Инфляцияның Қазақстандағы жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


І. Инфляция және оның экономикалық мәні.
1.1. Инфляцияның мәні, пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Инфляцияның түрлері мен әлеуметтік зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3. Инфляцияның бәсендету шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11


ІІ. Инфляцияның Қазақстандағы жағдайы.
2.1.Қазақстан Республикасында инфляцияның пайда болу себептері мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2. Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы саясат ... ... ... ... ... ... 19
2.3. Инфляцияны реттеу мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Мемлекеттің басшылығы жас мемлекеттің алғашқы қадам басқан жылдарында мемлеттіліктің қалыптасуы мен орнығуы мәселелерін кеңейтіп және оны шешу жағын қарастыру керек еді. Қазақстанның жалпы экономикалық стратегиялық бағыты ең бірінші кезекте экономиканың өзекті құрылымы оның қаржылық стабилизациясының қамтамасыз етілуін шешті. Инфляцияның дәстүрлі ең жалпы анықтамасы- тауар айналымының қажеттілігімен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша масасымен лықа толып кетіуі, оның құнсызданыуы және соның нәтижесі ретінде – тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсіуі ; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп кетіуі. Инфляция кезенде қоғамдық өндіріс процесінің алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы бұзылады. Инфляцияның тауарбағасының өсіуінде көрінгенімен оны тек таза ақша феноменіне жатқыза салуға болмайды. Бұл нарықтық шаруашылықтың түрлі сфераларындағы ұдайы өндірістің сәйкессіздігіне туатын күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс. Инфляция әлемнің көптеген елдеріндегі экономиканың қазіргі дамуының ең өткір проблемаларының бірі болып есептеледі. Қазіргі таңда инфляция бағаның өсіуі нәтижесінде ақшаның сатып алу жарамдылығының құлдырауымен ғана емес, сонымен бірге елдің экономикалық дамуының жалпы қолайсыз ахуалымен де байланысты.Бұл ғылыми жұмыстың басты мақсаты елдегі болып жатқан инфляцияны зерттеу, макроэкономикалық қорытындыларды қолдана отырып, осы тұрғыдағы атап айтқанда, Қазақстанда қалыптасқан факторлық мәселелерді, оның шешу жолдарын табу, дағдарыстағы қалыптасқан жағдайдан шығу жолдарын анықтау болып табылады. Сонымен қатар инфляцияға жалпылама түсініктеме беру.
Бұл курстық жұмыста бірінші тарауда мен өзім инфляцияның экономикалық өміршеңдігін, оның түрлеріне анықтама жасау, себептерін ашу, инфляцияның қалыптасуы және көрсеткіштерінің сипатын анықтау, оның қалай өлшенетіндігін ашып, тұжырымдап көрсету болды.
Екінші тарауда инфляцияның әлеуметтік-экономикалық қайшылықтарын қадағалау және инфляциялық шараларды суреттеп көрсету, оған қолданылған әрекеттерді айшықтап берілуіне арналған.
1. Экономикалық теория негіздері. Я.Әубәкіров, М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев. Алматы, 2004ж.
2. Қаржы. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Алматы, 2003ж.
3.Экономикалық теория. С.Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров. Астана, 2002ж.
4.Нарықтық экономика негіздері. Б.Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов. Алматы, 1994ж.
5. Экономикалық теория. С.С.Мәуленова. Алматы, 2004ж.
6. Қаржылық есеп. Қ.К.Кеулімжаев. Алматы, 2001ж.
7. Жалпы экономикалық теория. Шеденов Ө.Қ. Ақтөбе, 2004ж.
8. Кәсіпорын экономикасы. А.Қ.Мейірбеков. Алматы, 2003ж.
9. Ақша, несие, банктер. Ғ.С.Сейтқасымов. Алматы, 2001ж.
10. Экономикалық теория негіздері. Осипова Г.М. Алматы, 2002ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................3
І. Инфляция және оның экономикалық мәні.
1.1. ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... Инфляцияның Қазақстандағы жағдайы.
2.1.Қазақстан Республикасында инфляцияның пайда болу ... ... ... ... ... қарсы
саясат........................19
2.3. ... ... ... ... жас ... ... қадам басқан жылдарында
мемлеттіліктің қалыптасуы мен орнығуы мәселелерін кеңейтіп және оны шешу
жағын қарастыру керек еді. Қазақстанның жалпы экономикалық ... ең ... ... ... ... құрылымы оның қаржылық
стабилизациясының қамтамасыз етілуін шешті. Инфляцияның дәстүрлі ең жалпы
анықтамасы- тауар айналымының қажеттілігімен салыстырғанда айналыс
сферасының ... ... ақша ... лықа ... кетіуі, оның
құнсызданыуы және соның нәтижесі ретінде – тауарлар мен қызметтер
көрсетуге бағаның өсіуі ; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп
кетіуі. ... ... ... өндіріс процесінің алшақтықтарына және
артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы ... ... ... көрінгенімен оны тек таза ақша
феноменіне жатқыза салуға болмайды. Бұл нарықтық шаруашылықтың түрлі
сфераларындағы ұдайы өндірістің сәйкессіздігіне туатын ... ... ... ... ... ... ... экономиканың
қазіргі дамуының ең өткір проблемаларының бірі болып есептеледі. Қазіргі
таңда инфляция бағаның өсіуі нәтижесінде ақшаның сатып алу жарамдылығының
құлдырауымен ғана ... ... ... ... экономикалық дамуының жалпы
қолайсыз ахуалымен де байланысты.Бұл ғылыми жұмыстың басты мақсаты ... ... ... ... ... ... қолдана
отырып, осы тұрғыдағы атап айтқанда, Қазақстанда қалыптасқан факторлық
мәселелерді, оның шешу ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар инфляцияға жалпылама
түсініктеме беру.
Бұл курстық жұмыста бірінші тарауда мен өзім ... ... оның ... ... ... ... ашу, ... және көрсеткіштерінің сипатын анықтау, оның қалай өлшенетіндігін
ашып, тұжырымдап көрсету болды.
Екінші тарауда ... ... ... және ... ... ... ... оған қолданылған
әрекеттерді айшықтап берілуіне арналған.
І. ИНФЛЯЦИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ.
1.1. Инфляцияның мәні, пайда болу себептері.
Экономикалық ... ... ... ... бері өмір ... ... ... ақшаның шығуымен бірге пайда болды әрі ақшаның қызметімен тығыз
байланысты деп саналады.
«Инфляция» термині ... inflatio ... ...... кебіну,
ісіну) ақша айналысына қатысты ХІХ ғасырдың орта шенінде пайда ... ... ... ... ... ... жж.) қағаз долларының
(«гринбектердің») қисапсыз көп шығарылуымен байланысты болды. ХІХ ... ... ... ... мен Францияда ... ... ... ... ХХ ... бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
кеңінен таралды, ал бұрынғы кеңестік экономикалық әдебиеттерде ол ... ... ... заңы ... ... ... ... болуы
инфляциялық процестерді тудырады. Инфляцияның себебі, әрекет ету механизмі,
көрінуі және оның зардаптарымен күресу жолдары ... ... ... ... зерттелмеген. Инфляцияның басты ерекшелігі – қоғамдық ұдайы
өндірістің барлық факторларына ... сан ... ... туады. Басқаша
айтқанда, инфляция бүкіл шаруашылық механизмінің қызметінен туындайды.
Инфляцияның дәстүрлі ең ... ...... ... ... айналыс сферасының артық қағаз ақша массасымен
лыққа толып кетуі, олардың құнсыздануы және соның ... ... ... мен қызметтер көрсетуге бағаның ... ... ... алуға
жарамдылығының төмендеп кетуі. Инфляция кезінде қоғамдық өндіріс ... және ... көп ... шығарылуына байланысты ... заңы ... – ақша ... ... ... ... мына факторлар себепші болады:
айналысқа артық ақшаның шығарылуы;
қолайсыз төлем балансы;
үкіметке ... ... ... ... мен ... бағаның өсуі, оның үстіне бірқалыпты емес
өсуі, мұның өзі ... ... оның ... алу ... ... ақша бірлігінің қатысты бағамының төмендеуі;
ұлттық ақша бірлігінде көрінетін алтынның бағасының көтерілуі.
Қоғамдық ұдайы өндірістің пропорциясын стихиялық реттеу, ... ... ... ... ... ... механизмін атқару кезеңінде қалыптасқан
айналым саласында, алтын монометаллизмі жағдайында инфляцияның созылмалы
ауру ретінде дамуына кедергі жасалды. ... ... ... ... ... соғыс, дағдарыстар, стихиялық апаттар кезінде болатын
несие ақшаларының алтынға айырбасталуының тоқтауы кезде ... ... ... ... ... ... ... созылмалы сипат алып,
маңызды әлеуметтік-экономикалық проблемалардың біріне айналды.
Инфляция – қағаз ақшаның құнсыздануына байланысты ... ... ... ... ... ... айналыстағы ақша
өлшемдері мөлшерінің товарлар бағаларының қосындысынан ... ... ... ... ... ... ақшаның пайда болуы инфляцияны
білдіреді. Оның мәнін түсіну үшін мынадай мысал келтірелік. Айталық, тауар
айналымы үшін 10 ... ... ... ... ... ал ... ақша 20 млрд.
доллар шамасында ... ... ... өзі ... доллардың екі есе
құнсыздануына әкеліп ... ... ... ... ... ... тигізеді. Себебі тауар бағасы бірнеше есе өседі, ал
мемлкекет ... ... ... ... ... Ақшаның
құнсыздануы халықтың әл-ауқатының дәрежесін төмендетуге әкеп соқтырады.
Инфляциядан өндірісте біраз ... ... ... деңгейінің
көтерілуіне байланысты еңбекке деген ынта да бұзылады. Инфляция ... ... ... бола ... ... мен азық-түлікті белгіленген
норма бойынша бөлуге мәжбүр етеді.
Инфляция кешенді себептердің ... ... ... және ... болып мыналар саналады: мемлекеттік бюджеттің тапшылығы, оны
азайту мақсатында мемлекеттік бағалы қағаздар ... жәй ... ... ... игіліктерінің көбеюіне айналмайтын, адамзат еңбегінің
мақсатынсыз шығындарына жол беретін ... ... емес ... ... шығындар).
Сұранымды ұсынымнан алшақтататын тауар тапшылығы және соның негізінде
бағаның өсуі, бірқатар өндірушілердің өз өнімдеріне, олардың тұтыну сапасын
арттырмай-ақ жоғары баға қою және ... ... ... өнім ... ... ... үстемдік жағдайы, жалақының өсуінің еңбек
өнімділігінің өсуінен ... және ... ... Бұл себептер
мемлекеттік бюджеттің тапшылығының тұрақты ұдайы өндірілуіне және жиі-жиі
артық ақша ... ...... ақша және бағалы қағаздар
шығару) жағдай жасайды.
Жұмыссыздықпен инфляцияның өсу ... ... ... ... ... Экономикалық ғылымда бұл құбылыс Филипс қисық сызығы деп аталады
(ағылшын экономисі ... ... ... және ... қысқарту
салдарынан болатын бағаның жедел өсуінің «заңдылығын» ол ... рет 1958 ... ... ... ... Филипс қисық сызығы график түрінде былай көрсетіледі:
Филипс қисық сызығы экономикадағы ... ... ... ... көрсетеді. Бұндай қисық сызық нысаны, жоғары ... ... ... болатынын білдіреді. Және керісінше,
жұмыссыздықтың азайуы ... ... ... ... өсуін
итермелейді.
Нақты іс жүзінде Филипс қисық сызығы тек қысқа ... ... ... ... Ал, ұзақ ... 5-10 жыл ... болсақ, ол тік
сызыққа айналады. Ұзақ уақытта тіптен жұмысқа қамтылу денгейі ... ... ол ... ... ... алмайды. Монополистер, кәсіподақ, ұйым
және фирмалар еңбек ақы мен тауар бағасын тоқтаусыз өсіріп, өз ... ... қоса ... ме ... ... тіке және көлденең
қозғалауын араластыруға күтпеген кенет көптеген экономикалық күйзелістер
Филипс қисық сызығын сынық ... ... Ал ... теориясын және
практикалық жағынан жарамдылығы шамалы болады
Батыс елдерінде жұмыссыздық деңгейімен инфляция деңгейінің ... ... ... негізінде жиынтық сұранымды реттеудің экономикалық
саясатымен ... ... ... ... (салықтар нарқы және басқа
тұтқалар) жасалып шығарылды. Швед экономист-ғалымдары Еста Рен (1913 ... және ... ... (1914 ж. ... ... жұмыссыздыққа қарсы
әрекет етумен инфляцияны ұстаудың экономикалық моделін ... Ол ... ... ... ... белгілі. Бірақ Филипс қисық сызығындағы
қалыптасқан ... ... ... ... көп ... қол ... ... мүмкін емес.
Инфляцияның болуының басты себептері тауар айналымы және тауар өндірісі
арасында болғанмен, оған қоса ... ... ... да әсер ... әсер ... ... ... факторлар ақша сұранысының тауар
ұсынысынан жоғары болуы, оның нәтижесінде ақша айналысы заңы талаптарының
бұзылыуы, яғни қаржы тапшылығын жою ... ... тыс ақша ... ... ақша массасының көбеюі, халық шаруашылығындағы несие
ақшаның көптігі, ұлттық валютаның курсын бір қалыпта ұстау үшін ... ... ... ... қозғалысын шектеу және тағы басқа
факторларды атаууға болады. Екінші топқа тауалар бағасын және шығындарды
өсіретін ... ... ... ... Олар ... ... өндіріс
құрылымының үйлеуспеушілігі, шаруашылық механизмнің әрекеті мен мемлекетің
экономикалық саясаты, сыртқы экономикалық іс-шаралар және сол сияқты
факторлар. Шын мәнінде екі ... ... бір- ... ... байланысты
болады және тауарлар мен көрсетілетін қызмет түрлерінің бағасы өседі, соның
салдарынан инфляция тереңдей түседі.
1.2. Инфляцияның түрлері мен әлеуметтік-экономикалық зардаптары.
Шетел мамандары инфляцияның өту ... ... оны үш ... баяу ... ... ... қарқынды инфляция;
в) ұшқыр инфляция.
Баяу инфляция кезінде баға жай өседі де (жылына 10-20%-тен аз) ... өз ... ... ... ... ... халықта да, мемлекетте
төтенше жағдайда тап болмайды. Нарықтық экономикада ... ... ... ... деп ... ... 1992 жылы ... – 2,7%, Германия мен АҚШ-та – 3,8% құрады. Қарқынды ... баға ... 10-20% -тен 200-300 %-ке ... ... Соның салдарынан
жалақы өсіп ол бағаның одан әрі өсуіне әкеп ... Ал ... ... ... саны мен баға ... қарқынмен (500-1000%-тен
жоғары) өседі. Баға мен жалақының арасы алшақтап, бай ... да ... ... бастайды. Экономикалық ... ... ... ... ... Инфляция 1985 жылы Боливияда – 3400%, ... – 2000% ... ел ... ... инфляциялық тепе-теңдік нысандарына байланысты
инфляцияны ашық және ... деп ... ... баға белгілеу
экономикасына тән ашық инфляция ... ... мен ... ... ... ... Ашық ... кейбір тауар нарығындағы бағаның
оқтын-оқтын төмендеуімен немесе оның өсуінің ... ... ... ... ашық ... ... ... едәуір бұрмалағанымен өйтсе де оны
толық бүлдіре алмайтынын ... ... деп ... басылыңқы инфляция реттелмелі бағалар
қолданылатын экономикаға тән, ол тауар тапшылығында, ... ... ... ақша ... астыртын экономикада, бартерлік
айырбастың дамуында көрінеді. Басылыңқы инфляция, ақшаның жалпылама ... бар ... және ... мен ... бөлу ... ... ... жағдайда тауар бағасын сұраныс мен ұсынымның тепе-теңдік
бағасынан төмен ұстап отыруды мемлекетпен қолдау нәтижесінде пайда ... ... ұзақ ... бері ... ... тән ... отыр.
Басылыңқы инфляция өнім сапасының төмендеуімен, ақшаның амалсыз
жиналуымен, астыртын экономиканың, бартерлік ... ... ... инфляция мемлекет тауар бағасын сұраным мен ұсыным тепе-теңдігі
бағасынан төмендеуін қолдау әсерінен туады, онда ... ... ... ... ... бөлу ... ... қызметін атқарудан қалады. Егер біздің
осы уақытқа дейінгі экономиканы алсақ, онда ол ұзақ жылдар бойы ... ... ... Және ... ... үшін бұл ... емес,
одан әлі де болса құтылуға болады.
Шетелдік экономистер сұраным мен ... ... ... ... ... а) сұраным инфляциясы, б) ұсыным инфляциясы.
Сұраным инфляциясының мәнін бір ... ... деп ... ... көп ... тым аз тауарларды аулайды». Сұраным инфляциясы ... ... мен ... ... жүйесінің ұсақ
үстемдігі болған жағдайда да орын ... Олар ... ... ... ... Мысал ретінде біздің экономиканы алсақ, онда ұзақ жылдар
бойы жасанды ... ... ... деңгейі сақталды. Оған табыссыз жұмыс
жасайтын бірталай кәсіпорындардың санын және артық жұмыс орнын, ең ... ... ... ... ... ... ... қол жетті, ал ол еңбек
өнімділігіне кері әсер етті. Ал ... ... ... табысқа
айналуы, оны сұраным инфляциясына айналдырады, бағаны өсіреді.
Ұсыным – өндіріс шығындарының ... ... ... ... азаюының
нәтижесінде болатын инфляция.
Ұсыным инфляциясы ұсыныммен шығындарды өзгерту ... ... ... ... екі түрі ... ... өсуі ... болатын инфляция;
б) ұсыным экономикасы механизмнің бұзылуы пайда болатын инфляция.
Инфляцияның зардабы көптеген факторлар әсер ету салдарынан ... пен ... ... ... ... ... пен байлықты қайта
бөледі, Мәселен, борышкерлер, ... ... байи ... Мұнда
дебиторлар барлық деңгейледің бәрі де ... ... ... алғандағы
ақшаның сатып алу мүмкіндігі сол қалпында қалады, қарыз қайтарылғанда бұл
жағдай ескіріледі, сонда қайтарылғанда, ол ақшаға аз ... ... ... ... ... ... үшін несиеге ақша алған адамдар қарызды
болған кәсіпорын да, көп ... ... ... те ұтады.Баға өсімі неғұрлым
шапшаң, әрі күтпеген жағдайда болатын болса, ол ... ... ... ... ал екінші біреулерге жаман әсер етеді. Мысалы, егер
кәсіпкерлер мен кәсіподақ ... бес жыл ... ... шарт ... онда ... күрт өсімі ескерілмеген жағдайда, ... ... ... Егер ... ... ... ... де зардап шегіп қалуы мүмкін. Сонымен, кім ақша ... ... ... ... ... пен ... ... бөледі. Мұндай қайта
бөлу процесін инфляцияның қарқыны күтпеген ... ... ... болмауы күшейте түседі.инфляция қозғалмайтын мүліктер ... Сол ... де ... үйі, саяжайы, жері, пәтері бар жанұлар
мен фирмалардың ауқаты арта ... ... ... айналыуы Инфляция кезінде нарыққа сұранымы
бар тауар мен материалдар бағасы ... ... ... және ... тез құнсызданатын қордағы ақшасын құнды материалдық ... ... ... өзі ... қарапайым халықтар мен
кәсіпорындарда ақша ... ... ... ... ... алу нәтижесі сұраным инфляцичсын күшейтеді. Бұл ... үшін ... ... ақша саясаты қажет.
Ұзақ мерзімді мақсатқа ынтаның төмендеуі ... ұзақ ... ... ... ... де пайдалы етпейді. Өйткені, бұл
мақсатқа ақша салғанда оның сатып алу ... бір ... да, ал ... ... ... езде оның ... алу күші одан ... болады. Егер
оның пайдалылығы инфляция өсімінің қарқынынан жоғары ... ... ... ... ... ... табылады. Инвестицияның мерзімі неғұрлым ұзақ
болса, соғұрлым көп құнсызданатын болады. Бұған ... жаңа жоба 200 ... ... қажет етеді десек, бірінші, жылдың аяғында 100 мың ... алу, ... ... 200 мың теңге, ал үшінші жылдың аяғында 50 ... ... алу ... Бұл ... ... ... ақша ... ал табыс біраз уақыт өткен соң ғана болатыны белгілі. Егер инфляция
қарқыны 15 % деңгейінде ... деп ... онда ... ... аяғында
алынатын табыс 100 мың тенге (1+0.15)= 87 мың теңге болуға тиіс. Ал, екінші
жылдың аяғында 200 ... ... алу ... ... ... ... алынатыны : 200*(1+0.15) = 151.5 мың теңге. Осыған сәйкес
үшінші жылдың аяғында алынатын табыс: 50 *(1+0.15)= 33.3мың ... ... ... қаржыдан барлық алынатыны : 87+151,5+33.3 = 271.8 мың тенге
Демек, инфляцияны есептегеннің өзінде де бұл жоба ... ... ... ... ... ақшаның құнсызданыуы Инфляция сонымен қатар
фирманың амортизациялық қорын да құнсыздандырады, ал бұл ... ... ... ... ... ... Инфляция бұған қоса сақтауға
жиналған қордың бәрін ... ол ... ... да, ... ... болса
да , сақтандыру және қолда ұсталған ақша болсын бәрібір олардың нақты құнын
төмендетеді. Адамдар бұл ... ... ... ... ... өз пайдасының біраз бөлігін күнделікті тұтынуға жұмсайды. ... ... ... ... қысқартады.
Ақша қорын жасырын конфискациялау және нақты ... ... ... ... мен ... ақша қорын
жасырын түрде конфискациялайды. Бұл жағдай былайша Болады: салық төлеушілер
номиналды табыстың өсіуінен автоматты ... ... көп ... ... Соның нәтижесінде халықтар мен кәсіпорындар өздерінің күнделікті
қажетіне жұмсайтын табыстың бір бөлігінен ... ... ... ... ... үшін ... қарқынын еске ала отырып, салық мөлшеріне
индексация жасайды. Мұндай ... ... баға ... әрқилы жағдайында
байланыстылықтың бұзылуына байланысты болмашы ғана ... ... ... те ... ... өйткені, салық мемлекеттік қазынаға
келіп түскенше, ол құнсызданып кетеді.
Инфляцияның сипаты қоғамдық ұдайы өндірісті ... ... ... ... Осыған байланысты инфляцияны кейбір елдер де орын алатын
жергілікті инфляция, барлық елдерді ... ... ... ... ... ішкі экономикалық факторлардың әсерінен болатын индуцирленген инфляция,
мөлшерден тыс несие экономикасынан туындайтын несие ... ... ... ... ... және ... ... инфляция,
инфляциялық процестің бірқалыптылығы еместігімен байланысты болатын сатылы
инфляция деп ерекшелейді.
Инфляцияның философиясы ... ... ... ... ... жандандыратын фактордан ұдайы өндіріс процесіне кедергі
жасайтын факторға ... ... ... ... төмендейді, экономикалық өсудің
пропорциясы бұзылады, ақша-несие, қаржы және ... ... ... ... ... күшейеді. Инфляция халықаралық
экономикалық қарым-қатынастарды, жұмыс күшін ұдайы өндіру ... ... ... ең пайдалы ... ... ... ... мен ... ... дамуын жеделдетеді.
Инфляция баға индексі (екі әр түрлі уақыт кезіндегі тауарлар мен
қызметтердің ара ... ... ... ... ... Ағымдағы
жылдың инфляция деңгейі төмендегі формуламен анықталады:
U = Ра – Рө / Рө х ... U – ... ...... ... ...... мерзімдегі баға.
Енді инфляция түрлерін баға өсімінің қарқыны тұрғысынан қарастырайық
(бұл бірінші критерий). Мұнда сандық өлшем ... Осы ... ... үш ... ... ... болады: баяу – баға өсімі жылына 10 % -ке
дейін болады, ұшқыр (үдемелі) – баға ... ... 10% -тен 100- 200% ... және ... – баға ... 200% ... жоғары болады. Баға
өсімінің баланстылық дәрежесіне қарай инфляция екі түрге бөлінеді: балансты
инфляция және балансты емес инфляция. Балансты инфляцияда әр ... ... бір- ... ... өзгеріссіз болады, ал балансты емес
инфляцияда әр түрлі тауарлар бағасының бір-біріне қатынасы әрқашанда
өзгеріп отырады және бұл әр ... ... ... ... ... ... инфляция: алдын ала айтуға , болжауға болатын және алдын-ала
айтуға, ... ... ... деп ... ... өсуі ... пайда болуы – бұл тек қана инфляцияның сыртқы ... ал ... ... ... ... ... бәрі ... шаруашылықта
пропорциялылықтың бұзуылында болып отыр.
1.3. Инфляцияның бәсендету шаралары.
Инфляция зардаптарын бейтараптандыру мақсатымен мемлекет инфляцияға
қарсы саясат ... ... ... ... ... ... ... жалақыны реттеу, қаржыны сауықтандыру, несие
экспансиясын тежеу, ақшаны эмиссиялауды қатал ... алу ... ... ... іске ... арқылы жүргізеді. Ал аса төтенше жағдайда
ақша реформасы жасалады. Инфляция экономикалық ... ... ... ... ... ... сәйкессіздіктің әрі салдары, әрі
себептері ... ... Оны ... шаруашылық механизмімен емдемей
жеңуге болмайды, яғни, егер инфляциялық вирус инфляцияға қарсы саясаттың
жүзеге ... ... ... ... сауықтыру нәтижесіз болуы
мүмкін. Қазақстанда өндірісті дамытуға бағытталған ... ... ... ... ... саясатты құру мүмкін
емес.
Инфляцияға саясаттың ... ... бірі ... ... және
халық шаруашылығын тұрақтандыру, ... көп және ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұған халық тұтынатын тауарларға бағаны өсіру арқылы ... ... ... ... ... болады. Сондай-ақ шетелдік несиелерді
пайдалану да ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп және туризмді дамытуда инфляция салдарын ... бұл ... ... ... көңіл бөлінуі керек. Сыртқы
саудамен айналысатын кәсіпорындарды толық өзін-өзі валюталық ақтауға көшіру
қажет. Бір сөзбен, инфляция ... ... ... ... ... нәтижелерін азайту керек. Мұның сандық бағалауы былайша: инфляцияны
1 процентке кеміту үшін бір жыл ... ... ... ... деңгейінен
2 процентке жоғары болуы тиіс. Оның заңы бойынша бұл ... ... ... оның ... ... төрт ... кеміту деген сөз. Сонымен
бағана айтылғанымыздай ... ... ... инфляцияны жұмсарту
және жеңуге мемлекет оған қарсы нақты шаралар жүргізеді, оған ... баға мен ... ... ... ... бір ... ... қоюға
дейін
- еңбек ақыны және басқа табысты ... ... ... ... да ... ... –несие жүйесін сауықтыру өндірістік емес шығындарды
азайту мемлекет қаржысының ... жою, ... ... ақша ... ... ... инфляция мен экономиканың құлдырауы кезінде ақшаны
жаңадан пішіндеу, яғни ақша ... ... және ... ... ... ... алып тастау арқылы оның
көлемін ... ... – ақша ... ... және ақша бірлігін
ірлендіру
- девальвация- елдің ақша бірлігінің ... ... ... ... оның шет ел ... алмастыру қабілетін шектеу
- ревальвация- девльвацияға қарама- қарсы ақшаның алтындық мәнін
жоғарылатып , ақшаның валютаға қарағандығы бағытын ... ... ... ... ... алу ... қалпына келтіру
және елдің ақша жүйесін қалпына келтіру мақсаында жасалады.
Батыс елдерінде ... ... ... жыл ... өсу
қарқынынан асып кетпеуімен түсіндіреді. Оны толық жұмыспен ... ... ол ... көп болуы экономикалық өсуді ... ... ... ... көп ... материалдық мүдделікті
төмендетеді, ол өңдірістің даму қарқынын баяулатады). ... ... ... (1912 жылы ... инфляцияны «өнімді шығаруға қарағанда
ақшаның ... ... ақша ... ... ... деп
көрсетеді.
Көптеген елдердің экономикасында кейде мынадай ... ... ... ... өсуі ... көлемінің қысқаруымен бір мезгілде
болады. Экономиканың бұндай жағдайын стагфляция деп атайды. ... ... ...... ұсынымның азаюы, яғни өндіріс шығындарының
инфляциясы. Бірсыпыра ... ... ... ... ... ең ... ... тиісті деңгейінің
болмауымен түсіндіреді. Шындығында жоғары ... ... бір ... ... ... арзандауына әкеліп соқтырады. Жалпы ... ... баға ... ... ... Ал егер ... дәрежеде болмаса, онда бағаның, оның ... ... ... яғни бір тауарларға бағаның өсуі басқа тауарларға
барабар ... ... ... соқтырмайды. Нәтижесінде тауарларға
және өндіріс факторларына ... ... ... ... ұдайы көтеріле
бастайды..
Стагфляция себептері туралы теориялық даудың тәуелсіз Қазақстан
мемлекеті үшін де ... ... ... бар. ... біз ... ... ... өмір сүріп жатырмыз. Мамандардың ... ... ... ... сәйкессіздіктер
(диспропорциялар), басты өндіріс салаларындағы ... ... ... тағы ... ... ... Мысалы, ішкі сомдық аймақта
төлем дағдарысынан туындаған өнім өткізу дағдарысы халық ... ... ... ... ... ... ... Ресейдің
орталық банкісі мемлекеттер арасында төлем айыруларды ұлттық банктердің
біртұтас корреспонденттік есебі арқылы өткізуді жүзеге ... шын ... ... күрт ... ... және іс ... сом ... бастап берді.
Бұндай жағдайда, дағдарыстан шығу үшін ақша бірлігінің теңгермелілігі
(балансы) мен ... оған ... ... ... ... ... Ресейдің ақша бірлігі – ... ... ... ... ... халықаралық айналыс құралы қабілеті бар ... ... ал ... ... ... айналдыру өте күрделі мәселе.
Яғни, қазіргі таңда жаңа ақша бірлігін, дәлірек айтса Қазақстанның ұлттық
валютасын ... аса ... ... ... ... ... ... ұлттық вавлютаны енгізу мемлекеттік тәуелсіздіктің айқын
белгісі болып табылады. Дегенмен мынаны мойындауымыз ... – оны ... ... ... ... жағдайға байланысты көптеген
қиындықтар тұр. Жаппай өндірістің құлдырауы, бюджет тапшылығы, ... ... салу ... бәсекелі индустриальды өндіріс құрылымының
болмауы. Достастық ... ... ... ... бұл ... ... асыруды күрделендіріп отыр.
Мемлекеттің ақша жүйесін өзгерту, ... ... ... яғни бір ... ... ... экономиканы тұрақтандыру,
бейтараптандыру, жекешелендіру шараларынан тыс жағдайда өте қауіпті болуы
және гиперинфляцияның күшеюіне ... ... ... ұлттық валютаны енгізу үшін ... ... ... Бірінші кезекте ішкі республикалық нарықты орнықтыру міндеті тұр.
Бұл өте ... ... ... ... оны ... ... ... бар: шикізат, ресурстар, экономикалық потенциал. Ол үшін
өндірісте аса ірі ... ... ... ... ... тұтуныға
дайын түпкі өнім шығаруға көшу қажет. Экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту
арқылы валюталық ... ... ... шетел инвестицияларын тарту,
жеткілікті дәрежеде мемлекеттің алтын резервін жасауда аса маңызды шаралар
болып ... ... ақша ... ... ... ... ... балансы жасалғаннан кейін ғана жақсы нәтиже беруі мүмкін.
Ұлттық валютаны енгізудегі ең басты нәрсе – қалыптасқан ... ... ... ... механизмін табу және қажетті ақша мөлшерін анықтау.
ІІ. ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ.
2.1 Қазақстан Республикасында инфляцияның пайда болу себептері мен
ерекшеліктері.
Инфляция – ... ... ... процесіндегі сәйкессіздіктен
туындайтын бағаның өсуі ретінде анықталады. Ұзақ мерзімді болашақта, сондай-
ақ ақша массасының өсуі ірі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
КСРО халық шаруашылығындағы инфляцияның барлығын көптеген жылдар бойы
мойындамай келген. Инфляция бұл тек ... ғана тән, ал ... ... ... ... ол ... тиіс емес ... фактілер
оған себеп болды. Шындығында да, директивті түрде баға белгілеу барысы,
халықтың күнделікті ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Бірақ тұтыну бағаларының деңгейі бір
өзі ғана инфляцияны өлшейтін құрал болып табылмайды. ... ... және ... көтерме сауда бағасының деңгейімен
ЖІӨ (жалпы ішкі өнім) дефляторымен деп ... ... ... ... ... дайындауға кететін шығындардың өсуімен
байланысты өсіп отырады. Экономикада әр ... ... ... ... ... бөлу ... ... тауарлар шеңберіне бөлшек
сауда бағасы тұрақты болып отырды. Сонымен қатар тауарларды ... ... ... ... орын алды. Кейбір тауарлардың бөлшек
саудада болмағанына қарамай, төменгі бағалары сақталып ... ... ... ... болғандығы туралы айтуға мүмкіндік берері сөзсіз. Кеңес
одағының ... ... 15 ... соның ішінде Қазақстан
Республикасының құрылғанына да он жылдан астам ... өтті Біз ... ... ... салалар мен кәсіпорындарды басқаратын дайын
органдардың болмауы ... ... ... ... әкеліп соқты. Өндірістің біразы тоқтап қалуға мәжбүр болды.
Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... бірнеше жыл артқа шегерілді. Қазақстан экономикасы өндірістік
қатынастар жүйесінің терең дағдарысы тұсында ... ... ... ... ақша ... ... көптеген
салалар мен сфералар бәсекелестігінің болмауынан, ... ... ... ... мен ... ... ... Елдің
экономикалық дамуының динамикасы және ... ... ... ерекше назарында болды. Дамудың деңгейі мен ... ... ... ... ... ... ... құрылымында қандай
өзгерістердің болуына елдің қазіргі өмірі және оның ... ... ... ... даму ... ... негізгі көрсеткіші
ретінде жиынтық ішкі өнім ЖІӨ алынады. ... ... ... ... ... % ... бұрынғы жылдармен салыстырылып,
кейінгі он жылдағы көрсеткіштер мына суретте берілген.
Жиынтық ішкі өнім ... және ... да ТМД ... қазіргі инфляцияның
себептеріне: 30-жылдардан басталған өндіріс құралдары мен тұтыну ... ... аяқ асты орын ... сәйкессіздік; қорғанысқа кететін
үлкен шығыстар; Қазақстандағы өнеркәсіптердің өндіру салалары мен ауыл
шаруашылығының дамуына ... ... ... ... ... қателік пен бағаның өзіндік құннан өте көп мөлшерде ... ... ... нарықтық қатынастар өту мүмкін еместігінің
салдарынан, бағаның бірден өсуі инфляцияға жол берілді.
Қазақстанда 1992 бастап нарықтық өзгерістер аясында жүргізілген баға
белгілеуді ... ... ... кенет көтеріліуіне, сонымен бірге
инфляцияның қарқындап өсіуіне әсер етеді. 1993 жылы айналымдағы ақша
массасы 6,3 есе, ал баға 21,7 есе ... жылы ақша ... мен ... ... 845 және 125 ... өсті, осы көрсеткіштер 1995 жылы
216 және 160 процент болды. Ал,1996 жылы ақша массасының өсу қарқыны одан
әрі баяулап, инфляцияның ... ... ... ... ... ... ... бойынша көрсеткіштері 1- кестеде беріліп отыр
1-кесте. Инфляцияның 2006 жылғы көрсеткіштер
| ... ... ... ... ... ... ... қызмет |
| ... ... ... ... ... |
| ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |109,8 |112,8 |106,1 |107,1 ... | | | | ... | | | | ... |110,8 |114,9 |105,5 |107,4 ... |107,8 |108,8 |106,3 |107,2 ... |109,0 |112,2 |102,7 |108,2 ... |108,1 |108,6 |106,3 |108,5 ... ... |111,1 |115,9 |107,1 |105,2 ... |111,5 |113,6 |103,6 |114,4 ... ... |108,4 |114,3 |103,6 |100,6 ... |109,1 |113,3 |105,1 |104,1 ... |108,7 |113,3 |103,4 |108,1 ... |109,7 |110,4 |111,2 |106,8 ... |105,1 |107,4 |104,3 |101,3 ... |108,8 |110,5 |105,5 |108,3 ... ... |112,2 |104,5 |107,7 ... қаласы |110,0 |112,0 |108,8 |106,8 ... ... |112,2 |114,2 |110,2 |109,7 ... ... ... деңгейін тұтыну бағасының индексі (ТБИ)
көрсетеді. Ол үй шаруашылығының “тұтыну қоржынының” үлес салмағын есептеу
арқылы негізінде бірсыпыра тауарлар мен көрсетілген қызмет бағасының ... ... ... Г. ... ... ... ТБИ 1991 жылы ... “Тұтыну қоржынына “ біздің
елде 275 тауарлар мен қызмет түрлері кіреді. Бағаның және тұтыну ... ... ... ... ... да ... қайта
қаралады. 1995 жылғы әр отбасының бюджетін тексеру нәтижесіне байланысты
1996 жылғы шілдеден бастап “тұтыну қоржынының” ... ... ... 62,6 процент (бұрынғысы 58,2 процент), азық-түлік
емес тауарлар –23,2 процент ( бұрынғысы 30 ) процент көрсетілетін ақылы
қызмет 14,2 прцент (11,8) ... ... Р:С ... ... атты кітабында Қазақстандағы инфляцияға келесі мінездеме
берген: “Елдегі инфляция бағалардың күрт өсіуімен, сонымен ... ... ... ... айқындалады. Валюталық
нарықтық құлдилауымен қоса қатты инфляцияға қарамастан проценттік кері
мөлшер дұрыс жүргізілді. Сондықтан да ... ... ... ... проценттеріне кірмейді”
Тәуелсіз Қазақстанның тәжірибиесі инфляцияға қарсы күресте энергия
ресурстарына , монополиялық құрылымдардың өніміне және ... ... ... ... ... пен ауыл ... өнімдеріне баға
қайшысын жоюға мемлекеттік реттеудің қажеттілігін аңғартты.
Шартты түрде инфляцияны мынадай түрлерге бөлуге болады: глобалдығына
қарай – ... яғни ... ... ғана орын ... ... даму ... қарай – төмен, бәсең, гепиринфляция және
суперинфляция, яғни бағаның өсуі 5%-дан аспайтын болса; циклдігіне ... ... ... ... өсуі), тұрақты, сатылы.
Егерде инфляция экономикадағы құлдырауға байланысты болса, онда бұл
стагфляция деп аталады.
Көп ... бойы ... ақша ... мен ... ... ... ... болды, солардың ішінде
танымал Милтон Фридмэн де бар. ... ақша ... ... ... ... факторы болады деп санайды.
Инфляция процесінің Қазазқстандағы дамуы да осы ... ... ақша ... өсу ... ... ... ... Осылайша, 1993 жылы ақша массасы 6,3 есе, ал баға 21,7 ... жылы ақша ... мен ... өсу қарқыны соған сәйкес 245% ... 1995 жылы – 216% және 160% ... 1996 жылы ақша ... өсуі
баяулап, инфляцияның біршама төмендеуіне жол берді.
Қазақстан тәжірибесі инфляциямен күресу тек қана фискалды-ақша саясаты
көмегімен жүзеге асырылатынын куәландырады. ... ... ... ... ... ... ... жағдайында өмір сүру тәжірибесі
бар. Бұл облыстағы көптеген экономистердің зерттеулері, қай елде болмасын,
жылына ... ... ... ... ... өсуге қол жеткізу
мүмкін еместігін көрсетеді. Ендігі кезекте елімізде инфляцияның ... ... ... құл ... ... ... ... Мысалға 2004 жыл алынған
2.2. Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы ... ... ... ... және әлеуметтік қарама-
қайшылықтарды асқындырып ... ... ... жою және ... ... ... ... қолдана бастайды.
Инфляция кезінде мемлекет іс-қимылының екі нұсқасы ... ... ... ... ... ... бұл кезде
табыстарды, жалақыны, пайыздық ... ... ... ... қолданылады; компаниялар мен фирмалар қысқа мерзімде
жобаларды ... жеке ... ... ... ... ... ... инфляцияны төмендету немесе басу жөніндегі инфляцияға қарсы
шараларды ... ... жою ... ... ... қоғамның іс-әрекет етуінің
өндірістік-экономикалық, құқықтық, институционалдық, моралдық-адамгершілік
сфераларының әр түрлі жақтарына әрекет етуді ... ... те ... ... ... ... болып табылады.
Сұраным инфляциясын жоюға ақша және фискалдық саясаты пайдаланудың
біршама ... ... ... жетуге болады.
Инфляцияға қарсы саясат – инфляциямен күреске бағытталған экономиканы
мемлеттік реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай саясаттың екі ... ... ... ... ... саясаты.
Дефляциялық саясат – мемлекеттің шығындарын азайту, кредит үшін
пайыздық мөлшерлемелерді арттыру, салық ... ... ақша ... ... ... және ... механизмі арқылы ақша сұранымын
реттеуді қарастырады. Бұл саясат экономиканың өсуін тежейді.
Кірістер саясаты – бағаға және жалақыға ... ... ... ... өсу ... ... ... параллелді бақылау жүргізуді қажет
етеді. Оны жүзеге асыру әлеуметтік қайшылықтарды қоздыруы мүмкін.
Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ұсынымды ... әр ... ... ... ... ... ақша ... қысқарту арқылы айналыстағы
ақша массасының ауқымын азайту.
2. Барлық кредит ресурстарын ... және ... қол ... ... ... ... үшін қайта қаржыландырудың
есептік мөлшерлемесін арттыру.
3. Кредит мультипликаторын қысу және коммерциялық банктердің кредит
экспансиясын ... жету үшін ... ... ... банктерге
резервтік талаптарын арттыру.
4. Сондай мақсаттарда Орталық банктің кредиттерін ... ... ... ... ... салықтарды көбейту, мемлекеттің
шығыстарын қысқарту және осының негізінде мемлекеттік бюджеттің тапшылығын
төмендету арқылы жүргізіледі.
Салық ... ... ... екі өзара байланысты, бірақ
қайшылықты міндеттерді шешуі тиіс:
біріншіден, ... ... ... жету және ... жою
үшін оның кірістерінің деңгейін көтеру керек;
екіншіден, экономиканың бастапқы буындарында – өндіріс пен айырбас
сферасында экономикалық ... ... ... қарсы салық саясаты жанама салық салуды ... ... ... ... ... сипаты болады, өйткені олар ... ... ... ... салықтардың іс-әрекетінің екінші
аспектісі өндіріске олардың қысымы болып табылады, бұл ұсынымды ... ... ... ... ... салық жүйесін
күрделілендіретін көптеген ... ... ... өзі ... ... әкеп соқтырады.
Сондықтан инфляция ... ... ... салуға акцентпен
жеңілдіктеудің шарттарымен ауыртпалық ... ... және ... жүйесі тәуірірек болады. Бұл талаптарға айтарлықтай дәрежеде табысқа
салынатын салық пен мүлік ... ... ... жіктеудің жоғары
дәрежесі бар мүлік салығы сай келеді.Төменде соңғы жылдардың инфляциялық
көрсеткіштері келтірілген:
|жыл ... ... |6.1% ... |6.4% ... |6.7% ... |6.9% ... |7.5% ... |8.6% ... 4 ай |3.1% ... ... қысқарту бұл процесті бюджет сферасында да,
мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілеріне қатысты материалдық өндіріс
сферасында да ... ... ... Бұл ... ... ойда ... ... жағдайда инфляцияға қарсы шаралар инфляцияның екінші құрамдас
бөлігіне – шығындар ... ... ... ... ... ... олардың ықпалы бөлек қарастырылатын болады. Бұл жөнінде
инфляцияның екі түрі мен ... ... ... ... ... ... байқалады.
Жалпымемлекеттік және жергілікті деңгейлердің бюджет шығыстары жайында
басты бағыт барлық мүмкін болатын баптар бойынша ... ... ... ... ... зейнеткерлерді, оқушыларды, тіркелген кірістері
бар қызметкерлерді ... ... ... маңызды әлеуметтік
қажеттіліктер қамтамасыз етілуі тиіс.
Бюджет шығыстарын ... ... ... ... ... тура ...... (рестрикциялармен), яғни заңнамалық
актілер немесе өкілетті мемлекеттік органдардың өкімі негізінде қол жеткен
деңгеймен салыстырғанда оларды мәжбүрлеу арқылы;
ә) ... ...... ... әр ... ... төмендетудің берілген жалпы мөлгеріне сәйкес ... ... бар ... ... ... ... бюджет тапшылығының деңгейін шектеумен.
Кез келген жағдайда шығыстарды қысқарту дамудың көптеген ... ... тез ... ... әр ... лайықты
жобалардан, шаралардан бас тартуды және т.с.с. ... ... ... ... ...... инфляциясының) өсуінен туатын инфляцияны жою проблемаларын
шешу неғұрлым қиынырақ болып келеді:
1) ... ... ... сипаттағы себептер бойынша шаруашылық механизмінің бұзылуына
байланысты еңбек өнімінің төмендеуі;
3) шикізат және энергетикалық ... ... ... ... ... олар ... бастапқы өнімдеріне бағаны көтереді.
Өндіріс шығындарымен байланысты болатын инфляцияны жою өзара байланысты
проблемалардың бірнеше күрделі ... ... ... етеді.
Инфляцияны төмендету проблемаларының бірінші блогі ... ... ... ... ... ретіндегі өндірістің
құлдырауын жоюда ... ... Өз ... ол мына өзара тәуелді
проблемаларға ыдырайды.
Біріншіден, ... ... ... ... ... нәтижелеріне ынталылықты күшейту мәселелерін шешу, ... ... ... ... ... ... ... қажырлы еңбек
пен оның нәтижелерінің арасында тікелей байланыс болатын жекеше өндірістік
секторды дамыту негізінде қол жетеді.
Сауда-делдалдық ... ... ... ... басымдығын
қамтамасыз ету қажет. Өндірістік сфераның дамуын ... ... ... ... ... ... және ... бойынша
төмендетілген пайыздық мөлшермелермен, ұдайы өндіріс, еңбекке ақы төлеу
қорларына даму үшін ... ... ... ... және ... жетуге болады, қажетті жағдайда өндірістік сектор
қызметінің басым ... ... ... ... ... ... жеңіп шығу жөніндегі шаралар жүйесіндегі қажетті элемент
нарықтық бәсеке механизмі мен меншіктің ... ... ... ... экономикалық жауапкершілігі механизмі жасау болып
табылады; аталған механизмдердің іс-қимылы мына сызбаға саяды: шығындардың
төмендеуі – бағалардың төмендеуі – ... өсуі ... таза ... ...... көбеюі – сұранымның қанағаттандырылуы.
Бәсеке механизмін жасау монополияға қарсы шараларды ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық түрде қамтамасыз етумен байланысты болады.
2.3. Инфляцияны реттеу мәселелері.
Инфляцияға ықпал ... ең ... ... ... ... ... баға мен ... бақылау қою болып табылады. Баға мен
жалақыны реттеудің ауқымдарын ... ... ... саясат
бағдарламаларында айқындалады және кеңінен инфляция деңгейіне, өндіріс
қарқынына, халықты әлеуметтік ... ... ... түрленіп
отырады. Базалық технологиялық шекте – шикізат, отын, басқа бастапқы
өнімдерді өндіруде ... ... ... ... зор. Тап ... құны
келесі технологиялық шектердің өнімі бағасының бүкіл пирамидасының
негізіне ... ... ... (қол жеткен) деңгейден еңбек өнімділігінің
нақтылы артуына байланыста жүзеге асырылады, ... ... ... ... өнімділігі өсуінің қарқынына тең өсіммі өзінің
сипаты бойынша инфляциялық емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... тарапынан
инфляцияны төмендету шаралары оның құрылымын жақсартуда болады. ... бұл ... мен ... яғни ... ... ... болатын ағымдағы операциялар бойынша
теңдікке жетуге қатысты болады.
Төлем балансының ағымдағы тапшылығын ... ... ... мен ... ішкі ... отандық тауарлар мен қызметтерге
ауыстыру есебінен, сондай-ақ сыртқы ... ... ... ... ... ... жету керек. Бұған реалистік
деңгейде валюта бағамын белгілеу ... ... ... ... ... және ... шектеулердің ұтымды ұштасуы және ... ... ... ... ... ... ... жетеді.
Сөйтіп инфляциямен күрестің негізгі нысандары ақша реформалары және
инфляцияға қарсы саясат болып табылады.
Ақша реформасы – ақша айналысын ... ... және ... ... жүргізіп отырған ақша жүйесін толықтай немесе ... ... ... елдің экономикалық жағдайына, ақшаның құнсыздану дәрежесіне,
мемлекет ... ... ... әдістермен (нөлдендіру, қалпына келтіру,
девальвациялау мен деноминациялау) жүзеге асырылады.
Өршімелі инфляция кезінде бірқатар ... ... ... ... ...... тандыру терапиясы. Оның мәні – нарықтық
қатынастарды дамытуды көтермелеуде, еркін ... ... ... бас тартуда және осылардың нәтижесі ретінде – ... ... ... болады.
Қорытып айтқанда, Қазақстандық экономикадағы инфляциялық процестер
шаруашылықтың жалпы құлдырауымен, ... ... ... өсіп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен ... ... ... ... және ... ... жою ... қарсы
саясат жүргізудің басты мәселесіне айналды. Қазақстан бәсекелестігі бар
түпкі өнім өндіруді ... ... ... ... ... даму
проблемасын шешуге барынша күш жұмсап , мұнай-химия шикізаттарын, металл
бұйымдарын , тамақ өнеркәсібін қайта өңдеуге ... ... ... ... ... Приоритетті салаларға – көлік, коммуникация, қаржы ... ... ... ... мен ... ... ... бөлініп отыр.
Отандық экономиканың тұрақтаныуы Қазақстанға жыл сайын ЖІӨ 5-7% -ке ... ... ... ... ... ... сауда саясатына
приорететті бағытты анықтап, сыртқы нарыққа тауарларды көбірек жөнелту
Қорытынды.
Макроэкономикалық стабилизацияның жетістіктерін ары ... ... ... жалғастыра отырып, басты мақсат алдыңғы қатарға
құрылымдық-инвестициялық саясатты шығару, қаржылық-өндірістік қатынастарды
және ... ... ... ... іске ... ең ... дағдарыстан шығу жолын қамту.
Бұл бағдарламадағы негізгі бағыттар:
- жергілікті халықтың өсу деңгейін қалыптастыруға, әр ... ... ... ала ... белсенділік саясаты арқылы қол жеткізу;
- өндірістердің стабилизациялық жетістіктері және ... ... ... мемлекеттік басқару институның нығайту.
Экономикалық дағдарыстан шығу ... ... ... іске асыру, инфляцияға қарсы ... ... ... ... топтамасын жинақтау, өндірістің стабилизациясына
бағытталған саясатты іске асыру.
Инфляция – бағаның жалпы деңгейлік сипаты, ... ... ... ... ... ... үш түрге бөлінеді:
- жылжымалы,
- галопиралық,
- гиперинфляциялық.
Инфляцияның көптеген келеңсіз әлеуметтік-экономикалық көріністері әр
елдің үкіметін ... ... ... жүргізуге мәжбүр етеді. Оны
күрестін әдіс-тәсілдері инфляцияның сипатына қарай, т.б. оның ... ... ... ... инфляциямен күрестің негізгі қағидасы
(принципі) – оның ... жою ... ... ... ... ... ... Я.Әубәкіров, М.Есқалиев,
Е.Жатқанбаев. Алматы, ... ... ... Қ.Қ., Құлпыбаев С. Алматы, 2003ж.
3.Экономикалық теория. ... А.С. ... ... ... 2002ж.
4.Нарықтық экономика негіздері. Б.Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов.
Алматы, 1994ж.
5. Экономикалық теория. ... ... ... ... ... Қ.К.Кеулімжаев. Алматы, 2001ж.
7. Жалпы экономикалық теория. Шеденов Ө.Қ. Ақтөбе, 2004ж.
8. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... Ғ.С.Сейтқасымов. Алматы, 2001ж.
10. Экономикалық теория негіздері. Осипова Г.М. Алматы, 2002ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь