Қоғамдық ұдайы өндіріс

Кіріспе
I.тарау. Қоғамдық ұдайы өндіріс түсінігі және экономикалық мәні.
1.1. Қоғамдық өндіріс және оның формалары.
1.2. Қоғамдық өндірістің экономикалық мәні

II.тарау. Мемлекеттік қаржы ұғымы мен құрамы.
2.1. Мемлекеттік қаржының мазмұны мен құрылымы.
2.2. Мемлекеттік бюджет . ұлттық экономиканы басқарудың басты механизмдерінің бірі.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер.
Қазіргі қоғамның экономикалық өмірінің шындығы кәсіпорындарда шығарылған өнімдер жоспарлы түрде тауар формасына айналуында. Қазіргі шынайы өмір фактілері адамзат қоғамының бүгінгі таңдағы экономикалық өмірінде әрі қарайғы даму жолын айқындау үшін теориялық тұрғыдан ой елегінен өткізілуі қажет.Саяси жүйеге, мемлекет құрылысына тәуелді емес эр түрлі қоғамдық өндіріс формалары бар екенін көрсетіп отыр. Оқулықтарда және ғылыми әдебиеттерде адамзат қоғамының тарихында қоғамдық өндірістің екі ғана формасы натуралдық және тауарлы өндіріс болған және солай болуда деген пікір терең тамыр жайған. Қоғамдық өндірістің жалпыға танылған формаларымен қатар әдебиеттерде тікелей қоғамдық өндіріс, сондай-ақ жоспарлы шаруашылықтар туралы да айтылады. Натуралдық шаруашылық түсінігіне жеке тұтынуға қажетті өнімді өз қолымен жасау жатады. Ол өндіргіш күштердің әлсіз дамуымен, өндірілген өнімде қосымша еңбек үлесінің жоғары еместігімен сипатталады. Еңбектің қандай түріне болсын жеке меншік немесе қоғамдық, жеке немесе бірлескен еңбекке негізделсе, на¬туралдық шаруашылық артық өніммен өзара айырбас жүргізбейді. Натуралдық өндірістің айқын сипатына оның бөлшек түрдегі, шаруашылық өмірдің тұйықталушылығы жатады. Осыған байланысты еңбек өнімі тек қауым шеңберінде, құл иеленушінің немесе феодалдық шаруашы-лығында ғана кәдеге асты. Осының салдарынан, қоғамдық байланыс қатаң түрдегі сипатта болады — өнім қауым мүшелері, құл иеленуші, феодал, олардың отбасы мен бала-шағасы тұтыну үшін ғана өндіріледі. Еңбек нәтижесі шаруашылық ауқымынан аспайды, ал сыртқы байланыс болған жағдайда ол тұрақты емес, кездейсоқ сипатта бо¬лады. Еңбекті ұйымдастыру принципі оның негізінде (айқындауда) бола тұра қоғамдық шаруашылық жүргізуді айқындауда шешуші рөлге ие емес. Өндіріс түрі байланыс түрімен, яғни шаруашылық жүргізудің қайсыбір типінің бейімдік түрін айқындайтын қатынастармен сипатталады.
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория . Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университетi.
2. Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая, №4, 2001 г. - с. 38-44.
3. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi агенттiгiнiң бюллетенi. 2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңiрлерi бойынша. – Алматы. 2004 жыл. – 6 бет.
4. Статистический ежегодник. Алматы. – 2004г.
        
        Жоспар:
Кіріспе
I-тарау. Қоғамдық ұдайы өндіріс түсінігі және экономикалық мәні.
1.1. Қоғамдық өндіріс және оның формалары.
1.2. ... ... ... мәні
II-тарау. Мемлекеттік қаржы ұғымы мен құрамы.
2.1. Мемлекеттік қаржының мазмұны мен ... ... ...... ... басқарудың басты
механизмдерінің бірі.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер.
I-тарау. Қоғамдық ұдайы өндіріс түсінігі және ... ... ... ... және оның ... қоғамның экономикалық өмірінің шындығы ... ... ... ... ... формасына айналуында. Қазіргі
шынайы өмір фактілері адамзат қоғамының бүгінгі таңдағы ... әрі ... даму ... айқындау үшін теориялық тұрғыдан ой
елегінен өткізілуі қажет.Саяси жүйеге, мемлекет құрылысына тәуелді емес ... ... ... ... бар ... ... ... Оқулықтарда және
ғылыми әдебиеттерде адамзат қоғамының тарихында қоғамдық өндірістің ... ... ... және ... өндіріс болған және солай болуда деген
пікір терең тамыр жайған. Қоғамдық өндірістің жалпыға танылған формаларымен
қатар ... ... ... өндіріс, сондай-ақ жоспарлы
шаруашылықтар туралы да айтылады. ... ... ... жеке
тұтынуға қажетті өнімді өз қолымен ... ... Ол ... күштердің
әлсіз дамуымен, өндірілген өнімде қосымша еңбек үлесінің жоғары еместігімен
сипатталады. Еңбектің қандай түріне ... жеке ... ... ... ... ... еңбекке негізделсе, натуралдық шаруашылық артық
өніммен өзара ... ... ... өндірістің айқын сипатына
оның бөлшек түрдегі, шаруашылық өмірдің тұйықталушылығы жатады. ... ... ... тек ... ... құл ... ... шаруашы-лығында ғана кәдеге асты. Осының салдарынан, қоғамдық
байланыс қатаң түрдегі сипатта ... — өнім ... ... құл иеленуші,
феодал, олардың отбасы мен ... ... үшін ғана ... ... ... ... аспайды, ал сыртқы байланыс болған ... ... ... кездейсоқ сипатта болады. Еңбекті ұйымдастыру ... ... ... бола тұра ... ... ... ... рөлге ие емес. Өндіріс түрі ... ... ... ... ... типінің бейімдік түрін айқындайтын
қатынастармен сипатталады.
Натуралдық шаруашылықты жүргізуде өнім жеке ... ... ... ... де ... ... Соңғысының негізіне дара ... ... ... қожасы алдындағы ... ... олар өнім ... бір-бірімен қарама-қарсы ... ... — дара ... ... ... — еңбек жағдайын меншіктеуші. ... ... ... шаруашылық шеңберінде, көп ретте, жалпылар
еңбегінің бір бөлігін ... ... ... ... бөлінісінің
алғашқы табиғи мәйегіне негізделеді. Соңғысы мануфак-туралық еңбек
бөлінісінің ... ... ... ірі өнеркәсіптің мәрелік пункті болып
табылады. Сөйтіп, бірілескен еңбек дами отырып, ... ... ... ... ... ... жаңа түрінің пайда болуына себін
тигізеді. Натуралдық формадағы еңбектің әр қилы ... және ... ... типі бір ұғым ... ... ... болсын
өндірістің табиғи элементі болып табылады. Екіншісі болса тарихи сипатқа
ие, өйткені ол ... ... ... бір кезеңінде пайда болып,
өзінің өрлеуінде басымдық ... ... ... ... жетілген
формаларға орын беріп, құлдырауға түсті. Натуралдық шаруашылықтағы бөліс,
айырбас пен тұтыну жеке жұмыскердің сіңірген ... ... ... ... осындай типі ... ерте ... бұл ... ... Натуралдық өзгерудегі қайта өндіру
өндірілген өнімнің жалпы санына байланысты. Натуралдық ... ... ... ... ... ... өлшем бірлігі бойынша қауым
мүшелерінің ... ... ... ... ... Мұнда бөліс
теңдестіру сипатында жүреді, ал ... ... өнім ... ... ... ... ... кезеңінде жеке меншік, қоғамдық еңбек
бөлінісі дегенді білмеді, ал өнімді (табысты) өздері ... ... ... ... ... заңдылықтары өз-өзінше қайшы келді де
қауымдық шаруашылық заңдылықтары емес, еңбек құралдары мен ... ... ... ... Көп ... еңбекшілер
экономикалық заңдылықтарга емес құл иеленушінің, яки феодалдың еркі мен
көңіліне тәуелді болып отырды.
Осылайша ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Тарихи жағынан шаруашылық
жүргізудің келесі дамыған формасы ... ... ... ... ... ... негізі ретіндегі қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуы
араларындағы байланыс айналым арқылы сату, сатып алу түрінде ... ... ... ... ... пайда болуына алып келді.
Тауарлы қарым-қатынастардың дамуы тауар өндіруші ... ... жеке ... ... ал ... әрі ... ... тауар
өндірісі заңдылығы өзіне-өзі қайшы келген капиталистік кәсіпорындарға қарай
жылыстады. Яғни, капиталистік тауар өндірісі заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... күштерінің дамуы,
өндірістік қатынастардағы ... ... ... ... ... ... формасын да өзгеріссіз қалдыра ... ... ... ... өндіріс қатынастары
арасындағы байланыстарды түлетеді. Бұл натуралдық та, ... ... ... ... айқындала түседі. Бәрі де сол, бірақ
алғашқы қауымдық, құл ... ... және ... ... ... ғана әр қилы. Сондықтан, оларды пайдалану,
қолдану немесе олардың заңдылық әрекеттерін ... ... сөз ... ... жаңа ... ... өзгеріске ұшырайды, сондықтан
оларды бастапқы түрінде ... ... да баса ... ... ... ... жағдайындағы құн заңының ... ... ... ... ... ... ... капиталистік жүйесіне өтумен қатар тауарлық қатынастардың
маңызды принципі ... ... ... және өз ... ... ... Және де бұл өзгеріске ... жаңа ... ... ... ...... күші ... негізінде пайда
болады. Бұл алмасу басым қатынастың жаңа түрін айқындайтын ... ... ... ... ... ... ... және тұтыну
саласында да өзгерістер жүріп жатады. Тұтыным құны ... және ... өз ... құн ... ... ал соңғысы — мақсатқа айналады,
осыдан барып ең соңғы толассыздық ... ие ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге және керісінше болатын
қозғалыстың жаңа сапалы түріне ие болады. Осы ... ... ... ... ... ... құрайды. Тауарлық қатынастардың дамуы
үдей түседі. Соңғысының өндірісі және оны иелену бәсекелік күрес ... ... бұл ... ... ... ... Бұл ... әрі
қарайғы еңбек бөлінісін тудыруы өндіріс құралдарын ... ... бәрі жаңа ... ... алғы шарттарының пайда
болуына алып келеді.
Адамзат ... ... ... құрылыста өндірістің түрлі типінің
пайда болуы мен қалыптасуының ... бола ... ... ... олар ... тым ... ... соншалық, мыңдаған жылдар
өткен соң зерттеушілер олардың ара жігін ажыратпайтын да болды.
Экономикалық оқулықта алғашқы ... ... ... ... жүргізудің натуралды және ұжымдық формалары ретінде сипатталған.
Оларда жеке ... ... ... бөлінісі болмады, ал өндірілген өнім
шаруашылықтың өз ауқымында тұтынуға жұмсалды. Шаруашылық топтары арасындағы
байланыс болмаған. ... ... ... ... бұл ... сол түрі ... ... ойға жетеледі. Бірақ осылай бола
тұрғанымен олар айырмашылықтарын байқамаған. ... және ... ... және бірлескен еңбек нәтижесінде қалыптасқан еңбек ету тәсілдерінде
жатыр. Еңбек ету ... ... ... және ... еңбек бөлінісіне
алып келді, сондай-ақ адамның еңбек құралын жасау және ... ... ... ... үйрену қабілетінің өсуіне әсер етті. Осы
процестердің барлығы ... ... ... ... ... ... қарай бастады. Шаруашылық жүргізудің қарастырылып
отырған типі бұлтартпастық сипатына ие, өйткені онда олар өмір ... ... ... ... ... ... ... неге қол
жеткізгендерін алдын ала сезді.
Қоғамдық және ұжымдық ... ... ... ... ... бар, ... адамдар нені жасай алатын, қанша ... ... ... ... ... ... ... болар тұтынымы,
тауарлар өндірісінің технологиясымен анықталады. Ортақ сипаттармен қатар
бұл екі жағдайдың айырмашылық ерекшеліктері, яғни ... ... ... көрініс берер қарама-қайшылығы бар. Натуралдық шаруашылықтың мұндай
сипатына тұйықтық, ... ... ... ... ... ... жатады.
Адамзат қоғамының дамуымен бірге натуралдық және ұжымдық өндіріс
арасындағы ... та ... ... бере ... ... пайда бола
бастаған өндіріс әдістерінін негіздерін байытты. Бұл процестер қоғамдық
өндірістің бір түрі ... ... оның ... әсер ... ... өне ... ... отырды. Құл иеленуші және феодалдық
өндіріс әдістері ... ... ... ... ... ... ... әдістерін жақсы игерді. Бірақ натуралдық шаруашылық ұжымдық
өндірісті ... ... ... ығыстырып шығарды. Тауарлы
және ұжымдық өндірістің арасындағы ортақ жәйт ... ... мен ... ... ... айырбастау. Осы бір ... ... ... ... ... ... ... бөлінісі де
айырбас ... ... ... ие. Осы ... формаларды өзіндік
өндіргіш күштерге сәйкес ... ... ... ... қалыптаса
бастады. Тауарлы және ұжымдық ... ... болу ... ... ... ... ... өндіріс құралдарына деген
меншіктің түрлі ... ... ... ... өндіріс құралдарына деген меншік базасында болып, өзінің үрдісімен
жаңа түр — мануфактуралық ... ... ... болу ... ... толымды ... ... ... сай ... ... онын ... қоғамдық шаруашылық
жүргізу типі ... ... ... ... шектеуге алып келді.
Мануфактуралық еңбек бөлінісі, жеке меншік қатынастардың құлашын жайғызумен
бір мезгілде ... ... де ... ... ... еңбек
процесі негізінен ... ... ... ... ... жаңа
серпін берерлік сипатта дами алатын еді.
Ұжымдық өндіріс ғайыптан қайта пайда ... ... ... оған ... ... әсер етуінен мүлдем басқа түрге айналған
формада ... ... ... ... ... ... себеп болған
қоғамдық еңбек бөлінісі келесі формаға көше ... ... ... ... түрі ... ... ұйытқы бола бастайды. Шаруашылық
жүргізудің жаңа жүйесінің қалыптасуы айналымнан түбірлі айырмашылығы бар
айырбастың жаңа әдісін талап ... ... ... өндіріс формасы ретінде тауарлы өңдіріспен
жай орын алмасып қана қоймайды, мұнда диалектикалық өту ... де ... ... өз ... ... бір ... ... дамудың тұңғиық
процестерінің ықпалымен жаңа сапалы секірісті бастан өткеруі мүмкін. ... ... және одан ... де ... ... екі ... да
өмір сүруі сол тұстағы бар өндіріс типінің ене бастау процесінен хабардар
етеді. Бұл ... ... ене ... жаңа ... ... ескінің біртіндеп өшу процесімен қат-қабат жүреді. Бірақ
бұл ... ... ене ... ... ... ... ... білдірмейді. Бір заңдылықтың пайда болуы қатарлас ... ... ... деу емес. Қандай да болмасын экономикалық
құрылысты осындай ... ... ... оны ... ... ... классификациялау жеткіліксіз әрі ол толық та болмас еді,
өйткені бұл пайда болу генезисін көрсетпейді, соның ... ... болу ... және даму перспективасы көрінбейді. Қоғамдық
қатынастардың әр түрлі ... ... ... да ... Өндірістің барлық әдістері ... ... ... қана ... олар ... дамуына қолайлы сәтті
күтіп жаңа қатынастар ... ... ... ... Құл
иеленуші натуралдық және капиталистік тауарлы өндірістер ... ... Егер олар ... ... қауымдық құрылыс ішінде ... ал ... ... ... ... ... ... де пайда болмас еді. Шынында да шаруашылық жүргізу ... рөлі мен ... ... ал май, ... ... жүйесіндегі соңғысын түсіну ... де ... ... ... ... серпін әсер етті ... ... ... ... ондай серпін қажетсіз, ал ... жаңа ... үшін ... ... ... Бірақ осылардың бәріне бірдей
белгілі бір заңдылықтардың ... бар ... алғы шарт ... ... жоқ. Ал енді бұл жоқ ... ... құбылыс ретінде органикалық емес, механикалық қасиетке
өтеді, ... ... ... бір ретпен қатпарланған блоктардан
тұрады.
1.2. Қоғамдық ... ... ... өндіріс мәселесі экономикалық ... ... ... ... баласының тіршілігінің негізін қалайтын да
қоғамдық ... Ол ... ... өндіру, бөлу, айырбас және
тұтыну процесін қамтиды. Өндіріс ... ... ... ... да, ол ... үздіксіз процесс болуға, яғни оқтын-оқтын сол бір
сатылардан қайта-қайта өтіп отыруға ... ... ... ... ... ол ... отыра алмайды.
Тарихты материалистік жолмен ... ... ... ... соң оның ... ... да ... қоғамдық
құрылыстың негізі болып табылады, тарихи өмір сүретін әрбір қоғамда
өнімдерді бөлу, ... ... ... ... ... топтарға бөлінуі,
қоғамның нені өндіретініне, қалай ... және ... ... ... ... байланысты. Өмірде болып жататын барлық
қоғамдық өзгерістер мен саяси төңкерістердің негізгі себептерін адамның
ақыл-ойынан, ... ... пен ... ... ... ... керек, оны өндіріс пен айырбас әдісінде орнаған
өзгерістерден, сол заманның ... ... ... Міне, бұл елімізде
болып жатқан экономикалық ... ... мен ... да тікелей қатысты. Оны тек осылай түсінуге болады. Қоғамдық
өндірістің адамзат өміріндегі орны мен рөлі ... Егер ... бір ... ... апта ... ... адамзат аштықтан құрып кеткен болар
еді. Қазіргі таңда да рынокты қалыптастыруда ... ... зор ... болып отыр. Қоғамдық өндіріс, жоғарыда атап өткеніміздей өндіргіш күштер
мен өндірістік қатынастардың бірлігі. Ал оның орын ... ... ... ... ... Ол ... мыналар жатады: а) субъективті
факторлар немесе жұмыс күші; ә) объективті, заттық факторлар немесе өндіріс
қүрал-жабдықтары. Осы ... ең ... ... туралы түсінік бере кетейік.
Еңбек — ... ... сай ... ... адам мен ... ... ... Мұнда адам өз қызметі арқылы өзі мен
табиғат арасында заттардың өзгеруіне себепкер болады, бұл ... ... ... Еңбек — бұл адамның саналы әрекеті. Оның ... ... ... ала ойланып істелінеді, мақсатты ісқимыл, белгілі бір нәтижеге ... ... ... ... ... ғана ... ... еңбек етудегі басты ерекшелігі — табиғаттан ала да біледі, оны
өзгерте де, ... ... да ... Осыған байланысты адамдардың
тәжірибесі жинақталады. Белгілі бір ... ... ... ... түседі. Адамды адам еткен еңбек деген даналық ой осыдан туған,
еңбек адамның дамуының және жетілуінің басты факторы. ... ете ... ... ... жұмсайды. Ал жұмыс күші — адамның еңбекке деген қабілеттілігі.
Жұмыс күшін тұтынудың өзі де ... ... ... ... ... ... күші ... ерекшелігін сақтап, дамыта отырып, бірте-бірте қоғамдық сипатқа ие
бола бастайды.
Сөйтіп жиынтық жұмыс күші ... ... ... ... пайдалану тек
белгілі бір қоғамдық іс-қимыл негізінде ғана мүмкін. Ол өндірістің жеке
факторы ретінде орын ... ... күші — ... ең ... жасампаз күш.
Қоғамдық дамудың бүкіл тарихы көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... байланысты жеке фактор
рөлі барған сайын өсіп келеді, ол заңды да.
Ал ... ... ... ... ... ... мен еңбек
құралжабдықтарынан бастаймыз.
Еңбек заты дегеніміз бұл өңделетін ... яғни ... ... еңбек құралы арқылы өңделетін зат. Олардың екі түрі бар: а) табиғи —
руда, көмір, мұнай, балық т. б.; ә) ... бір ... ... ... — шикізат, материал т. б.
Екбек ... ... ... өзі мен ... ... тұратын және оның осы затқа ететін ықпалын іске асырушы ретінде
пайдаланатын зат немесе заттар жиынтығы ... яғни ... сол ... әсер ... ... ... зат. ... құралдары бірнеше түрге
бөлінеді: а) еңбек ... ... ... ... ... бұл түрін классикалық экономикалық теория ... ... ... ет ... деп ... ә) ... ыдыс жүйесі (құбырлар,
бөшкелер, сауыттар т. б.); б) өндірістік объектілер ... ... ... т. б.); в) жер де ... құралы болып табылады; г)
еңбек құралдарына электр қуаты, бу, ... ... ... ... ... үшін пайдаланылатын еңбек құралдары мен
еңбек заттарының жиынтығы ... ... ... жұмыс күшінен айырмашылығы, өндірістің материалдық-заттық
факторына жататындығы. ... ... ... еңбек заттары мен
еңбек құралдарының жай ғана қосындысы деп қарау дұрыс емес. Сөз ... ... ... ... ... ... ... Ал біртұтас
жүйенің элементтердің жай қосындысына қарағанда сапалы айырмашылығы
бар екені белгілі. Олардың өзара ... ... ... мен ұйымдастырылуынан айқын көрінеді.
Технология өндірістің ... ... ... ... ... ... заттарына ықпалының өндірістік
факторлардың (механикалық, физикалық, ... ... ... ... осы ... ... ... аша отырып, адамдар жаңа өнімдерді дайындаудың құпиясын
меңгеріп, осыған байланысты аса үздік технологияны, ... ... ... күн тәртібіне қояды. Осымен бірге өндірісті
ұйымдастыру да өзгереді, яғни оның бүкіл ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің салалық
жіктелуі тереңдейді, оның құрылымы ... ... ... ұйымдастыру кеңінен дамиды. Осының нәтижесінде
өңдірістің қоғамдық сипаты ұлғаяды. Сөйтіп, халық ... ... ... ... (комплекске), ірі салалық, аумақтық ұйымдарға
айналады. Ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Қазіргі ғылыми-техникалық революция өндірістің жаңа
факторын ақпаратты (информацияны) ... Ал ... ... ... ... ... ... бірге, өндірісте орын алатын
ұйымдық-экономикалық және ... ... ... ... ... қатынастар өндіріс процесін
ұйымдастырумен байланысты. Ол адамдар ... ... ... ... ... да, оның факторларының ... де ... ... ... ... қүрал-жабдықтарына иелік етумен байланысты орын
алатын қатынастарды, яғни меншік қатынасын құрайды. Олардың негізінде
қызметкерлердің құрал-жаб-дықтарды қолдануының ... ... ... ... өзі ... ... ... қызмет ететінін, оның
нәтижелерін қалай бөлу керектігін анықтайды. Осыдан ... ... және ... ... пайда болады. Ол өз алдына бір мәселе,
яғни оны зерттеу қоғамдық ғылымдардың басқа саласының ...... ... ... ... және құрамы.
2.1. Мемлекет қаржысының мазмұны мен құрлымы.
Мемлекеттің қаржысы мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, саяси
функцияларын ... үшін оны ... ақша ... қамтамасыз ететін
елдің қаржы жүйесінің маңызды сферасы болып ... және олар ... ... сан алуан өзара байланыстарды қамтитын мемлекеттік сектордың
өндірістік және әлеуметтік қатынастардағы ... ... мәні ... мемлекеттің қаржысы мемлекеттің, оның
кәсіпорындарының қаржы ресурстарын қалыптастырып, алынған қаражаттарды
мемлекет пен оның ... ... ... ... ... өнімнің құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және ... ... ... ақша ... білдіреді.
Мемлекет (өзінің билік пен басқару органдары арқылы), бір ... ... ... мекемелер, азаматтар, басқа жағынан, бұл
сферадағы ақша ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда мемлекеттің шығыстары
көлемінің озыңқы қарқынмен өсуі мемлекеттің қаржыларына тән ... ... Бұл ... XIX ... ... ... ... заңы — "
Өспелі мемлекеттік белсенділік заңы " ретінде белгілі. Бұл заңға сәйкес
өнеркәсіп ... ... ... ... ... өндіріс көлеміне
қарағанда жылдамырақ өсуі тиіс. А. Вагнер мемлекеттік белсенділіктің өсуін
үш фактормен байланыстырады:
1) ... ... ... экономикалық тірліктің күрделенуімен
және еңбек бөлінісінің тереңдеуімен; бұл мемлекет тарапынан тиімді ... ... ... ... заң ... ... қолдаудың
қажеттігіне жеткізеді;
2) техника мен технология ... ... ... ... ... ... бұл ... майда фирмалардың алдында
артықшылықтары бар ... ... ... ... ... ете алады; мемлекет монополиялардың қызметін реттеу үшін
техникалық шарттар бойынша олар ... ... ... ... ... ... ... пайда экономикалық бағалауға
төзбейтін білім беру және денсаулық ... ... ... ... ... заңы нарықтық шаруашылықтың ... ... және ... ... ... реттеудің
қажеттігін дәлелдейді.
Мемлекет қаржысының функциялары экономикалық категория ... ...... ... ... (1.2 ... қараңыз).
Алайда бөлгіштік фукциядағы мемлекеттің қаржысы ... ... үшін ... ... ... ... ... қосалқы функцияларды бөліп көрсеткен жөн (10.1 бөлімдегі 3,4,5-
інші тармақтар); бұл:
1) ... ... ... ... қосалқы функциялары.
Орналастыру қосалқы функциясы қоғамдық тауарлар, ... ... ... ... жүйе арқылы қамтамасыз ... ... ... оларды өндіру және халықты қамтамасыз ету үшін
ресурстарды бөлуі және орналастыруы ... ... ... ... экономикалық ресурстарды «жекеше» және ... ... ... ... және ... ... мен ... таңдауда болып
отыр. Қоғамдық тауарлардың ресурстары көбінесе ... ... ... ... тауарларды өндірудің мүмкіндіктері
шектелінеді, оңтайландыру проблемалары фискалдық саясат үшін қиын болып
көрінуі мүмкін.
Түрлі фискалдық ... ... ... ... ... ... орындалады:
1) табысы төмен үй шаруашылығын қаражаттандыруды жоғары табыстарға
үдемелі салық ... ... ... - ... ... ... баламалы түрдегі бөлініс жалдаушылардан төмен табыс болатын тұрғын
үй сықылды ... ... ... үшін ... салықтар арқылы орындалуы мүмкін;
3) ақырында, қайта бөлуге табысы төмен ... ... ... ... көбінесе жоғары табысты тұтынушылар сатып
алатын тауарларға ... ... ... ... жету мүмкін.
Саясаттың баламалы қүралдарын таңдауда тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... нәтижеленетін
ысыраптар немесе тиімділік шығындары есепке алынуы тиіс. Салықтық -
трансферттік ... ... ... ... жеке ... ... ... кедергі жасамайтын артықшылығы болады. Алайда тіпті бұл механизм
де «тиімділік ... ... ... ... ... пен ... теңгеруді табу қажет. Жүргізілетін оңтайлы саясат мүдделердің
екеуіне қолданылуы ... ... ... ... ... сауда мен төлем
балансының жай-күйінің нәтижелерін ескере отырып, жоғары жұмыспен қамтуға,
бағаны тұрақтандыру мен ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге мемлекеттік бюджеттің шығыстары және салық
салудағы ... ... ... не ... шараларды қолдана отырып,
мемлекет жиынтық сұранымға ықпал жасайды.
Мемлекет қаржыларының экономикалық мазмұны бірыңғай ... ... жеке ... ... ... олардың әрқайсысы өзгеше
функцияларды орындайды.
Мемлекеттің қаржысы республикалық және жергілікті деңгейлерде ... ... және ... ... ... тыс қорларды, мемлекеттік
кредитті, мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... арналымының
арқасында мемлекет экономикалық, әлеуметтік, саяси процестердің үлкен
спектріне, салалық және ... ... ... ... ... және әлеуметтік сфераға мемлекеттік басшылықтың ... ... ... ... ... (республикалық) және жергілікті
(муниципалдық) қаржылар болып бөлінеді.
Функциялық арналымы бойынша мұндай сан алуан қаржылық ... ... ... ... салалық аспектілерде көптеген
экономикалық және әлеуметтік процестерге ықпал жасай алады.
Егер қаржы қатынастарын топтастыру кезінде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... болсақ, онда
Қазақстан Республикасындағы мемлекет қаржысының құрылымын ... ... ... ... (10.5 ... ... ... республикалық және ... ... ... қатынастар мен өзара байланыстар маңызды
рөл атқарады. Бюджеттік қатынастар көмегімен ... ... ... ... ... ... ... табыстың едәуір бөлігі
жұмылдырылады. Түрлі деңгейдің бюджеттері — ... ... ... өкімет пен басқарудың республикалық және жергілікті
органдары үшін ... ... ... ... ... ... аумағында жалпы функцияларды орындау үшін
республикалық (орталық) бюджет ... Оның ... ... кешенді бағдарламаларды қаржыландыруға, республикалық
функцияларды орындауға, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... шығыстарын қамтамасыз етуге арналған.
Бюджеттік қатынастар жүйесінде жергілікті бюджеттерге маңызды орын
беріледі. Жергілікті ... ... ... ... реттеу
үшін пайдаланылады, өндіргіш күштерді орналастыруға ықпал ... ... ... ... ... ... арттыруға, аумақтық
инфрақұрылымды жасауға, еңбек ресурстарының ұдайы өсуі жөніндегі ... ... ... ... ... жүзеге асыруда зор рөл атқарады.
Бюджеттен тыс қорлардың арналымы — ... ... ... ... ... есебінен жеке нысаналы шараларды қаржыландыру. ... ... ал ... тыс қорлардың құқықтық мәртебесі
қаражаттарды қатаң мақсатты арналым бойынша пайдалануға ... ... ... (автономдығы) өкілетті және атқарушы ... ... ... ... ... мұның өзі бюджеттен тыс қорлардың
қаражаттарын неғұрлым жедел пайдалануға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік кредиттіц мазмұнын құрайтын ақша ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік кредит қатынастары
кәсіпорындардың, ұйымдар мен халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдыруға ... ... ... ... ... ету үшін ... уақытша беруге байланысты пайда болады.
Заңи және жеке тұлғалардың уақытша бос ... ... ... ... ... қазынашылық міндеттемелерді және
мемлекеттік бағалы қағаздардың басқа түрлерін сату арқылы ... ... ... қарым-қатынастарға шетелдік мемлекеттер, олардың
компаниялары, фирмалар, сонымен қатар халықаралық және ... ... ... ... ... ... ... меншіктің болуына
негізделген. Меншікті жіктеу тұрғысынан мемлекеттік заңи ұйымдардың мүлкі
және мемлекеттік қазына болып ажыратылады.
Мемлекеттік заңи ... ... ... ... және ... мен ... қаржысының жұмыс істеуінің негізін ... ... ... ... ... субъектілердің
қаржысы" бөлімінде баяндалған, өйткені мемлекеттік ... ... ... ... бұл ... барлық субъектілері үшін ұқсас ... ... ... ... қазына республикалық және жергілікті қазына ... ... ... ... қамтиды:
1) республикалық бюджеттің қаражаттары;
2) мемлекеттің алтын-валюта қаражатттары;
3) мемлекеттік меншіктің айрықша құқығының мүлкі (жер, оның ... және ... ... басқа табиғи ресурстар);
4) республикалық меншікке жататын оқушауландырылмаған мүлік. Мүлік
иесі талап ... ... ... тәркіленген, мұралану құқығы бойынша
мемлекетке берілген өлген адамнан қалған мүлік (иесіз мүлік), ... ... ... ... ... ... ... олжалар қазыналық бола
бастайды.
Жергілікті қазына мыналарды қамтиды:
1) ... ... ... ... меншікке жататын оқушауландырылмаған мүлік.
Меншікті пайдаланудың ұқсас саналуан нысандары мемлекетке икемді және
атаулы ... және ... ... ... ... және
әлеуметтік процестерге, оларды керекті арнаға бағыттай отырып, ықпал ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді. Сонымен бірге
үкіметтің экономикалық функцияларын орындаудың, қоғамның өмір сүруінің ... оның ... мен ... ... асырудың негіздері ретінде
"мемлекеттің қаржысы" категориясының рөлі мен маңызы білінеді.
2.2. Мемлекеттік бюджет – ұлттық экономиканы басқарудың ... ... ... зор әр ... жеке ... ... ... оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімді ... ... ... ... және ... қажеттіліктерді
қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша ... ... ... ... байланысты болады. Қаржы ... бұл ... ... " ... ... ... ... Демек,
мемлекеттік бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және оны
ұдайы өндіріс пен қоғамдық ... ... ... ... қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу ... пен ... ... ... ... ... пайда болатын
экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ретіндегі ... ең ... ... ... ... ажырататын өзгеше белғілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, ... ақша ... ... ... ақша ... қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүреді. Сонымен бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір ... тон, ... ол ... ортақ өзгеше белгілердің шеңберінен
шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір ... ... оны ... ... қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты
бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
2) ... ... және оны ... ... ... ... ... және құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера
қаржысынан ... ... ... ол ... ... ... экономиканың секторлары, қоғамдық қызметтің сфералары
арасында құнды қайта бөлуге ... ... ... оның тауар нысанындағы қозғалысымен ... емес ... ... ... ... және одан ... ... асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық ... ... емес ... да ... ... тығыз тоқайласып
жатады.
Мемлекеттік бюджет, кез келген басқа эқономикалық категория сияқты,
өндірістік қатынастарды ... және ... ... ... ... ... ... болады: бюджет қатынастары мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорында бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... экономикалық (бөлгіштік) процестер
мемлекеттің жұмылдыратын және пайдаланатын ақшаның ағынында ... ... ... ... бұл ... өнім мен ... табыстың
құндық бөліністің белгілі стадияларын өткен және ұлғаймалы ұдайы өндіріс,
халыққа ... ... ... ... және ... ... ... үшін мемлекетке түсетін бөлігі қозғалысының
объективті шарттасылған экономикалық нысаны. Бюджеттік ... ... ... ... бөлу және ... ... байланысты оның қозғалыс
процесін білдіреді.
Мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретінде жалпы қаржы сияқты
бөлу және бақылау ... ... Бұл ... іс ... мәні мен маңызы бюджет қатынастарының қаралған айрықшалығымен
айқындалды. Бөлгіштік функцияның іс-әрекетінің ... ... ... ... құны ... ... сфералары, ұлттық шаруашылықтың
секторлары, аумақтар, салалар, жеке ... ... ... ... ... бюджет арқылы бүгінде Қазақстанда жалпы
қоғамдық өнімнің шамамен 10% және жалпы ішкі ... 20% ... ... ... қаржысының негізгі буыны ретінде ... ... ... ... ... ... атап ... ұлттық
табыс пен жалпы ішкі өнімді қайта бөлу; ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету; ... ... ... ... және ... ... ... сипатты функцияларды орындайды. Бақылау функциясы ... ... ... үйлесімдерінде, олардың қоғамдық өндіріс дамуының
қажеттіліктеріне сай ... ... ... ... ауытқушы
анықтау және оларды жою мүмкіндігінде көрінеді.
Мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны ... ... және ... орталықтандырылған ақша қоры
ретінде ғана ... ... ... негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-
экономикалық процестерді ... ... ... ... ... қарауға
болады. Мәселен, мемлекеттік бюджетте қоғамдағы ... ... ... ... барлық негізгі қаржы институттары —
салықтар, мемлекеттің шығыстары, ... ... ... ... т.б. ... ... ... табатындықтан бюджет мемлекеттің
негізгі қаржы ... ... ... Ол ... ... ... бір
жылға жасалынады, бюджеттің кірістерін, шығындарын, орталықтандырылған
қаржы ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. ... ... ... деп ... оның ... табысты қайта бөлудегі маңызды
орнын, қаржы ... ... ... ... ... ... өндірістегі айрықша рөлін айқындайды. Негізгі қаржы жоспары
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... негізгі қаржы
жоспарының көрсеткіштері республика Парламентінің жыл сайын ... ... ... ... ... ... орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты ... Ол ... ... ... ақша ... ... мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып табылатын бюджеттік
механизм арқылы ... ... ... экономикаға ықпал етудің ... ... рөлі ... ... ... ... ақша ... сандық көлемін анықтау, оны жасау мен
бөлудің нысандары мен ... ... ... ... ... ... ... бөлу жолымен жүзеге асырылады.
Ақырында, мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемлекет заңдарының
бірі ... ... ... ... ... ... арналған республикалық
бюджет туралы заң).
Сөйтіп, бюджетті осы жоғарыда айтылғандардың жиынтығы ... ... ... көшу ... мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға, ... ... ... дамуды тездетуге және ... ... аз ... ... аз ... ... қолдау, сондай-ақ
денсаулық сақтау, білім беру және ... ... ... ... тиіс.
Шығындар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен инвестицияларды
реттеудің және ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың салаларына
және ... емес ... ... айтарлықтай ықпал етеді.
Мемлекеттің ақша қорын ... және ... ... ... жоспары бола
отырып, бюджет барлық шаруашылық жүргізуші ... және ... ... ... ... бөлу ... ... кәсіпорындармен,
ұйымдармен, мекемелермен жөне халықпен қалыптасатын қаржы қатынастарының
айырықша саласы құрылады. Бұл қатынастарға бөлу процесінде туындайтын ... тән және олар ... ... ... ... ... қорын құрып пайдалануға байланысты. Бұл процесс
мемлекеттің тікелей қатысуымен ... ... ... Қаржы
қатынастарының бұл жиынтығы ... ... деп ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде
объективтік ... ие. ... ... ... ... ресурстарды қажет етеді.
Қаражаттарды орталықтандыру бүкіл халық шаруашылығы ... ... ... ... үшін және жаллпы экономиканың
тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... қорғаныс міндеттерін шешуге
мемлекеттік басқарудың жалпы шығындарын жабуға орталықтандырылған қаржылар
қажет.
Сондықтан ... ... ... ... ұдайы
өндірістің қажеттерінен, мемлекеттің табиғатынан туындайды.
Мемлекеттің орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық
өдіріс қарқынын ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік өзгерістер жүргізуге мүмкіндік береді. Орталықтан бөлінетін
қаржының кемегімен қаражат, ... ... ... мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын жүзеге
асыруға жағдай жасайды.
Сөйтіп құндық бөліністің айырықша ... ... ... ... қоғамдық арналымды жалпы мемлекеттік қажеттерді қанағаттандыруға
қызмет етеді.
Нақты объектквті бөліс ... ... ... айырықша
қоғамдық арналымды орындай отырып мемлекеттік бюджет экономикалық категория
ретінде көрініс табады.
Қаржы ... ... ... ... ... ... тән ... бар; бюджет қатынастары бөліністік сипатта
мақсатты ақша қорларын ... ... ... жүреді.
Кез келген басқа экономикалық категория ... ... ... ... бейнелеп, соған лайықты материалдық-заттық көрініс
табады. Бюджет қатынастары ... ... ... қорында - бюджет қорында заттанады.
Қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың, құндық бөлінісінің ... ... ... өндірісті ұлғайту, халыққа әлеуметтік-мәдени
қызмет көрсету, ... ... ... қажеттерді қанағаттандыру үшін
мемлекет қарамағына түскен бөлігінің объективті зкономикалық ... қоры бөлу және ... ... ... ... болатын құн
қозғалысының процесін көрсетеді.
Мемлакеттік ... ... ... ... ... қаражат қорын құру, оны жоспарлы түрде бөлу, қайта бөлу
процесінде және оны ... ... ... қоғамдық қажеттерді
қанағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен ... ... ... өндіріске қатысушылардың арасын,
қалыптасқан ақша ... ... ... бюджет механизмі арқылы ықпал етеді. Бюджет
механизмі - ... ... ... ... ... және ... нысандары мен әдістерінің жынтығы. Мемлекеттік бюджет
еліміздің негізгі ... ... ... республика Парламентінің жыл сайын
қабылдайтын Республикалық бюджет туралы заңына ... ... ... тиіс.
Мемлекеттік бюджет материалдық өндіріс саласында оның өсуінің
стимуляторы ретінде зор рөл ... ... ... жеке ... ... және қоғамдық (бүкіл экономиканың барлық секторы
ауқымында) қорлар қамтамасыз ету үшін ... тыс ... ... ... ... басты
көзі бюджет қаржысы болып табылады. Бұл салалардағы мекемелер ... ... ... ... ... көздері жоқ болғандықтан,
мемлекеттік ... ... ... беру, денсаулық, сақтау,
әлеуметтік сақтандыру, әлеуметтік қамсыздандыру, ғылым, ... ... өнер ... ... ... — жалпы мемлекеттің ауқымдары
әлеуметтік-мәдени шараларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қаржы базасы.
Өндірістік емес салалар ... ... ... маңызы орасан зор.
Өндіріетік емес салалардың қызметін ... ... ... ... ... ... ... тұтыну қорының нақты көлемін
қалыптастыруға, оны пайдалануға, аумақтық пропорцияға әсер етуге болады.
Бюджеттің құрылымы ... ... ... ... қарыздарынан түсетін түсімдерді және алынған ресми
трансферттерді (гранттарды) қоспауанда, бюджетке түсетін ... ... ... ... ... - ... бөліміне енетін
түсімдерді қоспағанда, бюджетке түсетін барлық түсімдерді қамтиды;
«Шығыстар» - мемлекеттік борышқа қызмет көрсету жөніндегі шығыстарды
қоса алғанда, ... ... ... шығыстарды қамтиды бұған несие
беру және мемлекттік борыштың негізгі ... өтеу ... ... ... ... ... оның ... шегеріп тастау»- несие беру бойынша
бюджеттен төленетін төлемдер мен ... ... ... ... ... түсімдерді қамтиды және таза несие беруді көрсетеді;
«Бюджет тапшылығы (профицеті)»- ... және ... ... ... ... ... мен «Шығыстар» және «Несие
беру, оның өтелуін шегеріп тастау» бөлімдерінің жалпы ... ... ... ... ... қаржыландыру» - Үкімет қарыздары
бойынша бюджетке түсетін түсімдер мен мемлекеттік борыштың негізгі ... ... ... ... ғылыми-техникалық революция өндірістің жаңа
факторын ақпаратты (информацияны) ... Ал ... ... ... ... ... Сонымен бірге, өндірісте орын алатын
ұйымдық-экономикалық және әлеуметтік-экономикалық қатынастарды ажырата
білу керек. Ұйымдық-экономикалық қатынастар ... ... ... Ол ... арасындағы қатынасты бейнелей
отырып, өндіріс жағдайын да, оның ... ... де ... Өндірістің әлеуметтік-экономикалық
нысандары өндіріс ... ... ... ... орын
алатын қатынастарды, яғни меншік қатынасын құрайды. Олардың негізінде
қызметкерлердің құрал-жаб-дықтарды қолдануының қоғамдық ... ... ... өзі ... кімнің мүддесіне қызмет ететінін, оның
нәтижелерін қалай бөлу керектігін анықтайды. Осыдан ... ... және ... ... ... болады. Ол өз алдына бір мәселе,
яғни оны зерттеу қоғамдық ғылымдардың басқа саласының міндеті.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / ... ... . Оқу ... ... ... ... Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития
Казахстана в ... ... // ... ... Серия
экономическая, №4, 2001 г. - с. 38-44.
3. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi ... ... ... ... ... ... бойынша. – Алматы. 2004
жыл. – 6 бет.
4. Статистический ежегодник. Алматы. – 2004г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары , рөлі105 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары және рөлі72 бет
Жоғары мектептегі тәрбие теориясы8 бет
Ибн сина, фирдоуси, қ.жалаири еңбектеріндегі педагогикалық идеялар, тәрбие және еңбек туралы4 бет
Кәсіпорынның ұзақ мерзімді активтерін талдау5 бет
Макроэкономиканың пәні және әдісі3 бет
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні26 бет
Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдік6 бет
Оқыту процесіндегі танымдық іс-әрекеттердің дамуы жайлы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь