Қазақстан Республикасының қазiргi банк жүйесi

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ МӘНІ, ҚАЛЫПТАСЫП ДАМУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Банктің мәні және пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Банк жүйесі арқылы жүргізілетін ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1 Қазақстандағы банк жүйесінің қалыптасуы, кезеңдері мен дамуы ... ... ... .14
2.2 Қазақстан Республикасы банктік жүйесінің даму тенденцияларына
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

3 ҚР.СЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ТУЫНДАҒАН МӘСЕЛЕЛЕР, ОНЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
Банктiк жүйеде қоғамның барлық ақшалай қорлары шоғырландырылған: мемлекеттiк шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың жинақ ақшалары, т.б. бар. Банктер осы қорлардың қалыптасуынабелсендi қатысады, яғни оларды пайдалану бойынша бақылау жүргiзедi, ақша айналымын реттейдi және сол арқылы ұдайы өндiрiстiк үрдiске әсер етедi. Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуiмен банктердiң алдында жаңа мүмкiндiктер ашылуда. Меншiктi жекешелендiру мен мемлекетсiздендiру нәтижесiнде жеке меншiк , меншiктiң ұжымдық және акционерлiк түрлерi , кооперативтiк қозғалыс кең етек алуда, меншiктiң аралас түрi негiзiнде кәсiпорындар құрылуда. Қоғамда белгiлi-бiр класқа ие комерсанттар , кәсiпкерлер пайда болуда. Нарықтық қатынастардың дамуы бойынша экономикада , қоғамда банктердiң ролi күшеюде. Олардың жұмысында әмiршiл - әкiмшiл әдiстердiң орнын – экономикалық әдiстер алмастырды. Сөйтiп экономикаға банктiк ықпал етудiң құндық құрылымдарының мағынасы арта түстi.
Қазақстан Республикасының қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 1990 жылдың желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған “Банктер және банк қызметi туралы” Заңынан бастау алады. Заңға сәйкес республикада екi деңгейлi банк жүйесi құрылды: жоғары (бiрiншi) деңгейдегi банк – ҚазКСР-нiң Мемлекеттiк банкi және төменгi (екiншi) деңгейдегi банк – коммерциялық банктер жүйесi.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр түрлi саясаттар жүргiзу арқылы араласып, реттеп отырады. Мұндай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi атқарып отырады.
Елiмiздiң өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен , оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша – несие саясаты және қаржы (бюджеттiк) саясат жатады.
Экономиканы ақша-неиселi реттеудi қаржы саласының басты секторы банк жүйесi iске асырады. Банк жүйесi қазiргi заманғы экономикада екi деңгейлi болып келедi, яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске асырушы Орталық банк (бiздiң елде Ұлттық банк) және екiншi деңгейдегi банктер.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттiң алтын резервтерiн сақтайды, коммерциялық бактердiң мiндеттi резервтерi банктер арасындағы шот айыру ретiнде пайдаланылады. Орталық банк ақша-несие саясаты құралдары арқылы ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
1 “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
2 Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика. - 2003. – 432 бет.
3 Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Лаврушина, Изд.
2-е, - Москва: 1999г.
4 Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2002. – 472 с.
5 Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6 Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы : Экономика, 2001, - 466 б.
7 “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
8 Банки Казахстана, 2003 г. №12; “Банковскаы система Казахстана – крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка” // Донцов С.
9 Вестник КазНУ, экономическая серия, 2001 г. №4; “Проблемы стабильности банковской системы РК” // А. А. Ильясов.
10 Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi орында: “Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – 2004.-1 қазан (№39).-13 бет.
11 Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 2-4 стр.
12 Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-61 стр.
13 Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
14 Банки Казахстана, 2004 г. №1; “О некоторых аспектах развития филиальных сетей коммерцеских банков” // Кил А. Б.
15 Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2006 г.
16 «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2009г. №1,2. 87стр
17 Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 446 с.
18 «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2009 г. 2-6 стр.
19 «Текущее состояние банковского сектора на 1 июля 2008 года» // Банки Казахстана, №8, 2009 г.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
1 БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ МӘНІ, ҚАЛЫПТАСЫП ДАМУЫ
....................................5
1.1 Банктің мәні және пайда болуы
..........................................................................5
1.2 Банк жүйесі арқылы жүргізілетін ақша-несие саясаты
....................................9
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІ ... БАНК ... ... ... банк ... ... ... мен дамуы
.............14
2.2 Қазақстан Республикасы банктік жүйесінің даму тенденцияларына
талдау
............................................................................
.............................................19
3 ҚР-СЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ... ... ШЕШУ ... ... ... жүйеде қоғамның барлық ақшалай қорлары шоғырландырылған:
мемлекеттiк шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың ... ... бар. ... осы ... ... ... яғни оларды
пайдалану бойынша бақылау жүргiзедi, ақша айналымын ... және ... ... ... ... әсер ... Қазақстанның нарықтық
экономикаға көшуiмен банктердiң алдында жаңа мүмкiндiктер ашылуда. Меншiктi
жекешелендiру мен ... ... жеке ... , меншiктiң
ұжымдық және акционерлiк түрлерi , ... ... кең етек ... аралас түрi негiзiнде кәсiпорындар құрылуда. Қоғамда белгiлi-бiр
класқа ие комерсанттар , ... ... ... ... ... бойынша экономикада , қоғамда банктердiң ролi күшеюде. Олардың
жұмысында ... - ... ... ... – экономикалық әдiстер
алмастырды. Сөйтiп экономикаға ... ... ... ... ... арта ... Республикасының қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi ... ... және ... ... ... ... ... Заңға сәйкес республикада екi
деңгейлi банк жүйесi құрылды: жоғары (бiрiншi) деңгейдегi банк – ... ... ... және ... (екiншi) деңгейдегi банк – коммерциялық
банктер жүйесi.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық ... ... ... ... Оған ... бiр ... мемлекет әр түрлi саясаттар
жүргiзу арқылы араласып, реттеп ... ... ... ... ... және ... ... валюталық саясаттар
жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi
атқарып отырады.
Елiмiздiң өз ... ... берi ... ... ... ... келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен
, оның өзiн-өзi басқаруы ... ... Оған ... бiр ... ... ... ... әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға
мемлекеттiң ақша – несие саясаты және ... ... ... ... ... ... ... саласының басты секторы банк
жүйесi iске асырады. Банк ... ... ... экономикада екi деңгейлi
болып келедi, яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске асырушы ... ... елде ... ... және ... ... ... банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттiң алтын
резервтерiн сақтайды, ... ... ... резервтерi банктер
арасындағы шот айыру ... ... ... банк ... ... ... ... саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
Қазiргi таңда нарықтық экономикада ... ... ролi ... жүйе – ... ... ең ... және ... бiрi. Банктер халық ... ... ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасында екi деңгейлi банктiк жүйе 1990 ж. ҚазКСР-
нiң “Қазақ КСР-дағы банктер және банктiк қызметтер ... Заңы ... ... банк ... ... ... айналды. Ал қалған банктер
акционерлiк банктерге, Жинақ банкi ҚР-ның халықтық банкi деп аталды.
Осылайша ... жүйе ... ... экономиканың тиiмдi қызмет
етуiне ат салысатын басты секторға айналды. Оның әр түрлi саясаттары арқылы
экономиканы өтпелi кезеңнен алып шығып, экономикалық ... бет ... ... банк ... ... алғаннан берi жүргiзiлiп келе
жатқан нарықтық инфрақұрылым iшiнде ең ... ... жүйе ... ... Ал бiз ... тоқтатпай банктiк жүйенi одан әрi
дамытуымыз ... Ол үшiн ... жүйе ... ... ... ... болуы керек.
Мiне, сондықтан курстық жұмыс тақырыбын “Қазақстан Республикасының
банк жүйесінің қалыптасуы мен ... деп ... ... - ... ... ... жылдардан бергі банк
жүйесінің даму барысын және қазіргі таңдағы ұлттық экономикамызды тиімді
дамытудағы ... ... ... ... тақырыпты орындаудағы алдыма қойған ... ... ... ... жүйесінің несие жүйесінің маңызды буыны ретінде қарастыру;
2) Банктік жүйенің ... мен ... ... ... жүйенің
даму тарихының кезеңдерін ашып өту болып табылады;
3) Қазақстандағы банктік ... 1991 ... ... ... жүйе ... бола бастауы, оның қазіргі таңда дейінгі ... ... Банк ... ... ... ... ... Орталық банктер мен
коммерциялық банктерінің экономикада атқаратын қызметтері мен
опперацияларын ... ... ... екі ... 1-ші ... банк жүйесінің жалпы
экономикалық мәні мен қалыптасуы, ол арқылы іске ... ... ... ... ал 2-ші ... ҚР екі ... банк жүйесінің ерекшелігі,
банктік жүйені мемлекеттік реттеу мен ... ... банк ... ... мен шешу жолдары қарастырылды.
Жұмысты жазу барысында келесідей авторлардың еңбектері қолданылды:
Мамыров Н.Қ., О.И ... ... С.Н. Баян ... А. А. Ильясов., Сайденов А.Г., Мақыш С.Б. және
мерзімді ... мен ... ... қолданылды.
1 БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ МӘНІ, ҚАЛЫПТАСЫП ДАМУЫ
1.1 Банктің мәні және пайда болуы
Банк жүйесінің маңызды элементі банктер, ал олардың ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер қалдырмаған сияқты.
Алғашқы банктер қашан пайда болды ? деген сұраққа кей ... ... ... және ең бастысы Италияның жекелеген
қалаларында, яғни тауарақша қатынастарының ... ... ... ... үшін ... ... деп жазады.
XVI—XVII ғғ. Венецияда, Генуеде, ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуларды
жүзеге асыру үшін жиробанктер құрылады. ... ... ... ... ... бар ... ... жасалған ақша бірліктері
арқылы есеп айырысулар жүргізді. ... бос ақша ... ... ... және ... бар ... ... кейбір мамандар банкті одан да ерте мерзімде — феодализм тұсында пайда
болған деп айтады. Олар ... ... ... ... ... ... ... пайда болғандығын тілге тиек етеді.
Дегенмен де, деректерге сүйене отырып, ... ... ... ... ... бар екендігін айтуға болады.
Өкінішке орай, «банк» сөзінің өзі бізге оның мәнін ғана белгісіз етіп
қоймай, алғашқы несиелік ... ... ... ... ... ... сөзі «bаnсо» деген ағылшын тілінен аударғанда «айырбас ... ... Бұл ... столы» тауарлармен ... ... ... ... ... мен қалалардың, жекелеген тұлғалардың
әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол уақытта монеталардың біртұтас жүйесі
болмағандықтан, ... ... ... әр түрлі формадағы монеталар
кездескен. Банктер пайда болардың алдында ақша-сауда капиталының өкілдері
саудагерлердің ... ... ... ... әр ... елдің
ақшаларына айырбастауға маманданып отырған. Уақыт өте келе, айырбастаушылар
бұл ... ... ... ақша қаражаттарын ссудаға беріп, пайыз
алу үшін пайдалана бастайды. ... ... ... ... ... банк ... айырбастаушылардың және олардың айырбас
орындарының болуымен сипатталады. Алғашқы банктердің Италияда пайда болу
себебі, оның сол ... да ... ... орталығы болғандығын
ескеріп, әр елдің алары мен ... сол елге ... ... да ... тікелей қатысуына байланысты түсіндіріледі.
Банктер нарықтық экономикада басты қаржылық делдалдар болып табылады.
Өз қызметiнiң үрдiсiнде, олар ақша ... ... ... , ... мен ... жасады. Клиенттердiң салымдарын қабылдау
арқылы банк ... ... жаңа ... ... , ал қарызды беру арқылы
қарыз алушыға жаңа талап ... Осы жаңа ... мен ... үрдiсi қаржылық делдалдықтың негiзiн құрайды. Несие берушi қарыз
алушыға және соған қатысты қаржылық ... ... ... ... ... ... құйылуы қаржылық делдалдық деп аталады.
Банктiк жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және ... бiрi. ... ... ... ... – банктік жүйе болып
табылады. Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие қатынастарының ... ... ... ... және тауарлы-ақшалай қарым-қатынастардың дамуы тарихи
тұрғыдан қатарлас жүрдi және де олар бiр бiрiмен ... ... ... ... ... ... барлық деңгейiндегi басқарумен тiкелей
байланысты болады. Олар арқылы ұдайы өндiрiс ... ... ... ... ... ... Осы кезде банктер
қаржылық делдал ... ... ... капиталдарын, халықтық
жинақтарын және шаруашылық қызметтiң үрдiсiнде босаған басқа да бос ақша
қаражаттарын тарта отырып, қарыз ... ... ... ... есеп ... ... және ... үшiн басқа да көптеген
қызмет көрсетедi, соның арқасында өндiрiстiң ... мен ... ... ... ықпал етедi. [2,б. 178]
Қаржылық делдалдар осылай қоғамға ақша капиталын ... ... ... ... қамтамасыз ету арқылы маңызды халық
шаруашылығы қызметiн атқарады.
Нарықтық ... ... ... ... және барлық
қаржылық капитал арқылы нақты экономиканы ... Олар тек ... ... , ... ... ... фазасының аясына ғана кiредi.
Банктер шаруашылық өмiрдiң орталығы, барлық ... ... ... ... ... ... мен мiндеттерi негiзiнен экономиканы ... ... және ... ... ... де ... кiшiгiрiм жүйелерi ретiнде ... ... ... ... ... ететiн, өзiне тән жеке мiндеттерiн орындайды.
Экономиканы басқару ... ... ... басқарудың экономикалық
қатынастарын көрсетедi, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең алдымен
мүдде ретiнде көрiнiс алады, ал экономикалық ... ... ... ... ... фактор болып табылатын әдiстемелердi пайдаланады. Мүдденi
осылай деп түсiнуден келесi ... яғни ... ... ... әсер етуге байланысты. [2,б. 180]
Банктер басқарудың ... ... ... ... ... әр түрлi буындарының қарыз қаражаттарындағы қажеттiлiктерiн әр
түрлi ... мен ... ... есеп айырысу арқылы экономиканың
үздiксiз қызмет қызмет ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi.
Банктер өз қызметтерiн орындау кезiнде функционалдық (экономикалық),
салалық (министерстволар, компания, фирмалар) және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс iстейдi.
Банктерде басқарудың басқа органдарындағы жоқ ағымдағы ақпараттар
болады. Ең алдымен ол қызмет ... ... ... ... ... ... ... Шотта еңбекақы беру, жабдықтаушыларға төлем
жасау, банктiк ... ... үшiн ... ... тек ... ... ... бiрге, осы шарт иесiнiң жұмысының нашар екендiгiнiң
күнделiктi ... ... ... ... ... ... ... құруды күтпей-ақ кәсiпорын қызметтерiнiң көптеген
маңызды факторлары туралы, әрi олардың ... ... ... ... жүйе ... оның ... ... мен қызметтерi болатыны
анық . Жалпы банктiң атқаратын қызметтерiн төмендегiдей ... ... ... бос ақша ... тарту, жинақтау және оны қарыз капиталына
айналдыру;
2) Кәсiпорындарға, ... жеке ... ... ... ... ... жүргiзу;
3) Ақша айналымын реттеу. Банк - әр ... ... ... ... ... ... Банк өзiнiң есеп айырысу жүйесi арқылы
клиенттерiне айырбас, ақша айналымын жүргiзуге мүмкiндiк туғызады;
4) Айналымға несие құралдарын шығару. Банк ... тек ... ... ақша ... ... қоймай, сонымен қатар депозиттiк
чектердi , вексельдердi шығарумен де несиелейдi;
5) Экономикалық және ... ... ... ... ;
6) ... ... ... байланысты банктер: эмиссиялық және
эмиссиялық емес болып екiге бөлiнедi.
Эмиссиялық банк – ол айналысқа ақша белгiлерiн эмиссиялауға (шығаруға)
құқы бар, ... ... банк деп ... ... елде ол – ... ... ... деп аталады. Мемлекеттiң Орталық банкiнiң
негiзгi мақсаты – айналысқа ақша ... ... ... ... ... – ақша белгiсiн сату және банк ... ... ... ... ... ... ... [3,б. 311]
Мемлекеттегi басқа банктердiң барлығының да ақша белгiлерiн шығаруға
құқы жоқ ... емес ... Олар ... ... ипотекалық және т.с.с. банктер. Коммерциялық банктер
клиенттерге көрсететiн ... ... ... ... ... ... ... Ал басқа банктер бiр-екi қызмет түрiне маманданған банктер.
Ендi ұлттық банктiк жүйенi былай жiктеуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... және инновациялық банктердiң екi түрi де ұзақ уақытқа
ақша қаражатын шоғырландырумен маманданады, яғни олар облигация, акция ... ... ... ... ... ақша ... кейiн ұзақ мерзiмге
қарызға бередi. Инвестициялық банктер кәсiркерлерге ... ... ... банктер технологиялық жаңалықтарды өңдеудi және оны игерудi
несиелейдi.
Ипотекалық ...... және ... ... ... ұзақ ... ... бередi. Олар ипотекалық облигация, акция және
басқа ... ... сату ... ақша ... ... ... оның ... атқарған қызметтерін (валюта
айырбасы, несие ... есеп ... ... ... ... Жалпы кез
келген құбылыстың мәнін танып білуде, оның қандай операцияларды ... ... ... ... ... іздеудің қажеті шамалы, бұл жерде
ең бастысы, оның сапасына және басқа институттардан ... ... ... ... ... ол ... нақтылауды қажет етеді, себебі, банк шын мәнінде
фабрика да, зауыт та ... Ол ... ... ... қызмет көрсетуіне
қарай ажыратылады. Ең бастысы — банктің өнеркәсіптік кәсіпорындардан өзара
ажыратылатыны, оның қызметінің өндіріс аясында емес, ... және ... ... ... ... ... ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдык, өндіріс
аясынын өнімдерінен өзара ажыратылады, ол жай ғана ... ... ... ерекше, яғни ак,ша, төлем құралдары түрінде шығады.
Қызмет көрсету аясындағы банктің ... ... ... ... ... ... Оның негізгі өнімі «несие» болғандықтан,
банкті «несиелік ... деп ... банк ... ... өзінің эмиссиялау сипатына да
байланысты ажыратылады. Ол тек қана акциялар мен басқа да бағалы қағаздар
шығарып ... сол ... ... ... ... ... ... және сақтауға байланысты операцияларды жасайды. Банкті сауда, делдал
кәсіпорны десе болады. Жалпы банктің саудамен ... ... ... ... Банктер де ресурстарды сатып алып, оларды сатумен ... ... да өз ... ... ұқсайды, яғни ол да банктің кейбір
қызметтерін көрсетеді. Мысалы, ірі сауда кәсіпорындары да банк ... ... ... ... ... ... беруі мүмкін. Сауда
кәсіпорнынан банктің іргелі айырмашылығын оның негізінен ... ... ... деп оның ... өнімі — несие ісі түсіндіріледі. Сонымен
қазіргі түсінікте «коммерциялык, ... — бұл ... өнім ... ... ... ... және қолма-қолсыз ақшада төлем
айналысын реттеуді жүзеге асыратын ақша-несие институты болып табылады. «ҚР-
дағы банктер және ... ... ... ... 1-бабына сәйкес, «банк —
осы заңға сай банктік қызметті ... ... ... коммерциялық ұйым
болып табылатын заңды тұлға».
1.2 Банк ... ... ... ақша-несие саясаты
ҚР-ның Ұлттық Банкi ... ... ... ең ... ... ... ... үздiксiз жабдықтауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... етуiне жағдай жасау, есеп ... ... ... банк ... ... ... табылады. Ол басқа
қаржы – ... ... ... және өз ... пайданы табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – коммерциялық ... және ... ... ... ... табылады. Осыдан келiп, ... ... ... деп атайды. [10,б. 13]
Ұлттық Банк “банктердiң банкi” қызметiн атқару үшiн:
1) коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
2) коммерциялық банктерге қысқа ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүргiзедi;
4) банктердiң қызметiне бақылау және қадағалау жүргiзедi.
Ұлттық Банк – коммерциялық банктердi және басқа да ...... ... ... ... ... Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп ... банк – ... ... ... яғни банкноттарды шығаруға
эмиссиялық құқығы бар жалғыз мемлекеттiк орган. Олар ... ... ... және банктерге сатып, қолма-қол емес балама алу
түрiнде болады. Қазақстан ... ... ақша ...... болып
табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын
анықтайтын және жүзеге ... ... ... ... ... ... экономикалық маңызы бұл саясат нарықтық экономиканы реттеудегі
өте ... ... ... және ... саясатты болуында.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының ... ...... банк ... ... Ал ... ... банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-
қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы ... ... ... ... ... екi түрi ... ... ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты - коммерциялық банктердiң ... ... ... және ... шарт ... сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесiнiң деңгейiн арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – ... беру ... ... ақша ... өсуiне бақылаудың әлсiздiгiмен және сыйақы
мөлшерлемесiнiң төмендеуiне байланысты сипатталады. [1,б. 273]
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... сол сияқты басқа да мүдделендiру мөлшерiн белгiлейдi. Ресми
қайта қаржыландыру мөлшерлемесiн ақша ... ... ... ... ... пен ... ... деңгейiне байланысты белгiлейдi.
Қазақстан Ұлттық банкi мүдделендiру мөлшерлемесi саясатын мемлекеттiк ақша-
несие саясаты ... ... ... нарықтың мүдделендiру
мөлшерлемесiне әрекет ету үшiн пайдаланады.
Жоғарыда атап ... ... ... ақша-несие
саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенiң
тұрақтылығын ... ... ... алу. Бұл ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі бүгінде қатаң ақша-несие саясатын жүргізуде.
Нысанаға алатын ақша ... ... ... саясатының негізгі
құралдарының көмегімен реттеледі: [2,б. 79]
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесi: ... ... ... ... ... Ұлттық банкi жинақталатын ең төменгi мiндеттi резервтер
нормасын белгiлеу, оның iшiнде ... ... ... ... және түрлерiне байланысты жiктеу;
2) Мемлекеттiң бағалы қағаздарын сатып алу және сату бойынша ақша
нарығындағы ... ... осы ... ... ақша ... реттеу;
3) Банктерге және үкiметке, экономикалық құрылым салаларына несиелер
беруді тиімді жүргізу;
4) Валюталық нарықтағы басқыншылық, яғни ... ... ... өзі ең бірінші сатып алуы және осы арқылы валюталық
бағам мен төлем балансын реттеп отыру;
5) ... ... ... ... ... түрлерiнiң
деңгейi мен көлемiне тiкелей сандық шектеулер енгiзу;
6) Ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесi.
Соңғы мақсаттар жалпы ... ... ... ... валюталық, сыртқы сауда, құрылымдық және басқа да саясаттарды
ескере отырып, несие-ақша саясаты жоғарыда ... ... бiр ... қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тiкелей Орталық банктiң жанама
құралдары арқылы ... ... ... ... банкi операциялар
бойынша ресми ... ... ... сол сияқты басқа да
мүдделендiру мөлшерiн белгiлейдi. Ресми қайта ... ... ... ... ... ... бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция
деңгейiне байланысты белгiлейдi. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... саясаты жүзеге асырылатын
аумақтағы нарықтың мүдделендiру мөлшерлемесiне әрекет ету үшiн пайдаланады.
Қазақстан Ұлттық банкi пайыз саясатының ... ...... ... ... отырып, несиеге деген сұранысты азайту, ... ақша ... және ... ... төмендетудi қамтамасыз ету
болып табылады. Жоғары пайыз ... шын ... ... ... өз ... ... көлемiн құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе белгiлi бiр уақыт аралығында ... ... ... тиiс. ... ... ... ... ақша нарығындағы
қаржылық операциялардың барлық ... ... ... ... ... қызмет етіп отырады. [2,б. 80]
Ұлттық банк – ... ... ... яғни ... шығаруға
эмиссиялық құқығы бар жалғыз мемлекеттiк орган. Олар ... ... ... және ... ... ... емес балама алу
түрiнде болады. ... ... ... ақша ...... болып
табылады.
Ұлттық банк банкноттар мен тиындардың қажеттi мөлшерiн анықтайды,
олардың жасалуын ... ... ... жою және ... ... тәртiбiн орнатады. (Сурет-1)
R S ұсыныс
D сұраныс
Mx
1 сурет - Орталық ... ... ... ... [2,б. ... банк Қазақстан Республикасының валютасын шет ... ақша ... ... бағамын анықтау тәртiбiн
белгiлейдi. ... ... ... ... банк кассасына үздiксiз
оралып отыру жолымен жүзеге асады.
Эмиссия – ... ... ... ... бағалы
қағаздардың шығарылуы. Ол қолма-қол ақшасыз түрiнде де болуы ... ... ақша ... ... – айналысқа банкноттар мен тиындардың қосымша
шығарылуын сиапттайды.
Ақша базасы – ... банк ... ... Оған ... қолма-қол
ақша, мiндеттi және артық резервтер жатады.
Қазiргi замандағы банк ... – жеке ... ... ... Банк ... бiр ... ғана резерв түрiнде сақтайды, ал
қалған бөлiгiн ... беру үшiн және ... ... үшiн ... ... ... ... банктiң ақша ұсынысын ... ... ... ... ... ақша-несие саясаты өзінің алдына басты
мақсат етіп ұлттық ... ... ... ... ... 3 ... ... макроэкономикалық көрсеткіштерді ... ... ... үшін ... ... ... Ол ... елімізде 2004-2007
жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізінде іс-шаралар атқаруда.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ақша-несие ... ... 2002 ... бастап алдағы үш жылға алдын-ала ... ... және әр ... өзгерістерді ескеріп оған Ұлттық Банк пен
ҚР Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді. [11,б. 2]
Мұндағы ... ... ... ... ... ... өту,
яғни ақша базасы мен алтын-валюта резервтері ... ... ... ... ... көрсеткіштерге көшу.
Осы аталған ақша-несие саясаты Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... және ... қатар жүргізілетін
ақша-несие саясатына ... ... ... ... сенімін
қамтамасыз етеді. Инфляцияны таргеттеу мынадай факторлар ... ... ... тұрақты жағдайы, макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ... Банктің құралдары мен инфляция арасындағы өзара байланысты түсіну,
ақпараттардың ашықтығы.
Осы аталған инфляцияны таргеттеудегі ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
толық және сенімді түрде дамуына, ... ... ... ... әрі ... ... үшін жағдай жасауға, сондай-ақ жинақтаушы
зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... Банкінің ақша-несие саясатында жаңа режим болып табылатын
инфляциялық таргеттеуге өтуіне байланысты болып отыр. ... ... ... негізгі саясаттары мен құралдары, басты себептері
мен ... ... бұл ... Ұлттық Банктің қолға алуы жақсы
жаңалық болып табылады.
Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының ... әрі ... ... ... ... экономикалық жағдайлың жақсаруы Ұлттық
Банктің жаңа сапалы кезендік дамуына ... ... ... Бұл ... ақша-несие саясатиын нақты жүргізуге, осы арқылы коммерциялық
банктердің қызметтері мен активтілігін дамытуды және ақша ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕКІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ
2.1 Қазақстандағы банк жүйесінің қалыптасуы, кезеңдері мен дамуы
Қазақстан Респуликасының қазіргі банк ... екі ... ... ... ... Банкі, яғни ол несие-қаржы жүйесін мемлекеттік деңгейде
реттеуші және бақылаушы, әр түрлі экономикалық ... іске ... банк ... ... ал банк ... екінші құрылымы қаржы
саласындағы екінші деңгейлі банктер құрайды.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, мемлекеттiң Орталық ... ... ... ... ... банк ... тиiмдi жұмыс iстеуiн
қамтамасыз етедi. Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық құқығы негiзiнде
экономиканы жалпы ... ... ... ... – ақша ... ... ... Республикасының Ұлттық банкi туралы” Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкi ... ... ... ... ... банк жүйесiнiң жоғары деңгейi болып табылады.
Ұлттық банк - ... ... ... ... бар, ... ... төмені бөлімшелерімен бірге тіке ... ... ... іс ... ... шаруашылық есеп негізінде
жүргізеді. Өз жұмысын Үкіметпен келісіп, ... ... ... ... ... ... Республикасы заңдарына сәйкес өзінің
қызметіне қарай Ұлттық банк берген лицензия негізінде қызмет етеді. Заңның
9-бабына сйкес Ұлттық банк ... ... 10 ... ... ... ... есебiнен құрайды: республикалық бюджеттен бөлiнген ... ... ... қорлар және Ұлттық банк тапқан пайдадан
аударымдар. [1,б. 18]
Ұлттық банктiң негiзгi мiдеттерi – ұлттық ... iшкi және ... ... ету. ... Ақша ... ... банктiк есеп айырысу мен валюталық қатынастарды
ұйымдастырады;
2) Ақша, несие және банк ... ... ... ... ... ... ... мен салымшылардың , сондай-ақ шетел валютасын сатып алу
– сату және ... ... ... ... және ... ... ... және олардың жұмысын бақылау сияқты
мемлекеттiң экономикалық саясатын жүргiзедi.
Қазақстан ... ... ... ... мен ... банк ... Республикасының Ұлттық банкi туралы” Заңға сәйкес
мынадай қызметтер мен операцияларды орындайды:
1) Айналыстағы ақша массасының көлемiн реттеу жолымен ... ... ... ... ҚР ... ... мен монеталарды
айналысқа шығарушы жалғыз эмитент болып табылады. Егер ақша-несиелік
реттеу әдісімен инфляция деңгейін ... ... ... ... ... несие салымдарын шектеуге және банк операциялары
бойынша проценттік мөлшерді өзгертуге ... ... банк ... ... ... шығарады, сонымен қатар
мемлекеттік ... ... ... депозиттік
сертификаттардысатып алумен және сатумен шұғылданады.
2) ... ... ... ... ... ҚР-ның iшкi және сыртқы қарызына
қызмет көрсетуге қатысады;
3) ҚР-сы аумағында еншiлес банк ашуға рұқсат бередi;
4) ... ... ... одан тыс ... банк ... ... келiсiм және банк операцияларын ... ... ... ... ... эмиссиясы жобасының оның тiркелуiне дейiн
өзi белгiлеген тәртiппен мiндеттi сараптауын жүргiзедi;
6) Ол банктерге несие беруге , ... ... ... нарығындағы ашық
позициясын бақылау жасауға құқылы. ... ... ... ... ... ... Банктердiң жұмысына және шетелдiк валютаны сатып алу, сату ... ... ... мен ... ... ... ... ресми мөлшерлемелердi өзгерту арқылы банктiк
пайыз мөлшерлемелерiнiң деңгейiн реттеудi жүргiзедi;
9) ... ... есеп ... ... жүйесiн және
нысандарын ... ... ... ... ... ... және ... жүргiзiлуiн қамтамасыз ететiн
жүйенiң жұмыс iстеуiн ұйымдастыруы тиiс;
10) ҚР-да валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... құқылы. Оны атқару
үшін Ұлттық банк шетел валютасының бағалы қағаздардың ... ... ... белгілеп, шетел валютасымен жүргізілетін операцияларға
қажетті кезде, оның ішінде проценттік мөлшер деңгейіне шектеу ... ... ... ... ... курсын реттейді.
11) Бақылау және қадағалау функцияларын қамтамасыз ету үшiн ... ... ... алу , ... ... ... бухалтерлiк, статистикалық, тағы басқа есеп берудiң тiзiмiн,
формасын және мезгiлiн бекiтедi;
12) ... ... мен ... ... алу, ... ... ... ережелерiн бекiтедi;
13) Iшкi және сыртқы активтер бойынша болжамды есептер щығарады;
14) ҚР-ғы банктiк жүйеге кадрларды даярлауға қатысады. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуде. Осы
Ұлттық банктің бөлген орындары бойынша арнайы курсты оқып шыққан жас
мамандар еліміздің қаржы ... ... ... қызмет етуге
қажетті болып табылады. [1,б. 19]
Сондай-ақ ҚР-ның заңдарына сәйкес болатын басқа да қызметтердi атқарады.
ҚР-ның ... ... ... банкi” ретiнде ең басты мақсаты
экономиканы төлем құралдарымен үздiксiз жабдықтауды ... ету ... ... ... жүйесiнiң қызмет етуiне жағдай жасау, есеп ... ... ... банк қызметiн реттеу болып табылады. Ол ...... ... бәсекелеспейдi және өз қызметiнде пайданы табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – коммерциялық банктер және басқа ... ... ... ... ... келiп, Ұлттық банкiнi
“банктердiң банкi” деп атайды. [10,б. ... банк ... ... ... атқару үшiн:
1) коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
2) коммерциялық банктерге ... ... ... байланысты
қысқа мерзiмдi қарыздар бередi;
3) жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп ... ... ... қызметiне бақылау және қадағалау жүргiзедi.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және ... да ...... ... ... ... Шетелде Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп атайды.
Бүгінгі ... ... ... ... ... өзінің алдына басты
мақсат етіп ... ... ... сақтау негізінде алдағы 3 жылдық
мерзімдерге негізгі макроэкономикалық ... ... ... ... үшін нақты қызмет етуде. Ол ... ... ... ... ... ... негізінде іс-шаралар атқаруда.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие ... ... 2002 ... ... ... үш жылға алдын-ала ... ... және әр ... ... ... оған ... банк ... Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді. [11,б. 2]
Мұндағы негізгі мақсат біртіндеп инфляциялық таргеттеу принципіне өту,
яғни ақша ... мен ... ... ... мақсатты
көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшу.
Осы аталған ақша-несие саясаты Ұлттық банктің инфляцияны ... ... ... жауап береді және сонымен қатар жүргізілетін
ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... Инфляцияны таргеттеу мынадай факторлар негізінде жүзеге
асады: бюджеттің ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, Ұлттық банктің тәуелсіздігі,
Ұлттық банктің құралдары мен инфляция арасындағы ... ... ... ... аталған инфляцияны таргеттеудегі ақша-несие саясаты қаржы
нарығының тұрақтылығын сақтауға, ... ... ... ... және ... ... дамуына, экономиканың нақты секторын ... әрі ... ... үшін ... жасауға, сондай-ақ жинақтаушы
зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.
Қазақстанның экономикалық дамуында жағымды тенденцияның ... ... ... ... ... жаңа ... ... табылатын
инфляциялық таргеттеуге өтуіне байланысты болып ... ... ... таргеттеудің негізгі саясаттары мен құралдары, басты себептері
мен әдістері қарастырылып бұл режимді ... ... ... алуы ... болып табылады.
Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі сапалы
дамуы, ... ... ... ... ... ... Ұлттық
банктің жаңа сапалы ... ... ... себеп болды. Бұл ... ... ... ... жүргізуге, осы арқылы коммерциялық
банктердің қызметтері мен ... ... және ақша ... ... қоюда.
Қазіргі кезде Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізу кезінде ... ... ... ала ... ... ... ... Басқармасының қаулысына сәйкес базалық инфляцияның есебі екі
әдістеме бойынша жүргізіледі және оны ... ... ... ... жүзеге асырады. Базалық инфляция есебінің ... ... ... ... ... (ТБИ) ... жеміс-
жидектерге, жанармайға және көмірге бағаны алып тастау, ал екінші әдістеме
бойынша – ТБИ-ден ... ең ... ... ... 5 ... ... ... төмендегенін көрсеткен 5 компонентті алып тастау
көзделеді. [12,б. 58]
«Қазақстан ... ... және банк ... ... ... 1995 ... 31 ... Заң күші бар Жарлығында
«Қазақстанда екі ... банк ... бар. ... банк – ... ... ол банк жүйесінің жоғарғы ... ... ... барлығы банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейіндегі ... ... ... банк ... әр ... ... банктер мен несие мекемелері қызмет істеуде. ... ... ... банк – ... ... құрылған екінші деңгейдегі банк,
оның жарғылық қорын иеленуші үкімет. Мысалы, Қазақстанда ондай ... ... ... ... ... банк – ... және портфельдік инвестиция тартумен
шұғылданатын екінші деңгейлі банк.
Шетелдің қатысуымен құрылған банк – ... 50 ... ... ... ... меншігінде және басқаруында болатын
екінші деңгейлі банктер:
1) Қазақстан Республикасының резиденті емес;
2) Қазақстан республикасының ...... ... 50 ... ... ... резиденті емес қарамағында болатын;
3) Резиденттер еместердің қаражаттарын басқаратын сенімді ... ... ... [7,б. ... банк - халықаралық келісім негізінде құрылған банк,
оның жарғылық қорын иеленуші Қазақстан ... және ... қол ... ... емес несие-қаржы мекемелері – Ұлттық банктің лицензиясы негізінде
кейбір ... ... ... ... бар банк емес ... ... банктер – кәсіпоырындар мен ұйымдарға, сондай-ақ халыққа
тікелей және жан-жақты ... ... ... ... Бұл оның ... ... ... айырмашылығы.
Елiмiздегi банктiк жүйе екi деңгейлi екенiн бiлемiз, яғни соның екiншi
деңгейiндегi коммерциялық банктер халық шаруашылығы мен ... ... ... ... делдалы болып табылады . Қазiргi ... ... өз ... 200-ге жуық әр ... ... ... көрсете алады . Мұндай кең ... ... ... өз ... ... ... ... өзiнде пайдалы жұмыс жасауға септiгiн тигiзедi. [13,б. 48]
Депозиттiк – ... ... ... асыра отырып
коммерциялық банктер қары ... ... ... . ... ... екi ... да пайда әкеледi. Салымшылар үшiн ... ... ... ... мен ... ... ... отырып, кей жағдайда оның үстiне пайыз ... ... ... ... ұсақ ... ... ... кезде коммерциялық
банктер ретiнде iскерлiк операциялар жүргiзiп уақытша бос қаражатын
тарту ... емес ... ... қызметтерi мен операциялары. Банк
қызметiн – банк пен клиент ... үшiн ... бiр iс ... сипаттауға болады. Қазiргi кезде негiзгi дәстүрлi қызметтерге
бұрынғыша салымдар тарту мен ... беру ... ... ... көп бөлiгiнiң осы ... ... ... ... ... бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – коммерциялық банктердiң
алғашқы ... ... Бұл ... ... ... ... Ал бұл экономикадағы босақшаларды айналысқа шығарып
салымшыға да және халық шаруашылығына да өз пайдасын тигiзедi.
Коммерциялық ... ... ... ...... және ... Бұл қызмет банктiк қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және
банкiнiң актив операцияларына жатады. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... (1 жылға
дейiн), орта мерзiмдi (1-5 жылдар аралығында), және ұзақ мерзiмдi (5 ... Яғни бұл ... ... ... үшiн, оның ... ... пайдасы көп. Олар елдегi жүргiзiлiп отырған реформаларға
байланысты басты ... ... ... беру арқылы экономиканы
ынталандыру шараларын iске ... ... ... жекешелендiру
саясатына байланысты кәсiпкерлерге несие берудiң пайыздық ... ... ... ... саясаты iске асып , ол өз нәтижесiн беруде.
2.2 Қазақстан Республикасы банктік ... даму ... ... ... жүйесі 1990 жылдың аяғынан бастап
қалыптасты, яғни отандық банктің небары 18 жылдық ... бар. 90 ... ... саны ... ... ... бұл, ... сандық жағынан
дамуын сипаттаса, сол жылдың орта кезінен бастап, күні ... ... саны ... азаюда, әрине бұл олардың интенсивтік немесе
сапалық өсуімен байланыстыруға болады. Қазіргі уақытта Қазақстанда екінші
деңгейдегі 35 банк ... ... оның ... ... қаласында 34 банк, 34
филиал және банктің 370 есеп-айырысу-кассалық бөлімдері орналасқан. ... даму ... 2008 ... ... қарап, байқай аламыз.
Банктердің қазіргі уақыттағы жай-күйі ... ... 2 - 2008 ... 1 ... банк ... ағымдағы жағдайы
|Банк жүйесінің құрылымы ... ... ... ... саны, оның ішінде |33 |35 |
|- ... ... 100% ... ... бар |1 |1 ... | | ... ... банк филиалдарының саны |324 |352 ... ... банк есеп ... |1 489 |2 028 ... саны | | ... ... ... шетелдегі өкілдіктерінің |22 |17 ... | | ... ... резидент емес банктер |23 |26 ... саны | | ... ... ... ... ... |32 |33 ... ... ... ... қатысушы | | ... саны | | ... ... іске ... ... бар |9 |10 ... саны | | ... мәліметтер ҚР Ұлттық банктің № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен
Коммерциялық банктердің меншікті ... ролі мен ... ... айналысатын кәсіпорындар және ұйымдарға ... ... ие. ... ... ...... қаржылық
тұрақтылығын, коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін
құрылған ... әр ... ... мен сол ... ағымдағы қызметінің
нәтижесіне байланысты және өткен жылдардағы бөлінбеген пайдасы. Банктің
меншікті капиталы ... ... ... ... ... Меншікті
және тартылған коммерциялық банк ресурстары Ұлттық банкте ... ... ... ... да, ... ... банк
өзінің корреспонденттік шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ұмтылады. Банктің
меншікті капиталының құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер ... ... ... атап ... ... сапасына, меншікті пайданың
пайдаланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және банк саясатына
байланысты жыл бойына ... ... ... ... банктердің меншікті капиталы мынадай
баптар құрайды:
- жарғылық капитал;
- резервтік капитал;
- қосымша капитал;
- банк операциялары бойынша ... ... ... ... бөлінбеген пайдасы.
Ағымдағы жылдың екінші деңгейдегі банктердің меншікті капиталының құрылымы
3-кестеде көрсетілген.
Кесте 3 - ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... % ... ... ... |816,5 |1 283,7 |57,2 ... капитал |593,6 |938,5 |58,1 ... ... |4,0 |3,8 |-5,0 ... жылдардағы бөлінбеген таза кіріс |131,6 |204,7 |55,5 ... ... ... |385,4 |560,9 |45,5 ... таза ... |101,3 |221,6 |2,2 ... қарыз |368,0 |460,9 |25,2 ... ... ... |1,5 |1,5 |0 ... жеке ... ... |1 168,6 |1 781,8 |52,5 ... мәліметтер ҚР Ұлттық банктің № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен
Екінші деңгейдегі бантердің меншікті капиталының есептік жиынтығының
көлемі 2007 ... ... 613,2 ... теңгеге (52,5%) көбейді және ... 1 ... жай ... 1 781,8 млрд. теңгені құрады. Сонымен қатар
бірінші деңгейдің капиталы 57,2 % 1 283,7 ... ... ... ... капиталы 45,5 % немесе 560,9 млрд. теңгеге дейін ... ... ... ... 2.3 ... көрсетілген.
Банк жүйесіндегі меншікті каиталдың көрсеткіштері 2008 жылғы 01
қаңтар жай күйі өзгерген жоқ және k1- 0,11 (0,06 ... ... ... ... банк ... норматив – 0,05), k2 – 0,14 ... ... ... ... ... банк ... норматив- 0,10).
Сонымен қатар, жыл басынан бері екінші деңгейдегі банктер балансы
бойынша меншікті ... 2007 ... 1 ... ... 556,3 ... (63,9%) ... және есеп беру ... 1 426,7 млрд. теңгені
құрады.
Кесте 4 - Банк жүйесіндегі меншікті капиталдың көрсеткіштер
жиынтығы.
|Атауы ... ... ... ... ... ... актив |0,09 |0,11 ... ... | | |
| ... ... ... және тәуекел деңгейі |0,15 |0,14 ... (k2) ... ... ... | | ... ... портфеліне қатысы |0,20 |0,20 ... ... ... ... ... |3,91 |3,43 ... ... күдікті несиеге қатысы |0,43 |0,34 ... ... ... ... ... |12,43 |13,54 ... ... ҚР ... банктің № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен
Банктік активтердің ... ... ... ... ... ... бөлінген баптардың баланс нәтижесінде қатынасын сипаттайды.
Қазіргі ... банк ... ... ... ... жылмен
салыстырғанда біршама көбейгенін 5-ші кестеден көре аламыз.
Кесте 5 - Банк жүйесіндегі актив жиынтықтарының динамикасы мен
құрылымы
млрд.теңге
|Банк жүйесіндегі актив ... | ... | | ... динамикасы | | | | ... % ... ... ... |млрд.теңг|Барлығы | |
| |е |% |е |% | ... қол ... | | | | | ... асыл |986,9 |11,1 |1 013,9 |8,7 |2,7 ... және | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... |520,6 |5,9 |639,6 |5,5 |22,9 ... ... |1 240,4 |14,0 |787,8 |6,7 |-36,5 ... ... мен | | | | | ... ... |5 991,8 |67,5 |8 868,3 |75,9 |48,0 ... | | | | | ... ... |97,1 |1,1 |222,5 |1,9 |2,3 есе ... ... |35,2 |0,4 |151,30 |1,3 |4,3 есе ... ... |8 872,00 |100 |11 683,4 |100 |31,7 ... ... ҚР ... ... № 2008ж. ... жылы банктердің жиналған активтерінің көлемі 2 811,4 млрд.
теңгеге көбейді және есеп беру ... 11 683,4 ... ... құрады.
Банк активтері құрылымында көп үлесті клиенттерге берілген қарыздар
(75,9%), қолма қол ақша, аффинирленген асыл ... ... ... (8,7%), ... ... ... (6,7%), басқа банктерге
салынған салымдар (5,5%) алады. Клиенттерге берілген қарыздар – 2 ... ... ... 48,0 % ... ... қол ақша, аффинирленген асыл
металдар, корреспонденттік шоттағы қалдықтар 27,0 млрд. теңгеге ... ... ... ... 452,6 млрд. теңгеге немесе 36,5 % төмендеді, ... ... ... 119,0 ... ... 22,9% өсті, капиталдағы
инвестициялар 125,4 млрд. теңгеге немесе 2,3 ... ... ... бері ... ... ... теңгерім бойынша 75,5 млрд.-
тан 25,0 ... ... өсті және есеп беру ... 100,5 ... теңгені
құрады.
Мерзімі өтіп кеткен сыйақымен байланысты шоттағы қалдықтар өткен
жылдан бері 3,6 ... өсті және 2008 ... 1 ... 17,0 ... ... ... бері ... жататын активтер мен шартты міндеттердің
көлемі 2 135,2 млрд.-тан (19,0%) 13 377,7 ... ... ... ... мен шарты міндеттердің сәйкестік салмағы 57,5 %
құрайды, күдіктілер – 26,9% - дан 41,5 % ... ... ... ... ... міндеттер үлесі 1,0% құрады. 6-кестеден көре аламыз.
Кесте 6 - Активтер мен шарттық міндеттемелердің жиынтығы
|Банк жүйесіндегі ... ... | ... | ... ... ... | |нег. ... |
|құрылымы ... ... % ... |Барлығы % |
| ... | ... |
| ... |млрд.теңге| |
| |е | | | ... мен ... | | | | ... ... |11 242,5 |100 |13 377,7 |100 ... |8 117,7 |72,2 |7 695,0 |57,5 ... |3 026,9 |26,9 |5 542,5 |41,5 ... ... және | | | | ... ... ... 1 |2 587,9 |23,0 |4 253,7 |31,8 ... күдіктілер | | | | ... ... емес және |112,7 |1,0 |581,3 |4,5 ... ... ... | | | | ... 2 санаттағы | | | | ... | | | | ... ... және |236,1 |2,1 |539,5 |4,0 ... төлеген кездегі 3 | | | | ... ... | | | | ... ... емес және |39,0 |0,3 |59,2 |0,4 ... ... ... | | | | ... 4 ... | | | | ... | | | | |
|5 ... ... |51,2 |0,5 |108,8 |0,8 ... |97,9 |0,9 |140,2 |1,0 ... ... ҚР ... ... № 2008ж. ... несиелер және несиеге теңестірілетін клиенттердің қарыздары
бойынша несиелік ... ... және оны ... ... бойынша
жіктеледі. Несие қоржынының сапа динамикасын 2.6-кестеде берілген.
Қарастыру ... ... ... ... ... ... ... -дан 39,8% -дейін кеміді, күдікті несие үлесі 45,7% -дан 58,7%
-дейін өсті, сонымен ... ... ... ... 1,6%-дан 1,5% - дейін
кеміді.
Кесте 7 - Несие қоржынының сапа динамикасы
млрд. теңге
|Несие қоржынының сапа ... | ... | ... |нег. | |нег. ... |
| ... |барлығы % |сомасы |Барлығы % |
| ... | ... |
| ... |млрд.теңге| |
| |е | | | ... ... ... |5 991,8 |100 |8 868,3 |100 ... |3 154,4 |52,7 |3 534,0 |39,8 ... |2 743,4 |45,7 |5 202,7 |58,7 ... ... және | | | | ... ... кезіндегі 1 |2 332,0 |38,9 |3 937,6 |44,4 ... ... | | | | ... ... емес және |109,8 |1,8 |575,5 |6,5 ... кешіктіріп төлеу | | | | ... 2 ... | | | | ... | | | | ... уақытында және |214,7 |3,6 |529,6 |6,0 ... ... ... 3 | | | | ... күдіктілер | | | | ... ... емес және |38,1 |0,6 |55,3 |0,6 ... ... ... | | | | ... 4 ... | | | | ... | | | | |
|5 ... ... |48,8 |0,8 |104,8 |1,2 ... |94,0 |1,6 |131,6 |1,5 ... ... ҚР ... банктің № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен
7-ші кестеден байқап отырғанымыздай 2007 ... ... ... ... ... ... міндеттемелер сомасы 2 255,1 ... ... өсті және есеп беру ... ... 10 256,7 теңгені құрады.
Банктер міндеттерінің ... ... ... тигізген арнайы
тағайындалған еншілес ұйымдар салымының көлемі 971,9 ... ... ... % өсті, жеке тұлға алдындағы міндеттер 413,6 ... ... ... % ... ... банк ... түрлерін іске асыратын басқа
банктер мен ... ... ... 379,1 ... ... 1 798,2 ... өсті.
Кесте 8 - Банк жүйесіндегі актив жиынтықтарының динамикасы мен
құрылымы
млрд. теңге
|Банк жүйесіндегі актив |01.01.07 | ... | | ... ... | | | | ... % ... құрылымы |млрд.теңг|барлығы |млрд.теңг|Барлығы | |
| |е |% |е |% | ... ... ... |257,5 |3,2 |319,9 |3,1 |24,2 ... банк ... | | | | ... іске асыратын |1 419,1 |17,7 |1 798,20 |17,5 |26,7 ... ... мен | | | | | ... ... ... | | | | | ... Республикасы |2,2 |0,0 |7,7 |0,1 |3,5 есе ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... алынған |27,4 |0,3 |85,1 |0,8 |3,1 есе ... | | | | | ... ... ... |2 123,7 |26,5 |2 447,1 |23,9 |15,2 ... тұлғалардың салымдары|1 034,2 |12,9 |1 447,8 |14,1 |40,0 ... ... |1 557,1 |19,5 |2 529,0 |24,7 |62,4 ... ... | | | | | ... | | | | | ... жіберілген |421,6 |5,3 |467,6 |4,6 |10,9 ... ... | | | | | ... ... бар |530,0 |6,6 |245,4 |2,4 |-53,7 ... ... | | | | | ... да міндеттер |628,80 |8,0 |908,90 |8,8 |44,5 ... ... |8 001,60 |100 |10 256,7 |100 |28,2 ... ... ҚР Ұлттық банктің № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен.
8-ші кестеден клиенттердің салымдарының қазіргі кездегі жай-күйі
көрсетілген ... және жеке ... ... 2007 ... басынан
бастап 1 709,1 теңгеге немесе 36,2% өсті және 2008 жылғы 1 қаңтарда 6 424,0
млрд. теңгені құрады.
Заңды ... ... 35,2% ... оның ... ... және карт-шотары 41,7% немесе 972,6 млрд. теңгеге өсті, ... ... ... ... 13,2 млрд. теңгеге, жедел салымдар сомасы 23,0%
немесе 307,1 млрд. теңгеге ... ... ... ... ... ... ... жылы
резиденттерге талаптар 581,9 млрд. теңгеге (26,7%) өсті және есеп ... 2 758,4 ... ... құрады. Екінші деңгейдегі банктердің
активтерінің жалпы сомасындағы резидент еместердің талаптарының үлесі 23,6%
құрайды. Резидент еместерге ... ... ... ... ҚР
резиденттері еместерге берілген қарыздар 51,3% немесе 1 413,7 млрд теңге
құрайды, басқа банктерге ... ... 17,7% ... 489,4 ... ... 9 - ... салымдарының құрылымы
млрд. теңге
Клиенттер салымы ... ... %
| ... |с.і. ш. |барлығы |ш. ... |ш. |
| | ... | ... | |валют. |
|Салымдардың |4 714,9 |2 740,2 |6 424,0 |3 893,9 |36,2 |42,1 ... с.і. | | | | | | ... ... |3 680,7 |2 395,8 |4 976,1 |3 299,1 |35,2 |37,7 ... с.і. | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ұйымдардың |2 334,4 |1 755,7 |3 307,0 |2 676,7 |41,7 |52,5 ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... карт ... | | | | | | ... ету салымдары|6,4 |0,8 |19,6 |2,1 |3,1 есе |2,6 есе ... ... |1 336,6 |637,4 |1 643,7 |617,6 |23,0 |-3,1 ... |3,3 |1,9 |5,8 |2,7 |75,8 |42,1 ... ... | | | | | | ... с.і.: |1 034,2 |344,4 |1 447,8 |594,8 |40,0 |72,7 ... | | | | | | ... және |132,6 |29,6 |165,1 |27,5 |24,5 |-7,1 ... | | | | | | ... ету салымдары|30,6 |12,3 |28 |9,9 |-8,5 |-19,5 ... ... |870,0 |302,0 |1 253,6 |557,1 |44,1 |84,5 ... |1,0 |0,5 |1,1 |0,3 |10,0 |-40,0 ... ... ҚР ... ... № 2008ж. статистикалық
бюллетенінен
ҚР резиденті ... ... ... ... 2007 жылдың басынан бастап резидент еместердің алдындағы
екінші деңгейдегі банк міндеттерінің жалпы ... 1 273,4 ... ... өсті және есеп беру ... ... 5 403,0 ... ... еместердің алдындағы екінші деңгейдегі банк міндеттерінің ... ... 2008ж. 1 ... жай ... 52,7% құрады, өткен жылмен
салыстырғанда 1,1 ... ... ... ... 1 қаңтар жай күйіне банк жүйесінің өтімділік деңгейі
артық деңгейде ... 2008 ... 1 ... жай ... ... ... ... басқа банкке 0,3 төменгі нормасы кезінде
1,43 құрады, қысқа мерзімдік өтімділік коэффициенті 0,5 ... ... ... жүйесінің табыстылығы 3.11-кестеде бейнеленген. 2008 жылғы 1
қаңтарда екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... теңге көлемінде жиынтық таза табыс тапқан (2007 жылғы 1 ... ... – 101,9 ... ... Жиынтық таза табыс көлемі 1 796,9 ... (2007 ... 1 ... – 907,9 ... ... ... – 1 575,3 ... (2007 жылғы 1 қаңтарда – 780,4 млрд. теңге) құрады.
Пайыздық кіріс құрылымының көп үлесін ... ... ... ... ... ... (89,7% немесе 1 114,8 млрд. теңге), ал
пайыздық шығын құрылымында – ... ... ... ... ... ... (62,7 % немесе 411,7 млрд теңге). Жиынтық
активтеріне (ROA) ... ... ... ... таза ... ... 2,28
% (01.01.07ж. жай күйіне – 1,44%), өз ... (ROE) ... ... ... таза табыстың қатынасы – 18,64% (01.01.07ж жай ... ... ... ... ... ... ... шоғырландырылуын 3.13. Кестеде берілген. 2008 жылғы
1 қаңтар жай күйіне банк секторының жиынтық активтерінде 3 ірі ... 57,9% - дан 59,3% ... ... банк секторының жиынтық міндеттерінде
3 ірі банктің үлесі 59,6 % ... ... Банк ... ... несие
портфелінде 3 ірі банктің несие үлесі 61,4% құрады. 2008 жылғы 1 қаңтар ... 3 ірі банк ... ... ... банктердегі жеке тұлға
депозиттерінің жалпы ... 63,1% ... ... ... ... екінші деңгейін білдіреді. Олар
банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен ... ... ... мен ... ... жүзеге асырады.
Қазіргі коммерциялық банктер жүйесі 1990 жылдың аяғынан ... яғни ... ... ... ... 13 ... ... бар.
Коммерциялық банктердің соңғы сегіз жылдағы сандық құрамы төменде берілген.
[14,б. 28]
Кесте 10 – ... ... ... ... ... ... түрлері | | | | | | | |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |47 |44 |38 |34 |34 |33 |33 ... ... | | | | | | | ... ішінде: | | | | | | | ... |1 |2 |2 |2 |2 |2 |2 ... |1 |1 |- |- |- |- |- ... ... |16 |16 |17 |18 |18 |17 |16 ... | | | | | | | ... банктер |12 |11 |11 |10 |10 |11 |12 ... ... ... ... ҚРҰБ ... ... негізінде қызмет
етеді. Лицензияның өзіндік стандартты формасы бар және онда ... ... ... түрі ... ... ... ... шет елдерден айырмашылығы ... ... ... ... ... ... басқару
құрылымына және оның функционалдық бөлімшелері мен әр ... ... ... органы пайда алу мақсатында коммерциялық банктің
қызметіне тиімді жетекшілік етуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... саласындағы екiншi деңгейдегi банктердiң кредит салымдары
2008 жылы қыркүйек айында 1974,7 млрд. теңгені ... ... ... ... теңге ұлттық валютада, ал қалған 974,5 ... ... ... орын ... ... ... экономикада ұзақ мерзімді және қысқа
мерзімді несиелердің өсімі бірдей орын алуда. Ұзақ ... ... ... 1329,6 ... ... ал ... ... несиелердің мөлшері
645 млрд. теңгеге өсті. Елдегі несие қатынастарының өсуі ... ... ... экономиканың шикізат өндіріс саласында, ... ... және ірі ... ... қызметтер негізінде
орын алуда. Ал қысқа мерзімді несиелер (микрокредиттер) халық тұтынатын
өнімдерді несиелеу, шағын ... ... және ... ... ... ... мерзімді қарыз ақша тартуда көрініс табуда. Сонымен қатар
банктер арқылы шағын бизнеске берілген ... ... 339,5 ... ... /16, 89 ... | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
3 ... – Ұзақ және ... ... несиелердің үлесі
Банк кредиттерiнiң жалпы көлемiндегi ең көп үлесi саудада – ... – 25,5%. Ауыл ... ... ... ... ... аймен
салыстырғанда 6,8%-ға өстi. 2008 жылдың 1 маусымына ... ... ... ... ... ... кредит салымдарының
21,1% құрайды. Оның көбiсi Алматы қаласында шоғырланған 59,4%.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ
ТУЫНДАҒАН МӘСЕЛЕЛЕР, ОНЫ ШЕШУ ... ... ... ... жалпы экономикалық тиімді өсудің кепілі
болып табылады. Себебі, экономиканың қызме тетіп отырған барлық ... ... ... әр түрлі деңгейдегі қаржылар арқылы қызмет етеді.
Ал осы қаржыларды ... ... ... ... ... бос
ақша қаражаттарды айналысқа жіберіп, ұлттық ... ... ... ... осы банк ... ... табылады. Ал бүгінде экономикасы
қарқынды дамып келе жатқан, ... ... ... ... бағытқа бет бұруға кіріскен және аз ... ... ... Қазақстан үшін банк жүйесін тиімді жетілдірудің маңызы зор ... Мұны ... ... ... ... атап ... ... 2007 жылғы Жолдауында «Ішкі және ... аса ... 30 ... ... атап ... алтыншы бағыт
– «ырықтандыру жағдайында қаржы жүйесінің орнықтылығы мен ... жаңа ... деп ... Мұнда: [19,б. 17]
1) Біздің банктеріміз жергілікті рыноктағы, сондай-ақ өңірлік ... ... ... тартысқа әзір болуы керек. Біздің
қаржы жүйемізде ... ... ... ... бірқатар шектеулерді біз Қазақстанның БСҰ-ға кіруі жөнінде
келіссөздер аясындв алып тастадық .
2) Қазақстанның банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсетуі үшін жағдай
жасалуын және банктердің өңірлік ... ... ... ... ... жеке ... ... шеңберінде қатысуын күшейту
қажет.
3) Екінші деңгейлі қуатты ... ... ... ... ... ... және ... жобаларды іске асыру
үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.
4) Капиталдың қозғалысы саласындағы негізсіз шектеулерді алып ... ... тағы да ... ... Бұл мәселені Қазақстанның
оңтайлы жиынтық сыртқы қарызын қолдау қажеттігін есепке ала ... ... Біз ... ... ... қор ... құруымыз керек. Халықтың өзінің
жинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға кеңінен тартпайынша оның ... ... ... банк ... ... ... үшін заңнамалық
негізді одан әрі жетілдіру электрондық ... ... ... ... осылайша кезекті Жолдауда банк ... ... ... БСҰ –на ... ... ұлттық банк жүйесінің әлемдік
стандарттарға кіріп, әлемдік ... ... ... ... ... нақты көрсетті.
Қаржыгерлердiң III Конгресiнде ... ... Н.Ә. ... ... және ҚР-ның Ұлттық Банкiне индустриялдық ... ... ... бар ... ... ... және оларды қаржыландыру
механизмiн дамытуды тапсырғаны ... ... ... көрсетiп
отырғандай қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтiк сұрақтарды шешуде
шағын бизнестiң ... роль ... ... Мiне осы ... ... әсер ететiн факторлардың бiрi сәйкес қаржылық
қызметтер секторының дамуы ... ... ... ... ... маңызды мәселелердiң бiрi қосымша ақша қаражаттарының көзiн ... ... ... Ал 2007 ... ... ... банктiк
сектордан шағын бизнеске бөлiнiп отырған ақша қаражаттары жалпы экономикаға
бөлiнген несиелердiң 30%-ға ... ғана ... ... ... ... ... ... несиелеуде, де бірқатар
шешілмеген мәселелер бар. ... ... ... қос ... ... ... мен тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі бір бірімен ... ... ... бірі толықтырды. Мұндағы тұрғын үйді ипотекалық
несиелеу жүйесі орташдан жоғары ... бар ... ... ... ... ... ... табысы бар азаматтарға арналады. Көптеген
елдерде бұл екі жүйе ... ... ... ... мен ... ... реттеу агенттігінің төрағасы А.Дунаев
қазақстандық банктердің қазіргі болып жатқан қаржылық ... ... ... ... бар ... тағы да ... түсті. Осы уақытқа
дейінгі айтылып келе жатқан әңгімелер мен пікірлерге нүкте қойған "Қазына"
тұрақты даму қоры ... ... ... ... ... сонымен бірге бүкіл әлемде осы уақытқа дейін жаппай несие
беру кезеңі бір-бірімен жарысқа түскендей ... ... ... мүлік,
тағы да басқа секторлар аса қарқындылықпен дамыды. Соған ... ... ... мен даму ... арасында сөрені
бөлісуде мәселелер туындап қалып жүрді. АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың
нәтижесіндегі Қазақстандағы ... ... ... баға беру ... банкирлер, шенеуніктер мен сарапшылар "дағдарыс" деген ... ... ... ... ... секілді бейтарап сөздерді
пайдаланып жүр. Терминологиядағы айырмашылыққа қарамастан, ... бар. Бұл ... ... ... көптеп сырттан қарыз алуына
тіреліп тұрған жоқ, сол несиелердің қалай ... ... ... ... ... ... ... себептерді қозғамай-
ақ, "түзетулер" арқылы шешуге болады. ... ... ... біздің
экономикамызды модернизациялауға жұмсалуда және тәуекелдердің бәрі қатаң
бақылауда дегенге ... ... ... Ал ... ... ... ... онсыз да артық қаржыландырылып жатқан секторларға кетіп,
банктердің өзін сын көтермес деңгейдегі тәуекелділіктің астында ... ішкі ... ... ... ... ... ашып
айтты. Банктер ішкі рынокты қанша жерден тарсынғанымен, шынтуайтқа келгенде
ұлттық экономиканы әртараптандыруда қаржыға деген сұраныс қанағаттандырылып
отырған жоқ, ... ... ... инвестиция тартуға мәжбүрміз. Осы
арада банктердің қаржылық делдалдық рөлі зор ... еді. ... ... ... отырған жоқ. Ал енді осы ... ... ... ... ... атынан қандай жолдарды ұсынады? ... ... ... біз ... ... істеудің екінші варианты ретінде
банктерге инвестициялық жобаларды ... даму ... ... берулерін ұсынамыз. Сонымен қатар, бұл ынтымақтастықтың
негізгі параметрлерін басынан бастап айқындап ... жөн. Біз ... ең аз ... 7 жылға қаржыландыруға мүдделіміз. Оған орта
есеппен 20 миллионнан кем емес ақша ... ... ... жобалар
"стандарттық" деген секілді топтастырып, ол бойынша ешқандай провизия
құруды ... ... ... біз шағын және орта бизнесті несиелеу
үшін шағын кәсіпкерлікті ... қоры ... ... ... ... ... коммерциялық банктер арқылы іске қосқалы
отырмыз.
Сонымен, шетелдік және өзіміздің ... ... ... ... әлі де ... ... ... ықтау жерде отыр. Өйткені
отандық экономикамыздың ауылы әлемдік қаржы ... ... ... тұр.
Егер бұдан да қатты әлемдік дағдарыстар бола қалған жағдайда, қазіргі
беталыспен одан ... ... Біз ... ... ... алдағы қысқа
мерзімге ғана тыныш қалпымызды сақтай аламыз деп айта алады ... ... ... тұрақтылығын сақтау үшін жасап
жатқан шараларына ... ... ... ... тұру
үшін Ұлттық банк пен Қазақстан Республикасының Үкіметі қажетті қаржы-несие
және ... ... ... жүргізу, сыртқы экономикалық және валюта бағамын
реттеу және отандық тауар өндірушілерге ... ... ... ... басты мақсаттарын жүзеге ... ... ... оған ... ... ... әлі де орын алып ... пікірді ашық айтуда.
1) Қазақстанның экономикасының қарқынды өсуі мұнай, түсті және қара
металл бағасының әлемдік ... ... ... орай болып
отырған жағдай
2) Экономикалық тұрақты өсу траекториясына шығу және ... ... ... ... ... ... және негізделген
мемлекеттік саясаттың жоқтығын алға ... ... ... ... классикалық емес концепцияларға құрылып, ... ... ... ... ... ... ... пікірінше,
Үкіметтің макроэкономикалық саясатында нақты айқындалған база жоқ.
Сондықтан да осы екі ... ... ... ... ... ... келіп қалатын кездері жиі ... ... ... ... ... ... ... күрт
өзгеріске ұшырайтындай жағдай бола ... жаңа ... және ... ... ... ... кезде Ұлттық Банк ақша-несие саясатын жүргізу кезінде базалық
инфляцтяның көрсеткіштерін бағдарға ала ... ... ... ... ... қаулысына сәйкес базалық инфляцияның есебі екі
әдістеме бойынша жүргізіледі және оны Қазақстан Республикасының статистика
жөніндегі ... ... ... ... ... ... бірінші
әдістемесіне сәйкес тұтыну бағалары индексінен (ТБИ) ... ... ... және көмірге бағаны алып тастау, ал екінші ...... ... ең ... өсуін көрсеткен 5 компонентті және
бағаның неғұрлым төмендегенін көрсеткен 5 ... алып ... ... 2000 ... ... инфляцияның жылдық көрсеткіштерін
келесі 4-ші суреттен көре аламыз.
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
4 ...... ... жылдар аралығындағы инфляцияның деңейi
[12,б. 58]
Сондай-ақ 2008 жылғы инфляцияның одан да әрі үдей ... ... ... ... ... ... себепші болуда. Осы аталған
қаржылық дағдарыстан бүгінгі таңда әлемнің барлық ... ... ... ... орын алуы және ірі ... ... бағалардың жаппай түсуі орын алды.
Осылайша екінші тарауды қорытындылай келе, ... ... ... кездегі ҚР-ның екі деңгейлі банк ... ... ... ... ... және ТМД ... ішінде ең дұрыс қалыптасқан банк
жүйесі болып табылады. ... ... ... банк ... ... мен ... отырған мәселелер мен оны шешу ... ... ... ... ... даму жағдайларына ие болады.
Біріншіден Қазақстанның ... ... ... ... ... Екіншіден, Қазақстанның ... ... ... өзінің кәсібін кеңейтіп қамтамасыздандыру сияқты
қаржы ... ... ... ... ... экономикасыньщ
дүниежүзілік экономика шеңберіне кіріп, ... ... ... ... ... ... осы ... байланысы бар шетелдік
көптеген жоғары ... ... ... ... ... ... ... саласы шетел
банктерімен бәсекелеске ... ... ... шыңдай
түседі.Өйткені бұл ... ... ... ... ... ... үйреніп, халықаралық қаржы арнасына түсу ... ... ... ... сауда ұйымына . кіргеннен кейін
Қазақстан банкінің ... ... ... ... мен ... өсіп ... ... бәсекелестік күші арта түседі, сонымен
өзін жан-жақтылы кемелдендіре түседі.
Қазақстанның банк ... ... ... ... ... ... керек.
Ұлттық банк пен коммерциялық банктердің операцияларын мұқияттылықпен
талдау жасай қаржы саласын ашқаннан ... ... ... ... ... ... ... қолданып , тоқтаусыз түрде
Қазақстанның қажы саласындағы бәсекелестік ... ... ... ... ... ... кейінгі экономикалық дамуына кері әсерін
азайту ... Сол үшін ... ... ... ... істеу керек
1) Қазақстан нарығына мықты, аты ... ... ... керек. Керісінше әлсіз шетел банктерінің кіруін тежеп
тұру ... ... ... ... ... мен ... ... тиіс.
2) қаржы салаларындағы қатерлі жағдайлардан сақтана білу керек.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... кемелдене қойған жоқ, бұл мемлекеттің қаржылық
жағдайының тұрақтылығына ... ... ... сөзсіз ірі көлемді
компьютерлік қаржылық ... ... ... басты жұмысты
шетел валютасының қаржылық қозғалысының мөлшерін бақылауды күшейтуге ... ... ... ... ... ... статистикалық
бақылауды, шетел валюталық шоттарын бақылауды, ... ... ... ... ... ... бақылауды күшейту ... ... бойы ... ... ... ... шетелге құйылған
қаржының шығып-кіруін ... ... осы ... пайда болған мәселелерге
уақытында шара қолдану тиіс. Осындай жаңа жағдайда Ұлттық ... ... ... ... ... ... міндеті Қаржылық тұрақсыздыққа қарсы
тұрып, мемлекеттің қаржылық ... ... ету ... Ұлттық банк бірсыпыра тез Қарқында сезінетін механизмн
мемлекеттік ... ... шара ... ... ... ... ... бақылау тармақтарының байланысына сүйенуі тиіс.Осы ... ... ... қаржылық нарықтағы шетел валюталарыньің ... ... және ... ... ... ... ... Қаржылық нарықтық талдау
және зерттеу орталығын құрып, нарықтың қозғалыс бағытына ... ... ... ... ... қаржылық қауіпті жағдай болғанда уақытында ... ... ... ... ... ... ... іске асырып,
білікті қаржы мамандарын ұйымдастырып, қаржылық қауіптілікке қарсы өнімді
шара қолданып, мемлекеттің ... ... ... ... ... керек .
3) Қазақстандары банктердің коммерциялық реформасын тездетіп, қауіп
-қатерге қарсылық ... ... ... ... кіргеннен кейін Қазақстан банктерінің соққыға ұшырауы
сөзсіз. Сол үшін реформалар ... ... ... күшін аттыру қажет.
Біріншіден, Қазақстанның коммерциялық ... ... ... реформалық өзгерісін тездетіп, коммерциялық банктің капиталдық
жеткілікті мөлшерін жоғарылату керек. ... ... ... жақсы
акционерлік банктерді биржаларға кіргізу керек.
Үшіншіден коммерциялық банктерінің ерекшелігін саулелендіру тиіс.
Коммерциялық банктің ... ... ... көптеген бәсекелестік
артықшылықтары бар. Оның артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
ішіндегі банктер өз мемлекетінің ішіндегі макроэкономикалық саясатына деген
түсінігі мен ұғымына қанық келеді, әрі Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... мен қағидаларына қанық келеді.
Сондай-ақ ел ... ... ... мен ... ... мен ... қанық .
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - ... ...... - 2003. – 432 бет.
3. Деньги, кредит, банки: ... / Под. Ред. О.И ... ... - ... ... Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. –
М.: Дело. 2002. – 472 ... Баян ... Оқу ... / ... ... банктер, валюта
қатынастары, - Алматы: “Экономика” ... ... ... ... Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы ... 2001, - 466 ... ... ... ... ... туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң
күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
8. ... ... 2003 г. №12; ... система Казахстана –
крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка” //
Донцов С.
9. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2001 г. №4; ... ... ... РК” // А. А. ... ... Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi ... ... ... ... // Дала мен ...... ... бет.
11. Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики ... ... ... ... ... // ... №10, - 2005 г. 2-4 стр.
12. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки
Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-61 ... ... С.Б. ... ... ... Оқу ... 2-шi
басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
14. Банки ... 2004 г. №1; “О ... ... ... ... ... банков” // Кил А. Б.
15. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник
КазНУ, Серия ... №2. – 2006 ... ... ... // Банки Казахстан, 2009г. №1,2. 87стр
17. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 446 с.
18. «О ... на ... ... // ... ... №9, - 2009 г. 2-6
стр.
19. «Текущее состояние банковского сектора на 1 июля 2008 года» // ... №8, 2009 г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ақша – несие жүйесінің қазіргі жағдайы және оның ерекшеліктері78 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының ақша-несиелік саясаты41 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты жайлы84 бет
Қазақстан Республикасында инвестициялық процесті қаржыландыру, нарықтық тетікті бір қалыпқа келтіру жолдарын дамыту бойынша, сонымен қатар еліміздегі инвестициялық аудиттің қазіргі жағдайын зерттеу және кешенді ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау29 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық саясатының қазіргі жағдайының даму перспективалары27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь