Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен реттеу шаралары

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1. Қазақстан Республикасындағы валюталық қадағалау мен реттеу және жүргізілетін операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен реттеу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
3. Валюталық реттеуге қажетті операцияларды жүргізетін маманданған ұйымдар және олардың міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
КIРIСПЕ

Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр түрлi саясаттар жүргiзу арқылы араласып, реттеп отырады. Мұндай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi атқарып отырады.
Елiмiздiң өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен, оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша – несие саясаты, қаржы (бюджеттiк) және валюталық реттеу мен қадағау саясаттары жатады. Осы аталған банк жүргізетін саясаттардын ішінде валюталық реттеу саясатының өзіндік алатын орны бар.
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық банктiң қызметiн атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға алды. Бұл кезең , сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру саясатына орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың әрекетiне бейiмделуi болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан Республикасы Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. арналған Қазақстандағы банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
Сондықтан мемлекеттің және Ұлттық Банктің жүргізетін валюталық реттеу мен қадағалау саясатының орны елдің жалпы экономикасының тұрақты дамуының негізі болып табылады. Өз кезегінде валюталық реттеу валюталық мәмілелер мен операциялар негізінде жүргізіледі.
Валюта ( италиян сөзi , сөзбе - сөз – құн ) – елдiң ақша бiрлiгi, оның шартты түрi, халықаралық төлем есеп айырысу айналымының каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. /1, 156 б./
Валюталық рыноктар уақтылы есеп айырысуларды жүзеге асыруды, валюталық қаражаттарды бiршама тиiмдi пайдалануын, валюталық операцияларға қатысушылардың валюталық бағымдар айырмасы пайда болуын, валюталық тәуекелдердi сақтандыруда, валюталық бағымдарды реттеудi, валюталық саясатты жүргiзудi қамтамасыз ете отырып, iшкi және халықаралық төлем айналымына қызмет етедi.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
2. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
3. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
5. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
6. Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №12, - 2004 г. 2-4 стр.
7. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
8. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2006 ж.
9. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
10. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
11. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / Финансы, денежные обращение и кредит. Учебние пособие – Москва , 1996г.
12. Бункина М.К. / Деньги, банки, валюта, Учебные пособие – Москва, 1994 – 173 с.
13. Роде Э и др. / Банки, биржа валюта современного капитализма, - Москва, 1986 г.
14. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
15. «О международных резервах и денежной базе» // (Национальный Банк РК Пресс-релиз №33 от 17 октября 2005 года) Банки Казахстан, 2005 г. №10. 65стр
16. А.К.Омарбаева “Ұлттық ақша өлшемiнiң валюталық бағамын реттеу жөнiндегi валюталық саясат” // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №1, 2003ж.
17. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2005 г. №10. 89стр
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
........................................2
1. Қазақстан Республикасындағы валюталық қадағалау мен реттеу және
жүргізілетін ... ... ... ... ... ... операциялары мен
реттеу ... ... ... ... операцияларды жүргізетін маманданған
ұйымдар және ... ... ... ... ... экономикада нарықтық қатынастар өз-
өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр ... ... ... ... ... ... ... экономиканы реттеу
саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар
жатады. Бұл ... ... ... ... ... банк ... отырады.
Елiмiздiң өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-
күнге дамып ... ... ... ... ... ... оның ... басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде
мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп ... ... ... ... ақша – несие саясаты, қаржы ... ... ... мен ... саясаттары жатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік алатын
орны бар.
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн ... ... ... жүйе ... ... ... нормативтiк
құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi ... банк ... ... ... ... жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл ... , ... ... ... ... ... орай ... ақша –несие құралдарының және факторлардың
әрекетiне бейiмделуi ... ... бiр ... 1995 жылы 15 ... ... ... қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж.
арналған Қазақстандағы банктiк ... ... ... ... мемлекеттің және Ұлттық Банктің жүргізетін валюталық ... ... ... орны ... жалпы экономикасының тұрақты дамуының
негізі ... ... Өз ... ... ... ... мәмілелер
мен операциялар негізінде жүргізіледі.
Валюта ( италиян сөзi , сөзбе - сөз – құн ) – ... ақша ... ... түрi, ... ... есеп айырысу айналымының каналдары
арқылы ... ... ... ерекше формасы. /1, 156 б./
Валюталық ... ... есеп ... ... ... қаражаттарды бiршама тиiмдi ... ... ... ... бағымдар ... ... ... ... ... ... ... валюталық саясатты жүргiзудi қамтамасыз ете отырып, iшкi
және ... ... ... ... ... ... Республикасындағы валюталық қадағалау мен реттеу және
жүргізілетін операциялар
Нарыққа өту кезеңiнде қазақстан егемендi ел ... ... ... ... валюталық саясат жүргiзуi керек. Қазақстанның алдында
шетелдермен ... ... ... ... ... ... қайта құру оны ... ... ... ... шешу мiндеттерi тұрады.
Қазақстан 1992 жылдың шiлдесiнде ... мүше ... ... ... ... қатынастарын Ямаика валюта жүйесiнiң құрылымдық
қағидаларымен қордың ... ... ... ... ... үшiн 1993 жылдың 14 ... ... ...... заң ... Ол ... ... сол
аймағында болғандықтан шетелдермен жеке ... ... ... ... ... заң бойынша ... ... ... ... кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе жатқан валюта
қатынастарына тiптi ...... ... ... 1996 жылы ... ... “Валюталық реттеу ... ... ... / ... ... ... ... “ Қазақстан Республикасының ақша
жүйесi туралы ” 1993 ... 13 ... заң; “ ... ... ... ... ” 1995 жылдың 30 наурыздағы заң; ... ... және ... ... ... ... қатынастарды
мемлекеттiк реттеу туралы ” 1995 жылдың 20 ... заң; ... ҚР ... ... ... ... мен ... банк
басқалырымен нормативтiк активтiлерi. / 3 /
Қазақстан заңдары ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, валюталық құндылықтарды,
аффинирленген алтын мен ... ... ... ... , ... және жiберу тәртiбiн белгiлеу болып есептелiнедi .
Валюталық ... ... ... ... және
“езидент еместер ” саналады. Резидентке ... Қ.Р. ... жеке ... оның iшiнде уақытша шетелдерде
мемлекеттiк қызметте жүргендер;
• Қ . Р – ның ... ... ... ... ... , ... ... территориясындағы филиалдары және қан тыс ... ... тыс ... дипломатиялық, сауда және басқа ресми
өкiлдiктер, ... ... ... ... ... “резидент еместерге” жоғарыда республика резиденттерi
түсiнiгiнде көрсетiлген заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... органдары және
олардың агенттерi жүргiзедi. Валюталық ... ... ... заң
бойынша валюталық бақылау қыметiн жүргiзетiн ұйымдар, ... ... ... ... ... /4, 312 б./
Валюталық бақылау негiзiнен мына ... ... ... валюталық операциялардың заңға ... ... оған ... ... мен рұқсаттың болуы .
• Резиденттердiң мемлекет алдындағы шетел валютасымен ... ... ... ... ... ... шетел
валютасын сату ... ... ... ... жүргiзiлген төлемдердiң фиелдiгi, валюта операциялары
бойынша есеп пен ... ... және ... ... ... ... ... теңгелермен жүргiзген
операциялары бойынша ... ... ... ... ... ... ... және
мәдени қатынастарға қызмет етiп, ол ... ... ... ... ... ... ... бақылау органдары және
олардың агенттерi жүргiзедi. Валюталық бақылау ... ... ... валюталық бақылау ... ... ... валюталық
операциялар жүргiзетiн өкiлеттi банктер жүргiзедi.
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... төмендегiдей түсiнiк берiлген: /2/
1) меншiк құқығының және өзге де құқықтардың валюталық құндылықтарға
ауысуына байланысты ... ... ... ... ... ... шетел
валютасындағы өзге төлем құралдарын пайдаланумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... және жөнелту, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан
әкету және жөңелту мәмілелері;
3) ... ... ... ... мен құны ұлттық валютада
көрсетілген бағалы қағаздар мен төлем ... ... ... мен ... ... ... ... мен резидент еместердің
арасындағы операциялар.
Мұндағы валюталық құндылықтарға мыналар жатады:
1. ... ... ... шетел валютасында көрсетiлген бағалы қағаздар мен төлем
құралдары;
3. Тазартылған құйма алтын;
4. Ұлттық валюта, резиденттер мен ... ... ... ... ... құны ұлттық валютамен ... ... және ... ... ... ... ... құндылықтар қатарына
бағалы металдар (алтыннан басқа да) мен табиғи асыл ... ... ... ... ... және жемчуг) жатқызады.
Iс жүзінде валюталық операциялар ағымдық операциялар және капитал
қозғалысымен байланысты болып бөлiнедi.
1. Ағымдық операцияларға ... ... ... және ... үшiн ... не аванс төлемiнiң
мерзiмiн 180 күннен аспайтын мерзiмге ... ... ... ммлелерi бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
• 180 ... ... ... беру жәе ... салымдар (депозиттер), инвестициялар, заем және өзге де операциялар
бойынша девидендтердi, сыйақыларды және өзге де ... алу ... ... қоса алғанда, сауда сипатына жатпайтын аударымдар,
мұрагерлiк сомманы, жалаөыны, зейнетақыны, элименттердi және ... ... осы ... ... ... ... операцияларға жатпайтын
барлық өзге де валюталық операциялар. /4, 323 б./
2. ... ... ... ... жататындар:
• инвестицияларды жүзеге асыру;
• интеллектуалдық меншiк объектiлерiне ерекше құқықты толық берудi
көздейтiн мәмiлелер бойныша есеп ... ... ... ... құқыққа және өзге де жыложымайтын мүлiк құқығына төлеуге
аударымдар;
• тауарлар, жұмыстар және қызметтер үшiн төлемiнiң не ... ... 180 ... ... мерзiмге ұзартуды көздейтiн экспорт-
импорт ... ... есеп ... ... ... ... 180 күннен асатын несиелер беру жәе алу;
• өздерi тiркелген мемлекеттрдiң ... ... банк ... ... ... бар ... банктерiне және өзге де қаржылық
ұйымдарда салымдарды ... ... ... активтерiн жинақтауға байланысты мәмiмелер бойынша
халықаралық аударымдар,
• жинақтау ... ... жәе ... ... ... ... ... операцияларды бiздiң елiмiзде шетел ... ... ... ҚР ... ... ... лицензиясы бар өкiлеттi
банктер ғана ... ... ... ... ҚР Ұлттық банк валюталық
реттеудi және валюталық бақылауды жүргiзедi.
Банктрдiң жүзеге асыратын валюталық операциялардың ... ... ... ... ... ашу және жүргiзуге байланысты:
• заңды және жеке ... ... мен ... шот ... ... қалдық бойынша пайыз төлеу;
• овердрафт (банктiң жетекшiлерiнiң шешiмiмен ерекше клиенттерге)
несиелерiн беру;
• операция ... ... ... ... ... кез ... аралық уақытта шот архивтерiн рәсiмдеу;
• клиенттердiң тапсырмалары бойынша операияларды орындау (клиенттер
есебiне шетел ... ... ал және ... экспорттық- импорттық операцияларға бақылау жасау.
2. Сауда емес ... ( ... ... мен ... экспортты
мен импортты және капитал қозғалысы бойынша қызмет көрсету үшiн есеп
айырысуға ... ... ... ... ... шетел валютасын және шетел валютасындағы төлем құжаттарын
сату және сатып алу;
• шетел валютасын жәе ... ... ... ... ... банктерiнiң жол чектерiн сатып алу ( төлеу);
• ақшалай аккредитивтердi төлеу. /4, 326 ... ... ... ... ... ... НОСТРО шотын (бiздiң шотымыз сiзде) ашу және оны жүргiзу, яғни
корреспоненттiк банкке ... ... ... ... шот ашумн
байланысты операциялар;
• ЛОРО шоты (сiздiң шотыңыз бiзде) коммерциялық банкте корреспондент-
банктiң атына ағымық шот ашу және оны ... ... ... ... ... ... – бiр валютаға қарсы екiншi валютаны ... алу ... ... ... ... күннен кейiнгi банктiң екiншi
күнiндегi валюталау күнi жүргiзiлген операциялар.
ФОРВАРД (мерзiмдi, аутрайт) мәмiлесi бр валютаға ... ... ... ... және ... ... мәмiле жасалған күннен кейiнгi
2 банктiк жұмыс күнiндегi валюталар күнi жүргiзiлген операциялар. Форвард
операциясы (мерзiмдi мәмiле) – келiсiлген бағам ... ... ... ... сатып алуға байланысты басқа валютаға айырбастау үшiн
жасалған контакт. Форварт операциясы өз ... ... ... ... Аурайтпен жасалған мәмiле – белгiлi бiр күнге валютамен жабдықтау
шартын бiлдiредi;
• Опционмен жасалатын мәмiле – ... ... күнi ... сипаттайды;
СВОП мәмiлесi - бр валютаға қарсы екiншi валютаны сатып алу сатуға
байланысты осы валютаны болашақта қайта сатып алу және ... ... екi ... ... ... ... ... (айырбас) операциялар – сол елдiң қолма – қол және қолма
қолсыз ұлттық валюталарына ... ... қол және ... ... ... ... алу және сату ... операцияларды банктiң валюталық позициясын есепке алмай
жүргiзуге болмайды. Валюталық позиция – ... ... ... қалыптастыратын ( аяқталмаған операциялар бойынша баланстан тыс
талаптар мен мiндеттемелердi есек алғандағы), шетел валютасындағы қаражат
қалдықтары.
Валюталық позицияның мынадай түрлерi ... Ашық ... ...... ... қаражаттарды алу
талаптарымен беру мiндеттемелерiн көрсететiн, сандық ... ... ... ... ... ... валюталарындағы
қаражат қалдықтарының айырмасн бiлдiредi.
• Қысқа ашық валюталық позиция – ... ... ... ... мен ... тыс мiндеттемелерi активi мен баланстан тыс
талаптарынан сандық жағына асатын ашық ... ... Ұзын ашық ... позиция – активi мен баланстан тыс талаптарынан
осы валютадағы пассивi мен баланстан тыс ... ... ... ашық ... ... Жабық валюталық позиция – ... ... ... байланысты
активтер мен пассивтердiң (аяқталмаған опрациялар ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкес
келуiн сипаттайтын валюталық позиция.
5. Халықаралық есеп айырысу бойынша:
• Құжатталған аккредитивпен есеп айырысу операциялары;
• Құжатталған инкоссомен есеп айырысу ... ... ... ... есеп ... ... ... – акккредитивке көрсетiлген құжаттарға қарсы
экспортердың пайдасына өзiнiң бұйырушы ... ... ... ... ... банктiң мiндеттемесi.
Құжатталған никассо- эмитент – ... ... ... ... төлеушiге төлеу үшiн ұсынуға немесе ақшасын алып беруге өзiне
алған мiндеттемесi.
Банктiк аударым – ... ... ... ... ... барлық есеп айрысудағы валюталық түсiмдердi өкiлеттi банктердiң
шотына есепке алынуын бiлдiредi.
6. Валюталық қаражаттарды тарту және ... ... ... ... жеке ... ... тұлғалардан оның iшiнде банкаралық депозиттер;
2. Несиелер беру:
• жеке ... ... ... ... ... несиелердi орналастыру.
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен
реттеу шаралары
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... 21 сәуірдегі ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... жүргізу ережесі» реттейді. /5/
Қазақстан Республикасы аумағындағы резиденттер мен резидент еместер
жүргізетін валюта операциялары Қазақстан ... ... ... актілерінде көзделген ... ... ... және банк ... ... ... ... уәккілетті ұйымдар арқылы жүзеге асырылады. Резидент және резидент
емес валюта операцияларын жүзеге асырған кезде, уәкілетті банкке ... ... ... ... ... ... етілген
құжаттарды беруге міндетті. Осы ережеде және Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... резидент
және резидент емес мұндай құжаттарды бермесе, уәкілетті банк олардың
төлемдерін немесе ақша ... ... ... ... емес.
Резидент Ұлттық Банктің лицензиясын және тіркеу ... ... ... ... ... ... төлем жасаған немесе ақша
аударған кезде, резидент ... ... ... ... және ... ... мен ... куәландырған көшірмелерін ұсынуға
міндетті. ... ... ... ... ... көшірмелері
уәкілетті банкке қалады.
Осы аталған валюта операцияларын ... ... ... ... ... түскен жағдайда Ұлттық Банктің лицензиясын немесе
тіркеу куәлігін ұсынбаса да, ... банк ... ... ... ... аударуға құқылы, сондай-ақ резиденттерге мұндай
құжаттарды ұсыну қажеттігі ... ... ала ... ... ... арасындағы валюталық операциялар бойынша барлық төлемдермен
ақша ... ... ... ... ережесінде Ұлттық Банктің
басқа да нормативтік-құқықтық актілерінде, салық және кеден ... ... ... ... ... ұлттық
валютасымен ғана жүргізілуі тиіс. Уәкілетті банктер резиденттерінің және
резидент еместердің валюталық ... ... ... ... ... ... ... арқылы ұлттық валютамен немесе шетел
валютасымен алады. Резиденттре ... ... ... бойынша, оның
ішінде банктік қызмет көрсету көзделген шарттар бойынша тұрақсыздық
ойынпұлдары ... ... ... ... ... жүзеге асыратын негізгі орган – Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі. Оның өзіндік дара құқықтық дәрежесі бар ... ... ... сондай-ақ нормативтік актілерді талдау
жасайтын орган болуымен қатар, өзінің ... ... ... ... ... ... ... де анықталады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi ұлттық валютамен мынадай ... ... осы ... ... жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Ұлттық Банкiнде
ашылған банк шоттарының иелерiне бiр жылдан аспайтын ... ... ... ... қағаздармен және басқа да
активтермен қамтамасыз етiлген кредиттер бередi;
2) өтеу мерзiмi бiр жылдан аспайтын, саудаға ... ... ... ... ... ... алады;
3) мемлекеттiк бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
4) Қазақстанның Ұлттық Банкi кредиттердi қамтамасыз ету үшiн жарамды деп
есептейтiн ... ... ... ... қағаздарды
сатып алады және сатады;
5) депозиттердi қабылдайды, ақша ... мен ... ... ... ... мен өзге де ... сақтауға және басқаруға
қабылдайды;
6) туынды қаржы құралдарымен операцияны жүзеге асырады;
7) қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының аумағындағы және ... ... ... мен қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
8) чек жазып ... және ... ... егер осы ... ... ... салынбаған болса, басқа ... ... өз ... ... өз ... ... ... реттеу және валюталық бақылауда Қазақстан Ұлттық Банкi: /5/
1) Қазақстан Республикасында шет ел ... және шет ел ... ... ... аясы мен тәртiбiн белгiлейдi, шет ел
валютасында операциялар жүргiзуге қажеттi ... ... ... ... ... мен сыйақы ставкаларының көлемiне де
енгiзiледi;
2) Резиденттердiң және резидент еместердiң ... ... ... ... жүргiзу ережелерiн белгiлейдi;
3) Валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелу және Қазақстан
Республикасынан әкету және жiберу тәртiбiн ... ... ... резиденттерінің шетел банктерiнде шоттар ашу
тәртiбiн айқындайды;
4) ... ... ... ... ... валюталық
операцияларды, валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар туралы хабарлау,
айырбастау ... ... ... ... ... ... тiркеу куәлiктерiн бередi және олардың қолданылуын тоқтата
тұрады;
5) Қазақстан ... ... ... айқындайтын тiзбеге сәйкес
Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының шетел ... ... ... ... ... ... және солармен операциялар жасайды;
7) Мемлекеттiк органдармен келiсiм бойынша олардың құзыретiне сәйкес
Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен резидент ... ... ... ... ... есепке алудың және есептiлiктiң
тәртiбi мен нысандарын белгілейдi;
8) Банктер мен өзге тұлғалардың Қазақстан Республикасының банктiк және
валюталық заңдарын бұзу ... ... ... ... және
валюталық заңдарда көзделген санкцияларды қолдануға құқылы;
9) Халықаралық есеп айырысуды ұйымдастырады, шет ... ... ... және ... айырысу қатынастарын жетiлдiредi;
10) Жасасылған мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және халықаралық
ұйымдармен шет ел валютасын тартады;
11) Тауарларды ... ... ... ... ... мiндеттi түрде сату режимдi енгiзедi және өзгертедi.
12) Қазақстан Ұлттық Банкi валюталық реттеу және валюталық ... ... ... ... ... ... да ... құқылы.
1999 жылы еркін құбылатын айырбас бағамының енгізілуі принцип бойынша
валюталық бағам деңгейін ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың нақты арақатынасын қамтып
көрсетуге тиіс. Валюталық бағамның ... ... ... ... ... ... яғни ерекше қаржыландыру болжай ... ... ... ... Ұлттық банк валюталық ... ... ... көздеген Ұлттық банк Қазақстан
теңгесінің құнсыздануын инфляция деңгейінде тұруы үшін ... ... ... ... ... ... Ұлттық шетел валютасын белсенді
сатып алушыға айналды. /7, 22 б/
Қағаз ақшамыз теңге толық қанды даму ... Бұл ... ... ... ... ... ... 1993 жылы 15 қарашада
енгізілгеннен бастап іске ... Бұл ... ... ... ... Қазақстанның қаржы жүйесінің жоғары деңгейге жеткендігін көрсетеді.
ТМД елдері ... ... ... ... ... ... сай дамыған,
мемлекеттік араласудан өзара арылып шыққан жүйелердің бірі болып ... ... ... ... осы ... сапалы түрде қысқа мерзім
аралығында ақша-несие саясатының дамыған елдердегі стандарттарына өтуіне
байланысты болып отыр. Оның негізі 2004 жылы 1 ... ... ... ... ... ... мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау,
яғни ақша-несие саясатының басқа түрлері (айырбас бағамы, ақша агрегаттары)
бастапқы ... ... ... ... ... қатаң ақша айналысын реттеу саясаттарын жүзеге
асыруының себебі еліміздегі жылдан жылға ақша массасының және оның ... ... ... көлемі өсіп бара жатыр. Бұл өз кезегінде
ақша айналымының тиімді жүргізілуі заңын ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы ақша массасының өсу
шамаларын және қолма-қол ақшалардың құрамы ... ... ... ... бірге өсіп келе жатыр. Оны келесі 2003-2005 жылдарға
арналған талдау көрсеткіштерінен көре аламыз. (Сурет-1) /17, 89 б/
Сонымен ... елде ... ... ... ... ... да
жылдан-жылға өсіп келе жатыр. Оның ... ... ... ... ... ... ... сипатының тым жоғары өсіп кетуі,
елдегі әлеуметтік сала бойынша халыққа айлықтардың өсуі және ... ... ... байланысты болып. Осы аталған барлық ақшаларды
елдің ақша массасы деп те атасақ болады. Осы ақша ... ... ... ... 1-ші ... көре ... Егер ақша массасындағы
қолма-қол ақша үлесі артық болатын болса, онда елде инфляциялық тоқулар
басталады.
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... – Ақша ... мен ... ... үлес ... сурет бойынша зерттеу бойынша ұлттық экономикада ақша массасының
қарқындап өсуі және оған қоса қолма-қол ақшаның да өсіп келе ... ... ... ақша ... ... ақшалар үлесінің
бірқалыпты екендігін көре аламыз. Яғни, бұл жылдары инфляцияның ... ... ... шамалардың төңірегінде болып отыруының басты негізі
болып табалады. 2004 жылы барлық ақша ... ... 1650,1% ... теңге
көлемінде болды, ал қолма-қол ақшалардың жалпы айналысы 577,8 млрд.теңгені
құрады. Сондай-ақ биыл 2005 жылы ... ... ... ... ... үшін ... ... ақшаларды азайту
шаралары жүргізілуде. Соның нәтижесінде 2005 жылы қолма-қол ақшалар ... ... 577,8 ... ... 550,6 ... теңгеге азайды. /17, 89
б/
Ұлттық банк арқылы коммерциялық ... ... ... ... міндетті болады. Ақша-несие саясатының басты жетістіктерінің
бірі Қазақстанда валюталық режимді ары қарай ... ... ... ... ... 2007 жылы 1 ... бастап резидент
еместердің капиталдық операцияларына толықтай либеризация жүргізу ... өз ... ... операцияларды ұлттық валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз етеді. /15/
Айырбас бағамына қатысты саясатта Ұлттық ... ... ... да бір ... шаралармен емес, еркін қалқымалы айырбас бағамы
саясатын жалғасытра береді. Осылайша қазақстандық ... ... ... ... ... ... өзінің дамуы барысында сапалы түрде ... ... Ол ... елдердің ақша-несие саясаты стандарттарына өте
бастауымекн көрініс табуда. Бұл стандарттардың ... ... ... және ... ... ... банкаралық төлем
карточкалары жүйесін дамыту, қаржы жүйесіндегі алдағы уақыттардағы даму
және тұрақтылықты сақтау, ... ... ... ... ... дамыту концепциясы. /6, 3-4 б./
Сондай-ақ Ұлттық банк еркін қалқымалы ақша ... ... ... 2007 ... 1-ші ... ... ... режимдегі валюталық
операцияларды лицензиялауды алып тастайды. Осы шара ... ... ... ... негізінде инфляциялық тұрақтылықты және оның
төменгі деңгейін қамтамасыз етеді.
3. ... ... ... ... ... ... және ... міндеттері
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі біртұтас мемлекеттік ... ... және ... басты атқарушы орган.
Біртұтас мемлекеттік қаржы саясатының валюталық реттеу ... ... ... ... міндеттеріне мыналар жатады:
• Мемлекеттік қаржыны басқару;
• Шетелдік капиталды басым бағыттар арналарымен пайдалану ... ... ... ... ... ... ... мен гранттарын тиімді пайдалануды
бақылау;
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 1997 жылғы 31 наурыздағы «ҚР-
сы мүше болып кірген ... ... ... ... есептеу
туралы» нұсқауына сәйкес ҚР-ның Ұлттық банкі Қазақстанның қарэылық ... ... ... ... ... болып есептелінеді.
Халықаралық валюта қорында (МВФ) ... ... ... өзінің
есепшоттарын ашады. МВФ-пен жүргізілетін операцияларды ... ... ... ... үші ... ... ашылған. Оларға МВФ-пен
операциялар үшін пайдаланылатын есепшот, әкімшілік ... ... ... және ... қағаздар есепшоты жатады.
Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... ... ... ... жатады. Резидент заңды
тұлғалардың уәкілетті банктік есеп шоттарында Қазақстан ... ... ... ... ... жүргізу нәтижесінде
алынған шетел валютасы шектеусіз есепке алынады.
Тауар ... үшін ақы ... ... ... тұлғалар алған
валюта Ұлттық Банктің нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес резидент
резидент-заңды ... ... ... банктің тиісті лицензиясында басқаша
көзделмесе тауар күнінен бастап 120 күннің ішінде уәкілетті банкте ... ... ... ... ... тиіс. /8, 18 б/
Уәкілетті банктер Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... жүргізілетін валюта операцияларына қатысты
қажетті ... мен ... ... ... ... ... тұлғалардың банктік есепшоттарынан қолма-қол шетел
валютасы ... емес ... ... төлеу үшін және
қызметкерлердің шет елдердегі қызметтік іс-сапарларға ... ... ... ... ... ... қолма-қол шетел валютасымен ... ... ... ... бар ... ... тұлғалар уәкілетті
банктредегі өздерінің банктік есепшоттарынан айырбас операцияларын жүргізу
үшін қолма-қол шетел валютасны алуына ... ... ... ішкі ... ... тек мына ... Резидент еместердің пайдасына төлем жасауға және ақша аударуға;
• Уәкілетті банктерден шетел валютасымен алынған кредиттер ... ... ... ... тыс жерлерге іс-сапар және ... ... ... ... Жеке ... ... валютасы бойынша салымды өтемдерін өтеуге;
• Қолма-қол шетел валютасымен айырбас операциясын жасауға; ... заң ... ... өзге де ... арнап
шетел валютасын алуына болады. /2/
Резидент-заңды тұлғалар шетел валютасын ... ... ... ... ... алу мақсатын көрсетуі тиіс, сондай-ақ шетел валютасы сатып
алынатын операцияларды жасау қажеттігін растайтын құжаттарды қоса ... ... осы ... оны ... алған күннен бастап, отыз күнтізбелік
күн ... ... ... ... ... ... ішкі ... ағымдағы рыноктық бағам бойынша сатуға уәкілетті етуі тиіс.
Резидент емес заңды тұлғалардың валюта операцияларны жүргізу үшін
уәкілетті ... ... ... ашуға құқылы. Резидент емес заңды
тұлғалардың уәкілетті ... ... ... ... валюталық заңнамасында белгіленген тәртіппен түсетін ... ... ... ... ... ... ... алынған ұлттық және шетел валютасы ... ... ... ... ... ... саясат негiзгi
орын алады.
Валюталық саясат – бұл ... ... және ... ... ... валюталық және басқадай эконокикалық
қатынастар аумағында ... ... ... ... ... ... ... саясаттың ең басты ... ... ... ... ... ... инфляцияның өсуiн тоқтатуға, төлем балансындағы ... ... ... ... /16, 11 ... ... өзiнiң мақсаттарына және ... ... ... құрылымдық валюталық саясат
2. ағымдық валюталық саясат
Валюталық саясаттың келесiдей ... ... ... ... ... ... валюталық саясат
Сонымен қатар, девиздiк саясаттың келесiдей жүзеге ... ... ... ... валюталық резервтердi диверлификациялау;
в) валюталық шектеу;
г) ... ... ... реттеу;
д) валюталық бағам режимi;
е) девальвация;
ж) ревальвация;
Дисконттық ... бiр ... ... бағам мен төлем
бланкасын реттеуге, ... iшкi ... ... ақша ... ... ... ... бағытталған орталық банктiң есепке
алу ... ... ... ... ... ... орталық банктердiң
шетел валютасын сатып алу мен сату жолымен ... ... ... ету ... ... / 1, 255 б /
Девальвация мен ревальвация – валюталық ... ... ...... валютаның бағамын, шетел валюталарына қатысты
төмендетудi бiлдiредi ...... ... ... ... валюталарға қатынасы
бойынша жоғарлатуды түсiндiредi .
Девальвация пайызын өлшейтiн ... ... / 10, 329 б ... – Бж
Д = * ... Бе - ескi ... Бж - жаңа ... пайызын есептеу формуласы:
Бж – Бе
Р = * ... функ ... ... ... түрде 2.8 ден 2.4 долларға
дейiн төмендетiледi. Ондағы девальвациялау ... ...... = * 100 ... ... ... бiр ... ... ... үздiксiз пайдалынады.
Валюталық шектеу резиденттерi мен ... ... және ... валюталық құндылықтармен жасалатын
операцияларын ... ... ... ... түрде тиым салуын,
шектеуiн бiлдiредi. ... ... ... ... құрамас
бөлiгi болып табылады. ... ... ... ... ... ... мақсаттары келесiдей :
• төлем балансын теңестiру;
• валюталық бағамды қолдау;
... және ... ... шешу үшiн мемлекеттiң
қолында валюталық бағалықтардың шоғырлануы;
Валюталық шектеу келесiдей ... ... ... ... ... орталық және ... ... ... операциялар жасау үшiн рұқсат қағазының берiлуi ;
• валюталық шоттарды жартылай немесе ... ... ... ... ... келгенде экономиканы, ондағы валюталық қатынастарды реттеу мен
қадағалауды тиімді жүргізу ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның мәртебесін сақтау, халықаралық
валюталық қатынастарда теңгенің орнын сақтау болып табылады.
Аталған валюталық реттеу мен қадағалауда мемлекеттің негізінде қызмет
ететін ... ... ... ... операциялары мен шараларының
орны ерекше. Сондай-ақ еліміздегі екінші деңгейлі банктерде валюталармен
операциялар кезінде белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ұлттық рыноктардың ... ... әр ... елдердiң ұлттық немесешетелдiк валюталарға шаққандағы құндық
көрсеткiштердi салыстыраған ... ... ... аса ... ... ... – бұл бiр елдiң ақша бiрлiгiнiң ... бiр ... ... ... ... Әрбiр елдiң ұлттық ваюталарын
салыстыру оларды өндiрiс және ... ... ... ... құндық қатынастарына негiзделедi. Валюталық ... ... пен ... ... ... көптеген факторларға
байланысты өзгередi.
Ұлттық валюта жүйесi дүниежүзiлiк валюта жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... негiзiн осы
мемлекеттiң заңымен бекiтiлген ақша ... ... ... ... ... 1993 жылғы 12 қарашасындағы “Қазақстан ұлттық валютасын
енгiзу туралы” жарлығы ... 1993 ... 15 ... ... теңге енгiзiлдi. /9/
Жалпы валюталық қатынастардың ... ... ... әлемдiк экономикадағы ұлттық экономикамыздың орнын көрсетедi.
Сондай-ақ атап өтетін тағы да бір маңызды жағдай ол биылғы 2007 жылдың
қараша ... ... ... ... жаңа ... валюталарының шығуы.
Ұлттық Банктің жаңа валютаны айналысқа шығаруының қажеттілігі ... ... ... ... ... белгілерінің нашар болуы. Осы
айналысқа шығатын жаңа ... ... ... ... бар ... ... ... шығару мүмкін емес, сонымен қатар жаңа теңгелерді жай
ғана тексерулер арқылы ... ... көз ... болады. Яғни бұл
аталған теңгені жаңа теңгелерге ауыстыру ... ... ... ... бір жолы ... ... ... Баян Көшенова, Оқу құралы / ... ... ... ... - ... ... ... “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
3. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // ... ... ... ... ... / Ғ.С. ... – Алматы: Экономика,
2001, - 466 б.
5. ... ... ... ... ... ... Президентiнiң
Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, ... ... А.Г. «О ... ... ... политики и
других направлениях деятельности Национального Банка» // ... №12, - 2004 г. 2-4 ... ... “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ... №5, - 2003 ... ... Ш.М. ... ... және оның ... тәртiптерiнiң
елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2006
ж.
9. “Қ.Р-да ... ... ... ... Қ.Р. ... заң күшi бар
жарлығы // 12.11.1993.
10. Деньги, кредит, банки: ... / Под. Ред. О.И ... ... - ... ... Абрамова М.А., Александрова Л.С. / ... ... ... ... ... пособие – Москва , 1996г.
12. Бункина М.К. / Деньги, банки, ... ... ...... – 173 ... Роде Э и др. / ... биржа валюта современного капитализма, - Москва,
1986 г.
14. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта ... және ... Оқу ...... ... ... 2004. – 302 бет.
15. «О международных резервах и денежной базе» // (Национальный Банк РК
Пресс-релиз №33 от 17 ... 2005 ... ... ... 2005 ... ... А.К.Омарбаева “Ұлттық ақша өлшемiнiң валюталық бағамын реттеу жөнiндегi
валюталық саясат” // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №1, 2003ж.
17. «Статистикалық мәліметтер» // ... ... 2005 г. №10. 89стр

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
Қазақстан Республикасының банктік заңнамасы және банктік құқықтық қатынастар129 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
АТФ банкінің несиелеу жүйесі58 бет
Ақ "тұранәлем банкінің" құрылу тарихы14 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь