Қазақ халқының ағаш төсектің көркемдеп жасау, әрлеу, әдіс – тәсілдерін игеру

Кіріспе
I Тарау. Ағаш өнері.
1.1. Ағаш өнерінің даму тарихы.
1.2. Қазақ қол.өнерінің майталманы . Дәркенбай Шоқпарұлы.

II тарау. Қазақ халқының ұлттық сусыны . арналған ыдыс . аяқ.
2.1 Қазақ халқының ұлттық үй жиһаздары
2.2 Ою.өрнектердің ағаш өнерінде алатын орны.
2.3 Ағаш төсектің жасалу технологиясы.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Еліміздің тәуелсіздік алуы мәдениетіміз бен қоғамымызға елеулі өзгерістер әкеледі. Бейнелеу өнері жаңа қырынан көрінеді. Қайта құру барысында бұрыңғы кеңестік тақырып пен пішін өз күшін жойып, жаңа мазмұнға негізделген туындылар дүниеге келді. Өресі биік, өрісі кең өнер атаулының қай саласы болсын, жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты қазақ халқы да өзінің көне замандардан келе жатқан тамаша тарихымен және бір өзіне ғана тән қайталанбастай ерекшелігімен көзге түседі. Ал, қандай да болсын өнер және талант иелерін өмірге келтіретін де сол халық. Сондықтан да біз оларды халықтық дейміз. Міне сол халық таланттарының қолынан шыққан зергерлік бұйымдар, киім үлгілері, тұрмыс жихаздары, әсемде зәулім ғимараттар қай заманда болмасын өз маңызын жоғалтпайтыны мәлім. Сол сияқты қазір бізге келіп жеткен алтынмен апталып, күміспен күптелген алқалар мен өңіржиек, өңірше, үзбелі сырға, шаш теңгелер мен шашбау, кемер белдік, ертоқым әбзелдері мен үй мүліктерінің үлгілері кейінгі ұрпақтары үшін аса бағалы мұра болып табылады. Ал, сол халық шығармаларын жинап, зерттеуде, оларды насихаттауда Қазақстан музей қызметкерлерінің, ғалымдарының, архиологтарының да еңбегі аз емес. Солардың тырнақтап жинаған асыл бұйымдары қазіргі Республикамыздың тарихы - өлкетану және өнер зерттеу музейлерінде жинақталған.
1. Х. Арғымбаев. Қазақ халқының қолөнері. Алматы «Өнер» 1982
2. Ә. Тәжімұратов. Шебердің қолы ортақ. Алматы 1977
3. А. Марғұлан. Казахское народное прикладное искусство. Алматы «Өнер» 1986.
4. О. Жанибеков. «Эхо», «Өнер», А, 1994ж.
5. «Декоративное искусство», 8, 1980ж.
6. С. Қасиманов. Қазақ халқының қолөнері, «Қазақстан», А,1995ж.
7. С.В.Иванов. «Орнамент народов Сибири как ист. Источник». Изд. Ак. Наук. СССР, м, л, 1963ж.
8. Барманкулова Б. «А. Кастеев»: Альбом. Алма-ата: «Өнер», 1986
9. Актуально об актуальном. Сб. статей. Алматы: «АИК», 2000
10. Жансүгіров І. «Құлагер» Алматы: «Жазушы»,1994.
11. Ергалиева Р.А. «этнокультурные традиции в современном искусстве Кзахстана». Алматы: «НИЦ. Ғылым», 2002
12. Ибраева В. «Восток-дело тонкое и ...хитрое».// На страже,2007 23февраль
13. «Қайда кетіп барамыз». // Парасат,1996 № 1-6
14. «Қайнайды қаның, ашиды жаның...».// Ана тілі, 1994 20 қаңтар.
15. Көпбосынова Р. «Молодые художники Казахстана». Алма-Ата: «Жазушы», 1972.
16. Мәдениеттану сөздігі. Алматы: «Сорос-Қазақстан қоры»,2001.
17. Өз-өзіңді тану. Самоидентификация. Алматы: СЦСИ, 1999
        
        «Қазақ халқының ағаш төсектің көркемдеп жасау, әрлеу,
әдіс – ... ... ... Ағаш ... Ағаш ... даму ... ... қол-өнерінің майталманы – Дәркенбай Шоқпарұлы.
II тарау. Қазақ халқының ұлттық сусыны – арналған ыдыс – ... ... ... ... үй ... ... ағаш өнерінде алатын орны.
2.3 Ағаш төсектің жасалу технологиясы.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Еліміздің тәуелсіздік алуы ... бен ... ... ... Бейнелеу өнері жаңа ... ... ... ... ... кеңестік тақырып пен пішін өз күшін жойып, жаңа мазмұнға
негізделген ... ... ... Өресі биік, өрісі кең өнер атаулының
қай саласы болсын, жер жүзіндегі басқа да ... ... ... ... ... көне ... келе жатқан тамаша тарихымен және бір өзіне ғана
тән қайталанбастай ерекшелігімен ... ... Ал, ... да ... өнер
және талант иелерін өмірге келтіретін де сол ... ... да біз ... дейміз. Міне сол халық таланттарының қолынан шыққан зергерлік
бұйымдар, киім үлгілері, тұрмыс жихаздары, ... ... ... ... ... өз ... жоғалтпайтыны мәлім. Сол сияқты қазір ... ... ... апталып, күміспен күптелген алқалар мен өңіржиек,
өңірше, үзбелі сырға, шаш ... мен ... ... ... ... мен үй ... ... кейінгі ұрпақтары үшін аса бағалы
мұра ... ... Ал, сол ... шығармаларын жинап, зерттеуде, оларды
насихаттауда ... ... ... ... да еңбегі аз емес. ... ... ... ... ... ... тарихы - өлкетану және өнер ... ... ... ... ... ... атты ... ие болуы осы
қазақи болмыстың рухын көтерумен байланысты. Мен жұмысты бастамас ... ... ... ... таңдалып алынғаны осы ұсынып ... ... ... ... ... ... ою - ... қазақи табиғатты
ашып көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазақтың ұлттық ... ... ... мен
сезімдік, мазмұндық мәнін анықтау.
Сонымен қатар осы төсек ағаштың ... ... ... мен ... ... ... философиялық егізін айқындау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері: Дипломдық жұмыс аталған ... ... ... ... Ағаш ... ... ағынына сай қарастыру;
• Ағаштан жасалған туындылардың композициясы мен философиялық мазмұнын
айқындау;
• Төсек ағаштың ою-өрнектеріндегі ... ... ... ... ... ... Ағаш ... төсек ағаштың бүгінгі күнгі өзектілігін ескеріп баға
беру.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ою-
өрнегінің үндестігі және оның сезімдік мәні.
Дипломдық ... ... Қол ... ... ... ... ... жұмыстың әдістері. Тақырыпты жан- жақты зерттеп ... ... ... ... Ағаш ... қатысты еңбектерді ұтымды пайдалану;
• Дәркенбай Шоқпарұлы туындыларының ерекшеліктері ... ... ... формальді талдау жүргізу;
• Тақырыбы мен мазмұнына қарай иконографиялық қырынан талдау.
Дипломдық жұмыстың болжамы.
Дипломдық жұмысының тақырыбын таңдап жазубарысында кең ... ... ... тақырып ашылды. А,аш өнеріне байланысты еңбектер
сараланып, ұтымды пайдаланылды. Сондықтан ... ... ... және ... ... қызығушылығына ие болды.
Дипломдық жұмыста жасалған талдаулар мен зерттеулер ... мен ... ... ... тигізе алады.
Ағаш өнеріне қатысты кіші ... ... бірі ... өз ... табуына да әбден мүмкіндігі бар. Оған қоса қолданбалы
сәндік өнерімен айналысатын студенттерге атқарып аясында көлемін ... ... ... ... ... зерттелу деңгейі.
Ағаш өнері көпшілікті өзінің ерекше ... ... ... оның ... ... болуының бір себебі де осында деп білеміз.
Қазақтың қолданбалы ... ... ... бойы ... ... ... халық творчествосының сарқылмас қайнар ... ... ... жұмыстың метологиялық негізі.
Дипломдық жұмысты жаз барысында аналитикалық әдіс негіз болды.
Дипломдық жұмыстың практикалық құндылығы.
Жан-жақты зерттеулер мен еңбектерге ... ... ... жұмысы
ағаш өнерін тағы бір ... ... ... ... белгілі бір
деңгейдегі қолөнершілер мен жас мамандарға және ... зор ... ... ... дипломдық жұмыс қолөнердің жаңа бір ... ... ... қарастырады. Құнды деректер мен материалдарға сүйеніп
жазылған дипломдық жұмысы басқа да ... ... ... ... ... ... құрылымы.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған
әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады. Ағаш ұсталары ыдыс-аяқ жасауға
да айрықш дем ... ... ... ... ... де ... және мәнер, жақсы әшекейлер мен безендірілуімен және ... жаңа ... ... ... да арта ... ... ... барлығы
өзгеріп, көп ағаш өнерлері ұмыт болды. Себебі, сол қолданбалы ... ... мол ... ... Бұл ... ... халық
тұрмысында ежелгі маңызын жойды, ендігі жерде онымен шұғылданудың керегі
жоқ деген ұғым әсте ... ... ... қол-өнерінің бай мұнараларын
жинап, сұрыптай отырып, заманымызға лайықты сапа, түр бері әдісі мен ... ... беру ... Мысалы, киіз үйдің сүйегі қымыз ожау, ер-тоқым
тұрмандары керексіз деп ... де айта ... ... мұраға қалып
отырған ұсы ұлттық қазақи ағаш өнерімізді дамыту парызымыз. ... ... ... ... ... ... ... Ағаш шеберлерінің
қолынан шыққан бұйымдардың үздік үлгілерін бұл ... ... ... мен ... ... ... Ағаш - ... қолайлы
бітімі өте әсем, жеңіл материал. Одан тұрмыста пайдаланылатын әр ... киіз ... ... ... ... ыдыс аяқ, ... ... болады. Ежелгі өнерімізде балташылар, ершілер, үйшілер,
ағаш оюшылар ... ... ... ... еден ... ... қақпа
дегендей тағы басқа заттар жасайды. Ағаш шеберлерінің негізгі ... ара, ... шот, ... ... ағаш ... үскі, қашау, ағаш
балта, пышақ сияқты аспаптарды қолданады. ... әр ... ... ... ең алдымен ақауы жоқ кебу ағаш таңдап алған жөн. Егер ағаш су болса
оны көлеңкеге қойып, ... ... етіп ... керек. Қазіргі кезде
көнеден жеткен қазақ халқының осы қол-өнер түрін әрі қарай жетілдіруде
жаңғыртып ... ... ат ... келе ... ... ... жоқ емес.
I тарау. АҒАШ ӨНЕРІ
1.1 Ағаш өнерінің даму ... ... көз ... ... мал ... ... өмірдің ағымына байланысты жартылай отаршылдыққа ауыса
отырып, егіншіліккемашықтана бастады. Осындай ... ... ... ... ... тіршілігіне қажетті заттарды ағаштан, яғни басқа
да материалдарға қарағанда қолайлы заттан жасауға әкеліп ... да ... ... қазақ үйдің сүйектерін, ыдыс-аяқтары,
соның ішінде келі, торсық, ағаш қасық, тостаған, теген сияқты заттарды көп
жасаған.
Негізінде ... көне ... бері ... тұтынып келе жатқан
ұлттық мүліктер мен заттарға таяқша, ... ... ... ... ... ... дәуірдегі айналаны қоршаған табиғи құбылысын
ағаш, сүйек, ... мен ... ... жасау- жиһаздарға бейнелейтін
сюжетті өрнектермен әшекейлеуге дейін жоғары дамыған.
Қолөнер кәсібімен айналысқан шеберлердің ... ... әсем ... ... де жетіп үлгерді. Қазақстан жеріндегі ескерткіштердің барлығы
мемлекеттік қамқорлыққа алынып, арнаулы зерттеулер ... ... ... үлес ... ... ... мен кейбір материалдық байлықтардың
қалдықтарынан қазақ халқының ... ... ... бір ... көрсетеді. Тарих ғылымының кандидаты К. Ақышев ашқан, Іле бойынан
табылған алтын киімді адам мен М. ... ... ... ... туған
жеріміздің топырағында болған ата-бабаларымыздың қол-өнер ... ... ... ... өтейтін үлгілері көп. Айталық, қазақ
халқында өрмек тоқу, алуан түрлі кілем, бау, басқұр, ... ... ... мен ... ... ... сыру, түс киіз жасау сияқты өнер кейіннен
тараған. Міне, осындай мәдени мұраны көне деп ... оны ... ... ... ... байлығы деп бағалап, халқымыздың ... ... ... ... ... ... өмірінде ежелден бері
жасалған үй бұйымдарының орыны ерекше. Көшпелі мал ... ... ... ... егіншілікпен қазақ қауымының күнделікті
тұрмысына қажетті ағаштан жасалатын бұйымдардың түрі ... ... ... ... ... ... олардың өндіретін бұйымдарына қарай
«үйші», «арбашы», «ұста» деп даралады. Ал, бұл шеберлердің әрқайсысы өзінің
негізгі кәсібінен басқа да ... ... ... ... Әсіресе,
«ұста» атанған шеберлер үй бұйымдарының көптеген түрлерін жасаумен бірге,
әртүрлі метал және сүйек өңдеу ... де ... Ағаш ... өнерінің
ішінде аса іскерлік пен қыруар еңбекті шынайы талғамды керек ететін түрі –
киіз үй сүйегін жасайтын үйшілер ісі. Мұны ... ... «үй ... ... үй ... яғни ... мен ... көбінесе өзен жағасында
өсетін талдардан жасалады.
Ағаштан жасалған үй іші жиһаздарына төсек ағаш, жастық ағаш, ... ... ... ... қант ... тоқпақ, сабыаяқ, піспек, астау,
табақ, тегене, шарааяқ, тостаған, ожау, қасық, күбі, ағаш шелек, ... және де ... да ... ... ... Қазақта бұл бұйымдардың
әрқайсысын дербес жасайтын арнайы жасайтын арнайы мамандандырылған шеберлер
болмаған. Олай болса, әр шебер ... ... ... үй ... ... жасаған. Аса шеберлер, ұсталар ағаштан ... ... ... ою ... түрлі-түсті бояулар мен өрнек салып,
әсемдеумен бірге сүйек пен, әртүрлі ... ... ... ... білген. Ендеше мұндай ұсталар темір, мыс, жез, күміс
ұстау ісінде меңгерген шынайы өнер ... ... ... ... ... өнер тамған қол өнердің сан-саласын жақсы меңгерген ісмерлер аз
болмаған. Кейде ағайынды жігіттердің бірі ағаш ісін ... ... ... – күміс дегендей, қол-өнердің ... ... ... олар ... үй ... сан алуан аса көркем етіп шығады,
еңбектері де өнімді болды.
1.2 Қазақ қол өнерінің майталманы –Дәркенбай
Шоқпарұлы.
«Өнер көзі – халықта», ... ... ... ... осы ... санаға бірден сіңер сындарлы да, салмақты шындық ... ... ... ... ... әсерленсек те, көгілдір экраннан
шырқап ... әсем әнді ... та, ... қолымен жасалған қайталанбас
қымбат затты көрсек те, көкейіміздегінің бәрін осы бір ауыз сыйғызып: «өнер
көзі ... ... бен ... ... ... ... ... өнер
майталмандары жыл санап көбеюде. Бұл да халық арасындағы ... ... пен ... ... ... ... бейнелеу өнер,
сәулет өнеріне қарағанда кенжелеу дамып келе жатқан ұлттық ғажайып ... ... ... ... бір ... ... ... қуанышты да
құптарлық жай дер едік. Осы бір халық өнерінің дәстүрін өз ... етіп ... ... тұрмай жігер қабілетін осы өнерге арнап кеткен
суретшілер одағының мүшесі, Қазақстан Республикасының еңбегі сіңген суретші
–этнодизайнері ... ... ... ... ... ... ... осы қолөнер түрін әрі
қарай ... ... ... ... ат ... келе ... де жоқ ... көзін ашқан, ұмыт болып кеткен саз аспаптарын қайта жаңғыртқан
Дәркенбай Шоқпарұлының ... зор ... те ... ... Шоқпарұлының
творчествасын әзірше екі тұрғыдан қараған жөн. ... ... ... ұсынылған дүниелері де, ... ... ... ішкі ... ... ... ... идеялар, сюжеттер.
Әрбір шебердің дара ... ... ... сапалық, сұлулық,
сымбаты мен бірге сол арқылы ұлттық бояуды, халықтық ... ... ... ой түйу ... ... Ол үшін ... ... темірден түйін түйер шеберлік керек. Осы тұрғыдан ... ... ... бір ... ... ... ... шеберге сын көп. Сондықтан, ұстаханадан ұзай алмаймыз.
Ескінің дүние-мүлкін жаңғырту үшін білгірлік ... ... ... ... білу ... Ол үшін том - том кітаптарды, қол-
жазбаларды ... ... ... ... ... ... ... ағаш, темір, көмір, қорғасын, мыс, былғары, қыл ... әр ... ... оларды оңай айтып қою артық нәрсе» дейді Дәркенбай
Шоқпарұлы.
Халық музыка аспаптарын жасау ... ... ... ... бар ... бастан кешірді. Мысалы, адырнаны жасау үшін
екінші ұстаз әл-Фарабидің музыка хақындағы трактаттарын сан ... ... ... ... тура ... Нар ... ... жайы осы
тақілеттес. Зерделі зерттеуші ғалым, профессор Әуелбек Қоңыратбаев өзінің
мақаласында ... ... ... оның өзі үлкен болатыны, үлкендігі
сондай – шанағыны бала сыйып кететін, дыбысының өте алысқа естілетінін,
жылқының қылы ... ... ... түйе ... ... Ал, ... деген аспапты Дәркенбай Шоқпарұлы жас кезінде
қойшылардан көргені бар еді. ... оның бұл ... ... ... ... ... екендігін қалай дәлелдейсің?» - деп күмәнмен қараушылар
болып, ... ... ... ... жол ... Сол ... ... аспаптың ұлттық мейрамдарында пайдаланылатынын көріп, өзінің
қателеспегенін ұқты. Осының ... ... ... соны ... ... ұлттық нақыш бояуын бұзбай, дала халқының көзі ретінде
жеткізіп, ұсына білуі шебердің ... ... ... ... ... ... ... абыройды асыра түскенде түйсіне тұшынамыз.
Республикалық халық музыкалық аспаптар музейіндегі әрбір экспонатты
көргенде, шебердің қаншалықты тер ... ... ... ... Бір ... ... бәрі айналдырған бір жылдық ішінде жасалды
дегеніне сене қоймайсын.
Дәркенбай ... ... ... ізі – ... ... ... өзіндік қолтаңба, ұлттық мәнерді дамыта ... ... ... ... ... ... Бұрынғы қалыптасқан дәстүрді
бүгінгі күннің талғам таразысына сала отырып, байыта ... ... ... ... тән. Ол ... ... ... жылы ұшырай
көрініп, көңілден шығып жатуының бір сыры да ... ... ... ... ... ... көп нәрсені елдегі естілердің ауызынан ... ... ... ... ой түюге дейінгі бейнетті еңбектің зейнетті
нәтижесі. Біз осы ... ... ... ... ... ойдың басын қайырған
кезде шебер өзінің қарамағындағы шәкірттерімен таныстырды. Өзінің үйрене
жүріп, шәкірт тәрбиелеу оңай ... ... ... ... ... өнердің
қиындығын да, қызығын да, ащысы мен тұщысын бастан өткермейінше, өзінің
іңкәр көкжиегіне жете алмайтынын ... ... ... ... ... ... бос ... кезегін күтіп тұрған шаруалары бастан асушы еді. Тыңдырған
еңбегінің ... ... ... үшін ... ... ... ... өз қолтаңбасы қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... ... творчествалықтың жігері әкелді.
Халыққа қызмет ету оның ғасырдан ғасырға жалғасып келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... қажет.
2.2 Ою-өрнектердің ағаш өнерінде алатын орны
«Үлгісі көптің өрнегі көп, ... ... ... көп» ... ... деп қосарласа айтылатын сөз тіркесі бар. Ол тұрыста бір
бұйымның бетін әшекейлеу үшін қолданылатын нақыш, ... ... ... ісмерлер әр түрлі тәсілді қолданады. Олар: оймыштау, бедерлеу, ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Әр өрнек белгілі
бір бөлшектен (элементтен) құралады. Сонымен, ою-өрнек дегеніміз-әдемі
ырғаққа арналу ... ... ... ... Кейде осы сөзді жалпы ою
деп атай береді. Ою сөзінің латынның ornamentum (орнамент), ал өрнек сөзін
орыстың узор ... ... ... ... болады.
Қазақ халқының ою-өрнек өнерін кезінде В. Куррер, Ф.Т. Куглер, С.В.
Иванов, В.В Стасов, В.К. Волков, С.А. ... ... А.Н. ... ... ғалымдары Ә.Марғұлан, Т.Бәсеков, Е.Масанов, М. Мұқанов, ... ... ... ... Б. ... және ... ғалымдар зерттеген. Қазақ қол өнерінің осы бір күрделі саласы ою-
өрнек өнерін әлі де ... ... ... ... түсі керек, өйткені
ою-өрнек өнері осы ... ... ... бір ... ... ... ... семантикасы, өрбу тарихы, қай өрнек қандай бұйымға
қолданылады, тағы ... ... ... өз ... ... қол ... ою-өрнек өте кеңінен қолданылады. Халық
шеберлерінің қолынан шыққан ... ... ... ... ... қол ... бұйымдарының тұтыну және эстетикалық мән-мағынасын
аша түседі. Сондықтан қол өнер шеберлері жасаған ... ... ... ... жіті зер ... жөн. ... ... замандарды қалыптасып, халқымыздың тарихымен, тұрмыстағы әдет-ғұрып,
салт-дәстүріне сай дамып, түрленіп отырған. Қазақтың байырғы ... ... ... ... деген атпен көпке белгілі дәуірден
басталады. Бұл біздің ... ... екі ... ... ... Жер жүзіндегі барлық халықтарды ... ... ... көне
замандарда қалыптасып, дамып, бүгінгі күндерге дейін өз қасиетін жоймай,
ірі рухани мәдениет үлгісі ... ... ... ... ... ... сәулетті ғимараттармен, киім-кешек, жиһаз, қару – жарақ, ат
әбзелдерін, зергерлік әшекей ... және тағы ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасуында әрбір тарихи дәуірдің салып
кеткен үлгісі таңбасы бар. ... ... әр ... ерекшелігі,
халықи қабілеті айқын танылады. Халық шеберлері ... ... ... ... ... ... ... Өте ерте замандарда халық ұғымына
жер жалпақ, әрі ... ... ... ... Өйткені мұндай жазық далаға
шығып, айнала көз салсақ, дөңгеленген көкжиек сызығын қана көре ... ... келе ... наным-сенім бойынша жер бейне бір таба нан тәрізді
жазық әрі ... ... ... ... бас киімдер суретте сипатталған
жердің үлгісі іспеттес. Әдетте ... төрт ... ... Төрт ... төрт тегіс әлемнің төрт торабына бағытталған көк теректің төрт
бұтағы, немесе тақияға, төрт сай ... ... үкі ... төбенің
үстіндегі көк теректің нышаны. Бөрнектің ернеуі жер болса, оның шашақ
төбесі көк ... ... ... ... – көк ... яғни ... ... меңзейді. Сол сияқты қазақтың киіз үйі, оған қадаған байрақ тағы
басқа да толып жатқан мысалдар келтіруге ... ... ... ... ... көзі» деп аталады. Өрнектің бұл түрі көбінесе зергерлік бұйымдарда
немесе мүйіз бен сүйектен ойылған заттарда жиі ... ... ... ... мағынасы оқу, білім, ғылым дегенге саяды. Зергерлік өнерінде
келбетті шыбынға, балыққа келетін қалыптар көп кездеседі. Балық суда ... ... ... ... өзі мен ... орналасқан аясын бөліп
тұратын жіңішке сызық сызып немесе ширатылған жіп арқылы екі ... ... ... Міне ... су «су ... деп ... Қорыта айтатынымыз ою -
өрнек үлгілерін жинау, зерттеп – ... ... ... жұмыстары
әлі де кенже қалып отыр. Кезінде ою - ... ... ... айналысқан
Ғани Ильяев, Сәлима Абдулқызы, Әзірбаева, С. Төленбаев сынды шеберлердің
де еңбектері ... ... және ... ... ... ... ... шектеусіз қазақитың ою-өрнегі әлі де ... ... ... ... ... түрлері.
Ағаш адам баласы жер бетінде пайда болған ... ең ... ... бірі ... ... ... мен ... қарыштап өскен
заманда да ағаштың күнделікті ... ... ... ... ... бір тал шырпысынан бастап кең байтақ елімізде жүріп
жатқан көптеген құрылыс жұмыстарында ... көп ... ... ... ... ... өте бай. Республикамыздың жалпы орман қоры
22млн. га. Адам баласы ағаштың қасиетін ерте ... –ақ ... ... ... ... халықтары ағашты киелі санап,оған
табынған. Африка ... ... ... ... ... оның ... ... құяды екен.Ал,Беларус халқы сықырлап тұрған ... ... ... онда ... қиналып тұрған жаны бар деп сенетін. Ондай
ағаштан ... ... ... көк жөтелмен ауырады, безі бар ... ... жара ... ... ... ... аршыса мал қырылады
деп сенген.Поляктар ... ... ... бар қарағайды құрылыс
жұмыстарына қолданбайды. Әсіресе,қураған бұтағының орны қуыс болып қалған
ағаш өлім ... деп ... ... ... жөке ... ... адам орманда адасып кетеді деген
сенім болған. ... Рим ... ... ... ... емен мен ... ... ағаш,оларды бүкіл тіршілік иелерінің
жаны мекендейді деп сенгендігін жазып кеткен.
Сол ... ... ... да ағашты бей-берекет қиюға тыйым салынатын
көптеген ырымдар бар. Мысалы,егер науқас адамның беті ... ... ... тез ... кетсін деп үйдің уығын немесе тамның арыс
ағашын жонатын ырым болған.Осы дәстүрге қарап ерте кездерден –ақ ... ... ... сақтауға ұмтылушылық, табиғатты
аялау,қорғау сияқты ізгі ниет болғандығын ... Ел ... ... ... тал ... ... жасар бала асырамайды,жеті жасар тал
асырайды», «бір түп ағаш жықсаң он түп ағаш ... ... ... бақ
өсір» деген нақыл сөздер бар.
Ағаш шеберлері (ұсталары) ағаштың ерекшеліктерін әр ағаштың өзіне тән
қасиеттерін жақсы білуі шарт.Ағаштың ... ... ... ... ... ... ... дыбыс өткізгіштік қасиеті жоғары ... ... ... ... ... деп ... ... тағы
басқа құрал-саймандардың сабын өте берік әрі қатты ... ... ... ... ... ырғай тәрізді
серпімділігі жоғары ағаштардан жасайды. Ал,қарағай,самырсын тәрізді шайыры
мол ағаштар ыдыс-аяқ ... ... ... ... ... ... немесе жеміс ағаштарының діңінен әзірлейді. ... ... ... ағаш ... ... ... шарбақ
,себет,зембіл тағы басқа үй тұрмысына қажетті бұйымдарды жасауға болады.
Киіз үйдің уығы мен керегесін сәмбі ... ... ... ең ... ... ... ... жоғары болып келеді.
Сондықтан саз аспаптарын жасауға бірден-бір қолайлы ағаш болып саналады.
Қарағайдан ... ... ... та ... ... ... ... шабылған
домбыра тәрізді саз аспаптарының қақпағын міндетті түрде қарағайдан салады.
Шеберлер сан жылдаған ... ... ... ... ... ... (резонанс) қабілеті өте жоғары екендігін дөп басып ... ... ... ... жартысында бұтақ аз болады,жылдық
сақиналары жиі,әрі ... аз ... ... ... ... ... ағашы. Тұт ағашын негізінде жібек құртын өсіруге пайдаланылады.
Орта Азия мен Қазақстан шеберлері саз аспатарын ... ... ... ... ... Тұт діңі ... ... түсті,тығыз,салмақты
ағаш.
Үйеңкі- қатты әрі тығыз ағаш. Сүрегі бір текті,ақ немесе сарғыш түсті.
Үйеңкі Қазақстанның таулы аймақтарында ... ... Саз ... ... ... ... әр ... бұйымдар әзірлеуге қолданылады.
Емен- өте қатты әрі тығыз,берік ағаш. Салмағы да ауыр. Түсі қоңыр,өте
жарылғыш ағаш. Сақтықпен кептірмесе ... ... ... ... ... ... өте әдемі болады,пайдалана келе ... ... ... ... біркелкі,түсі ақ қатты ағаш.Қазақ шеберлері әртүрлі
бұйым жасау үшін қайыңның түбір безін пайдаланады. Оның ... ... ... ... Ол ... қаңсымайды,әрі ыстық-
суыққа төзімді болады. Қайың безі ұстала келе жылтырап,шұбар ала табиғи
өрнегі ... ... ... әртүрлі қорап,қобдишалар
әзірленеді.Қайыңның ... ... ... ... сүрегі ақ түсті,біркелкі жұмсақ ағаш. Бабымен кепкен діңі
жарылмайды. Кепкен ... ... ... ... сіріңкенің
шырпысын,тағы басқа үй тұрмысына қажетті бұйымдар ... ... ... ... ер ... иілгіш,сүрегі ақшыл,жамсақ ағаш кебе келе қатая түседі.Кепкен
тал өте жеңіл болады. Қазақ шеберлері талды көбіне ер шабуға ... ... тағы ... үй ... ... ... ... Талды су күйінде морға салып иеді. Талдың қабығын
қайнатып бояу ... ... ... ... ... ... тағы басқалар. Жеміс ағаштарынан күнделікті
өмірде пайдаланылатын әр түрлі ... ... ... ... ... ... тән ... жылтыр болып
келуінде.
Кез келген ... ... үшін ... ... ... ... ... саймандардың көмегімен кесу, қию, шабу, жону, керту, ... ... ... ... сүргілеу, тілу, қару, бояу, жылтырату,
сырлау, шегелеу, желімдеу ... ... ... мәдениетінің бір саласы.Өнер мәдениетінің айқындаушы белгісі ... ... ... мәдениетімізді көрсетіп таныта аламыз.Осы
өнердің бір түрі ағаш ... ... күні ... елеулі орын
алады.Қолданбалы сәндік өнеріміз жетілген шағында сан-саққа бөлініп,бірнеше
стильдер мен ... ... ... ... ... барлығын
жоққа шығарудан аулакпыз.Олардың әр қайсысының өзіндік ерекшелігі мен
құндылығының өте жоғары ... бар ... ... ... ... ағаш ... ... даму тарихын қарастыру және
қазақтың ұлттық сусыны –қымызға арналған ыдыс-аяқты қарастыруда болып ... ... тару ағаш ... ... ... ... ... бірінші бөлімінде ағаш өнерінінң
даму тарихына толығырақ ... ... ... ... ... дәстүрін өз творчествасының ... ... ... ... осы өнерге арнап кеткен суретшілер
одағының ... ... ... сіңген суретші-
этнодизайнері Дакенбай Шоқпарұлының шығармашылығына тоқталып өттік.
Ал,екінші тараудағы бірінші бөлімінде дипломдық ... ... ... ... мен ... ... ... бөлімдер осы қымыз ою-
өрнектердің өзара байланысы көрсетіліп,ағаштан жасалған төсек ... ... ... ... ... ... өнері әлі де болса зерттеу мен
талқылауды талап етеді.Сондықтан,қорыта келе ... ... ... ... ... ... ... бір ғана қырынан қарастыру
аздық етеді.Халқымыздың ... ... ... ... ағаш ... ... сапасына қатты талап қойылып,оның әріыңғайлы,әрі ұнамды,сәнді
болуын қалады.Еңбек үстіндегі ізденістің ... ... ... ... ... ... отыр.
Сонымен қатар ағаштан жасалған заттардың ою-өрнектері де талғамға қарай
жаңа мәнер,жықсы әшекейлермен безендірілуімен және ол ... ... ... ... арта ... ... ... Х. Арғымбаев. Қазақ халқының қолөнері. Алматы «Өнер» 1982
2. Ә. Тәжімұратов. Шебердің қолы ортақ. Алматы 1977
3. А. ... ... ... ... ... Алматы
«Өнер» 1986.
4. О. Жанибеков. «Эхо», «Өнер», А, ... ... ... 8, ... С. Қасиманов. Қазақ халқының қолөнері, «Қазақстан», А,1995ж.
7. С.В.Иванов. «Орнамент народов Сибири как ист. Источник». ... ... ... м, л, 1963ж.
8. Барманкулова Б. «А. Кастеев»: Альбом. Алма-ата: «Өнер», 1986
9. Актуально об актуальном. Сб. ... ... ... ... ... І. ... Алматы: «Жазушы»,1994.
11. Ергалиева Р.А. «этнокультурные традиции в современном искусстве
Кзахстана». Алматы: «НИЦ. Ғылым», 2002
12. Ибраева В. «Восток-дело тонкое и ... На ... ... ... ... // Парасат,1996 № 1-6
14. «Қайнайды қаның, ашиды жаның...».// Ана тілі, 1994 20 ... ... Р. ... ... ... Алма-Ата:
«Жазушы», 1972.
16. Мәдениеттану сөздігі. Алматы: «Сорос-Қазақстан қоры»,2001.
17. Өз-өзіңді тану. Самоидентификация. Алматы: СЦСИ, 1999

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы5 бет
Дене биомеханикасы3 бет
Дене биомеханикасы туралы түсінік. Науқасты тасымалдауда кәсіптік қорғау. Науқастың әртүрлі функциональді қалыптары. Симс қалпы, Фаулер қалпы7 бет
Әрлеу материалдары және киім фурнитурасы10 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
Актас мұнай кен орнын игерудің оптималды жобалық шешімін анықтау67 бет
Алгоритим құру және өңдеу тәсілдерін оқыту әдістері13 бет
Алматы облысы , Жамбыл ауданы жағдайында қиярдың аурулары, арамшөптері және зиянкестерімен кешенді күресу тәсілдерін жүргізу22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь