Қазақстанда және дүние жүзінде атом энергетикасы

I. Кіріспе
II. Қазақстанда және дүние жүзінде атом энергетикасының даму болашағы
Атом энергиясы
Атом электр станциясы ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы
2.3 «ЖАЭТ» АҚқызметін басқару.
2. 4. ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы қызметінің
технико . экономикалық көрсеткіштерін талдау.
2.5 . ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы қаржылық экономикалық қызметін талдау.

III Корытынды
IV Қолданылған әдебиеттер
Республика жерінде дүниежүзілік уран қорының 29% шоғырланған, бұрынғы Одақтағы уран шикізатының 70% өндірілді, ол 1,4 млн.т. құрады.
Бүгінгі күнде табиғи уран өндіретін 7 кеніш және 3 өңдеу зоводы (Ақтау және Степногорск) бар.
Бұл кешен жұмысын атомдық энергетика мен өнеркәсіп кәсіп-орындарының Қазақ мемлекеттік корпорациясы (АТЭОК) үйлестіреді. Оның құрамына Каспий маңындағы тау «Каскор» компаниясы), Тыңдық тау-кен химиялық комбинат, Үлбе металлургиялық зауыт және т.б. зауыттар мен комбинаттар кірді. Олар бүрын уран өндіретін. Енді сирек түзгілер, асыл металдар, тыңайтқыштар және халық түтынатын тауарлар өндіруді көбейте бастады.
Ақгауды және баска ел мекендерін энергия және тұщытылған сумен камтамасыз ететін республикадағы жалғыз атом реакторы бар Маңғышлақ энергокомбинаты корпорация мүшесі болды. Корпоорацияға Семей полигонында орналасқан „Сәуле" ғылыми-өндірістік бірлестікте кіреді, онда бүкіл дүние жүзінде жоқ қондырғылар және оларды толығымен игерген білікті мамандар бар.
Атом стансаларына керек уран қоры біздің республикада жеткілікті. ТМД-ғы барланған уран қорының жартысы дерлік Қазақстанда орналаскан. Уранды республика шығарады, өңдейді, бірақ республикада оны пайдаланатын ешкім жоқ. ТМД елдерінде өз урандары жеткілікгі. Шетелге сатуға шығарғанда көп қиыншылықгар кездесіп тұр: бастысы бөсекелестер көптігі. Міне осы мөселені шешу жөне Қзақстан уранды толығымен өндей алмагандықтан Ресей көсіпорьшдармен ара катынас жасау, атом энергетикасын дамыту АТЭОК-ның негізгі міндеті.
Қазақстан жер қойнауындағы көмірсутек отынының зор қорына қарамай экологиялық себептерге байланысты ХХІ-ғасырда ядролық энергетиканы да дамытуға тура келуі мүмкін. Оны істегенде асыкдай жан-жақты зерттеп абай болу керек.
Қазакатанда 1972 жылдан бері жалғыз атом стансасы (Маңғышлақ энергокомбинат құрамында) істейді. Ол электр энергия (125 МВт) жөне тұщы су (10000 т/төул) өндіреді, будың бір бөлігі тәсілдемелік пайдалануға жіберіледі. Онда пайдаланатын жылдам нейтрондық реактор БН-350 тозып қалды. Болашақта не істеу керек? Әрине, жанжақты қауіпсіз атомдық станса-лар сальнғаны жөн. Атом стансалары мен уран кәсіпорындарынан шыкқан зиянсөулелі (радиоактивті) қалдыктар мұқият жерленуі керек. Қазір Қазақстанда қалдықтарды жерлеу жүйесі жоқ. Бұл мөселенің шешімін корпорация іздестіруде. Ол үшін бүрынғы Семей полигонындағы штольнялар мен скважиналарды немесе Азғыр полигонындағы тұздағы скважиналарды пайдалануға болады.
1. Дүкенбаев К.Д. Энергетика Казакстана. Движение к рынку.-Алматы:
Ғылым, 1998.-584 с.
2. Дүкенбаев К.Д. Өмір өзегі. – Алматы, 1996. – 272 б.
3. Алияров Б.К. Освоение сжигания экибастузского угля на тепловых электрических станциях. – Алматы: Ғылым, 1996. – 272 с.
4. Нұрекенов Е., Темірбаев Д.Ж., Алияров Б.Қ. Жылутәсіл атауларының орысша-қазақша сөздігі – Алматы: РБК, 1997. – 77 б.
5. Аяпова Ж.Ж., Арынов Е.М. Іскер адамның орысша-қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі. – Алматы: Инкар, Тұлға, 1993. – 320 б.
6. Құсайнов А., Нұржанов Б., Шотанов Ж., Балабатыров С., Жұмақанов Т. Электр техника мен электр энергетика терминдері. – Алматы: Санат, 1994
        
        МАЗМҰНЫ
I. Кіріспе
II. Қазақстанда және дүние жүзінде атом энергетикасының даму болашағы
1. Атом энергиясы
2. Атом электр станциясы ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы
2.3 ... ... ... 4. ЖШС ... Казатомпром Ақтау қаласы қызметінің
технико - экономикалық көрсеткіштерін ... . ЖШС ... ... ... қаласы қаржылық экономикалық қызметін
талдау.
III Корытынды
IV ... ... ... ... уран ... 29% ... бұрынғы
Одақтағы уран шикізатының 70% өндірілді, ол 1,4 млн.т. құрады.
Бүгінгі ... ... уран ... 7 ... және 3 ... ... ... Степногорск) бар.
Бұл кешен жұмысын атомдық энергетика мен өнеркәсіп кәсіп-орындарының
Қазақ мемлекеттік корпорациясы (АТЭОК) үйлестіреді. Оның ... ... тау ... ... ... тау-кен химиялық комбинат, Үлбе
металлургиялық зауыт және т.б. зауыттар мен комбинаттар кірді. Олар бүрын
уран өндіретін. Енді ... ... асыл ... ... және ... тауарлар өндіруді көбейте бастады.
Ақгауды және баска ел мекендерін энергия және тұщытылған ... ... ... ... атом ... бар ... ... мүшесі болды. Корпоорацияға Семей ... ... ... ... ... онда ... ... жоқ қондырғылар және оларды толығымен игерген білікті мамандар бар.
Атом стансаларына ... уран қоры ... ... ... ... ... уран қорының жартысы дерлік Қазақстанда орналаскан. Уранды
республика шығарады, өңдейді, бірақ республикада оны ... ... ТМД ... өз ... ... ... сатуға шығарғанда көп
қиыншылықгар кездесіп тұр: бастысы бөсекелестер көптігі. Міне осы мөселені
шешу жөне ... ... ... ... ... Ресей
көсіпорьшдармен ара катынас жасау, атом энергетикасын дамыту АТЭОК-ның
негізгі міндеті.
Қазақстан жер ... ... ... зор ... ... ... ... ХХІ-ғасырда ядролық энергетиканы ... тура ... ... Оны ... ... ... зерттеп абай
болу керек.
Қазакатанда 1972 жылдан бері жалғыз атом ... ... ... ... Ол ... энергия (125 МВт) жөне тұщы су
(10000 ... ... ... бір бөлігі тәсілдемелік пайдалануға
жіберіледі. Онда ... ... ... ... БН-350 тозып қалды.
Болашақта не істеу керек? ... ... ... ... ... жөн. Атом ... мен уран ... шыкқан зиянсөулелі
(радиоактивті) қалдыктар мұқият ... ... ... ... ... жүйесі жоқ. Бұл мөселенің шешімін корпорация
іздестіруде. Ол үшін ... ... ... ... мен
скважиналарды немесе Азғыр полигонындағы тұздағы скважиналарды пайдалануға
болады.
Бүкіл дүние жүзіңде АЭС ... ... ... ... ... ... Бір катар елдерде АЭС үлесі бүл шамадан едәуір артты:
Дүние ... 16,5% ... 88,1 ... 78 ... 59,4 ... 50 ... 47 ... 43 ... ... 40,3 ... 39,3 ... 36,7 ... 35,6 ... ... ... ... ... жалпы қондырылған қуаты 356235
МВт 428 ядролық энергетикалық құрылмалар пайдалынады. АЭС-лар 18 елде
салынып ... онда ... ... 55866 МВт 61 ... ... ... ... саны және олардың куаты бойынша ... — 109 ... 104809 ... — 56 ... 60357 ... — 48 энергоқүрылма 39641 МВт
Ресей — . 29 энергоқұрылма 21242 МВт
Германия — 20 энергоқұрылма 22529 ... ... ... ... 109 энергокұрылмалары пайдаланады, олардың
жұмыс істеу мерзімі орташа алғанда 17 жылға жетті. Эр АЭС-ның болашағы жеке-
жеке аныкталады.
Соңғы жылдары әр ... ... ... ... АЭС пайдаланудан
шығарылды.
АҚШ атом энергетикасының қазіргі жағдайына жасалған талдау бұл саланың
жақын арадағы 10-15 жылғы даму болашағы белгісіз ... ... ... ... ... мен Францияда) бірнеше атом
энергокұрылмалары салынуда. Тек Үлыбритания мен Францияда ғана жаңа ... ... ... ... ... қауіпсіздігін жоғарлату үшін АЭС-терді жер астында
орналастыруға назар аударып отыр. Мысалы ... 2000 ... ... ... 11-і ... керек. Жерастылық АЭС-терді салғанда ... ... ... ... ... ... бүл тәсіл туралы мамандар әлі бір
пікірге келе алмай отыр.
Қазіргі кезде өзектік (ядролык) ... ... ... тек объективтік экономика қағидаларымен айқындалмайды. Көп
мемлекеттер АЭС-да істеп шықкан отынды өндеп ... ... үшін ... ... Оған қыруар қаржы бөлініп отырды. Қазір Қазақстан ядролық мемлекет
статусынан бас тартгы. Енді бізге плутоний неге ... Тек ... ... ... плутонийді бір жыл сақгау 5 доллар түрады.
АЭС-ньщ салуды бағалағанда есепке алынатын жөйттер:
• үран ... ... ... ... жөне ... ... болуы, қалдыктарды сактау;
• дөстүрлі отынның болуы және оларды жеткізу;
• энергомөшине жасау ... ... ... және ... ... деңгейі;
• сыртқы саясат стратегиясы.
Бүл көрсеткіштердің ... ... ... ... түрінде
түжырымдай алмайсыз. Бір кВт куатгы іске қосудың үлестік ... және ... ... қүны өте ... ... және ... төмендетіп алынады,
ал мынандай жәйттер:
• қондырғыны бейқұрау (демонтаждау) ... ... ... ... ... қалдықгарды сақгау зардабын жою;
• гылыми зерттеу ... жөне ... ... шығындары;
• сыртқы саясат стратегиясы
өнім (электр энергия) құнына кіргізілмейді, басқа көздерден алынады деп
көзделеді.
Казақстанда АЭС-ды салуды жақгаушылар:
... ... жөне ... ... ... ... ... жөне өнеркөсіптік инфрақұрылымды;
• отын құнын жөне оны жеткізуді тілге тиек етеді.
Жоғарыда айтылғандай үстірт ... АЭС ... ... ... ... (1.4.1 жөне 1.4.2-кестелер).
Атомдықэнергетиканы дамытуды қарастырғанда ең бір басты мөселе: ... ... ... сияқгы апаттар болмайды десек, яғни АЭС жобалық
(апатсыз) ... ... ... оның ... ... тигізетін ықпалы
әзірше ешкімге дәл белгісіз. Тек жеке жәйттер белгілі:
• АҚШ-та АЭС-дың айналасында бастапқы 10-15 ... сүт ... ... көбейгені байқалды;
• неміс АЭС-ның айналасында балалардың қан аурулары өсті;
• Швейцария АЭС-ның жақын ... ... ... ... ... АЭС ... ... ережелерін орындағанда" радиоактивті ұзақ өмір
сүретін изотоптарды: криптон — 85, көміртек — 14, сутек — 3 шығарады.
Мысалы, ... ...... ... ... ... мың есе
өсті. Бүл жер биологиясына калай әсер етеді? Ол белгісіз. Осындай мөселелер
көп туындап жатыр. Олардың адамзатқа, ... ... ... ... ... ... ... былай деп жазады: „атом энергетикасын дамутыға жүмсалған
қаржының 15%-і елдің (ССРО-ның) барлық энергетикалық ... ... ... күн энергетикасын жасауға жетер еді". Осы ... аз ... ... ... ... ... кеңінен мәлім.
Қазақстанда электрмен қамдауда тапшылық болуына байланысты ... ... ... ... туралы сөз болуы ықтимал. Бүрынғы Одақ
атом ... ... ... қалған өкілдері, Ресейдің жөне дүние
жүзінің кейбір ... ... ... ... ... Батыс
алқабында, Арқалық, Қызылорда аймағында АЭС және ... ... ... ... республикада электр энергия тапшылығы да
бар, ядролық отын өңдіру де бар, көп ... АЭС ... ... Осы жағдайды пайдаланып көп адамдар теледидар мен газет арқылы
қоғамдық пікірді өз ... ... ... ... олар ... цифрлық
көрсеткіштерді келтірмейді. Қолдарында ол ... ... ... ... дамуын қолдамайды.
АТОМ ЭНЕРГИЯСЫ
Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану ТМД-да басталды. 1954 жылдың
27 маусым күні ... ... ... ... ... ... ең
тұңғыш атом электр станциясы іске қосылды,
1986 жылдың басында ... ... 26 ... 370 ... ... жасады. Олардың жалпы куаты 250 млн. ... ... ... ... АЭС энергетика саласында жетекші роль атқаруда. ... ... ... ... 30%-і, ... —35, Швецияда—39,
Бельгияда —50, Франциада 65%-і атом электр станцияларында өндірілуде. 1984
жылы барлық өндірілген ... 12%-і ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын энергияның 20%-і АЭС-ларда ... ... бар. ... ... ... үлес ... әлдеқайда жоғары
болмақ.
Осындай табысқа ядролық энергетика өте аз уақытта — 30 жыл ... ... жылы атом ... ... қуатын 370—400, ал 2000 жылы —580—-
800 млн. ... ... ... ... ... ... не? Осы энергияның мән-сырын түсіну үшін
алдымен ... ... ... ... ... сөз ... онаң соң ... көшейік.
Біз көмірде, мұнайда, газда энергия бар екенін білеміз. Бұл химиялық.
энергия. Ал осы химиялық энергия жоғарыда ... отын ... ... сіз ... ... ... 1 кг ... 10 таразы
тасын алдыңыз және сіз әрбір тастың 1 кг ... ... ... ... ... ... жинастырып өлшегеніңізде, оның салмағы сіз күткендей 10
кг болмай, 9,9 кг болып шықса, сіз ... ... ... ... де ... Ал ... ... құбылысы сағат сайын, секунд ... ... ... ғаңа ... ... мен ... жанатын оттықтарда, әрбір
үйде тұрған газ плиткаларында газ жанған уақытта болып жатады.
Көміртек жанғанда көмір қышқыл газы ... ... ... 12 ... ... 32 кг ... жұмсалып, 44 кг көмір кышқыл газы алынуы
керек. ... ... ... ... 44 кг-нан грамның миллионнан 4
бөлігіндей (0,000004 г) аз ... ... ... сонда бұл
салмақ қайда кетті ? Жану реакциясы кезінде тек жану ...... ... ғана түзіліп қоймай, жылу энергиясының бөлінетіні белгілі. Жоғалған 4-
106 грамм ... осы ... ... үшін ... ... мысалдан зат массасы мен энергиясы тікелей. байланыста екенін
көруге болады. Зат ... мен ... ... байланысты
салыстырмалылық теориясының негізін қалаушы А. Эйнштейн ашқан.
Салыстырмалылық теория ядро массасы мен оның ... ... ... ... ... = mc2,
(2,1)
мұндағы Е — энергия; т — ... с — ... ... ... жоғары, элементтердің (уран, плутоний; торий) ауыр
ядроларының бөліну реакциясына дейінгі салмағы бөлінгеннен ... ... ... салмағына қарағанда артық болады. Бөлінбеген ядро массасы
(т0) мен олар бөлінген уақытгағы ... ... мен ... (т) ... ... ... ... көрсетуге болады:
т0 — т = Е/с2.
1 кг 235 U ыдыраған уақытта 1,9- 1010 ккал (жылу ретінде) ... 2,22 ... ... ... ... Ал 1 кг ... отын 7000 ккал жылу береді.
Демек, жылу бергіштігі жағынан 1 кг 235 U 2,7- 106 кг ... ... яғни 1 г 235 U ... жылу мөлшерін алу үшін 2,7 т шартты
отын жағу қажет.
Бұл заңдылыққа сәйкес заттың 1 г ... 21,5 ... ккал ... ... Бұл өте көп шама 1 ккал— 1 кг судың ... ... ... үшін қажетті жылу мөлшері. Егер де 1 г ... ... ... ... ... онда ... энергия 5 — 10 адамның өмір
бойғы мұқтаждығын өтер еді. Әзірше бұл тек ... ... ғана ...... өте ... ... оның шамасы мөлшермен миллиметрдің
бес миллионнан бір ... Осы ... ... негізгі бөлшектер оның
ортасына ... ядро ... ... екі ... ... — протон мен нейтроннан тұрады.
Нейтронның ешқандай электр заряды жоқ, ал ... оң ... және ... ... шамасы электрон зарядына тең.
Жану реакциясы кезінде заттардың қосылып жаңа зат түзілуіне байланысты
жылу ... ... Ал ... ... жеке кіші ... ... қандай жағдай байқалған болар еді? Ал бұл энергия
емес.олай болса, жаңағы жоғалған 0,1 м.а. б-не ... ... ... ғылымда атомның масса ақауы ... ... ... ... ... ... ... болу үшін бірнеше
элементтердің массаларының ақаун және олардың нейтрондары мен протондарының
қосындысына тең масса сандарын ... Бұл ... ... 2.7 ... ... – к е с т ... ... |Протондар саны|Масса |Масса ақауы |
| ... | ... ... | | | |б. ... |1 |1 |2 |0,0024 ... |2 |1 |3 |0,009 ... |2 |2 |4 |0,03 ... |3 |3 |6 |0,034 ... |6 |6 |12 |0,1 ... |54 |42 |96 |0,88 ... |82 |57 |139 |1,23 ... |143 |92 |235 |1,91 ... осы жайды . қорытындылай отырып, жоғарыда айтылған мысалға ... Егер уран ... алу үшін ... мен ... атомдары қосылып
және осы қосылу реакциясы жүру үшін қосымша энергия ... ... ... онда уран ... ... мен лантан атомдарына ажыраған уақытта
энергия бөлуі тиіс кой. Бұл пікір ... ... Ауыр атом ... ... жылу ... ... ... жүреді. Міне, осылай
энергия алудың жана тәсілі ашылып, ғалымдар табиғаттын тағы бір сырын ашты.
Бұл жерде осы ... ... ... ... байланысты ағылшын ғалымдары Э.
Резерфорд және Д. Чэдвикті, даниялық Н. ... ... Э. ... ... Д. ... И. Гуревичті, Д. Лан-дауды, И. Померанчукты, Г.
Флеровты, И. Курчатовты, немістер О. Ган мен Ф. ... ... және Ф. ... және ... да ... ... ... айта
кетуге болады.
Атом ядросы екі түрлі элементар бөлшектерден: заряды е=1,6-1019 Кл,
массасы т = 1,672*10 кг ... мен ... т=1,674 1027 кг ... ... ... саны (Z) атом ... электрондар санына тен,
яғни Менделеев кестесіндегі элементтің атомдық реттік нөмірлеріне тең.
Ядродағы ... (Z) саны мен ... (N) ... ... ... сан деп аталады
A = Z + N
Ядроның ... ... ... r0= (1,3— ... ал ... , я=
1,3- 1017 кг/м3, ця=5,05- 10-27 Дж/Тл.
Ядролык бөлшектер (нуклондар) арасындағы ... ... ... ... ... ... ... бар:
1. Ол күштер (әсер ету радиусы г=2,2- 10-15 м) ... ... Бұл ... ... ... ие ... Бір нуклон тек белгілі
нуклондармен ғана әсерлеседі.
3. Ядролық ... ... ... ... яғни екі протонның, екі
нейтронның және нейтрон мен прохонның өзара ... ... ... Бұл ... ... кездесетін күштердің ен куаттысы, мысалы,
электромагниттік ... 100 ... ... сондықтан
нуклондардын өзара әсерін
көбінесе өзара ... ... деп ... ... ... ... ядроны түгелімен жеке кинетикалық
энергияға ие болмайтын нуклондарға ... үшін ... ... Z —
протондар мен N = A—Z —нейтрондардан ядро ... ... ... ... ... тең.
Француз физигі А. Беккерель (1896 ж.) мен ерлі-зайыпты Кюрилер (1896-
—1898 жж.) радиоактивтік деп аталатын кұбылыс ... ... ...
атом ядросы өзгерісі салдарынан өздігінен сәуле шығару ... ... ... ... ... атомдары сәулелерін шығара
отырып, басқа бір элемент атомына айналады. 1903 жылы ... ... ... ... ыдырауынан болады деген батыл ... ... ... ... ... ... ... үш түрлі
болатындығы ... Он ... ... - ... ... а-бөлшегінің абсолют энергия
шамасы электрон зарядының абсолют шамасынан екі есе көп, яғни 2е-ге ... ... ... ядросының массасына тен. а-бөлшектердің өтімділік
қабілеті өте аз, ол қалыңдығы 0,1 мм ... өте ... ...... ... ... жылдамдықтармен қозғалатын
электрондар, зат ... ... ... олар аз ... ... 2 мм ... пластинка ғана оларды түгелімен өткізбейді,
3. ү-сәулелер — толқын ... өте аз (λ= 10-10м) ... ... таралу жылдамдығы с=3*1018 м/с, өте күшті өтімділік
қабілеті бар. ү-сәулелердің жұтылу ... ... ... атомдық
нөмірі артқан сайын өседі. Қалыңдығы 1 сі ... ... ... не бары екі есе ... ядро 2е он ... ... және ... ... ... төрт бірлігіне кемиді. Осының нәтижесінде элемент периодтық
жүйенің бас ... ... екі тор ... ... ... ... ... белгіленеді, ядроның заряды
символдың сол ... ... ... ... ал атомдық масса сол
жақтағы жоғары индекс түрінде жазылады.
β-ыдырауда ядроңың заряды бірге артады да, ... ... ... ... ... периодтық жүйенің соңына жақын бір тор ... ... ... ... ұшып ... Ядроның ішіндегі нейтрон
протон мен электронға бөлінеді. Протон ядрода қалады да, электрон сыртқа
ұшып шығады. Ядроның массалық саны ... ал ... ... ... Мұнда теңбе-тең ядролар энергиясы түрліше электрондар
шығарады. Алайда ... ... ... ... екендігіне
қарамастан, жаңадан пайда болған ядролар бірдей болады. Ал электрон ұшып
шықканнан ... ... бір ... яғни бір ... заряды артық калады.
В.Паули (1931 ж.) ... ... ... ... және ... ... ... көзге көрінбейтін бөлшек әкетеді деген болжам айтады.
Бұл бөлшектің ... жоқ, ... өте ... әрекеттеседі, оны Ферми нейтрино
деп атады. Нейтрино 3-108 м/с ... ... ... ... ... у антибөлшегі бар (антинейтрино v). Нейтрон протон мен
электронға ыдырағанда дәл осы ... ... ... ... да протон мен электрон энергияларының
қосындысынан ... ... ... ... ... алып ... ... жүзінде 1956 ж. ашылды.
Бастапқы t=0 уақытта радиоактивті атомдар саны Nо - болса, онда ... t ... ... ... қалған N атомдар саны радиоактивтік
ыдыраудың негізгі ... ... ... ... (Т1/2)— радиоактивтік ыдыраудың жылдамдығын
сипаттайтын негізгі ... ол ... ... ... ... жартысы ыдырайтын уақыт.
Жартылай ыдырау периоды неғұрлым кіші болса, атомдар соғұрлым аз өмір
сүреді және ... тез ... атом ... ... ... ... атом
кабыршақтарындағы электрондар саны, демек, изатоптардың химиялық ... ... ... ... ... әр ... Сонымен бірге ядролар
радиоактивті де, тұрақты да бола алады. ... ... ... ... дет изотоптары бар екендігі анықталды. Әсіресе,
сутеқтің ... ... ... ... ... 2 ... протон -
дейтерий, ал 3 болатын ... деп ... ... ... ... β-радиоактивті, оның жартылай ыдырау периоды І2 ... ... ... ... ... және ... ... көздер ретінде кең түрде қолданылады. Атом ядроларының элементар
бөлшектермен немесе бір-бірімен өзара әсерлесуі кезінде болатын өзгерістер
ядролық реакциялар деп ... а ... X ... ... ... пен У ядросы пайда болады.
Ядролық реакцияның энергетикалық ... деп, ... мен ... ... ... және реакциядан кейінгі тыныштық
энергияларының айырымын айтады. ... ... ... ... ... ... кинетикалық энергияның өзгеруі ... ... мен ... тыныштық энергиясының өзгерісіне тең. Егер ядролар
мен ... ... ... ... ... ... қатысқанға дейінгіден көп болса, онда энергия бөлінеді, ал кері
жағдайда ... ... ауыр ... ... нейтрондармен атқылағанда, олар
екі бөлікке бөлініп ... ... мен ... ... Уран ... О. Ган мен Ф. ... (1938 ж.) ... шыққан нейтрондар басқа ядроларды тағы екіге бөледі, сөйтіп
кете береді. Бұны ыдыраудың ... ... деп ... ... ... нейтрондардың көбею коэффициенті k-мен сипатталады:
Ядро бөлінгенде әрбір ... ... ... ... 1 ... да, жалпы бөлінетін энергия 200 МэВ-қа жуық болады. Бұл энергияның
көбі (168 МэВ) ... ... ... ... деп, ... басқарылатын бөліну реакциясын жүзеге
асыратын құрылғыны айтады. ... ... ... ядролық отын.
Реакторды сыртынан нейтрондарға тосқауыл болатын қорғасын қабықшасымен
қоршайды.
Шапшаң ... ... 1 ... ... жұмыс жасайтын
реакторлардың бір ерекшелігі: электр энергиясын өндіру кезінде уранның ... ... оның ... түрі ... ... ... электр
станцияларымен салыстырғанда АЭС-ның негізгі артықшылығы: оның ... ... және бір ғана ... ... зор (1—2 млн. кВт-қа дейін)
қуат алу мүмкіндігінің болуы.
ЭНЕРГИЯНЫҢ ЖАҢА ҚОРЛАРЫ
Адамзат бүгінгі таңда энергияға деген мұқтаждығын ... ... ... атом ... ... ... қанағаттандыруда.
Электр энергиясы
толығынан дерлік жылу, су және атом ... ... ... ... ... ... жатқан сарқылмас энергия көздері бар. Олар
күн, жел, жер асты ... ... ... ... ... толқын және
тасқын су энергиялары, өсімдік, жануарлар энергиясы және т. б.
Мысалы, жыл. ... ... 200 ... ... аса отын ... сәйкес
күн энергиясы келіп жетеді. Осы энергняның тек бестен бір ... ... ... ... ... ... энергиясынан мың еседен аса артық.
Ал жерге түсетін қүн сәулесі ... ... 2%-і жел ... Жел — ... ... энергияның аса мол көзі. Оны жер шарының
барлық аудандарында пайдалануға болады. Сонымен қатар жел ... ірі су ... ... мен ... ... толқынды
тербеліске түседі, ал. толқын энергиясы жел энергиясына қарағанда тұрақты.
Жердің ядросынан оның сыртқы қабатына ... ... мол ... болуы, ғалымдарды осы жер асты энергия көзін тиімді пайдалану
мақсатында ізденіс ... ... ... ... сырына тереңірек үңілген сайын, оның беймәлім сырлары ашылып,
жаңа энергия көздері табылуда. ... ... ... ... көзіне
ядролардың қосылу реакциясын, яғни термоядролық синтез реакциясын меңгеру
арқылы жетуге болатыны анықталды. Жер бетіндегі термоядролық отын қоры ... ... ... ... Оның негізгі көзі - мұхит. сулары. I ... ... 0,03 г ... ... ... —Н2 ... О) ... болады. Ол
энергетикалық көрсеткіші жағынан 300 л ... ... ... ... 1-кг ... ... ... айналған уақытта шамамен 800 ТДж
(800*1012 Дж) энергия бөлінеді, бұл 1 кг 235 U ... ... 10 ... ... 1 кг бензин жанғанда ... ... 20-106 есе ... айтылған энергия көздерін және бүгінгі таңда белгілі ... ... да ... ... ... ... ... энергиясын өндіруге
пайдаланудың, маңызы ерекше зор.
АТОМ ... ... ... 27 ... ... ... дүние жүзіндегі ең бірінші
атом электр станциясы іске қосылды. Бұл кұн адам баласының «атом ғасырына»
аяқ басқан ұлы жеңіс ... ... ... аты аңызға айналған
көрнекті ғалым, ... ... ... ... бар ... ... халыққа тән дұрыс ойдың жеңіс тұғырынан көрінетініне ешбір күмән
келтірмеген едім... Аса ... ... пен ... ... ... өмір ... мен самолеттерін жүргізуде, жарық
пен жылу беретін электр станцияларында қызмет ететін күні де қашық ... атом ... ... зор үміт ... Атом ... ... пайдаланудың ғасыры басталды.
3.18-сурет. СуҚЖЭС-нық қарапайым схемасы:
1— электр станциясы; 2— жоғаргы су қоймасы; 3— төменгі су ... ... ... 5— ... ... ... атомы бөлінуі үшін тізбекті реакцияның қажет екені баршаға мәлім.
Осы реакция негізінде бір ядроның бөлінуі ... ... ... туғызуы
керек. Ол үшін ядро бөлінген ... ... ... ... ... ... атқарулары керек.
Бұл ойды іске асыру үшін атом реакторы жасалынды. Реакторда атом ядросы
бөлініп, онда пайда болған жылу оның ... суды буға ... ... ... та атом ... алынған су буы құрамында адамдар
денсаулығына қауіпті, радиоактивті бөлшектер, болуы мүмкін ғой. Осы ... ... су буын ... ... химиялық таза суды жылыта-тын
буландырғышта пайдалану көзделді. Ал екінші контурда алынған реактивті
заттардан таза бу жылу ... ... ... ... ... ... бу ... жіберіледі де, онда электр
энергиясы ендіріледі, оның адамдар денсаулығына ... ... ... ... ... ... 5 МВт АЭС осы принцип негізінде ... ... ... ... рет минералды отынды жағу негізінде алынған
жылу ... ... уран ... ... ... энергиясын
пайдалану арқылы да электр энергиясын өндіруге ... ... отын ... ... жылу ... ... қарағанда,
ядролық, реакторларда уран атомдарында бар энергияның біраз ғана ... ... ... ... уран екі ... ... ... уран-238-дін. мөлшері—99,3%, ал уран-235-тің мөлшері — ... ... ... тек ... ... пайдалану мүмкіндігі ғана
анықталды. Уран-235 атомы жылдамдығы аз ... ... ... ... алып карағанда энергиясы аз нейтрондардың эсер етуі
негізінде көп мөлшерде жылу ... ... ... ... кезінде екі
немесе үш нейтрон пайда болады. Орташа алғанда —2,46 жаңа нейтрон ... ... ... ... ... туғызады. Қазіргі уақытта
көптеген атом электр станциялары уран-235 атомы бөлінетін ... ... ... ... ... реакторлар — жылу немесе шабан
нейтрондармен жұмыс жасайтын реакторлар деп аталады. Уранның бұл изотопының
табиғи металл уранның ... өте аз ... ... Тек осы ... ... болса, онда адамзатқа ядролық отын ұзақ мерзімге жете ме
деген ой туады? Дүние жүзінде энергетикаға ... ... 4 млн. ... арзан уран коры бар деп есептеледі. Егер де бұл ... ... ... ... онда ... қанша жылға жететін
болса, ол да сондай ғана жылға ... ... ... ... ... ... жұмыстары негізінде ашылған
жаңалықтар бұл жағдайды түпкілікті өзгертті. Электр энергиясын ... ... ... да ... болатыны дәлелденді.
Атом энергетикасында бір-бірінен маңызды айырмашылығы ... екі түрі ... бірі — ... ... энергиясы мол
немесе жылдам нейтрон деп, ал ...... ... энергиясы, аз,
шабан немесе жылу нейтроны деп аталады. ... ... атом ... ... ... ... Егер де бөлінген жылдам ... ... ... болса, онда 238U бірден бөлінбейді, ол ... 239 ... ... (239 Рu) айналады. Ал бұл ... ... әсер ... ... ... ... бар. Бір ... айтқанда,
энергетикалык қасиеті жағынан 239 Рu 235U-ға ұксас ал энергия белу мөлшері
жағынан, одан да асып ... ... ... ... ... өндіру коэффициентімен бағаланады. Өндіру коэффициенті ... ... ... ... ядро ... ... айтады. 238U
жылдам нейтрондармен соқтығысқан уақыттағы өндіру коэффициенті ... ... яғни ... жоғары болады. Бұл барлық 238U-ның 239Рu-ға ауысу
мүмкіндігі бар ... сөз. ... ... ... нейтронды пайдалану
процесі өте тиімді процесс болып табылады. Ол табиғатта, бар барлық уранды,
әсіресе, оның ... ... —238U ... ... ... ... ... отын ретінде, осы процеске ұқсас, бірақ
бұдан да сәл ... ... ... ... (232 Тһ) ... атомының
бөліну принциптерін де пайдалануға болады. Торий-232 атомы өз құрамына
нейтронды қосып ... ... ... ... Ал ... 235 ... ... қасиеті бар. Табиғатта торий уранға қарағанда он-
шакты есе көп ... ... ауыр атом ... ... және жаңа отын ... немесе уран-233) алу процестерін, бірге пайдалану негізінде,
ядролық отын мөлшерін ұлғайтатын жаңа қондырғы жасау ... ... ... ... атом ... ... және жылу алу тәсіліне
байланысты ... ... ... ... ... 1 кг ... пайдаланып, уран-235-пен жұмыс жасайтын ядролық реакторларға
қарағанда 30—40 есе көп энергия бере ... Бұл тек кана ... уран ... ғана ... одан да ... отын ... ... жол ашады.
Дүние жүзі энергетикалық қорына мұхит суларында кездесетін құрамында ураны
аз рудалардағы, қышқыл тау жыныстарындағы және т. б. ... ... ... ... уран мен ... миллион тонна торий қосылады. Ал
мұндай атом энергетикасына ... ... ... отын қоры ... ... оны ... ешуақытта да таусылмайды деп есептеуге болады.
Қазіргі уақытта ... ... ... отырған электр энергиясының 18%-
і атом электр станцияларында өндірілуде. Дүние жүзіндегі барлық АЭС-ның
қуаты 200 млн. ... асып ... ... ... аса маңызды бір тиімділігі — егер ол
қалыпты жағдайда жұмыс жасайтын болса, онда ... ... жану ... елеулі мөлшерде азайтады.
ТМД ғалымдары мен технологтары ядролық энергетикалық ... ... ... ... 1973 жылы Ақтау қаласында қуаты 350 МВт
атом электр станциясы салынды. Дүние жүзіндегі ... осы ... ... 15 ... аса ... бойы нәтижелі жұмыс жасауда.
Бұл станция екі міндет атқарады: электр энергиясымен бірге теңіз суынан
тұщы су ... ... жылу ... өндіреді. Белоярск АЭС-сында (Оралда)
одан да қуатты, электрлік қуаты 600 МВт (БН-600) жылдам нейтронда ... ... іске ... Атом ... ... ... ... апатына дейін, өте жылдам қарқынмен дамыды. Кейінгі жылдары
қатарға Воронеж АЭС-ның жаңа ... іске ... 1984 ... ... атом ... ... ... (4 млн. кВт) жұмыс жасай
бастады. Курск, Запорожск, Хмельницк, Балаковск, Крым, Игналинск, Калинин,
Одесса және т. б. атом ... ... ... ... ... бұрынғы КСРО-да атом электр ... ... 24,3 млн. кВт ... онда 142 ... ... электр
энергиясы өндірілді. Бұл одақта өндірілген барлық энергияның 9,5%-і еді.
Санкт-Петербург, ... ... АЭС ... ... 1 млн.
кВт. Олар дүние жүзіндегі ең қуатты реакторлар қатарына ... ... 1,5 млн. кВт ... ... Ғалымдар қуаты 2,0 млн. кВт және ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізуде.
АЭС — онда орнатылғал реактордың жұмыс жасау принципіне ... ... ... ... ... ... ... болып екі түрге бөлінеді
Жылу нейтронды реакторлардың негізгі элементтері болып ... отын ... ... Осы ... ... ... жер ... жұмыс орны деп аталады. Негізгі жұмыс орнын реактордың ... ... ... Онда ... ... реакцияның негізінде аса мол жылу
бөлінеді.
Ядролық отын ... ... ... ... ... жылу бөлгіш
элементтерге (ЖБЭЛ) бөлініп салынады. Жылу бөлгіш элементтер оның өзегі мен
сыртқы қабатынан тұрады. ... ... ... ... ... ... есебінде уран не плутоний, немесе осы заттардың алюминий, цирконий,
хром, висмутпен қоспасы пайдаланылады. Өзекте ... ... ... 238 U немесе 232 Тһ болуы да мүмкін. Ол әр ... ... ... тәрізді жасалады.
Жылу бөлгіш элементтің сыртқы қабаты оның ... өзін ... ... ... ... ... керек. Сыртқы қабат жасалынатын
материалға аса ... ... ... Ол ... ... әсерге,
коррозияға, ыстыққа және интенсивті нейтрон ағынына төзімді болуға ... ... ... ... жасау жағдайына, ең алдымен температураға
байланысты) алюминий мен цирконий қорытпаларынан, тот ... ... ... ... ... жасалады. ЖБЭЛ-терді арнаулы қалталарға,
қорапшаларға немесе ... ... ... ... ... ... Олар ... заттармен және реакторда бәсеңдеткіш
ретінде қолданылатын ... ... ... ... ... негізгі жұмыс орнынан ... ... ... сол ... қайтару қызметін атқарады. Шағылыстырғыштардың сыртынан.
реактивті сәулелерден қорғайтын қорған жасалады. Бұл қорған — ... деп ... ... ... ... және басқа ... ... ... ... көзі — ... ... жұмыс
орны мен нейтрондардың бойына сіңіріп алатын (әсер ... ... ... ... ... материалдар.
Биологиялық, к,орған көпшілік жағдайда ... ... ... Оның ... ... су ... Су нейтрондарды бойына жақсы
«сіңіретін» зат болуы себепті, оның бұл арада болуының маңызы зор. ... ... ... қорған ретінде пайдаланған уақытта,
көпшілік жағдайда оның - ... ... ... — бор ... ... ... құрайтын бөлшектер қорған есебінде ... атом ... ... ... алдымен олардың жылдамдығы
төмендеп, соңынан олар оның ... ... ... Қорған реактивті
сәулелердің негізгі бөлігін ұстап ... ... ... ... ... ... одан шығатын радиоактивті сәуле мөлшері күн ... ... ... ... ғана ... станцияларда жұмыс жасайтын адамдарға
ешбір катер төндірмейді. Әйтсе де кауіпсіздік — атом техникасынын, аса бір
маңызды талабы ... ... ... ... қандай заттар нейтрондарды бәсеңдеткіш
ретінде қолданылатындығына және ... ... ... ... ... ... оны ... ретінде пайдаланатындығына байланысты бірнеше
түрге бөлінеді.
Су-сулы реакторларда нейтрондарды бәсеңдеткіш және жылу ... ... су ... Уран-графит реакторларында графит-
бәсеңдеткіш, су — жылу ... ал ауыр сулы ... ауыр су ... ал жылу ... ... не ауыр су, не ... ... Су-сулы реакторлы АЭС-ның қарапайым схемасы: 1—реактор; ... ... ... ... 4— бу генераторы; 5— бірінші су
сорғысы; 6— ... су ... 7— ... 8— бу ... 9— ... 10— өндірілген электр энергиясы; 11— ... ... 12— ағын ... ... реакторлы АЭС-ның принципті схемасы келтірілген.
Схеманың оң жақ бөлігінің жылу ... ... ... ешбір
айырмашылығы жоқтығын бірден байқауға болады. Екі схемада да бу ... ... ... және су ... бар. Егер ... мен қысымы аса жоғары су буы органикалық отынды оттықта жағу
негізінде алынатын болса, ал АЭС-на қажетті су буы ядро ... ... ... жылу ... пен бу ... ... тікелей
реактордан алынады. Осы станциялардың бір-бірінен айырмашылығы — бірінде
қазан пайдаланылса, екіншісінде ядролык реактдр пайдаланылады.
Су сулы ... су ... ... ... Су оның ... жұмыс орны
арқылы, яғни оның жылу бөлгіш элементтері ... өтуі ... ... ... Бұл ... ядролық реакция жүруі негізінде
бөлінген жылу ... суға ... Екі ... ... ... екі су жолы бар. Негізгі жұмыс орнында бөлінген жылу энергиясын
бойына жинаған бірінші контурдың суы, осы жылу ... ... ... ... ... Екінші контурдың суы негізгі жұмыс орнымен
қатынаспауына байланысты, оның ... ... ... өте аз ... ... ... ... судың міндеті — реактордың негізгі жұмыс
орны жылуын алып, оны екінші контурдағы суға беру.
Ал екінші контурдағы су, оған ... ... ... ... қысымы жоғары буға айналуы тиіс. Осы жайға байланысты жылу-алмасқыш «бу
генераторы» деп ... Олай ... ... ... суды бірінші
контурдағы судың жылуымен бу-
3.20-сурет. Уран-графит реакторлы АЭС-нын ... ... 1— ... 3— бу ... 3— ... калаулар; 4— су коллекторы; 5—
реактор; 6— Су турбинасы; 7— ... ... ... ... ... ... энергиясы; 11—салқындататын су сорғысы;
12—ағын су
ландыру ... ... ... сұрақ туады. Болады, себебі судың буға
айналу температурасы оның ... ... ... 0,04-105 Па қысымда
судың, буға айналу температурасы 29°С, 1*105 Па ... — 99,65 С, егер ... ... 160-105 Па ... онда 344,З 0С ... Осы ... ... су қысымы екінші контурдағы су қысымына қарағанда жо-ғары болса,
онда бірінші контурдағы су жылуы екінші ... суын бура ... ... ... реакторлы АЭС-ның схемасы көрсетілген. Оның
негізгі жұмыс орны ... тік ... ... ... ... ... ... жылу бөлінетін қорапшалар орналастырылған,
мұнда отын есебінде байытылған уран пайдаланылады. ... ... ... ... айырмашылығы бар. Бұл бір контурлы схема. Жылу
таратқыш ретінде ... су ... ... ... ... өте ... су буға ... немесе басқа жылу таратқыш буға айналатын реактордың осындай түрі —
қайнайтын реактор деп аталады.
Пайда болған ... бу ... ... бу мен ... сеператорға келіп түседі.
3.21-сурет. Жылдам нейтрондармен жұмыс жасайтын АЭС-ның ... ... 2- ... ... 3 — сұйық металл сорғылары; 4— жылу
алмасқыш; 5—бу генераторы; 6— бу ... 7— ... 8- ... 9— ... ... 10— ... электр энергиясы; 11 —
салқындататын су сорғысы; 12— ағын су
Сеператор ылғалды буды қаныққан құрғақ бу мен суға ... ... ... бу бу турбинасына жіберіледі. Ал схеманың оң ... ... ... ... ... ... ... негізінде жасалған қуаты 1 млн. кВт алғашқы реактор 1973 жылы
Санкт-Петербург АЭС-сына ... Ол ... 65-105 Па, ... қаныққан құрғақ бу өндіреді. Бұндай реакторлар қуаты 4—6 млн. кВт АЭС-
ларда қолданылады.
Жылдам нейтрондармен жұмыс жасайтын реакторлы АЭС схемасы ... Ол екі ... үш ... ... Жылу ... ... ... қолданылады.
Жалпы жылдам нейтрондарды тікелей пайдаланудың үлкен қиыншылықтары бар:
нейтрондардың бойындағы энергияны және олардың қозғалу жылдамдығын сақтау
қажет; ... ... осы ... ... ... ... керек. Міне,
осындай талаптарға орай, олар жүретін жерде оларды бойына сіңіретін немесе
олардың энергиясын азайтатын, заттардың ... ... ... ... ... ... әсер етуіне байланысты, қалыпты суды
нейтрондарды бойына өте аз сіңіретін және ... ... да ... ... ... алмастырудың тиімділігі дәлелденіп отыр.
Күшті нейтрон ағынына «үйрену» дегеніміз, ең ... ... ... қанағаттандыру керек деген сөз. Күшті нейтрон ағынында
жұмыс ... ... онда ... ... ... азаяды. Жылдам нейтрон сәулелері материалдардың атомдарын
өздерінің кристалды торда ... ... ... ... Осыған
байланысты күшті нейтрон ағынына төзімді жаңа материалдар жасау ... ... ... ғана ... экономикалық тұрғыдан да
шешуді қажет ететін, жоғарыда айтылған ... ... ... бар. Мысалы, 238 U-ван алынған плутонийді реакцияға түспеген 238
U-кан, нептуний және ... да ... ... бөліну өнімдерінен
ажыратып алу қажет.
Тағы бір жай, жылдам нейтрондармен жұмыс ... ... ... қолдау тапқан уақытта, ядролық отынды қайта өңдеу негізінде, ... ... ... заводтар салынуы керек. Ал мұндай өндіріс
орындары оларда аса ... ... ... ... ... мол
қаржы ... ... ... отын ... коэффициенті, егер де ядролық отын ретіңде 235U емес
239Рu ... ... ... Оңың ... 239Рu ядросы бөлінген
уақытта орта есеппен 3 нейтрон, ал 235U ... ... ... ... 2,46 ... бөлінеді. Бұл жылдам нейтрондармен жұмыс жасайтын
ядролық реакторда табиғи ... ... ... де ... ... ... ... жұмыс жасайтын ядролық реактор — жоғары кернеулі
қондырғы. Оның 1 л, қөлемінің ... жылу бөлу ... 1000 ... Бұл, әрине, өз тарапынан жаңа мәселелерді туғызады. Жалпы
айтқанда, жылдам ... ... атом ... ... мен келешегі мол.
Атом техникасында «ядролық, реактордың реактивтігі» деген түсінік бар.
Ол реакторда жүріп жатқан процестің жағдайын — ядролық ... өсіп келе ... ... реактордың қуаты артады) немесе керісінше, азая ма (бұл
уақытта реактордың қуаты азаяды)— ... ... ... реактордың
реактивтігі — оң, ал екінші жағдайда — теріс деп айтылады. Оң ... ... ... ... нейтрондардың мөлшері ... ... ... не ... бір жолдармен
жоғалып жатқан барлық нейтрондардын мөлшерінен көп, ал теріс реактивті
жағдайда аз болады.
Пайда ... ... ... ... барлық жұмсалып жатқан
нейтрондардың мөлшеріндей болса, онда реактордың қуаты ... ол ... ... ... ... Бұл ... ... реттегіш өзектердің
көмегімен іске асырылады.
ТМД ғалымдары атом энергиясын тек электр энергиясын өндіру үшін ... ... ... ... ... басқа да көптеген салаларына
пайдалану мақсатын көздеуде. Қазіргі уақытта атом энергиясын бір ... ... ету ... ... ... жүргізілуде. Алғашқы
атом-жылу электр ... ... мен атом жылу ... ... 1976 жылы ... 48 МВт ... атом ... орталығының
құрылысы аяқталып. Билибино АЖЭО-ы іске қосылды.
Қуатты АЖЭО пен АЖС ... ... ... ... үшін қуаты 500
МВт төменгі потенциалды су-сулы реактор жасалды. ... ... ... ... ... және Воронеж қалаларындағы атом жылу
станцияларының құрылысы ... ... ... екі блок ... жылу ... ... ету үшін бір ... пайдаланылатын 950 мың
т. органикалық отын үнемдеу мүмкіндігін туғызады. Өнеркәсіпті ... ... ... ... қуаты аз қондырғылар орнатылған атом
электр станцияларының жобалары да жасалуда.
Мұнымен бірге жеке тұрған ... ... ... ... кішкене атом қондырғыларын жасау да ойластырылуда. Осындай
бір дүниеге келген ... ... ... стандартты
радиометеорологиялық автоматты станцияны жабдықтауға арналған. Осы қондырғы
радио арқылы ... екі ... ... ... түрде желдің бағытын, ауа
температурасын, ауа қысымын және т. б. қажетті табиғат ... ... ... Вт энергия өндіреді. Бұл ... ... одан ... олар ... ... ... мен техниканың көптеген салаларын
қамтуда.
Халық шаруашылығында жоғарғы қуатты атом реакторларын ... ... — атом мұз ... ... мен ... да ... ... Ең үлкен
«Ленин» атом мұз жарғышына 44 МВт су-сулы ... ... Мұз ... жылдар бойы аса ауыр арктикалық жағдайда, Қиыр Солтүстікте жақсы еңбек
етті. Оның жүзу қашықтығының ешбір шегі жоқ еді. ... ... ... мұз ... мұзды мұхиттарда жол салып, жүк тасып еңбек етуде.
Соңғы 15—20 жылда ... ... ... ... елдерінде атом
энергиясы қарқынды дами бастады. Көптеген елдерде алдағы кезеңде энергияға
деген мұқтаждығын атом ... ... ... ету ... ... ... ... энергетикасында АЭС жетекші роль атқарады.
Болгарияда ... ... ... Швейцарияда-35%,
Швецияда—39%, Бельгияда—50%, ал Францияда 65%-і АЭС-ларда өндіріледі.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... энергияның
11%-ін өндірсе, 2000 жылы 20%-і өндіріледі деген тұжырым ... ... атом ... 26 елде ... оған тағы да 6 ел ... ... дүр сілкіндіріп Чернобыль апаты келді (1986 жыл). Чернобыль АЭС-
ның ... ... ... жарылыс болып, реакторда бар радиоактивті
заттың 4%-і қоршаған ортаға тарады. Осы ... ... ... үшін ... атом ... ... салыстырып көрейік. Егер онда
бомба ... 740 г ... зат ... ... ... 600 ... аса ... зат бөлініп көп адам шығын ... ... 30 ... 93 мың адам ... апат дүние жүзі ғалымдарын, барлық халықтарды ... ... де, тек ... ... ғана ... атом реакторларын салу жұмыстарын
толык тоқтатып, алдағы уақытта, жоспарлы түрде, қазіргі жұмыс жасап ... да ... ... ... ... ... Ал ... мен
Ұлыбританияда, АҚШ пен Жапонияда ... ... ... және жаңа ... салу ... жасалуда.
Енді осы апат жайымен егжей-тегжейлі танысайық. Чернобыль АЭС-ына
кәдуілгі сумен салқындатылатын ... ... ... ... отыз ... аса ... ... іске қосылған Обнинск қаласындағы дүние
жүзіндегі алғашқы АЭС-да да осы негізде жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... Белоярск АЭС-сында сынақтан өтті.
Ұзақ жылдар нәтижелі жұмыс жасауына байланысты аса ... ... ... Қуаты 1 млн. кВт (1000 МВт) болатын алғашқы ... ... ... ... -— зор ... каналды реактор) реакторы
Санкт-Петербург АЭС-сында 1973 жылы іске қосылды. Ұзақ жылдар бойы сенімді
жұмыс жасаған бұл реакторға да, ... да ... ... да мамандар
ешбір айып тақпады.
Енді қысқа ғана техникалық анықтама берейіқ. Мың меговатт — бұл ядролық
энергетикалық ... ... ... ал жылулық қуаты бұдан әлдеқайда
артық (3200 МВт) ... ... ... ... бір контурлы схема
негізінде салқындатылады. Оның ретінде нашар байытылған уранның кос ... Оның ... ... құрамында 20 кг ядролық отын бар.
Реакторға ... 180 т. уран ... ... ... ... ... берілетін будың температурасы 280°С-қа, ал қысымы
65-105 Па-ға жетеді.
Бұрын ешуақытта да болуы мүмкін емес деп ... ... ... реакторлы қондырғыны жасаушылар техникалық қауіпсіздендіру
құралдары бірінің ... бірі ... ... ... және ... жұмыс жасамаған уақытта іске қосылатын қауіпсіздендіру жүйесін
жасауды ойластырмаған, себебі, олар ... ... ... ... ... деп ... ... еңбеккерлері реакторды тексеру жұмыстарының
жоспарын жасағанда, тексеру ... ... оны ... ... және басқа да жұмыстарды жүргізгенде, олардың жүргізілу тәртібін
дөрекі бүзып, үлкен кателіктер жіберген. Жіберілген қателіктер ... ... ... уақытта мұндай реакторлар салынады ма? Алдағы уақытта мұндай
реакторлармен жабдықталған АЭС салынбайды, бірақ ... ... ... ... және ... ... ... станциясына үшінші
блок, Курск станциясына бесінші және алтыншы ... ... ... ... жаңа ... ... ... себебі — олардың
сенімсіздігі емес, су-сулы реакторлардың ... ... ... ... ... өз ... өздігінен реттей алады: егер
олардың температурасы шекті шамадан асып ... ... ... ... ... энергетиктері Чернобыль апатынан нақтылы қорытындылар шығарып, ТМД-
дағы барлық атом ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында көптеген қосымша шаралар жасады. Әсіресе, ... ... ... ... ... ... талаптар қойылды. Атом энергетикасы
жалпы энергетиканың дамуында өз орнын ... ... ЖШС ... Казатомпром Ақтау қаласы қызметін басқару.
Кәсіпорындағы қызметті ұйымдастырудың мәліметтері төмендегі статистика
мәліметтерінде көрсетілген:
Кесте-2.
ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы жұмысшыларының ұйымдастырушылық
құрылымы.
|№ |Көрсеткіштер |2008 |2009 |
| | ... саны |% ... |% |
| | | | ... | |
|1 ... |125 |100 |132 |100 |
|2 ... |4 |5,3 |5 |6,5 |
|3 ... |8 |10,5 |10 |13 |
|4 ... |9 |11,8 |5 |6,5 |
|5 ... |104 |72,4 |112 |74 |
|6 ... ... ... ... | |32 264,2 | ... ... ... ... ... жылға
кәсіпорында жұмыс істеуші адамдар саны аздап көбеюде. Өйткені, кәсіпорын
жұмысы жақсарып, өндірістік қуат ... жаңа ... ... ... Бұл
қуантарлық жайт. Бұдан байқағанымыздай, чех жұмысы тұрақты екен. Кәсіпорын
жекеменшік нысанда болса да, ... ... ... жылға көбейіп келе
жатыр.
Кәсіпорынның басқару органдары:
1. ... ... - ... ... ... Атқарушы органы – Бас директор.
3. Бақылаушы органы – ... ... ...... ... ... жиналысының айрықша
құзыретіне:
1) кәсіпорынның жарғысын өзгерту, соның ішінде оның жарғылық капиталының
мөлшерін, орналасқан жерін және фирмалық атауын ... ... ... ... бекіту және таза табысты бөлу үлестіру;
3) серіктестікті қайта ұйымдастыру немесе тарату туралы шешімді бекіту;
т. б.
Атқарушы ... - оның ... ... ... ... ... және
билік ететін, заң талаптарының сақталуын қамтамасыз ететін, ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Ол өз ... ... ... ... өзіне қатысушымен айқындаған өкілеттіктердің шектерінде серіктестік
атынан сенімхатсыз әрекет етеді;
- ... ... қоса оның ... ... ... банктік шоттар ашады;
- сенімхаттар береді; т. б.
Бақылаушы орган – тексеру комиссиясы қатысушылардың ... ... ... ... ... мен ... ... тексеру үшін серіктестіктің қатысушыларының немесе олардың
өкілдерінің қатарынан Жалпы жиналыс бес жыл ... ... үш ... ... ... ... бір мезгілде атқарушы органның
мүшелері бола алмайды.
2. 4. ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы ... - ... ... ... ... ... ... қаласы қызметінің технико - экономикалық
көрсеткіштері.
|№ |Көрсеткіштер |Өлшем ... ... |
| | ... | | |
| | | |2008 |2009 |+/- |% |
| ... ... |млн тг. |5758,1 |263,8 |-5494,3 |4,6 |
| ... ... | | | | | |
| ... ... |млн тг. |5549,8 |49560,8 |44011,0 |893,0 |
| ... құны | | | | | |
| ... ... |млн тг. |208,3 ... |-49505,3 |23666,3 |
| |Кезең шығындары |млн тг. |9736,2 |21026,4 |11290,2 |216,0 |
| ... ... |млн тг. |-9527,9 ... |-60795,5 |738,1 |
| |түскен түсім | | | | | |
| ... емес |млн тг. |9484,3 |71185,0 |61700,7 |750,5 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... |млн тг. |-43,6 |861,6 |818 |1976,1 |
| ... таза ... | | | | | |
| ... ... |млн тг. |-43,6 |603,1 |559,5 |1383,2 |
| |1 тг. ... |тг. |2,65 |267,58 |264,9 |10097,3 |
| ... ... ... | | | | |
| ... |% |-0,3 |0,8 |1,1 | |
| ... | | | | | |
| ... |% |-0,9 |2,3 |3,2 | |
| ... | | | | | |
| ... |% |-0,1 |1,5 |1,6 | |
| ... | | | | | |
| ... ... |104 |112 |1 |101,3 |
| ... ... ... |55 |57 |2 |103,6 |
| ... | | | | | |
| |1 ... ... тг. |75,8 |3,4 |-72,4 |4,5 |
| ... | | | | | |
| |1 ... ... |млн тг. |104,7 |4,6 |-100,1 |4,4 |
| ... | | | | | |
| ... тг. |2313,5 |2484,3 |170,8 |107,4 |
| |ақы қоры | | | | | |
| ... |млн тг. |1502,4 |1355,4 |-147,0 |90,2 |
| ... қоры | | | | | |
| |1 ... орт. |тг. |2536,7 |2688,6 |151,9 |106,0 |
| ... ... | | | | | |
| |1 ... орт. |тг. |2276,4 |1981,6 |-294,8 |87,0 |
| ... ... | | | | | |
| ... құралдардың|млн тг. |18173,9 |22623,5 |4449,6 |124,5 |
| |орт. ... құны | | | | | |
| ... ... тг. |14466,7 |17803,1 |3336,4 |123,1 |
| |орт. ... құны | | | | | |
| |Қор ... |тг. |0,32 |0,01 |-0,31 |3,12 |
| |Қор ... |тг. |3,16 |85,76 |82,60 |2713,92 |
| ... |млн тг. |239,13 |293,81 |54,68 |122,87 ... ... ... факторлық талдау.
1 көрсеткіш, өнімді өткізуден өткізуден түскен түсім: ... ... ол ... ... ... ең ... ... деп айтсақ
болады және ол кәсіпорын үшін өте маңызды. Бұл ... ... ... оның ... ... ... ... және тағы басқа
қаржы көрсеткіштерінде ... ... ... ... ... ... Бұл ... жұмысшының
қалай жүріп жатқанын сипаттайтын ... яғни ... ... ... өндіріс жұмысының кеңдігі, шаруашылық субъектілерінің
қаржылық денгейін көруге ... ... ... ... ... ... соммасы өнімді өткізуден
түскен түсімнен өткізілген өнімнің өзіндік құнын шегергенде ... ... ... ... Бұл ... ... шығындар, өнімді
өткізуге кеткен шығындар, пайыз шығындары, ... ... ... ... салық салғанға дейінгі таза табыс. Бұл көрсеткішті есептеу
үшін: таза табыс соммасына, жиынтық табыс, салық, табыс салығы кіреді.
8 ... таза ... Оны табу үшін ... ... дейінгі таза
табыстан 30 % ктс-ты алып тастаймыз.
12 көрсеткіш, өндіріс рентабельділігі. Осы ... ... ... ... қолданылатын ең негізгі көрсеткіш болып
табылады. Ол өндірістегі 1 тенгеден алынған пайданы көрсетеді.
11 ... сату ... Таза ... пен ... ... ... үлесі болып табылады.
15 көрсеткіш, жұмкерлердің ... ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш бір адамның орташа
жылдық өндіру көлемін сипаттайды.
21 көрсеткіш, өндірістегі негізгі құралдардың ... ... ... ... ... орналасқан жерін, мекемесін ... ... ... және ... ... ... ... орташа жылдық құнын табу үшін, осы көрсеткіштің бәрін қосып, әр
жылды жеке – жеке (2) бөлеміз.
24 көрсеткіш, қор ... Бұл ... қор ... кері ... ... табылады. Оның қасиеті сонда, оның алымын
бірнеше бөлек цех және құрал – жабдықтар группаларға ... ... ... өндірістік учаскілеріне деген жерін, қор пайдаланудағы жалпы
көрсеткішін анықтауға мүмкіншілік береді. Осы көрсеткішті есептеу үшін біз:
қор сыйымдылығы = ... ... ... ... өткізуден түскен түсім
23 көрсеткіш, қор қайтарымдылығы. ... ... ... жалпы көрсеткіш ретінде, кәсәпорынның эффектілігін көрсетеді.
Осы көрсеткішті есептеу үшін біз:
қор қайтарым. = өнімді өткізуден түскен ... / ... ... (орт)
6. Кәсіпорынның кадрлық саясаты.
Кәсіпорын қолданыстағы заңнама шеңберінде өз қызметін кадрлық қамтамасыз
ету мәселелерін дербес ... ... ... оған ақы ... ... көтермелеу нысандары мен әдістерін, қызметкерлер үшін ... мен ... ... мен ... ... күні мен ... ... режимін, жыл сайынғы төленетін және өзге
демалыстар шамасын және беру тәртібін ... ... 77 адам ... ... оның 57 адамы жұмысшылар.
Жалпы 2009 ж. ... ... ... қоры ... ... ... айлық тарифтік ставкамен оклад ретінде ... ... ... ... ... ... ... мақсатында арнайы Бас директордың
бұйрығымен сыйақылау туралы ұсынысы бар.
2.5 . ЖШС «МАЭК» Казатомпром Ақтау қаласы қаржылық ... ... ... ... ... өндірістік
процесінің барлық жақтарын көрсетеді. Өзінің өндірістік қызметін жүзеге
асыру үшін ... ... ... құралдары және қаржылық ресурстары
болады.
Қаржылық ресурстарды еңбек ... ... ... ... есеп ... ... жоспарынорындау көптеген
факторларға байланысты. ... ... ... орнату; өндірісті
дамыту жоспарын орындау; құрал-жабдықтардың технологиялық режимді ұстау;
материалдық – технткалық қамтылу деңгейі; шикізат пен ... ... ... ... ... бұл ... өндіріс процесіне және кәсіпорынның
шаруашылық қызметінің нәтижесіне ықпал ету деңгейі ... ... ... ... әсер ... ... сәйкесінше өндіріске әсер етеді.
Барлық басты экономикалық жағдайды сипаттайтын құжаттарды талдай
отырып, бұл ... ... біз ... ... ... емес ... ... жұмысшылар деңгейі,
яғни келіп кету саны тұрақты деп ... ... ... ... құны жоғары. Оны төмендету тетіктері
әрине жаңа үнемді жұмыс ... ... ... ... Ол дегеніміз модернизация және инновация жұмыстарын жүргізу.
Кәсіпорын ... ... ... өз ... ... жүзеге асырды бірақ, ол жұмыстар жеткіліксіз болды. Сол
себептен банк ... ... ... ... ... арқылы жаңарту
мәселелері қазіргі таңда басты тақырыпта.
Активтерді талдау кезінде есепті жылда олар қалай жұмсалғандығына және
негізгі ... ... ... ... ... Сонымен қатар
компанияның өндірістік потенциалының жағдайы, оның негізгі құралдары жайлы
мәліметтерді білу маңызды. Ол үшін ... ... ... ... Оның құнына негізгі құралдардың құны мен өндірістік ... ... ... ... ... ... құны ... басына қарай 19 718 мың теңге, жыл соңында 14 521 мың теңге болды,
яғни ол 5 197 мың ... ... ... ... ЖШС ... ... активтерінің, өзіндік капиталының және
міндеттемелерінің динамикасы.
|Көрсеткіштер |Жыл ... ... ... % |
| ... өлшем, мың | |
| ... | |
| |
| | | ... |
| | | | |
| | | ... |
|АКТИВЫ |Код |На ... |На ... |
| |стр. ... ... периода|
| | ... | |
| | | | |
| | | | ... ... ... |  |  |  ... ... (101-106), всего |010 |26500,00 ... |
| в т.ч. ... (105) |011 |  |  ... ... ... ... |020 |3975,00 |7950,00 ... ... ... ... |030 ... ... ... (стр. 010 - стр. 020), всего | | | |
| | ... ... |
| в ... (105) |031 |  |  ... ... всего |040 ... ... |
| в том ... |  |  |  |
| ... (121) |041 |  |  |
| ... и ... (122) |042 |  |  |
| ... и ... |043 ... |630827,00 |
|устройства (123) | | | |
| ... ... (124) |044 |  |  |
| ... ... ... (125) |045 ... ... |
| ... ... (126) |046 |  |  ... основных средств (131-134) |050 ... ... ... ... ... ... средств|060 |286132,00 |697725,00 ... 040 - стр. 050), ... | | | |
| | ... ... |
| в том ... |  |  |  |
| ... |061 |  |  |
| ... и ... |062 |  |  |
| ... и оборудования,передаточные |063 ... ... ... | | | |
| ... ... |064 |  |  |
| ... ... ... |065 ... |204476,00 |
|Инвестиции, всего |070 |  |  |
| в том ... |  |  |  |
| ... в ... ... (141) |071 |  |  |
| ... в ... ... (142) |072 |  |  |
| ... в ... ... юр. |073 |  |  ... (143) | | | |
| ... в ... (144) |074 |  |  |
| ... ... ... |075 |  |  ... | | | ... ... ... всего |080 |  |  |
| в том ... |  |  |  |
| ... к ... (301, 303) |081 |  |  |
| ... ... (302) |082 |  |  |
| ... дочерних (зависимых) |083 |  |  ... ... ... ... | | | ... (321-323) | | | |
| | |  |  |
| ... ... ... (332-334)|084 |  |  |
| ... ... ... ... |085 |  |  ... ДОЛГОСРОЧНЫХ АКТИВОВ (стр. 030 + стр. 060 + |090 |308657,00 |716275,00 ... 070 + стр. 080) | | | |
| | ... ... ... ... ... |  |  |  ... ... ... всего |100 |  |  |
| в том ... |  |  |  |
| ... ... |101 |  |  |
| ... ... (211-213) |102 |  |  |
| ... ... |103 |  |  ... ... ... всего |110 |32854,00 ... |
| в том ... |  |  |  |
| ... к ... (301, 303) |111 |  |  |
| ... полученные (302) |112 |  |  |
| ... ... ... |113 |  |  ... совместно контролируемых юридических | | | ... ... | | | |
| | |  |  |
| ... ... ... (341-343) |114 |  ... |
| ... ... ... |115 ... ... |
| ... дебиторская задолженность (332-334)|116 |11850,00 |6179,00 ... ... ... ... |120 |  |  ... (411, 421-424, 431, 432, 441, 452) |130 |1157,00 ... |
|ИТОГО ... ... (стр. 100 + стр. 110 + стр. |140 ... ... ... + стр. 130) | | | ... (стр. 090 + стр. 140) |  ... |1728347,00 |
| | | ... ... ... И ... |Код |На ... |На ... |
| |стр. ... |отчетного |
| | ... ... |
| | | | |
| | | | ... СОБСТВЕННЫЙ КАПИТАЛ |  |  |  ... ... ... |150 ... ... |
|Неоплаченный капитал (511) |160 |  |  ... ... (521) |170 |  |  ... ... ... (531) |180 |  |  ... ... (дополнительный неоплаченный |190 |  |  ... ... | | | |
| в том ... |  |  |  |
| ... ... (541) |191 |  |  |
| ... (542) |192 |  |  |
| ... активов (543) |193 |  |  ... ... (551, 552) |200 |  |  ... ... ... убыток) |210 |251611,00 |1276149,00 |
|(561, 562) | | | |
| в том ... |  |  |  |
| ... года (561) |211 ... |1015677,00 |
|ИТОГО СОБСТВЕННОГО КАПИТАЛА (стр. 150 + стр. |220 ... ... ... + стр. 170 + 180 + стр. 190 + стр. 200 + | | | ... 210) | | | |
| | ... ... ... ДОЛГОСРОЧНЫЕ ОБЯЗАТЕЛЬСТВА |  |  |  ... ... |230 |  |  |
| в том ... |  |  |  |
| ... банков (601) |231 |  |  |
| ... от ... ... ... |  |  |
| ... (603) |233 |  |  ... ... подоходный налог |240 |  |  ... | | | ... ... ... (СТР. 230 + |250 |  |  ... | | | ... ТЕКУЩИЕ ОБЯЗАТЕЛЬСТВА |  |  |  ... ... и ... ... |260 |  |  ... ... ... займов (601-603) |270 |  |  ... ... ... ... |  |  |
| в том ... |  |  |  |
| ... и ... к оплате (603, 671) |281 |  |  |
| ... к ... ... |282 |  |  |
| ... ... ... |283 |  |  ... с ... (631, 633-639) |290 |3857,00 ... ... ... ... ... |  |  ... ... ... | | | ... ... | | | |
| | |  |  ... кредиторская задолженность, всего |310 |  ... |
| в том ... |  |  |  |
| ... и ... ... ... |  |  ... | | | |
| ... с ... по ... ... |312 |  ... ... | | | |
| ... ... |313 |  |  |
| ... будущих периодов (611) |314 |  |  ... ... ... (стр. 260 + стр. 270 |320 |3857,00 ... |
|+ стр. 290 + стр. 300 + стр. 310) | | | |
| | | | ... (стр. 220 + стр. 250 + стр. 320) |  ... ... |
| | | ... ... о ... ... ... ЖШС «МАЭК» Казатомпром 2009 |
|г. |
| | | | |
| | | |млн. ... ... ... |Код |За ... |За ... |
| |стр. ... ... |
| | | | ... от ... ... ... (товаров, |010 |11955,76 ... ... ... | | | ... ... ... продукции |020 |- |- ... | | | ... ... (стр. ... 020) |030 ... ... |
|Расходы периода, всего |040 ... ... ... ... ... ... ЖШС «МАЭК» Казатомпром 2008-2009 г. |
| |
| |млн. ... ... | ... |
| |к ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |- ... ... ... ... ... ... ... активы |- ... по I ... |978061 ... ... ... ... Нематериальные активы ... ... ... средства ... ... ... ... |- ... ... ... периодов |- ... ... ... |- ... по II разделу ... ... ... ... Привлеченный капитал ... ... ... ... ... ... обязательства |- ... по I ... ... |
|II. Собственный капитал ... ... ... ... ... |
|2. Нераспределенный ... ... ... по II ... ... ... ... |
| ... ... | ... ... ЖШС ... ... 2009 г. |3.2 |
| | |
| | |в ... ... ... и пассива |На ... |На ... ... ... ... |
| ... | |
| | | |
| ... ... ... активы |  |  ... ... ... |0,3 |53,3 ... ... ... |- |- ... ... ... |9,6 |5,2 ... Расходы будущих периодов |- |- ... по I ... |9,9 |58,6 ... Долгосрочные активы |  |  ... ... ... |6,6 |1,1 ... ... ... |83,5 |40,3 ... Инвестиции |- |- ... ... ... ... |- |- ... по II ... |90,1 |41,4 ... |100,00 |100,00 |
| ...... ... капитал |  |  ... ... ... |1,1 |21,1 ... ... ... |- |- ... по I разделу |1,1 |21,1 ... ... ... |  |  ... ... собственных средств |25,4 |5,1 ... ... ... |73,4 |73,8 ... по II разделу |98,9 |78,9 ... |100,00 |100,00 ... ... ... ... құрамы, құрылымы
төлем қабілеті бар сұраныс икемділігінің деңгейі, динамикасы
Кәсіпорынның салалық игіліктері
Жалпы тұрақтылық, ... цикл ... өнім ... және ... ... оның ... төлем қабілеті бар
сұраныстағы үлесі
ІШКІ
Сыртқы экономикалық байланыстар, бәсеке
Мүліктің жағдайы:
мөлшері, құрамы, құрылымы
Қарызгерлердің банкротқа ұшырауы, өтелмеу
Инфляция, баға ... ... ... ... ... ... көлемі, құрылымы, динамикасы
Мемлекеттің салықтық, қаржылық-несиелік, кедендік, сақтандыру, есептік-
инвестициялық саясаты
Төленген жарғылық капиталдың мөлшері, өз ... ... ... ... орын ... ... мен ... басқарудың тиімділігі

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүние жүзілік отын-энергетика кешені және атом энергетикасы15 бет
Электр станциясы туралы түсінік, қызметі түрлері9 бет
Энергетикадағы келешекті технологиялар8 бет
Қазақстандағы атом энергетикасының бүгіні мен болашағы10 бет
Автотербелмелі жүйелер кластерінің сигнал өндіру режимдері және оларға шуыл мен флуктуациялардың әсерін тәжірибе жүзінде зерттеу40 бет
Атом және атом ядросы18 бет
Атом молекулалық ілім. Химияның негізгі түсініктері мен стехиометриялық заңдары (Зат массасының сақталу заңы, құрам тұрақтылық заңы, еселік қатынастар заңы, көлемдік қатынастар заңы, эквиваленттер заңы, Авогадро заңы)13 бет
Атом энергетика мәселесі25 бет
Атом энергиясы12 бет
Атом ядросы74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь