ... ... өзге де ... ... іс бойынша
өндіріс барысындағы пайда болған немесе қылмыскер үшін жеткілікті
болатын ... ... ... мен тергеушінің егер заңмен белгіленген
жағдайлар мен негіздер болған жағдайдағы ... ... ... құқығын
айтады. Ал, ұстау құқығы міндет болу үшін осы нақты ... ... ... мотив болуы керек.
Ұстау мақсаттары - бұл процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... ... мақсаты болып тұлғаның жасалған қылмысқа
қатыстылығын анықтау және қамауға алу түріндегі ... ... ... шешу болып табылады.
Ұстау хаттамасы, егер оны анықтаушы орган бастығымен бекітілуін талап
етеді.
Қылмыскерді ... ... ... ... ие және ол ... ... қажет етілмейді. Ұстау мерзімі 72 сағат, оны ұстауға
болмайды.
Кез келген қылмыскерн ұстау жүргізілген жағдайда да ұстау ... ... ... ... негізі мен дәлелдері, ұстау жүргізілген жер
мен уакыт (сағаты мен минутын көрсете отырып), тінтудің нәтижелері, ... ... ... ... ... ... тұлға жөніндегі мәліметтер,
қылмыскер келтірілген адамның құқықтары (ҚР ҚІЖК-нің 68-ші бабы, ... оның ... ... және ... қатысуымен жауап беру ... ... ... ... ... оны ... адам қол ... хаттамасы ұсталған тұлғаны (УҰИ-на (ИВС) орналастыруға болып
табылады.
Тәжірибеде ... көп ... ... жеке ... ... ... ... жүзеге асырған адам ұсталған адамда қару бар деп
ұйғаруға негіз болған не ол ... ... ... ... құтылуға тырысқан жағдайларда немесе өзге де қажетті
жағдайларда ұсталған адамға дереу жеке тінту ... ... жеке ... ережелерін негізге ала отырып. (ҚР ҚІЖК-нің 233-ші бабы). Қылмыскерді
жеке тінту үшін арнайы ... ... және ол ... санкциясынсыз
жүргізіліп, жеке тінтудің нәтижелері жеке тінту хаттамасына толтырылады.
Сонымен қатар қылмыскерді ... ... ... жеке ... бұл ... ... куәлердің қатысуымен жүргізілуі мүмкін
жүргізілген ұстау туралы ... мен ... ... ... ... бастап он екі (12) сағаттың ішінде прокурорға ... ... ... ... ... туралы жазбаша хабарламаны алғаннан
кейін ұстаудың зандылығымен негізділігін немесе оны қамаудан ... ... ... ... тұлғаларды қамаудан босату келесі жағдайларда жүргізіледі:
қылмыс жасады деген қылмыскер расталмаса;
ұсталған адамға қамауға алу түріндей бұлтартпау шарасын
қолдануға ... ... ... ... деп қылмыскертелген тұлғаларды ұстау тәртібін бұза
отырып жүргізілсе, анықтаушының, тергеушінің, ... ... ... ... ... ... 72 сағаттың ішінде қылмыскерге қатысты қамауға
алу түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалуға тиіс ... ол ... ... ... ... бастап 72 сағат ішінде ұстаушыны ұстау органының
бастығына арызданушының, тергеушінің ұсталған адамға ... ... ... алуды қолдану туралы прокурор санкцияландырған қаулысы
келіп түспесе, ұстау ... ... ... ... өзінің қаулысымсн
бірден босатады және ол туралы іс жүргізіп жатқан адамға және ... ... ... орны ... ... осы талаптарды
орындамаған жағдайда заңмен белгілегендей жауапты болады.
Ұсталған адамды босату кезінде соңғысына оны кім ... ... орны және ... босатудың негізі мен уақыты көрсетілген анықтама
беріледі.
Хаттама толтырылғаннан кейін ұсталған қылмыскер мәртебесіне ие ... оған осы ... ... ҚР ҚІЖК-ін 68 бабында көзделген құқықтары мен
міндеттері түсіндіріледі.
Ұстағандардың (қылмыскерлердің) ... ... ... олар ... және ... ... жөніндегі халықаралық пактінің 9-
шы бабының 4-ші тармағына сәйкес және ҚР ... ... ... ұстаудың заңдылығы мен негізсіздігін тек прокурорға ғана емес, сондай-
ақ сотқа да шағымдана алатындығын айта кеткен жөн.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сот - ... ... ... алдын ала тергеудегі қылмыскердің
процессуалдық жағдайының теоретикалық және тәжірибелік анализі осы ... ... ... келесідей тұжырымдар мен теоретикалық ұсыныстар
жасауға ... ... ... ... ... жеке ... қол сұқпаушылықтың
процессуалдық кепілдерінің жүйесін құру мүмкін емес, егер алдымен
қандайда бір нормативтік актіні қабылдамайынша және оның
етуіне қол ... Осы ... ... ... ... ... ... дұрыс деп көрінеді:
ұстауды колдану шектерін тарылту;
оны қолданудың құқықтық ... ... ... деген қылмыскерпен ұсталған ... ... ... ... мен ... прокурорлық және
соттық қадағалаудың құқықтық негізін кеңейту;
ұстауды қолдануға ведомстволық процессуалдық бақылауды
жетілдіру;
негізсіз және заңсыз ұстау нәтижесінде азаматтардың бұзылған құқықтарын, ар-
ожданы мен ... ... ... ... ... өзі заң ... ие ... Тәжірибе көрсеткендей, процессуалдық тергеу болады: кей жағдайларда
бланктың өзін ҚР ҚІЖК-нің бабына алмастырады. Ал егер ... ... мен ... ... ол ҚР ... бабы ... ... бұл бланктер алдын ала тергеу органымен және прокуратура
органымен бекітілуге ... ... ала ... сатысында заңдар, қылмыскердің құқықтары
мүдделері қатаң сақталуы тиіс.
4. Тәжірибе ... ... ... ... ... үлгісі жоқ. Процессуалдық құжаттарды бірыңғай және дұрыс рәсімдеу
мақсатында, соның ішінде ұстау хаттамасын мемлекет бойынша ... ... ... құру ... ... ... бойынша дәлелдеменің қайнар көзі ... ... ... ... затының кіретін жағдайларды растайтын
немесе оны жоққа ... ... ... ... ... ... жауабының затының негізінде процессуалдық мәжбүрлеу шараларын
таңдау үшін негіз алған жағдайлар ... ... пәні ... қылмыскердің әрекеттері жатуы тиіс. Мұндай ... ... ... ... ... алдын ала тергеуді жүргізу
кезіндегі жүріс-тұрысы емес, оның қылмыс оқиғасымен байланысы мен жүріс-
турысы жатуы ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-нің 119-бабының 2-
ші бөлімінің редакциясын толықтырудың ... бар және оны ... ... ... деп ... "Қылмыскер оған қатысты пайда болған қылмыскер
жөнінде жауап беруге, сондай-ақ оған белгілі істің жағдайлары жөнінде ... ... ... ...... ... ... Респуликасының Конституциясы;
2. 2007 жылы 21 мамырда қабылданған №254-ІІІ «Қазақстан Республикасының
Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... 1997 ... 13 ... қабылданған Қазақстан Республикасының
Қылмыстық іс жүргізу кодексі;
4. 1994 жылы 15 қыркүйекте қабылданған ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы;
5. Закон РК “О порядке и условиях содержанин под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении ... ... ... ... ... ССР от 30 ... 1999
года;
6. Приказ Генерального прокурора РК от 12 марта 2001 года “Об организации
прокурорского надзора предварительного следствия и ... А: 2001 ... “О ... ... п. 4 ст. 109 УПК РК ... ... ... внутренних дел Председателя КНБ РК от
17.04.1995 г.;
8. Ведомости Верховного Совета СССР 1976 ... ... к УПК ... ... ... ... Н.А. ... народу Казахстана "Казахстан 2030". А:
1997 г.
2. Следственная тактика. — М., ... ... 1976, 56 бет ... ... ответственность потерпевших и экспертов за дачу ложных
показаний или заключений // Советская юстиция, 1973, 11 ... ... Э. ... ... в советском уголовном процессе//
Вестник МГУ, серия х — ... 1963. № 1, 33 ... ... при ... ... ... ... степень,
Саратовского юрид Институга, 1970, выпуск 19, 252 - 253 ... О ... ... в советском уголовном процессе. Вопросы
государства и права. - ... 1968, 177 - 181 ... О ... ... ... ... законодательства //
Право и государство., - А„ 1997, №4. 15 - 16 ... ... ... право РФ Под ред П.А.Лупинский, -М., 1997, 256
бет
8. Краткий научно - практический комментарий к главам нового УПК РК, - ... 18-25 ... ... А.П. ... ... и иные ... собирания
доказательств,- Тула, 1996, 62 бет
10. Уголовный процесс / Под ред. К.Ф.Гуценко, - М., 1996, 137 бет
11. ... К.А. ... ... ... в ... ... А.,2001
12. Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в советском уголовном
процессе. - Душанбе, 1963. ст. 137.
13. ... Л. М. ... к ... ответственности // Законность и
обоснованность. -М., 1971.61 - 73 6ет
14. Ларин А. М. От следственной версии к ... —М., 1976, 56 бет ... ... Я., ... версии. — М., Прогресс, 1976, 118 бет
16. Образцов В. А. ... и ... ... — М., ... ... - 144 бет
17. Строгович М. О. О подозреваемом // Социалистическая законнсть. 1961, 36
бет
18. Козловский Н. А. Подозрение в советском ... ... ... Ю. Н. 12. ... ... П.М. ... П.П. Примечание мер процессуального принуждения по
основам ... ... ... ССР и ... ... 1961г., с 64 см:Копитко П. Иванов П. Строго соблюдать закон
при ... ... в ... ... ... законность, 1964 года
20. Кобликов А., Право на защитуна предварительном следствии, М., 1961 г
21. Стремовский В.А.Участники ... ... ... 1966, ... Е.М.Клюков Мера процессуального принуждения, казань, 1974 г., с 22-52
Коврига З.В. ... ... ... 1976 г., ... З.В. Коврига Уголовно-процессуальное принуждение, Воронеж, 1976 г., с
147-153
24. Чувилев А..А. Привлечение следователеми и ... ... лица ... ... по ... делу. М., 1982, ст 25-29
25. Уголовный процесс / Под ред. Н. С. ... Р. 3. ... П. ... - М., 1972, 282 ... ... С. А. ... способы собирания доказательств в ... ... М., 1972, 114 ... Берсугурова Л.Ш. О состоянии действующего уголовно-процессуального
закондательства, ... ... С. Т. ... ... права подозреваемого и обвиняемого
на защиту в уголовном процессе., - А., ... ... ... ... ... Б. X. ... процессуальное право РК: А. 1998 г
30. Леви А. А. Руководство для следователей (инфра - М7 ИПК. ... ... ... Петрухин И. Л. Неприкосновенность личности и принуждение в ... М., 1989, 1001 ... ... А.Ж. ... лиц, подозреваемых в совершении преступления по
советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976
33.Корунков В.М. Меры ... ... в ... ... 1978
34. Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого органами ... ... ... ... З.З. ... ... и его
эффективность, Казань, 1981 г
36. Чувилев А.А. Привлечение следователем и ... ... лица ... ... по ... делу, М., 1982, с 25-29
37. Задержание по советскому ... ... ... и ... 1958, №12, с 103
38. Сергеев А.И. Прокурорский надзорза законность по задержанию лиц,
подозреваемых в ... ... ... ... в ... М., 73г, с ... ... Б.Н. Задержание подозреваемого- М.,, 1999г., с.68
40. Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессаульного задержания, М.,
1986г
41. ... П., ... Е.А. ... в ... ... Минск, 1969 г.
-----------------------
[1] Н.Ә. Назарбаев, Қазақстан 2030. Алматы "Білім" 1997 ж. 24 бет.
[2] Н. Ә. ... ... 2030. ... қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі. қауіпсіздігі және
әл-ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазакстан халқына жолдауы. Алматы,
білім. 1997 ж
ҚР Конституциясына өзгерістер мен ... ... ... ҚР-ның
№254 заңы
[3] Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в советском уголовном
процессе. - Душанбе, 1963. ст. ... ... Л. М. ... к ... ответственности // Законность и
обоснованность. -М., 1971.61 - 73 6ет
[5] ... А. М. От ... ... к ... —М., 1976, 56 бет .
[6] Пищак Я., Следственные версии. — М., Прогресс, 1976, 118 бет
[7] Следственная тактика. — М., ... ... 1976, 56 ... ... В. А. ... и ... преступника. — М., Юрист, 1977,
140 - 144 бет
[9] Строгович М. О. О ... // ... ... 1961, 36
бет
[10] Козловский Н. А. Подозрение в советском уголовном процессе.
Диссертация к. Ю. Н. 12. 01.89.
[11] Ермаков Г. ... ... ... ... ... за дачу ... или ... // Советская юстиция, 1973, 11 бет
[12] Боровский Э. ... ... в ... уголовном процессе //
Вестник МГУ, серия
х - Право, 1963. № 1, 33 ... ... А.А. ... подозреваемого в советском уголовном процессе:
автореферат, дисс. К.Ю.Н.- М., 1968, 6-9 бет
[14]. Подозреваемый при возбуждении уголовного дела. Ученая степень,
Саратовского юрид ... 1970, ... 19, 252 - 253 ... О появлении подозреваемого в советском уголовном процессе. Вопросы
государства и права. - Томск, 1968, 177 - 181 ... О ... ... уголовного процессуального законодательства
// Право и государство., - А„ 1997, №4. 15 - 16 бет
[17] Тыныбеков С. Т. Принцип ... ... ... и ... ... в ... процессе., - А., Қазақ Ұлттық Университеті, 1997, 79
- 83 ... ... ... - ... ... к главам нового УПК РК, -
А., 1998, 18-25 бет.
[19] Төлеубекова Б. X. Уголовное процессуальное право РК: А. 1998 г„ с, ... Леви А. А. ... для ... ... - М7 ИПК. ... ... 1997 с. ... Уголовный процесс / Под ред. Н. С. Алексеева, Р. 3. ... П. ... - М., 1972, 282 ... ... С. А. Сушность-и способы собирания доказательств в советском
уголовном процессе. М., 1972, 114 бет
[23] ... И. Л. ... ... и ... в ... М., 1989, 1001 ... ... А.П. Следственные действий и иные способы собирания
доказательств,- Тула, 1996, 62 ... ... ... / Под ред. ... - М., 1996, 137 ... Уголовный процесс, Учебник. Под ред/ К.Ф.Гуценко.- М., 1996, 137 бет
[27] ... ... ... РФ Под ред ... -М., 1997,
256 бет
[28] Сергеев А.И. Задержание лиц, подозреваемых в совершении преступления
по советскому уголовно-процессуальному закону. ... 1976., с. ... ... З.З. ... ... и ... ... 1981 г, с-86
[30] Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом ... лица ... ... по ... ... М., 1982, с ... Ведомости Верховного Совета СССР, 1976, № 29
[32] ... Б.Н. ... ... ... ... ... 1989г., с.15-19
[33] Петрухин Н.Л. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном
процессе. М., 89, 9-30 ... ... ... и ... ... в советском уголовном
процессе, Душанбе,: Изд-во Таджикского университета, с ... ... Мера ... принуждения, казань, 1974 г., с 22-52
Коврига З.В. Уголовно-процессуальное принуждения, Воронеж, 1976 г., с 147-
153
[36] З.В. ... ... ... ... 1976 г., с
147-153
[37] Сергеев А.С. Задержание лиц, ... в ... ... советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976, ст4-17
[38] Зинатуллин З.З. ... ... и ... ... 1981, ст 86
[39] Чувилев А..А. Привлечение следователеми и органом дознания лица ... ... по ... ... М., 1982, ст ... Ведомости Верховного Совета СССР. 1976. №9
[41] Григорьев Б.Н. Задержание подозреваемого органами внутренних дел,
Ташкент, 1989,ст 15-19
[42] Гуткин И.М. ... ... ... ... 1986г, с ... ... П., ... Е.А. Подозреваемый в советском уголовном
процессе, Минск, 1969 г., с 87
[44] Задержание по советскому уголовно-процессуальному ... ... и ... 1958, №12, с ... ... А.И. ... надзорза законность по задержанию лиц,
подозреваемых в совершений преступления (совершенствование прокурорского
надзора в СССР), М., 73г, с 258
[46] Бекешко П. ... Е.А. ... в ... ... ... 1969., с ... ... И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального задержания.
М., 1986г., с.17
[48] Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального задержания,
М., 1986, с17
[49] ... С.А. ... ... в ... ... процессе,
Саратов, 1986, 104бет
[50] Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовного процессуального задержания.
М.,1980г., 50бет
[51] ... В.Н ... ... М., 1999, 68 бет
[52] Тыныбеков С.Т. Принциа обеспечения право подозреваемого и обвиняемого
на защиту в ... ... А., ... ... 1977, с 80
[53] Сергеев А.И. Задержание лиц, подозреваемых в совершении преступления
по советскому уголовно-процессуальному закону. Горький, 1976, ... ... П.М. ... П.П. ... мер процессуального принуждения по
основам уголовного судопроизводства союза ССР и союзных республик.
Свердловск, 1961г., с64см:Копитко П. Ивнов П. ... ... А.А. ... ... и ... ... лица ... подозреваемого по уголовному делу , М., 1982г, с ... ... П., ... Г.А. ... в советском уголовном
процессе, Минск, 1969г, с97 Жогин Н.В. Фаткуллин Ф.Н.Возбуждение уголовного
дела М., 1961, с75 Лившиц Ю.Д. Меры пересечения в ... ... ... с37, ... В.Г:
[57] Корунков В.М. Меры процессуального принуждения в уголовном
мудопроизводстве Саратов 1978 с ... ... П.М. ... П.П. Применение мер процессуального принуждения
по основам уголовного судопроизводства Союза ССР и ... ... 1961, см ... П. ... ... ... закон при
задержании подозреваемых в соевершении предступлении // социалистическая
законность1967, с92 Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального
задержания М.1980
[59] Бекешко П., ... Е.А. ... в ... ... ... 69, с99 ... Э.Ф. ... прав личности в советском
уголовном процессе М., Юрид-я литература, 72., с 167 ... В.М. ... ... в ... ... ... 78, с 89
Комментарии УПК РСФСР М., 85, с 220
[60] Давыдов П.М. Якимов П.П. Применение мер ... ... ... ... ... ... ССР и союзных республик.
Свердловск, 1961, см Конейко П. Иванов Строго соблюдать ... ... ... в ... предступлении // социалистическая
законность1964, №3, с 68
[61] Л. В. Франк. Задержание и арест подозреваемого в советском уголовном
процессе. - Душанбе, 1963. ст. ... ... И.М. ... ... ... процессуального задержания.
М.,1980г., с 32-33 Кудли Ф.И. Совершенствование уголовного закондательства
о ... (под ред ... ... 87с ... Зкон РК “о ... и ... содержания под стражей подозреваемых и
обвиняемых в соверешний преступления” утвержденныйуказом Президиума
Верховного Совета СССР от ... г, ... ... ... , ... ... под стражей Сборник нормативных актов и документов М., 96,
с 19-42
[65] КСРО-ның Жоғарғы Кеңесінің ... , 1976, № 29, 426 ... ... С.Т. ... ... ... ... и обвиняемого
на защиту в уголовном процессе А., Қазақ университеті, 1997, с 82-83

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалдап адам өлтірудің түсінігі85 бет
Қылмыс құрамы және түсінігі31 бет
Қылмыстық құқықтың түсінігі, түрлері және белгілері10 бет
Қылмыс жасаудағы күдіктілерді күзету, ұстау және айдауылдау жөніндегі полиция қызметінің жұмысын ұйымдастырудың құқықтық негізі101 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Ежелгі және ортағасырлық қылмыстық құқықта талионды қолдану тәжірибесі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь