Қазақстандағы демографиялық проблемалар және олардан арылудың негізгі жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДАН АРЫЛУДЫҢ НЕГІЗГІ ЖОЛДАРЫ

1 Еліміздегі демографиялық проблемалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2 Халқымыздың репродуктивтік мінез.құлқының өзгеруі және
оның әлеуметтік.психологиялық себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кез келген мемлекеттің ең негізгі байлығы – оның халқы. Демографиялық жағдай әрбір мемлекеттің экномикасына, ұлттық және мемлекеттік қауіпсіздігіне тікелей әсер етері сөзсіз. Қазақстан Респуьликасы Президенттің ұзақ мерзімді «Қазақстан-2030» стратегиясының кезек күттірмейтін негізгі міндеттерінің бірі – еліміздегі кең өріс ала бастаған демографиялық проблеманы шешу болып табылады. Өйткені, әсер көлемі бойынша Қазақстан бірінші ондыққа (9-орын) кіруіне қарамастан, халық саны бойынша тым артта қалып отыр (60-орын). Дегенмен, мәселе алықтың орналасу тығыздығына ғана емес. Бұл проблема жер көлеміш шағын, экономикасы дамыған Европа мемлекеттеріне де өріс алуда.
1960-жылдардан бастап 1980-жылдардың соңына дейін тұрақты түрде және де жоғары ырғақпен өсу жолында болған Қазақстанның демографиялық жағдайы 1990-жылдары тоқтап қана қойған жоқ, тіпті үлкен жылдамдықпен кері кете бастады. Бұл процесі 1990-жылдардағы өтпелі кезеңнің негативті жағы деп қарай салу заңды болып көрінуі мүмкін. Халықтың әлеуметтік жағдайы өте төмен деңгейде болып, ол өз кезегінде демографиялық жағдайға кері ықпалын тигізгені рас. Халықтың өлу көрсеткіші артып, туу деңгейі төмендеп кетуіне байланысты табиғи өсім мүлдем болмады.
Қазақстанда туу деңгейінің төмендеуі кезек күттірмейтін мемлекеттік проблема болып табылады. Себебі, еліміз екі өзара қарама-қайшы жағдайға тап болып отыр: біріншіден мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен нарықтық қатынастарды дамыту үшін негізгі қажеттік халық санын еселеп өсіру міндеті мемлекет алдында көлденең тұрған болса, екіншіден дәл осы жағдайда халқымыздың табиғи өсімінің күрт төмендеуі үлкен проблемаға айналып отыр.
Жалпы, 1987 жыл Қазақстан үшін демографияда туу шыңы болып қалды: сол жылы 417 мың адам өмірге келген, немесе 1000 адамға 25,7 адам сәйкес келді. Ал, 1997- жылы, яғни 10 жылдан соң туу деңгейі 1000 адамға шаққанда 14,7 дейін төмендеп кетті. Бұл республика бойынша алғандағы орта есеп, ал кейбір аймақтардағы көрсеткіштер одан да төмен: Алматы қаласында 10,6, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында сәйкесінше 11,3 және 11,4 деңгейінде болған. Оның үстіне сол кездегі халық арасындағы өлім-жітімнің көбейіп кетуі байқалып отыр. Егер 1987 жылы үлкендер саны 1000 адамға шаққанда 7,6 болса, 1997 жылы 10,1 дейін жоғарылап кетті. Осындай жағдайлардың нәтижесінде, яғни, туу деңгейінің төмендеуі төмендеуі мен өлім-жітімнің артуының арқасында 1987-1997 жылдары халықтың табиғи өсімі 4 есеге дейін төмендегені рас.
1. Донабаева Б.К. Проблемы демографии в республике Казахстан и пути их решения /Актуальные проблемы и перспектива формирования здорового образа жизни в рамках стратегии «Казахстан – 2030», – Алматы, 1998, 70-72 бет.
2. Каюпова Н.А., Нукушева С.Г. Материнская смертность в Казахстане (состояние, тенденции, прогноз) /Охрана репродуктивного здоровья женщин, 1996, 3-11 беттер.
3. Алексеенко А.Н. Казахстанский путь модернизации: этнодемографический аспект /Вестник Евразии. – 2004, – №1(24), 122-152 беттер.
4. Медков В.М. Демография /Учебник – Москва, 2007, 7-бет.
5. Перепелкин Л.С. Демографические процессы в регионах Еврази и их роль в международной политике. – Москва, 2005, 17-бет.
6. Шелестов Д.К. Демография: История и современность. – Москва, 1983, 14-бет.
7. Борисов В.А. Демография /Учебник для вузов, – Москва, 2003, 9-бет.
8. Демографический статежегодник Казахстана, 2007, Алматы, 2007
9. Уровень жизни населения РК, Алматы, 2007.
10. Укыбасова Г.И. Репродуктивное поведение и особенности формирования семьи в Казахстане. Здравохранение Казахстана. -1989.-№7. 21-28 беттер.
11. БҰҰДБ адам дамуы туралы 2006 жылғы баяндамасы. Қазақстандағы адам дамуына арналған жаңа технологиялар. Алматы, 2006. 130-140 беттер.
12. Қазақстан цифрларда, Алматы. 2006.
13. Есимова А.Б. Политика народонаселение: настоящее и будущее. Четвертые Валентеевские чтения /Сборник докладов под.ред. Елизарова В.В., Арханчельского В.Н. – Москва, 2005, 94-99 бет.
14. Бойка В.В.Рождаеность /Социально – психологическое аспекты. – Москва, «Мысль», 1971, – 3-5 бет.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
..........................................
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДАН ... ... ... ... Халқымыздың репродуктивтік мінез-құлқының өзгеруі және
оның ... ... ... ең ... байлығы – оның халқы. Демографиялық
жағдай әрбір мемлекеттің экномикасына, ұлттық және ... ... әсер ... ... Қазақстан Респуьликасы
Президенттің ұзақ ... ... ... ... ... ... бірі – ... кең өріс ала бастаған
демографиялық проблеманы шешу болып табылады. Өйткені, әсер көлемі бойынша
Қазақстан бірінші ондыққа (9-орын) ... ... ... саны ... артта қалып отыр (60-орын). Дегенмен, мәселе ... ... ғана ... Бұл ... жер ... ... экономикасы дамыған
Европа мемлекеттеріне де өріс алуда.
1960-жылдардан бастап 1980-жылдардың соңына дейін тұрақты түрде және
де жоғары ырғақпен өсу ... ... ... ... ... ... қана ... жоқ, тіпті үлкен жылдамдықпен кері кете
бастады. Бұл ... ... ... ... ... жағы ... салу ... болып көрінуі мүмкін. Халықтың әлеуметтік ... ... ... болып, ол өз кезегінде демографиялық жағдайға кері ықпалын
тигізгені рас. Халықтың өлу көрсеткіші артып, туу деңгейі ... ... ... өсім ... ... туу ... ... кезек күттірмейтін мемлекеттік
проблема болып табылады. Себебі, ... екі ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен нарықтық
қатынастарды ... үшін ... ... халық санын еселеп өсіру міндеті
мемлекет алдында көлденең тұрған болса, ... дәл осы ... ... ... күрт ... ... ... айналып отыр.
Жалпы, 1987 жыл Қазақстан үшін демографияда туу шыңы ... ... ... 417 мың адам ... ... немесе 1000 адамға 25,7 адам сәйкес ... 1997- ... яғни 10 ... соң туу ... 1000 адамға шаққанда 14,7
дейін төмендеп кетті. Бұл ... ... ... орта ... ал кейбір
аймақтардағы көрсеткіштер одан да төмен: Алматы ... 10,6, ... ... ... облыстарында сәйкесінше 11,3 және 11,4 деңгейінде
болған. Оның үстіне сол ... ... ... өлім-жітімнің көбейіп
кетуі байқалып отыр. Егер 1987 жылы үлкендер саны 1000 адамға шаққанда 7,6
болса, 1997 жылы 10,1 ... ... ... ... ... ... туу ... төмендеуі төмендеуі мен өлім-жітімнің
артуының арқасында ... ... ... ... ... 4 ... дейін
төмендегені рас .
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДАН АРЫЛУДЫҢ НЕГІЗГІ
ЖОЛДАРЫ
1 Еліміздегі демографиялық проблемалар
Адам дамуы – Қазақстан үшін ... ... ... ... ... Ал, адам даму ... (АДИ) ... демографиялық көрсеткішіне
тікелей бағынады. Жалпы, Қазақстанда адам да – ... сер ... екі ... Бірінші кезең (1990-1995 жж.) адам дамуына қатысты ... ... ... ... ... күрт
нашарлауымен сипатталады, соның себебінен ... ... адам ... (АДИ) ... 54-ші ... 93-ші ... ... Екінші кезеңде
(1996-2000жж.) адам дамуының көрсеткіштері баяу қалпына келе ... 80-ші ... ... ... бұл, ТМД өзге ... сияқты 1990
жылғымен салыстырғанда әлі де анағұр лым нашар. Демографиялық ... ... ... ... өмір сүру ...... ... бірінші кезеңде негізгі рөл атқарса, ал екінші кезеңде АДИ
өсуінің жеткіліксіз салмақтылықтағы ... ... ... Бұл ... осы көрсеткіштің деңгейі (2005 ... адам ... ... ... 63,4 жас) ... АДИ ... (78 жас), ... өтпелі
экономикадағы көпшілік елдермен (68,2 жас) салыстырғанда әлдеқайда төмен.
Бұған қоса, Қазақстанда БӨҰ ... өмір сүру ... ... елеулі гендерлік теңсіздіктің байқалатынына назар аудару керек, ол
2005 жылы 11,5 ... ... ... ... ... білімі және ырыс-берекесі» деп
аталатын стратегия басымдылығының аясында мемлекеттік ... ... ... тұрмыс деңгейі мен сапасын арттыруға ... ... ... ... ... және ... ... көрсетулерімен,
қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шараларды іске асырумен, таза суға ... және ... ... ... ... халық
табыстарының өсуімен, жеткіліктілігімен және оларды уақтылы төлеумен, білім
беру қызметтерінің сапасын ... ... ... ... және
атаулы әлеуметтік қорғауын қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеумен
қамтамасыз ... ... ... ... мыңжылдық Деклорациямындағы аса
амбициялы төрт ... ... ... ... тиіс ... атап өту керек,
мыңжылдық Деклорациясы БҰҰ 2000 жылы Нью-Йоркте өткен Бас Ассамблеясында
қабылданды:
1) 1990 ... 2015 ... ... ... аралығында 5 жасқа дейінгі
балалар арасындағы өлім-жітімді үштен екіге азайту;
2) 1990-2015 жылдар арасында аналар ... ... ... ... 2015 жылға қарай АҚТБ/ЖҚТБ таралуын тоқтату және ауруды ... ... 2015 ... қарай туберкулез және басқа да негізгі ... ... және ... ... үрдісіне кірісу.
Ел халқы үшін оның тұрғындарының тұрмыс сапасы басты міндет ... ол ... үш ... анықталады: өмір сүру ұзақтығығ, әл-ауқаттың
деңгейі және қоршаған ортаның жай-күйі.
Бірінші құрауыш – болжауды өмір сүру ... – өте ... ... есеппен дамыған елдердегі деңгейден 15 жасқа ... егер ... БӨҰ 13 ... көп ... онда ... АДИ ... ... 79-шы
емес, 43-ші орында болып, яғни еліміз АДИ рейтингі бойынша ең озық 50 елдің
қатарына кіретін еді.
Жалпы, ... ... 60 ... ... өмір ... ... үлес
салмағына назар салсақ елеулі өзгерістерді көру қиын болып отыр. Мысалы,
1998 жылы олардың үлесі 33% ... ... 2005 жылы ... ... 30,7% ... Бұл көрсеткіштерді дамыған мемлекеттегі
көрсеткіштермен салыстыруға ... ... ... жапондар
зейнеткерлікке 70 жаста шықса, ал Голландияда 80 жас орта деп есептелінеді.
Егер, Қазақстан территориясын облыстар бойынша жеке-жеке ... ... онда ОҚО осы ... бойынша бірінші орында: 26,9%, одан кейінгі
орындарды ... ... 27,9%, ... ... 28,1%, және Атырау
облыстары: 28,5% иемденіп келеді. Ал, дәл осы көрсеткіш ... ... ... ... өмір ... халық үлесі бойынша республикамызды артқа тартып
отырған аймақтарда Шығыс Қазақстан облысы: 33,1%, Ақмола ... ... ... 32,3%, ... Қазақстан облысы: 33% жатады [12].
Еліміздегі халықтың өлу себептеріне тоқтала кететін ... ең ... бұл – қан ... ... ... екендігін, өкінішке орай,
мойындауымызға тура келеді. Мысалы, 2005 жылы ... 157 мың адам ... ... оның 81 мыңның (50%-дан астамымыз) ... қан ... ... ... ... Екінші орынды алып отырған өлім себебіне –
жазатайым оқиғалар мен уланулар, және ... ... ... Осы ... салдарынан әрбір 7-ші азамат (өлгендер арасындағы)
көз жұматын көрінеді. Тағы бір өкінішті жағдай – бұл ... ... және ... ... болатын өлім саны сезілетін дәрежеде
деуге әбден болады. Салыстырмалы түрде алсақ, 2005 жылы ... ... және ... ... әрбір үшінші өлімге кісі
өлтіру мен өзін-өзі өлтіруден болатын бір өлім ... ... ... үстіне кісі өлтіруге қарағанда өзін-өзі өлтіру оқиғалары жиірек
кездеседі.
Мысалы, 2005 жылы кісі ... ... әр бір он төрт ... өзін-
өзі өлтіру салдарынан болатын жиырма бес өлім сәйкес келіп отырған.
Бір жасқа дейінге сәбилер өлімі де үлкен көрсеткішке ие ... ... ... 1000 ... 16-сы бір жыл ... өмір ... тоқтататыны
статистикалық мәліметтерден баршамызға аян.
Бүгінгі таңдағы халықтың табиғи қозғалысының көрсеткіші оң ... ... ... ... үшін ... болып тұр. Жалпы,
қазірде туу көрсеткіші 1000 адамға шаққан да 18-ден ... ... ал ... ... ... елдің табиғи өсімі жуық шамамен 1000
адамға шаққанда 8-ден кішкене асыңқырап отыр. Оның өзі, ауыл ... ... ... белсенділік танытуынан келіп шыққан сан: ауыл халқының
табиғи өсімі 9,1 ... қала ... ... ... 7,3-тен аспайды.
Мұның себебі – туу коффициентінің төменгі деңгейде қылуы. 2005 ... ... ... ... репродуктивтік жастағы
әрбір әйелге 2,22 бала сәйкес келген. Дегенмен, әйелдер үшін репродуктивтік
жас – 16-49 жастың аралығы болып ... ... онда ... ... ... туу көрсеткіштерінің өзгеріп отырғандығы
байқалады. Ең ... ... 20-24 жас ... ... тиесілі: 2005
жылғы мәлімет бойынша осы жастағы әрбір мың әйелдің 140-ы дүниеге перзент
әкелген. Одан кейінгі орында 25-29 ... ... ... Яғни, көріп
отырғанымыздай әйелдердің жасы ұлғайған сайын туу көрсеткіші ... ... ... ... ... жастағы әрбір әйелге
2,22 баладан сәйкес келіп отыр, бьұл, әрине, орта есеп, сондықтан да ... ... ... жеке ... ... статистикалық мәліметтерге
сүйенсек, 2005 жылы 76400 әйел үш және одан да көп ... бар ... ... сол жылы ... келген балалардың 27,4% ... ... не одан да ... сәби ... екен. Өкінішке орай,
дүниеге келген сәбилердің барлығы да ... ... ие ... ... ... 280 ... жуық сәби ... келген болса, оның 70 ... ... ... ... әйелдер өмірге келтірген, яғни әрбір төртінші
сәби әкесіз туылады деген сөз. Бұл, әрине, ... ... ... ... бір ... ... яғни ... некеде тұрмаған әйелдердің өмріге
сәби әкелуіне ауыл әйелдеріне қарағанда қала әйелдері жылдамырақ көрінеді,
мысалы жоғарыда аталған 70 ... жуық ... 44 мыңы қала ... ... ... 26 мыңы ауыл ... ... енеді.
Не болғанда да, қазіргі Қазақстанда демографиялық табиғи ... ... бұл – ... ... аймақтары демографиялық табиғи
өсімге бірдей үлес қосып отыр деген сөз ... ... ... ... ... көрсеткіштері бізге белгілі, яғни соңғы мәліметтер бойынша,
1000 адамға шаққанда туғандар саны: 18,42, ... 10,37, ал ... ... Енді республикамыздағы жеке аймақтардың демографиялық жағдайын осы
көрсеткіштермен салыстырып көрейік. Туу ... ... ... 26,5 есебімен бірінші орында келеді, яғни республикалық көрсеткішпен
салыстырғанда 8-ге артық. Оның ... тек қана туу ... ... ... өлім ... бойынша да ең аз мөлшермен, атап айтқанда
1000 адамға 6,8 ... ең ... ... иемденіп отыр. Ал, үшінші
көрсеткіш, яғни табиғи өсім ... да ... ... ОҚО екендігі айтпасақ
та түсінікті болды: 19,7. Республикалық көрсеткіштен ... ... ... үш көрсеткіш бойынша да кісі орынды иемденіп отырған аймақ – Маңғыстау
облысы, мұнда туу коэффициенті 1000 адамға шаққан да ... тең ... ... 7,4. Ал, ... табиғи өсім көрсеткіші 18,9 шамасын да.
Дегенмен, салыстырмалы түрде алған да, ... ... ... ... екі ... ғана ... ... қатар тағы төрт облыста
демографиялық өсім сезілетін дәрежеде байқалып отыр ... ... ... Олар ... ... ... ... облысы, Атырау облысы және
Алматы облысы. Бұл аймақтардағы ... ... ... ... 20,7; 8,6; 12,1. ... ... 22,7; 7,2; 15,5., ... 21,8; 8,5; 13,3., Алматы облысы: 17,5; 9,2; 8,3.
Жоғарыда аталған алты облыспен ... да ... ... ... ... ... болуына халық санының табиғи
өсімі мүлдем байқалмайтын, байқалса да өте аз, баяу ... ... ... ... ... ... отыр. Атап айтатын болсақ, Шығыс
Қазақстан облысы, Қараған ды облысы, Павлодар ... ... ... ... ... ... өте аз, ... байқалмайтын аймақтар болып
саналады. Ал, Петропавл, яғни Солтүстік Қазақстан ... ... өсім ... кері бағытта жылжып, азаю ... ... ... туу ... 13,3 ... басымдылық көрсетіп отыр. Жалпы осы
аталған аймақтардағы ... ... ... бірнеше себептер
келтіруге болады. Дегенмен, бір қызығы, сол ... ... ... ... ... ... отырғандығы. Бұған көптеген
фактілер дәлел бола алады, мысалы, аймақтар бөлігіндегі халықтың 2006 жылғы
наурыздағы ақшалай табыстарына көз ... ... жан ... ... ... ... орташа табыс Оңтүстік Қазақстан облысына тиісті екен:
8848 теңге, ... ... 51,4%-ы ... екі есе аз ... ... ... Жамбыл облысында да жан басына шаққандағы ақшалай орташа табыс
республикалық орташа ... ... ... ... 9304 теңгеден аспайды.
Алайда, әлеуметтік жағдайы төмен болуына қарамастай бұл екі ... ... ... өсім ... ... ... ... нәтижеге ие.
1980 жылы қыркүйек айын да ... саны ... ... ... рет 15 млн.-ға жетті, ал 1989 жылы өткен санақ ... ... 16 ... да асып ... ... ... жылдар ел
демографиясы үшін кері әсерін тигізіп, 1980 жылы қол жеткізген 15 ... ... ... ... ... ... 2004 жылы 28 ... күні екінші рет
15 млн.-ды бағындыруға қол жеткіздік. Сол күні ... ... 760 ... дүниеге келген екен.
Жалпы, Қазақстан Республикасы Канада, Автсралия, ... ... секі лді ... ... бар, бірақ аз халық өмір сүретін
мемлекеттер қатарына жатады. ... ол ... ... ... ... ... ... үшін болашақта халқының сан жағынан
өсуін қажет етеді. Республикамыздың демография және миграция
Некедегі әйелдердің жас ... бала ... ... ... ... жасы ... ... деген қалауы ... ... ... |15-19 |20-24 |25-29 |30-34 |35-39 ... |45-49 ... | ... ... Ауыл |
2,2
2,4 |
2,4
2,7 |
2,5
3,0 |
2,7
3,1 |
2,7
3,4 |
2,6
3,5 |
2,9
3,7 ... | ... ... ... ... ... ... Шығыс |
2,2
2,7
2,4
2,1
2,0
2,1 |
2,2
2,9
2,4
2,3
2,4
2,2 |
2,3
3,3
2,7
2,5
2,2
2,4 |
2,6
3,4
3,2
2,5
2,6
2,5 |
2,6
3,6
3,3
2,5
3,0
2,7 |
2,4
3,6
3,4
2,5
2,7
2,7 ... ... | ... ... Кәсіптік
3. Жоғары |
2,4
2,3
|
2,5
2,6
2,4 |
2,9
2,6
2,5 |
3,2
2,8
2,7 |
3,4
3,0
2,8 |
3,2
2,8
2,8 |
3,4
3,1
2,9 |
2,8
2,8
2,6 | ... ... ... ... ... |
2,7
2,2
2,4 |
2,9
2,3
2,6 |
3,2
2,2
2,7 |
3,4
2,4
3,0 |
3,5
2,3
3,0 |
4,0
2,6
2,7 |
3,1
2,3
2,7 | |Жалпы |2,3 |2,5 |2,7 |2,9 |3,0 |3,0 |3,1 |2,8 | |
Отбасының ... ... ... ... ... рөл атқаратыны белгілі. ОНың сыртқы жағы ... ... ... ... ал ішкі жағы психологиялық мәнімен,
некелік өмірімен сипатталады. Отбасындағы ... ... ... ... ... ... мен рөлі ... анықталады.
Туу деңгейінің өзгеруіне әсер етуші субъектілердің ең негізгісі –
мемлекеттік ... ... ... ... ... Қандай да болсын
мемлекеттік немесе қоғамдық әрекеттің демографиялық жағдайға әсер етпеуі
мүмкін ... ... бұл – кез ... ... ... ... ... деген сөз емес. Осыған байланысты, ең ... ... пен ... ... ... ажыратып алған дұрыс.
Әлеуметтік саясат, көбінесе, өмір сүру жағдайын реттеуді, қиналған жандарға
әлеуметтік ... ... ... ... Ал, демографиялық
саясат, өзінің атына сай болғандай, ... ... ... ... ... мен ... өз ... міндет етіп қояды.
Демографиялық саясаттың 3 түрі
1) экономикалық түрі.
2) Әкімшілік-заңдылық ... ... ... түрі.
Тағы да айта кететін шындық бұл, демографиялық ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер
етпейтіндігі. Яғни, демографиялық феномендерді ... ... тар ... ... Өйткені демографиялық процестердің дербестігі, оның
ішінде экономикада, әлеуметтік, рухани және саяси салалардан автономдығы
дүниежүзілік тәжірибеден айқын ... ... та ... ... ... басқарылу икміне келеді. Дегенмен көші-қонды ... ... ... ... ... тым ... экономикалық
шығыны өте көп.
Жалпы, әлеуметтік саясат пен ... ... ... ... перодуктивтік қажеттілігі бар отбасылар мен жеке тұлғаларға
материалдық жағынан ... ... ... күн ... ... ... саясат, бір қырынан алғанда, демографиялық
саясаттың міндеттерін орындап, біршама оған ... ... ... ... ... жасайтын ықпалы аз.
Өз елімізде және шетелдерде, отбасының репродуктивтік жағдайын
анықтауға ... ... ... ... қарағанда,
отбасындағы ерлі-зайыптылардың ниет қылған балалар саны олардың нақты
күткен (нақты ... ... ... артық болып шыққан, яғни бұл
– көпшілік отбасылардың балалар ... ... ... ... ... ... осындай айырмашылықты дұрыс, яғни оңтайлы айырмашылық ... ... және ниет ... ... саны мен ... ... балалар
санының арасындағы оңтайлы айымашылық әлеуметтік саясаттың дәстүрлі жолдары
арқылы (жәрдемақы, ... ... туу ... ... ... ... ... та бұл әрекет жеткіліксіз. Халықтың репродуктивтік
мінез-құлқына туу ... ... ... әсер ететін саясат екі
бағыттағы іске асуы тиіс:
1) еліміздегі әрбір отбасының материалдық жағдайын сол отбасының ... ... ... толық өтей алатын дәрежеде жақсарту қажет.
2) тек қана бала санына ... ... ... өтеп қана қою емес,
сол бала санына деген қажеттіліктің өзін күшейте түсу ... ... ... саны ... қоғамымыздың демографиялық қиын ахуалдан
біржолата құтыла алады.
Бірінші ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, ол тек қана жәрдемақы мен льготтық ... ... ... ... Керісінше, сол әлеуметтік саясаттың арқасында
мемлекетімізде жәрдемақы мен льготтық ... ... ... күрт ... ... ... ... әлеуметтік саясат арқылы
қоғамымызда өзінің еңбек ... ... өмір сүре ... ... ... ... деңгейін көтеруге бағытталған мемлекеттік саясат пен қоғамдық
ұйымдар қызметінің екінші бағыты ... ... ... ... институт
ретінде мықтап орынғуына және азаматтардың отбасылық өмір мен балаға деген
қызығушылықтарын арттыруға бар күш-жігерін салуға ...... ... ... қоғамдық құрылымның ... ... Ол – ... бір ... ... ... ... және міндеттер үлгілерімен, ерлі-зайыптылар, ата-аналар
мен ... ... ... реттеушілікпен сипатталатын
әлеуметтік институт болып табылады.
Қоғамның негізгі мақсаты – адамдарды бақытқа бөлеу болса, ал мұның ... ... ... Отбасы қалыптасу үшін неке қалыптасуы қажет.
Неке – ерлі-зайыптылар ... ... және ... емес ... ... отбасын құру мақсатымен заңдарда белгіленген
тәртіппен тараптардың ерікті және толық ... ... ... ... әйелдің арасындағы тең құқықты одақ (15(.
Басқалай айтсақ, неке –ол отбасының заң жүзіндегі негізі, әйел ... ... ... ... негізінде құрылатын одағы, адамның
әлеуметтік-табиғи, сонымен бірге материалдық және ... өмір ... бала үшін ... құндылықтарды қабылдайтын әлеуметтік орта
болып табылады. Осында ол еліктеу ... ... ... ... ... ... Бала отбасында «қайта әлеуметтік дүниеге келеді» дегенім
артық болмас.
Табиғат берген нәрселерден айырылып қалмас ... ... ... үшін адам ... ... отбасы құруы керек және сол отбасы
мүшелерімен ... ... ... керек.
Отбасы тәрбиесі қандай болса, отбасының беріктігі сондай болмақ.
Ажырасу баланың 3 ... ... ... ... ... Ал ... жастарда
ажырасу балаға теріс әсерін тигізеді. 7 жасқа дейінгі балалар өздеріне
сенімсіздік білдіреді, және «ата-анамның ... ... ...... ой ... Ал ... ... балаларда ашуланшақтық сезімі пайда
болады. Бала ата-анасының ажырасуынан кейін 2 жылдай өз-өзіне келе алмайды
деген теория да бар.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ең ... ... ие ... ал ең ... көрсеткішке Маңғыстау облысы ие болды (2005ж-
3856). Ажырасудың үлкен көрсеткіші ерлер арасында 25-29 жас ... 20-24 жас ... көп ... Бұл ... ... ... ... нәресте әкелуге ең қажетті кезеңге келіп отырғаны бізді ... ... бұл туу ... ... және ... ... қатты әсер етіп отыр. Екеуара бас қосып, түтін түтеткен алғашқы 5
жыл ішінде ерлі-зайыптылардың ажырасуы жиі ... ... ... ... бұзылмауына тікелей ықпал етеді. Көп балалы отбасыларды, ... және одан да көп ... ... ... ... ... қарағанда
әлдеқайда төмен болады. Сөзім дәйекті болуы үшін келесі ... ... жөн ... жұбайлардың 18 жасқа дейінгі ортақ балаларының саны бойынша
ажырасулар құраған. Атап кететін бір ... ... ... қарағанда
ауылдық жерде ажырасулар аз келеді.
Енді ажырасулар ... ... өсу ... тоқталсақ, осы арада 4
факторды айтып кеткен жөн болар. Олар: а) қазіргі кезде ... ... деп ... а) ... ... ... ... келеді; в) ажырасу процедурасының жеңілдетілуі; г) қазіргі отбасы
мәртебесінің өзгеруі мен өз рөльдерін орындамауы және ... ... ... ... ... өмірінде, сондай-ақ
жеке адамның өміріндегідей отбасы бағалығы мен маңызының төмендеуі ... ... ... адам ... ... аз қанағаттандыратындығы
туралы куәладандыратынын айту керек. ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасының шиеленісуінен, қазіргі заманның
стиліне және ... ... ... отбасының неке-отбасылық
қатынасындағы көне дәстүр мен әдет-ғұрып бұлінгенін білдіреді. ... ... ... бала туу да аз болады. Көптеген еркектер мен әйелдер
ажырасқаннан кейін біраз уақыт немесе өмір бойы ... ... ... Және осындай үрдіс ата-ананың толыққанды тәрбиесіндегі эмоциялық
байланыстың әлсіреуіне әкеліп соғады, ал бұл тағы да ... ... ... ... соқтыратын себептерді негізінен 3 топқа біріктіруге
болады. Бірінші топқа – ... ... яғни ... ... ... ... біреуінің үй шаруашылығын жүргізуге икемнің ... оған ... ... материалдық жағынан қамтамасыз етілмеуі,
содан барып екеуінің еріксіз бөлек тұруы себепкер ... ... ... яғни ... ... ... мен содан туындайтын
шиеленістер ықпал етеді. Дәлірек ... ... ... ... ... өрескелдікті, өмірге көзқарастың әр түрлі болуын, ерлі-
зайыптылардың ... ... ... ... ... ... Осы ... ең басты алғышарттарының бірі – ... ... ... мен ... ... Күйеулері
маскүнемдікке салынған, өздеріне өрескел қылық көрсеткен, ... ... және т.б. ... ... ... әйелдері осы
себептерге орай ажырасады. Ер адамдар үшін, әдетте, әйелдер ... онда бұл ... ... ие ... Бұл дегеніміз – ең ... ... оның ... ... оның не ... есептеспеу, өндірістегі немесе кәсіби ... мен ... ... ... сөгіп-мұқату, ұсақ-түйек
қамқорлық жасағансу, күйеуінің достарына құрметтің көрсетілмеуі және т.б.
Екеуінің өмірге деген көзқарсатарының әр ... ... ... деп ... ... ... ... осындай көріністермен
үштасып жатыр. Бұл әйелдерге қарағанда ер адамдар үшін аса маңызды. Үшінші
топтағы ... ... ... яғни ... ... түсіп, көзге шөп салуын, ажырасуға бірден-бір себепкер болған жаңа
отбасын құруға ниеттерінің ауғандығын немесе жаңа ... ... ... ... және өзге де ... араласуын жатқызуға болады.
Үшінші топтағы алғышарттардың бәрі де бір-бірімен тығыз ... ... ... шөп салу ... екіншісінің көңіл аудармауының кесірінен
туындаса, ал ... үй ... ... ... ... ... және т.б. ... орай өріс алады.
Ал Қазақстанда аталған осы себептерден нақты қайсысы ... ... атау ... ... ... бірінші топтағы себеп біздің қоғамға тэн.
Баспананың жоқтығынан жас отбасылардың ажырасуы ... ... ... ... күнделікті өз өмірімізде де кездестіреміз. Осы аталған себептерді
қарастыра отырып, әр елде әртүлі көріністе болады. ... – арақ ... ... ... – жұбайлардың опасыздығы; Арменияда,
Грузияда, ...... ... қарамаушылық, т.б. Зерттеулердің
көрсетуіне қарағанда, некенің бұзылу себептері ... ... ... да ... Олар ... ... қыз ... білім ерекшеліктері, мәдени дәрежесі, жас ерекшеліктер, күйеудің,
қыздың ата-аналарының теріс әсерлері және т.б.
Сөйтіп, некенің тұрақсыздығын отбасын құрамын деушілер үшін де ... үшін де аса ... ... ... Ажырасуды «жағымсыз
құбылыс, үрдіс» деген бір жақты көзқараспен қарастыруға болмайды, себебі
некені бұзу ... ... ... ... ... әділдікті қамтамасыз етудің бірден бір құралы, олардың моральдық
негіздерін сақтаудың тұғыры ... ... ... ... берілген
еркіндікті асыра пайдалану да жақсы емес. Себебі адамдардың әр жағдайға
байланысты ... орын алуы ... ... дейтін болсақ, онда
ажырасуды негізсіз қаралай беруге де жол бермеу ... ... ... ... емес ... санын көбейтенін атап
кеткеніміз абзал. Соның нәтижесінде балалар ... ... ... ... ... одан әрмен түсіріп жіберетіні сөзсіз. Ал әкесіз өскен
бала ... ... ... болады деген күмәнім бар. Бұл анасының қамқорлық
жасаудағы тым шектен ... ... ... әр адам ... ... жеке өзі шешеді. Іргетасым мықты
болсын десең, оның негізінде, бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... «Кесе-шәйнек сылдырады екен»
деп бақан ала жүгіріскенше, ... ... ... ... ... айтқызбай-ақ қабақтан түсінгені жақсы. «Ел боламын
десең, бесігіңді түзе» демекші, ... ... ... ... ал
тәрбие арқылы адамдар өзінің алдында, жақындарының алдында, жалпы қоғам
алдында жауапкершілігін ... ... Осы ... ҚР ... ... сөзін келтіргім келіп отыр: «Тәлім-тәрбиеге мән бермеу
арқылы ертең ... ... өз ... ... ... Мен осыған
толық келісемін. Және қоғам үшін ... ...... ... ... өмір ... жатқан кездегі отбасының күйреуіне жол бермеу. Икемді
демографиялық саясат арқылы ... жас ... ... ... көп ... ... үндеулер тастап қана қоймай, оларды нақты
материалдық жағынан қамтамасыз етсе ғана бір нэтиже шығарына ... ... ... ... ... немесе белгілі бір жеңілдіктер арқылы
тұрғын ... ... жас ... ... ... жас нәрестеге
берілетін жәрдем ақының көлемін ұлғайтса, ол ... ... ... ... оны алу ... ... ... отбасы құндылығын артыру
мақсатында жаңа бағдарламалар шығарса; ... ... ... ... салауатты
өмір салтын жүргізуге баса назар аударылса, т.б. Әрине, осындай ... ... ... ... бірақ та бұл механизм толық 100% іске
қосылған жоқ.
Қорыта келгенде, ажырасудың жоғары деңгейі некенің қоғамдық ... ... ... ... ... жалпы көрсеткіші бола
алмайды. Қоғамда ... мен ... ... ... құндылық ретінде
қарау сақталған. Егер шынында да аталған мәселелер іске асырылса, онда ... ... ... және бәсекеге қабілетті 50 ел қатарына
қосыларымызға еш шүбә келтірмеймін.
Халықтық репродуктивтік ... әсер ... ... ... бір тобы – ... ... факторлар. Осы орайда,
адамның репродукциясына тікелей әсер ететін факторларды ... ... ... ... туудың медико-әлеуметтік проблемаларын
ашып көрсетті. ... ... ... маңызды рөлге ие екендігі
анықталады.
Медико-биологиялық тұрғыдан алып қарағанда ... ... ... ... периодтың ұзақтылығын айтарлықтай
дәрежеде қысқартады екен, оның үстіне сол қысқарған репродуктивтік аралықта
әйелдің баланы ... ... ... ... ... ... Мысалы, темір қоры жетіспейтін әйелдер бала көтеретін болса, сол
екіқабат кезінде әйел ... ... ... ... ... ... ауруына шалдығуы әбден мүмкін. Дені сау әйелдермен
салыстырғанда ... ... ... ... 30-45% ... ал дүниеге келген нәрестелерде өлім қаупі өте үлкен болады.
Қазақстан халқының ... ... ... ... ... ... халқымыздың күн көру ... ... ... байқауға болады. 1990-1997 жылдарды
салыстыратын болсақ, тамақтануға пайдаланатын негізгі өнімдердің жылдық
төмендейін ... ет және ет ...... сүт және сүт ... ... картоп – 4,5кг-ға, бау-бақша өнімдері – 20кг-ға, өсімдік майы –
4,5 кг-ға, жұмыртқа – 3,2 есе, балық пен ... ... – 5,5 ... қант ... ... жеміс – 2,5 есеге төмендеген. Оның есесіне тек қана нан мен ... ... – 1,3 ... артып Қазақстан халқының денсаулығына,
соның ішінде репродуктивтік қызметіне әсер етпей қоюы мүмкін емес ... ... ... ... ... жүйесінің қалыпты
деңгейінде қалыптасуы мен дамуында тамақтанудың рөлі ... Оның ... ... табиғатынан циклды болып келеді, сондықтан белгілі
бір заттарға болатын қажеттілік организмнің ... ... ... ... ... ... ... процестеріне, соның ішінде халықтың көбею
процесіне кері ықпал жасап отырған бүкіләлемдік ... бірі ... ... ... ... ... планетамыздың
экологиялық сипатын түбегейлі өзгеруге әкеп ... ... ... ... ... ХХ ... еселеп дамыды. Экологиялық проблема адам организміне
өз зиянын тигізбей қоймады. Әсіресе, репродуктивтік тұрғыдан алып қарасақ,
ер ... ... ... ... ... зерттеулердің нәтижесіне
қарағанда 1940-1990 жылдар ішінде ер адамдардағы сперма концентрациясы ... 66 ... ... (1,7 есе) ... ... ... баласына өз организмі үйренбеген, әр түрлі,
жаңадан пайда болған химиялық, ... ... кері ... тура ... ... ... ... да территориясы жағынан алғанда ... ... ... Олар өз ... ... кері ... ... отыр. Мысалы, Арал маңындағы
бүлдіршіндердің 87% дымкес ... Ал, ... ... ... үшінші сәби өлі немесе кемтар болып өмірге келетіні де шындық.
Ендігі бір мәселе – ... ... 1995 ... ... аборт
көрсеткіші өз шыңына жетті. Сол жылдары әрбір 100 тууға 81 аборт сәйкес
келген. Сәйкесінше, ... ... ... өте ... ... бала ... аяқталады. Нәтижесінде, дүниеге перзент ... ... ... 10 ... ... осы ... салдарынан осындай
жағдайда қалған. Айта кету керек, әйелдер көбіне негативті жағын ... ... туу ... реттейтін құрал ретінде пайдалана береді. Ал,
дәрігер-гинекологтардың айтуынша, аборт – бұл әйел ... ... ... проблемалардың бірі.
Әйелдеріміздің денсаулық индексі бүгінгі таңда 15%-дан аспай отыр.
Яғни, бұл – әрбір 100 әйелдің небары 15-інде ғана ... пен ... ... ... ... сөз [18, ... ... зерттеу нәтижелері көрсеткендей, ана болу кезіндегі
өліп кету, ... ... ... өріс ... әйел ... болу ... ... қалуы, жалпы халқымыздың сандық және ... ... ... ... бір ғана аборт проблемасы
себеп болып ... ... ... ... жұмыстары жүргізілген
мемлекеттердің жартысынан көбінде отбасын құрмаған ... ... ... жоғары дәрежеде болған. Егер, туу ... ... ... ... ... ... ... онда жоғарыда аталған факт, яғни
аборт проблемасы демографиялық ... ... ... ... ... ... ... 20 жасқа дейінгілер арасында өте жоғары екендігі
байқалған. Осы ... әр ... ... 22-33% ... ... ... төмен деңгейіндегі көрсеткішіне 40 жастан жоғары әйел ... ... ... одан да тереңдей түскен болмаса, азайған
жоқ. Әсіресе, соңғы уақытта жасөспірімдер арасында жүктіліктің өсіп, ... ... ... ... ... саны ... ... Ал, бұл өз
кезегінде құрсақ ... ... ... ... ... туу
көрсеткішінің төмендеуіне әкеп соғары сөзсіз.
Қазақ аналарының бала туудан қашқақтауына түрткі болып отырған ... ... ... ... ... ... еліміздегі
перзентханалардың сан жағынан жетіспеушілігінде ... ... ... ... ... тапшылығы бар деп те айтқым келіп отырған ... ... бір ... перзентхана проблемасы «тырнақ астынан ... ... ... ... ... ... ... Бірақ шынымен де
еліміздегі перзентхана ... ... ... Сонау кеңес өкіметі
кезінен әбден орыстанып, ... ... ... ... ... ... келуін белгілі бір мөлшерде шектеп отыр.
Өйткені қазір кез-келген ... бас сұға ... ... ... орысша «шүлдірлеген» дәрігерлерді, ақ халат киген акушер
– гинеколог еркектерді, ... сау ... ... ... алуға
үгіттейтін жалаңдаған дәрігерлерді жолықтырасыз. Әйел затына тән мамандықты
(акушер- гинеколог) еркектер ... ... ... өзі ... ... ... Бұл күнде екі гинеколог-акушердің бір ер адам. ол ол
ма, тіпті «мұндай жұмыс морольдық жағынан да, күш- ... ... да ... лайықты» деген ұстаным қалыптасып барады. Екіншіден, әбден көзге
үйреншікті болып, құлағымызға ... ... бала ... еркектердің
алатын жалақысы көп.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кез келген қоғамдағы демографиялық процестер тікелей адамның
репродуктивтік, ... ... ... шығуына қарамастан, өзінің
автономдылығымен, 100 пайыз реттеуге келмейтіндігімен ... Бұл, ... ... процестер тек қана бір ... ... ... ... ... қарай жүріп отыра береді деген
сөз емес. Яғни ... ... де ... ... ... соң кері
бағытта қозғала бастауы мүмкін. ... де, ... ... лайықсыз түрде қозғала отырып, өзінің негативті ... ары ... ... бөгет болмауы үшін адамзаттың саналы түрде
демографиялық процестерді қадағалуына тура ... Дәл ... ... де ... көлденең тұрғаны бүгін ғана белгілі болған жоқ. Оның
үстіне, ... ... ... өзінің әралуандылығымен,
күрделілігімен ерекшеленетіндігі ... ... осы ... ... ... ... ... жағдайды қалпына
келтіруге біріге отырып ат салысуын ... етуі ... ... ... ... ... процестерге баға
берудің статистикалық әдісін қолдана отырып белгілі бір сипаттағы қорытынды
жасауға болады. Жалпы, ... яғни ... ... ... ... ХХ ғасырда бірнеше рет байқалып отыр. Алдыңғы үш ретте
ол өте күшті болған еді. ... ... ... ... ... ... ол ... тұрғындардың сан жағынан азаюы
күшті әлеуметтік сілкіністермен -1) Бірінші дүние жүзілік соғыс пен ... ... ... 2) ... аштық пен репрессия, 3)
1941-1945 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғыспен байланысты болса, ... ... ... ... ... демографиялық мінез-құлықтарымен
тығыз байланысты болып отыр. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... мен ... ... байланыс өте
тығыз емес. Сондықтан да, қазіргі кездегі тұрған халықтың азаюы тоқтату,
туу ... ... ... үш ретпен салыстырғанда күрделі, өйткені ол
кездегі себеп өлім- жітімнің уақытша опатты өсуі еді. ОЛардың аяқталуымен
тұрғын халықтың ... ... ... көбейіп, өз қалпына келе бастайтын. Ал,
қазіргі ... ... өсім ... ел халқының қалыпты жағдайда келуіне
сену ққиынырақ, ... ... ... ... азаюы ұзаққа
созылуы мүмкін. Демограф ғалымдар мен БҰҰ-ның болжамы бойынша ... ... ... саны ең ... ... 15 млн. 778 мың адамды, ал
орташа болса 15 млн. 328 мың адамды, ал ең төмен ... 14 млн 885 ... ғана ... ... ... Бұл ... – бізің Республикамыздың
халық саны әлі де 1979-жылғы саның көрсеткіштері бойынша тіркелген 14 млн.
684 мың адамнан аса ... ... Ал, ... ... ... ... 2015-жылы 18 млн.-ға жетуі мүмкін.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Донабаева Б.К. Проблемы демографии в республике Казахстан и пути их
решения /Актуальные ... и ... ... здорового
образа жизни в рамках стратегии «Казахстан – 2030», – Алматы, 1998,
70-72 бет.
2. ... Н.А., ... С.Г. ... ... в ... ... прогноз) /Охрана репродуктивного здоровья
женщин, 1996, 3-11 беттер.
3. Алексеенко А.Н. ... путь ... ... /Вестник Евразии. – 2004, – №1(24), 122-
152 беттер.
4. ... В.М. ... ...... 2007, 7-бет.
5. Перепелкин Л.С. Демографические процессы в регионах Еврази и ... в ... ... – Москва, 2005, 17-бет.
6. Шелестов Д.К. Демография: История и современность. – ... ... ... В.А. ... ... для вузов, – Москва, 2003, 9-бет.
8. Демографический статежегодник Казахстана, 2007, Алматы, 2007
9. Уровень жизни населения РК, ... ... ... Г.И. Репродуктивное поведение и особенности формирования
семьи в Казахстане. Здравохранение Казахстана. -1989.-№7. 21-28
беттер.
11. БҰҰДБ адам дамуы ... 2006 ... ... ... ... арналған жаңа технологиялар. Алматы, 2006. 130-140 беттер.
12. Қазақстан цифрларда, Алматы. 2006.
13. ... А.Б. ... ... ... и будущее.
Четвертые Валентеевские чтения /Сборник докладов под.ред. Елизарова
В.В., ... В.Н. – ... 2005, 94-99 ... ... В.В.Рождаеность /Социально – психологическое аспекты. –
Москва, «Мысль», 1971, – 3-5 бет.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы демографиялық процестер42 бет
Шыңғыс хан мемлекетінің нығаюына түрік тайпаларының ықпалы6 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«Қазақстандағы демографиялық процестер»148 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Ақтөбе облысының демографиялық дамуының қазіргі жағдайы54 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь