Шошқа өнімдерін өндіру технологиясы, гигиенасы және санитариясы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..1
I. ҒЫЛЫМИ ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
2.1 Шошқа өнімдерін өндіру технологиясы, гигиенасы және санитариясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
3. Өзіңдік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
3. Өзіңдік зерттеу әдістері мен материалдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
4. Өзндік зерттеу қорытындысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
III. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
IV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
Қақталған өнімдер адамға физиологиялық, тағамдық, қоғамдық, эстетикалық және эмоциональды құндылыққа ие. Тағамдық құндылығы жағынан бұл өнім калориялығы, биологиялық құндылығы, адамға зиянсыздығы жағынан жақсы көз қарас қалдырады.
Соңғы жылдары тағамның биологиялық құндылығы адам ағзасына пайдасы жөнінде көптеген көз қарастар бар. Негізгі мәселе мынада: қақталған өнімдердегі функциональді, биологиялық бағалы компоненттер; линенасыщенные май қышқылдары, дәрумендер, аминқышқылдар және т.б.
Қазіргі өнеркәсіпте ет өнімдерін қақтау ерекше маңызды рөл атқарады. Жоғарғы сапалы тұрақты өнім алу үшін пайдаланылады. Біздің елімізде қақталған ет өнімдері танымал технологиялық өндеудің бірі болып саналады. Қақтауға көбіне орташа қондылықтағы шошқа ұшаларды қақтайды. Оларды жауырындық, ортанғы және артқы бөліктерге бөлшектейді.
Сапалы қақталған өнімді алу үшін дұрыс тұздау үлкен рөл атқарады. Көбіне қақталған өнімдердің арасында биологиялық бағалылығы жөнінде ең алдымен түтінсіз қақталған өнімдер, түтінсіз және байытылған фотодобавкалар қосылған, спирттік фотоэкстракт, тұңбалар, көне шығыстық бальзам және т.б. табиғи қоспалардан алынған өнімдер.
Қақтау – ол шикізат өнімдерін өндеудің көнеден келе жатқан дәстүрлі әдістерінің бірі. Яғни, ағаш бұталарының жартылай жануы, түтін күйінде немесе түтінсіз күйінде тұруы ьолып саналады. Бұл әдісті ертеден бері қолданып келеді. Қақтау - арнаулы түсі, ароматы және дәмі бар, сонымен қатар микробтармен ластану, майдың қышқылдануын тоқтататын ерекше қасиетке ие.
Қазіргі кезде қақтауды етті консервілеу мақсатында жиі пайдаланады. Өнекәсіпте кең клемдегі қақталған ассортимент алу үшін қолданады.
1 .Х.С.Горегляд « Ветеринарно санитарная экспертиза сосновыми технологии переработки продуктов животноводства» Москва «Колос» 1984.
2.В.М.Позняковский «Экспертиза мяса и мясопродуктов качество и безопасность» 2005г.
3.В. А.Макаров «Практикум по ветеринарно санитарной экспертизе с основами технологий продуктов животноводства» Москва ВО «Агропромиздат» 1987.
4.А.А.Поляков «ветеринарная санитария» Москва «Колос» 1979г.
5. А.Д. Тритикова «Организация и экономика ветеринарного дела» М-1987
6. Қ.Б. Бияшев, Ш.Ж. Тұрсынқұлов «Ветеринарлық істі ұйымдастыру» Алматы- 1999
7. Б.С. Сенченко «Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов животного и растительного происхождения » 2001 г.
8. Житенко П.В., Боровков М.Ф., Макаров В.А., Репин В.М., «Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов животноводства».
9. Колоболотский Г.В. Лабораторные и практические занятия по ветеринарно-санитарной экспертизе. М.: Гос. Издат.с.-х. литературы, 1960. 240 с.
10. Интернет желісі
11. Т.Төлеуғали, С.Қырықбайұлы «Мал дәрігерлік сараптау және мал шаруашылығы өнімдерінің техникасы мен стандарттау негіздері».
12. Руководство по ветеринарно-санитарной экспертизе и гигиене пройзводства мяса и мясных продуктов. М.: РИФ «Антиква»., 1994г. 607 с.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ ……………………………………………………………………….1
I. ҒЫЛЫМИ ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ……………………………………....2
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ …………………………………………………………....3
2.1 Шошқа өнімдерін өндіру технологиясы, гигиенасы және ... ... ... ... ... әдістері мен материалдары……………………………...15
4. Өзндік зерттеу қорытындысы…………………………………………..…17
III. ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………..20
IV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ………………………………..21
КІРІСПЕ
Қақталған өнімдер адамға физиологиялық, ... ... және ... ... ие. ... ... жағынан бұл
өнім калориялығы, биологиялық құндылығы, адамға ... ... ... ... ... ... ... биологиялық құндылығы адам ағзасына пайдасы
жөнінде ... көз ... бар. ... ... мынада: қақталған
өнімдердегі функциональді, биологиялық бағалы компоненттер; линенасыщенные
май ... ... ... және ... ... ет ... қақтау ерекше маңызды рөл атқарады.
Жоғарғы сапалы тұрақты өнім алу үшін пайдаланылады. ... ... ет ... ... ... ... бірі болып саналады.
Қақтауға көбіне орташа ... ... ... қақтайды. Оларды
жауырындық, ортанғы және ... ... ... ... ... алу үшін ... тұздау үлкен рөл атқарады.
Көбіне қақталған өнімдердің арасында биологиялық бағалылығы ... ... ... ... өнімдер, түтінсіз және ... ... ... ... ... көне шығыстық
бальзам және т.б. табиғи қоспалардан алынған өнімдер.
Қақтау – ол шикізат өнімдерін өндеудің ... келе ... ... бірі. Яғни, ағаш бұталарының ... ... ... ... түтінсіз күйінде тұруы ьолып саналады. Бұл ... ... ... ... ... - арнаулы түсі, ароматы және дәмі бар, сонымен
қатар микробтармен ластану, ... ... ... ... ... ... ... етті консервілеу мақсатында жиі пайдаланады.
Өнекәсіпте кең клемдегі қақталған ... алу үшін ... ... әдебиетке шолу
Еттік шикізаттарды (окорок, корейка, буженина) тек қана ... ... ... ... ... пен май ... ... ұшырайды. Басында қалың түтін 18-200С жүргізеді, ... ... ... ... да, ал ... керісінше 20-
240С көбейтеді. Қақтау өнімдерін өнімнің ... ... ... 7 ... ... ... рұқсат етіледі.
Сапалы жақсы қақталған өнімдердің беткі қабаты құрғақ және біркелкі
боялған, ... ... ... ... ... шикіліктің белгісі мен
жағымсыз иіс, бөгде ісіктер мен иістерден таза болады.
Қақтағаннан кейін өнімді ілінген ... 1 айға жуық ... Осы ... оның ... ... ... қалыпқа енеді, осматикалық және
диффузиялық процесстер жүреді. Еттің құрамындағы ... ... ... ... ... ... ... толық қанды
жетіледі. Осындай ет ... ... өте ... ... иіс пен
сипатталып, тағамдық мақсатта пайдалануға рұқсат етіледі.
Қақталған ... ұзақ ... ... ... ... ... өнім.
Олар экпедиция, поход, сонымен қатар тұрмыстық жағдайда ... ... ет ... ... ... ... ... тұздау алдында белгілі құжаттағы талаптарға сәйкес жүргізіледі.
Оны үш түрлі әдіспен қолданады: құрғақ, ылғалды, аралас.
Тұздықтың мәні мен маңызы: Етті ... ... келе ... ертеден
белгілі, кең қолданылатын консервілеуәдістерінің бір ... Оны ... ... ... ... ... ... етті және ет өнімдерін консервілеу әдістерінің кейін қалады. Оны
бекон, шпик, шұжық ... ... әдіс ... ... ... ... ... ет және ет өнімдерін консервілеу ... дар әдіс ... ... Сол ... ... жоқ ... дәрігер тұздауды еріксіз сойылған мал еттерін лабораториялық
зерттеудің қорытындыларына дейін сақтау үшін жиі ... етті ... ... ... ... ол ... ... Оның мәні диффузия заңына, яғни осматикалық
диффузия процеске бағынады. Тұздау үшін ас тұзының ... ... ... ... ... ... қолданады. Ет орналасқан тұздық
және ет ішіндегі ... ... ... ... әр ... диффузия болады: етке тұз және басқа ингредиенттер енеді, еттен
тұздыққа су және онда ... ... ... ... ... алынған өнім тұздық деп аталады. Басқа консервілеу
әдістеріне ... ... етті ... ... ашуы ... қылады,
онда 6-12% дейін тұз бар, ақуыз, фосфат және басқа да экстрактивті ... ... ... БӨЛІМ
2.1 Шошқа өнімдерін өндіру технологиясы, гигиенасы және санитариясы
Қақталған өнімдерді тұздау ингредиенттері.
Негізгі ... ... ас тұзы ... оны әр ... ... ... 12-27% және ... түрінде қолданады. Механикалық
ластауыштары, улы қосылыстар, ... ... ... жоқ ... тұзды
қолданады. Ол ақ түсті иіссіз, 2,5-4,5мм кристалдар көлемі болуы тиіс. Ас
тұзымен консервілеудің мәні, ең ... ... ... жоғары
осматикалық қысым әсер етуге негізделген натрий хлор ... ... ... ... ... ... жасушаларының ішіндегі қысым
сыртқы ортаға организіміне қарағанда төменірек, сондықтан да ол ... ... ашуы ... ... ... ... ... болады. Сонымен қоса хлор иондары ет тіндеріне ... ... ... ... ... ... ... тұзының еттегі микроорганизмдерге әсері ... ... ... және ол ... ... қамтамасыз
етеді. Кейбір бактерияларға тұздау жоятын әсер туғызады. Көптеген шіріген
бактерияларға 10 пайыздық ас тұзының концентрациясы өзінің ... ... тұз ... ... ал ... микробтар тобы керісінше
тұзсыз өмір сүре алмайды. Оларды заласыздандыру үшін тұздыққа қолдан ... ... – осы ... ... ... ... ... түсін
сақтау үшін қолданады. Сол сияқты ол натрий хлордың консервілік әсерін
үдетеді деп саналады. ... ... ... ... ... ... аз дозада қолдануға рұқсат етіледі. Қазір дайын өнімде 100г
массада 5мг нитритті ... ... ... ... нитриттер
зертханада дайындалған ерітінді түріде түседі.
Қант. Натрий хлордың дәмдік онтогонисті ет ... ... және ... алу процессін алдын алу үшін ... ... ... ... көп ... бойы ... және ет түсі сұр және ашық
түсті болмайды. Қант ... ... ... 2% және 6% ... ... ... керек. Ол сол сияқты ... ... ... қышқылы. Нитриттерді азоксимиоглобинге ауысуын жеделтеді және
өнімді ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... алады. Р.А.
Лори тұз майының қышқылдануын тездетеді, сондықтан ... ... ... деп ... ... оны ет массасына 0,05% қосады.
Барлық тұздау ингредиенттері МЕМСТ талаптарына сай болу керек.
Тұздау әдістері.
Тұздау ... бір ... ... талаптарға сай болу керек.
Етті 50-200л көлемді ағаш бөшкелерде тұздайды. ... әр ... ... ... және олар осы ... ... үшін ... күйдіреді
немесе ішкі жағынан сұйық шынымен ішін тағамдық смоламен қаптайды.
Тұздық алу үшін 1-2 сорттағы шошқа етін ... ... ... 40С ... ... етті тұздауға болады. Сау малдың
етінің ... ... және ... қабаттарында суығаннан кейін, тіпті сойыс
бөлшектеу қоймасынан әкелінсе де, бірнеше микрофлора ... ... ауа ... 50С аспау керек. ... ет ... ... ... және ... жарамды етті
бөлшектерге бөледі. Тұз бұлшық ет қалыңдығына және жілік майына өтуі үшін
шауып тастағандарды абайлап, тік жарады.
Құрғақ ... Ет ... 8-10% ... ... Ет ... ... ... сеуіп ыдысқа тығыздап салады. Ақырғы қатардың жоғарғы жағына
20мл етіп себеді. Сепкен соң 3 ... ... ... ... ... ... 20 күн. Осы әдіс ... шпикті, тауық еттерін оның кеудесін, мойын
еттерін тұздау үшін өнімдерді ұзақ уақыт сақтау үшін қолданылады.
Ылғалды ... ... ... ... алынған бөлшектерді ыдысқа
салып, тұздық құяды. Тұздауды жеделдету үшін шабылған бөліктерді ... ... ... ... ... ... ... жеделдетілген
түздау 6-7 күндей, ... 20 ... ... ... ... күшті 24-260С. Нитриттерді тұздық массасына байланысты 0,025-0,05%
қосады.
Ылғалды тұздаудың негізі – ... және ... ... ... Берілген әдіс жылдам және тұз өнімінде біркелкі таралады. Масса шығымы
114-115% құрайды. Бұл ... ... ... және фосфаттардың
жоғарлауы салдары, жоғарғы ылғалдылықтың болуы, ... ... ... ... аз ... ... Алдыңғы айтылған екі әдісті ... Бұл ... ұзақ ... ... үшін және ... ... ... дайндау үшін
қолданылады. Ет бөліктерін алдымен ... ... ... салып, 3-4
күннен кейін ылғалды тұздаудағы сияқты тұздық құяды. Тұздықтың ... ... күн, оның ... түрі ... тұздылығы жоғары, ақуыздардың біраз
жоғалуы, сақтау кезінде ... ... ... ... Біркелкі
консервілеу үшін әр 5 күннен кейін тұздау кезіңде ... ет ... яғни ... бетіндегі еттер жоғарғы беке қарай орналасуын
қадағалайды[2].
Тұздықты сақтау.
Тұздықты -10-50С температураға дейін жақсы ... ... ... бар бөлмелерді көлдененінен орналастырады. Сақтау мерзімі
5-8 ай 150С жоғары 1-2 ай ... ет пен ... ет ... ... ... ... ... технологиясы бұзылғанда,
сапаларына күмән туғанда немесе дұрыс ... ... ... өткізеді. Тұздалған азықтарды ұзақ сақтаған кезде, сақтау
ережесін ... ... ... ... ... ... ... жағы шырыштанады, көгереді, майы қышқыл татиды, бұзылады.
Зертханада тексеру үшін тұздалған азықтардың төменгі, ортаңғы және
үстіңгі ... 300 г үлгі ... ал ... тұз ... ... ... ... 200 мл тұздық ... ... ... ... немесе целлофанға орап, жолдама құжатымен бірге зертханаға жібереді.
Ең алдымен тұздалған азық салынған күбі ... ... ... ... соң өнімдерді тексеру басталады. Оның түрі, ... ... ... ол үшін оны шыны ... құйып, бөлме
температурасында және табиғи жарықта қарайды.
Сапалы тұздық қызыл ... ... ... ... ... ... жағымсыз иісі болмайды.
Ескірген, тұздалған өнімнің тұздығы былғаныш-қызыл немесе ... ... ... үлпекті және жағымсыз иісі блады, бұлдырланған.
Тұздықтың сезімдік көрсеткіштері күмән туғызған жағдайда күбі
ішндегі тұздалған ... ... ... ... оның ... ... ... көңіл аударады, тіліп ... ... ... ... ... ... жақсы болады.
Сапасы күмәнді өнім қараяды,кейбір кезде аздап ... ... ... өңі ... ... ... ... еттің жиектерінде
қарйғандық байқалады, консистенциясы босаңқылау, ... ... ... иіс білінеді.
Сапасыз өнімдердің үстіңгі жағы ... ... ... ... ... те кетеді, пышақпен тілгенде өңі сұр, ... ... ... ... ... ащы ... ... амиаққа
тән иіс білінеді.
Шошқаның тұздалған өнімі сапалы ... сан ... бет жағы ... ... ... ... пен ... жұлындалуы, қылдың қалдығы
болмауы шарт.
Тұздалып-қақталған сан етінің консистенциясы тығыз, қызыл ... түсі ақ ... ... ... Иісі ... дәмі шошқаның кәдімгі
тұздалған еті,пісіріоген сан еті әдеттегідей, ал ... ... ... шошқа қабырғаларының (корейка), төс (грудинка), мойын
еттерінің және сүбелерінің сезімдік ... ... ... ... ... ... ондай өнімдердің сапасының тқмен
болғаны. Тұздалған, қақталған ... ... ... ... ... ... ... арасына да енеді. Бекондық жарты ұшалар ... ... ол ... мен ... оймаларында жиі кездеседі. Еттің
сүйекке жабысқан жері ... ... ... ащы ... ... ... ... сарғаяды, ақау татиды [3].
Буженина. МЕМСТ 17482-85-ке сәйкес шошқаның қақталған және қуырылған
өнімдері келесі атаулармен жіктеледі.
Шикізат – ұшаның ... және ... ... ... ... қалыңдығы 2см ден кем болмауы керек.
Тұздау. Екі әдісті пайдаланады. Көбіне құрғақ тұздаудың массажерсіз
әдісі ... ... 2,75% ... ... ... Тұздық құрамы 91%
тұздан, 3,5% сарымсақ, 5,5% қызыл майдаланған бұрыштан ... ... бұл ... қоспайды.
2. Арнаулы тұздықты жоғарғыдай жолмен жасайды да, ... ... ... 2,75% ... ... ... 2,5% ас тұзын ... Етті ... 20-30 ... бойы ... ... ... 16
об/мин.
Осындай әдіспен тұздалған шикізатты буып-түйіп, қосымша қыздырылған және
шошқа майымен майланған ыдыстармен бетін жабады.
Термоөндеу прцессі екі ... ... ... ... ... ... температурада 3-5 сағат бойы пысырып, одан
кейінротационды пештерде 2,4-4 ... ... ... ең ... ... 71± ... жеткенше ұстайды.
Салқындатқы камерада буженинаның ... ... ... ... тиіс [4].
Кесте 3.22. МЕСТ 17482-85 талабына сәкес 100г қақталған және қуырылған
шошқа өнімдерінің тағамдық құндылығы
|Аталуы ... г кем емес |Май, г кем емес ... |
| | | ... ккал ... ... |28 |308 ... буженина|15 |30 |330 ... ... ... ... ... ... ... су-40г, күл-4г.
Дәрумендер: Дәрумен PP (Ниациновый эквивалент)2,49 мг
Дәрумен PP (Ниациновый эквивалент)2,49 ... ... ... ... ... ... ... келесі дәрумендер мен минералдарға бай: натрий-76,9%, фосфор-
25%, темір-16,7%.
Энергетикалық құндылығы, немесе калориялығы – дегеніміз, адамның ... ... ... өнімдерінен бөлініп шығатын энергия мөлшері. Өнімнің
энергетикалық құндылығы ... ... ... 100г ... ... ... өнімдердерде дәрумендер адам ағзасына мөлшерде ... ... ... дәрумендерге қажеттілігі аздаған ... ... ... ... емес ... ... ... қатты
қыздырылғанда өз ... ... ... ... ... ... қолданғанда өздерінің қасиеттерін жояды.
Буженина – тағам, орыс асханасында кең қолданыста. Буженинаны әдетте
тұзға ыстап, түрлі дәмдеуіштер ... ... ... ... ... ... орнына қой еті мен аю етін пайдаланады.
Етті маймен сүртеді, соуспен араластырып, пешке салады. Кей ... ... вино мен сыра ... ... ... орап ... Буженинаны толық піскенше 1-1,5 сағат бойы
пысырады. Буженина жайлы көптеген мәліметтер тіпті «Домострое» 15 ... ... ... Бұл ... өте ... ... ... Буженинаны
дайындау үшін, шошқаның мойын етінің қолданады [5].
Окорок. МЕСТ 18255-85 талабына ... бұл ... ... ... мен ... ... Жоғарғы сорт – Тамбовский, Воронежский, майсыздандырылған.
• Екінші сорт – щековина (бактар).
Сонымен қатар Останкинскидің жоғарғы сортты окорогы (ТУ 49 ... ... ... ... (ТУ 10 ... 591-90) ... технологиясы. Қақталып-пысырылған шошқа өнімдерін алу үшін, шошқа
етін салқындатыған күйінде қолданады. Сонымен қатар ... ... ... мен ... ... нормативті техникалық құжаттарға сәйкес
жүзеге асырады.
Тамбовский окорогы.
Шикізат – ... ... ... ... және ... ... ... тұздалған беконнан жасалады. Аяғын үстіңгі
бөліктердегі тайғақ буындарынан және өкше сүйегінің ортасынан ... ... ... ... ... Шпик қалыңдығы кем дегенде –
4см болуы тиіс. Ерекше термиялық залалсыздандырудың бірі - өнімді ... 1 ... бойы ... ... 30-500С ... 2-6 сағат қақтау керек.
Воронежский окорогы.
Шикізат – тұздалған беконның бірінші және екінші категориядағы шошқаның
жауырын ... ... ... ... ... ... қалыңдығы кем
дегенде 4см. Өндірістің технологиялық кестесі тура Тамбовский ... ...... бөлгеннен кейінгі бірінші, екінші, үшінші, төтінші
категориядағы мықын-жамбас бөлігі. ... ... жоқ ... 0,5см.
Тұздау- жоғарыдағы әдістермен жасалынады.
Окороктарды дайындау
Окороктарды көбіне майлы емес шошқа етінен жасайды. Окорокты суыған ... ... Оны ... ... да, ... омыртқаларына
домаланған пішін береді. Сүйектердің арасына кескін жасайды, ... ... қою ... ... ... ... ... пайдаланады.
Түтінсіз жинақтаушы ортаны қолдану әдісі
Барлық түтінсіз жинақтаушы ортада тағам өнімдерін қақтау кезіңде ... ... ... ... ... ... енгізу
2. Өнімнің беткі қабатын өндеу
Екінші нұсқа көбінде ... ... ... үшін ... ... кезде
көбіне аэрозольды нұсқалар да жиі қолданыста. Бұл процесс кезінде түтінсіз
орта ұсақдипергидро жағдайында немесе бу ... ... ... Шикізат – қабырғаларымен бірге бөлінген арқа бөлігі, ұзындығы 14-
15см, бірінші және екінші категориялы ... ... ... ... ... ... тұздалған беконнан бөлінген өнім. Омыртқалар алынып
тасталуы, ал шетері жақсы бекітілуі тиіс. Шпик қалыңдығы 4см, ал жіңішке
бөлігі кем деген де 3см ... ... ... кезінде екі дәстүрлі әдісті пайдаланады.
1. Тұздықты толығымен 1,987 г/см3 та ... ... ... ... 0,05% және қант – 0,5%. 4-5% ... ... массасын
тұздықпен шприцтеп, 3-5 тәулік ұстап, чандарда қатты нығыздап ... ... ал ... 1 ... ... ... қояды.
2. Ас тұзы 97% және 3% қант ... бар ... ... ... жолмен залалсызданған корейканы чанға салып, 1 тәулік ұстап,
қатты ... ... 40-50% ... ... ... тең
тұздықты құяды. 5-7 тәулікке қалдырып, тұздықты төгіп қайта 1 тәулікке
қоып қояды.
Термоөндеу. 200С температурада корейканы алдын ала жуып алады. Суы ... ... ағып ... соң, 30-350С температураға 3-4 сағат бойы
қақтауға ... ... ... ... ... және ... өнімдердің технологиясы
(окорок, буженина, корейка).
Қақталып тұздалған шошқа өнімдері, оларды дайындау технологиясы бұзылғанда,
сапаларына күмән туғанда ... ... ... бұзылған кезде
тексеруден өткізеді. Тұздалған азықтарды ұзақ сақтаған кезде, ... ... ... ... ... ... Шошқаның
тұздалған өнімі сапалы болса, сан етінің бет жағы ... ... болу ... ... тілгенде ет пен шпиктің жұлмалануы болуы
тиіс.
Сапалы шошқа қабырғаларының корейка, мойын еттерінің және сүбелерінің
сезімдік көрсеткіштері ... Осы ... ... ... ... ... сапасының төмен болғаны. Тұздалған, қақталған,
бұзылған өнімдердің үстін көкөңіз басады, тіпті бұлшық ... ... ... ... ұшасы шырыштанып кетеді, әсіресе ол жаурын ... ... жиі ... ... ... ... жері ... Сүйкімсіз ащы иіс дәмсіз, төс қабырға еттерінің майлары
сарғаяды, ақау ... ... ... ... ... ... ... тұздалған өнімдерді тегіс тексереді [6].
Қақтаудың кері әсері
Өнімге зиянды заттардың түсуіне байланысты, сонымен қатар биологиялық
бағалы заттардың ... ... ... ... төмендеуіне алып
келеді. ПАУ-дың ... жағы ... ... ... және басқа да заттардың; формальдегид, метанол, фенол, ацетон және
тағы ... ... ... ... ... қышқылының
жетіспеушілігнен қақталған өнім құндылығы азаяды. Аталған зиянды ... ... ... оның ... қақталған заттарға және жануарларға
биологиялық сынақ жасағандағы нәтижесі арқылы анықталады. Формальдегиддің
жиналуы салдарынан ас ... ... тұз ... ... әсер етеді.
Формальдегид тіпті аз мөлшердегі көлемде (0,001%) – ... ... ... ингибитор болып саналады. Қақталған өнімдерде кейбір органикалық
қышқылдардың болуы кері әсер тетеді. Мысалы: бензой ... ... ... ... ...... ... қышқылдықты
жоғарлатады. Қақталған өнімдердегі кейбір фенолдар адам ағзасынабөгде ... ... ... ... мен санын реттеу керек екендігін анықтайды.
Қақталған шошқа өнімдерінің негізгі ақаулары
Қақталған шошқа өнімдерінде кездесетін ақауларға ... ... ... ... аз ... ... ... жиналған компонеттердің
ағып кетуі, майлармен, ақуыздық дақтар, сажей және басқа да ағаштың
жанған қалдықтарымен ластануар) жатады; ... ... ... ... салфеткамен сүртуге, сонымен қатар аздаған күйген
жағдай болса пышақтың жүзімен қыруға болады.
- Дұрыс ... ... ... сыртқы беті, аздап ашық дақтар
кездеседі (камерада дұрыс ... ... ... ... ... ... ... сақтап, қайта
қақтауға жібереді.
- Су мөлшерінің көбеюі ... ... ... шикіліктін
дәмі); бұл жағдайда өнімді жақсылап кептіру керек.
- Тұз мөлшерінің біршама ... ... ... ... ... ... тыс ... (қатты тұздалған, ұзақ кептірілген
өнімдер); қайта сумен шаюды қамтамасыз ету, беткі қабатын өсімдік
майымен ... ... ... ... иіс (дұрыс жуылмаған ыдыста сақталған жағдайда); өнімді
жақсылап ... ... ... ... санитарлық тазалықты
сақтау.
- Сыртқы бетінде ылғалдылықтың жоғарлауы (дымқыл ыдыстарда ... ... ... сақтау); Өнімдерді тұз ерітіндісінде
малынған сүлгімен сүртіп, жақсылап ... ... ... ... ... ... ... жатады:
1. Аса қақталған өнімедер (Сыртқы бетінің қарайып кетуі, тұяқ дақтары,
етте қышқылтым дәм) – ақау ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, температаура мен ылғалдылық
режимдерінің дұрыс ... ... ... болады.
2. Тері жабындысының әжімденуі, кебуі, еттің ... ... ... ... еттің құрылымының ұсақталып кетуі – бұл
ақаулар шектен тыс ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... сақталу режимі бұзылғанда, салқындатқыштың дұрыс
жұмыс жасамауынан, ыдысқа өнімдердің сыймауынан п.б.
3. Кілегейлену (жабысқақ кілегей, еттің ... ... иісі ... нашарлауы) – бұл зиянкес бактериялардың әсерінен пайда болады
(ахромобактер, псевдомонес), сақтау кезінде температуралық ... ... және ... ... ... ... бұзылады.
4. Аса қышқылдану (дәмі мен майдың қышқылдануы) – қышқылданы ... ... ... әсерінен, қайта ластану салдарынан,
өнімнің дұрыс сақталмауы ... ... ... ауа мен
жарықтын әсерінен бұзылады).
5. Зеңдену – (арнаулы ақ, сұр, сұр-жасыл түсі бар ... ... ... – (өнімнің бұзылуы, шіру барысы өнімнің беткі ...... ... ... ... өнімде өте жағымсыз
иіспен сипатталатын процесс. (аммиак, ... ... ... т.б. ... ... және брак ... ... бірлігін өнім бірлігі деп таниды, барлық
талаптарға сай ... ... ... ... ... деп ... ... бір ғана ақауы бар (қандайда да бір ... ... сай ... ...... ылғи ... ... мынандай түрге бөлінеді:
- Кемшілікті анықтау мүмкіншіліктері – айқын ... ... ... ережелермен, әдістермен және бақылау
әдістерімен ... ... және ... ...... және ... ... ережелерде көрсеткен түрі;
- Ақау көлеміне байланысты – аз мәнді кемшілік, мәнді, критикалық.
Аз мәнді кемшілікке - өнімді нұсқау ... ... ... ... ... ... әсер етпейтін ақаулар.
Мәнді кемшілікке - өнімді нұсқау бойынша қолданған кезде
және сақтау ... ... әсер ... ақауды айтады, бірақ ол
критикалық болып табылмайды.
Критикалық кемшілік – кезінде өнім нұсқау бойынша қолданыла
алмайды.
Тұздықтың ... ... ... ... кейін оның қатерсіздігінен, балғындылық дәрежесінен және
шикізаттың товарлық ... ... ... ... тұздау
өндірісіндегі барлық технологиялық операцияларды, санитариялық-гигиеналық
жағдайларды бақылайды.
Тұздық қоспаларын дұрыс дайындауға, әсіресе ондағы нитрит ... ... ... ... ... ... ... талаптарға сай болуы
тиіс; бөліктің жоғарғы беті ... ... ... ... қажет.
Консистенциясы тығыз, кескен кезде қызғыштан қою қызыл түске дейін біркелкі
боялған, иісі өзіңе тән, бұзылмаған ьолуы тиіс. Дәмі ... ... ... ... Ет ... қалдықтарындағы тұз мөлшері 6-12% дейін,
100г тұзда нитриттер 5мг апау керек, тұздықтың қышқылдылығы 6,0-6,4, ... кем ... ... ... ... сай 10 күн ... ... санитариялық сараптау қызметкерлері тұздықты сақтау кезінде
ай сайын бақылап отыру қажет. Сонымен қоса ... ... ... дәрежесін анықтайды. Ал басқа жерден әкелінген тұздықтың сапасы
бойынша мемлекеттік инспекция сертификатына көңіл ... ... ... ... сыртын қарайды.
Қақталып-пысырылған өнімдерді сақтау
Қақталып-пысырлыған өнімдерді 0-80С ... ... 75±5% ... кескенде 5тәуліктен кем емес, ал
порциялық кескенде 6 ... ... ... кем ... ... ... тиіс. Порциялық үлгіде кескенде үлкен бөлікшелер 100, 200,
250 және 350г ... ... ... ... ... үлгісінде кескенге – ломтик түрінде кеседі.
Аталмыш өнімдерді сауда орындарына сату барысы ... ... ... ... т.б. ... ... бірге босатуға
болады. Окороктардан орама бұлды, терілер, сүйектер, голяшкиларды алып
тастайды. Ал пастромада тек қана ... ... ... Егер ... және қабықшада қандайда бір ақаулар болған жағдайда, кесілген
бөлік жағынан целлюлозаны және т.б. материалдарды жояды.
Буженинаны буып-түю және ... ... ... ... ... салафан мен басқа да
пленкаларды арнаулы материалдардан ҚР Денсаулық сақтау ... ... ... үшін ... ... мен қысқыштар пайдаланылады. Әр
бір қорап бірлігінде міндетті түрде ... ... ... ... өнеркәсіптің аталуы, оның бағынатын орталығы және
товарлық белгісі;
- өнімнің аталуы;
- жасалынған күні;
- сақталу ... ... ... белгісі
Аналогиялық маркілеуді этикеткаға жазып, өнімнің астынғы бөлігіне жазуға
болады.
Бужениналарды ағаш, алюминний және полимер ... ... ... ... ... ... ... рұқсат
етіледі. Ыдыстар бөгде иіс пен зеңденуден таза ... ... Көп ... ... ... ... ... болуы тиіс. Қақпағы болмаған
жағдайда ыдыстарды пергаментпен, ал ... ... ... ... Брутто массасы 40кг аспауы тиіс. Әр жәшіктерге ... ... атау ... Әр түрлі атаулардан тұратын өнімдерді
Тасмалдау маркировкасының ... ... ... ... манипуляциялық
белгі қояды. Онда «тез бұзылатын өнім» және ыдыстың массасы көрсетіледі.
Берілген өнімнің сапасына байланысты маркировканы жәжіктердің тек бір
жағына ғана ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
трафарет немесе ярлық көрсетіледі:
- Дайындап шығарушы өнеркәсіптің ... оның ... ... ... ... мен ... Буып түйілген күні мен жасалған күні;
- Буып-түюшінің нөмірі;
- Буып-түйілетін бірліктердің жалпы саны;
- Нағыз стандарттың белгісі
Сонымен қатар аналогиялық ... әр ... ... ... ... ... және ... ыдыста сақтағандығы жазылады. Сонымен қатар
кейбір жағдайларда көп қолданысқа енетін ыдыстардағы өнімдерге ыдыстарды
маркілемеуге ... ... ... ... ... ... түрде салады (Масса, брутто, ыдыс белгіленбейді).
Қақталып-пысыоырлған шошқа өнімдерінің ассортименті
МЕСТ 18255-85 талабына сәкес «Қақталып пысырылған шошқа ... ... ... ... ... ... келесі
бужениналардың түрлеріне бөледі:
- Жоғары сорттағы пысырылған буженина;
- Жоғары сорттағы ... ... ... көрсетілген бужениналар:
- Жоғары сорттағы пысырылған буженина;
- Жоғары сорттағы ... ... және ... ... және ... көрсеткіштері
бойынша өнімдердің сапасын белгілі бір көрсеткіштермен анықтайды.
2. Өзіңдік зерттеулер
Зертханалық тексеру үшін қақталған шошқа ... ... ... ... 300г ... етіп үлгі ... Егер ... етін
ылғалды және аралас тұздықта дайындаса, онда ет ... ... ... ... ... еті және ... ... етінің ветеринариялық санитариялық сараптау
Балғындылығына байланысты бұл өнімді 3 категорияға бөледі: балғын,
күмәнді және ескі ет.
Шошқа ... ... жағы ... ... кілегейленбеген,
зеңденбеген болуы тиіс. Ақау ретінде: шпикте щетина мен ... ... ... ... ... окороктарының консистенциясы
тығыз, ал пісірілгені болса, берік. Окороктарының беткі ... ...... ... майы ақ ... Иісі ... қақталған шошқа
етіне тән. Тұздығы ... ... және ... окороктарда, ал
қақталған окороктарда өткірлеу.
Сапалы қақталған шошқа өнімдерінде, мысалы; корейка, буженина, ... ... ... талаптарға сай болуы тиіс. Осы өнімдердің ... ... ... ... ... ... жоқ ... білдіреді. Май
грудинка, корейкада беконды сарғыш, қышқыл, дәмі ... ... ... ... Зерттелінген шошқа етінің қорытындысы (тұздалған
ет, қақталып тұздалған ... ... ... ... ... анализге сүйене отырып жасайды. Балғындығына күмән келген
өнімді ... ... ... яғни ет ... тазалап,
қосымша тұздықты қайта жасайды. Бұндай шошқа етін ... ... ... ... және ... зерттеу жүргізіп барып
пайдаланады. Қажет болған жағдайда бактериологиялық зерттеу ... ... 2 ... әр ... ... ... аман қалған лимфа түйіндерін,
тұздық, қажет болған жағдайда түтікше тәрізді сүйектерді жібереді.
Бактериоскопия. Тұздалған ... ... ... ... көру аймағында
жалғыз жарым микробтар, күмәнданса 10-20 таяқшалар мен ... ... ... ... ... ... ... қызғылт түсті, көпіршіксіз,
үлпексіз болады, мөлдір, жағымсыз иісті болмайды. ... ... ... ... қызыл немесе қоңыр түстіболады, көпірген, үлпекті
және ... иісі ... ... Өзіңдік зерттеу әдістері мен материалдары
Шошқаның қақталған өнімдерін дайындау үшін, барлық ... ... ... ... Жас ... ... дайындалған
өнім сапасы жоғары болады. Ұшаны тұздау, бөлу, кептіру және термиялық өндеу
қолданады.
Қақталған шошқа өнімдерін (окорок, буженина, ... ... ... ... ... ... ... түрі мен түсін анықтау. Өнімнің түсін, ... ... ... анықтаймыз. Сапалы қақталған өнімнің сыртқы түсі таза,
көгермеген, кілегейленбеген.
Конситенциясын анықтау үшін жаңа ... ... ... ... ... ... саусақпен қысу арқылы анықтаймыз.
Тұздалған, қақталған шошқа өнімдерінен консистенциясын төмендегідей жолмен
алады:
- өнімнің ең етті деген жерінен ... ... көру ... ... ең етті деген жерінен шетін басып көру арқылы;
- шайнап көру арқылы;
Түсі. Ашық және қоңыр түсті, кескенде ... ... не ... ... ... ақ ... немесе сәл қызыл.
Дәмі. Жағымды, өзіңе тән қақталған хош иісі бар.
Өнімнің иісін анықтау.
Еті қалың жерінен биологиялық терең ... ... ... немесе
шпилкамен, бетін иіскеу арқылы немесе ... ... ... еттерді
анықтаймыз. Егер күмән туса немесе толық көз жеткізу үшін қайнату ... ... ... ... ... ... ... қою қоңыр түсті,
қоймалжың сұйықтық, аздап зең басқан, көгерген, кескенде ет арасында ... ... Сұр, қою ... не ... түстер, консистенциясы өте жұмсақ,
өткір қышқыл не шіріген аммиакты иісті [9].
Зертханалық зерттеу:
1. Бактериологиялық зерттеу. Боялу деңгейі мен ... ... ... Сапалы жұғынды өте әлсіз боялады. Микроорганизмдер көру ... ... ал ... ішкі ... жас жұғынды да мироб денелері жоқ
- Сапасы күмәнді қақталған өнімде жұғынды анық. Өнімнің сыртына ... ... ... ... да 10-20 ... мен ... ... Сапасы нашар болғанда жұғынды өте қою болып боялады, ... ... ... 20 дан артық таяқшалар кездеседі.
2. РН-ты анықтау. Малды сояр ... ... ... ... мөлшеріне
байланысты және фермент белсенділігіне байланысты. Сау малдың еті жетілу
процесі ... ... ... ... сүт ... ... ыдырап,
сутегі иондарының концентрациясы жоғарылап, ал рН шамасы 7,1-7,2 ден 5,5-
5,8 дейін төмендеуге ... ... ... ... ... ... сапасы күмәнді
6,5-6,6, 6,7 ден жоғары сапсы нашар өнім болып саналады.
2. Пероксидазаны анықтау. Пероксидазаның әсерінен ... ... ... ... пайда болып, ол бензидинді тотықтырып оның түсін ... ... ... ... дейін өзгертеді. Сапасы жақсы өнімнің түсі
көк жасыл түстен қоңыр түске дейін. Ауру және жанталысып өлген ... ... Ұшпа май ... ... Бұл әдіс етті ... ... ұшпа май ... бөліп алуға және олардың мөлшерін
калидің судағы тотығы дистилятын титрлеуге негізделген. ... ... 4 – млг, ...... ... ... етте – 9млг ... Неслер-Эббер бойынша аммиакты анықтау. ... 1мл ... ... ... ... ... ... ішіне басы
иілген шыны таяқшамен зерттелетін өнімді саламыз. Пробиркаға салғанда
1см ара қашықтықты сақтау керек. Егер зерттелген ... газ ... ... онда ... ақ бұлт тәрізді шатыр пайда болады.
Егер жоқ болса сапалы өнім.
5. Ас ... ... ... Анализге дайындамас бұрын сынаманы ет
тартқышта екі қайтара ... ... Оның ... ... ... болуы тиіс. Содан кейін жақсылап мұқият аралсастырады.
Ұсақталған сынаманы екіге бөледі; бір бөлігін ... ... шыны ... салып тоңазытқышта зерттеу ... ... Ас ... ... Мор ... ... анықтау.
5г ұсақ кесілген сынамаға 100мл дистилденген су құяды да, 40мин кейін
етті қағаз сүзгімен сүзіп алады. Колбаға ... 10мл ... ... ... 10 ... хром ... калий тамызып, азот қышқылды
күміспен қоңыр қызыл түске енгенше титрлейміз. ... ... ... күміс мөлшері тұздалған өнімнің пайыздық құрамына тең
болады [10].
Шикілей қақталған өнімде; окорок 6% жоғары емес, қақталып пысырылған ... ... 8% тұз ... ... ... ... ... және қорытындысы
Қақталған шпик
Сыртқы түрі. Сыртқы беті таза, еттің және шпик ... ... ... ... шеттері бір келкі кесілген.
Пішіні. Сопақ, домалақ
Консистенция. Тығыз, берік
Кескендегі түрі. Бұлшық ет тіні ашық сұр немесе әлсіз қызғылт түстес. Шпик
түсі ақ ... ... ... ... мен ... ... және қуырылған шошқа етіне ұқсас, бөгде дәмсіз
және иіссіз.
Тері асты қабатының тік кескендегі ... см. ... ... ... ... кг. ... ... массалық үлесі - 2,0 %
- Бактериологиялық ... ... ... өте ... ... көру ... 1-2 ... ал өнімнің ішкі қабатында
жас жұғынды да мироб денелері жоқ
РН-ты анықтау. Санитариялық бағасы; Сапалы қақталған өнім рН ... ... Өнім ... ... түсі көк жасыл түстен қоңыр түске
дейін.
Ұшпа май қышқылдарын анықтау. Сапасы жақсы, өнімде 4 – млг
Неслер-Эббер бойынша аммиакты ... ... ... газ ... жоқ, ... ... ақ бұлт тәрізді шатыр пайда болған жоқ.
Ас тұзының мөлшерін анықтау. қақталған буженинада 8% тұз мөлшері бар, ... ... ... ... ... ... Теріде – сыртқы қабаттары жақсы қақталған, таза, құрғақ,
ластанған дақтары жоқ, ... шпик пен ет ... ал ... ... ... ... ілуге арналған жіп
рұқсат етіледі.
Пішіні. Цилиндр тәрізді немесе домаланған, аяққа қарай тарыла бастайды,
Консистенция. Тығыз
Кескен кездегі түрі. ... ет ... ... қызғылт түсті, сұр
дақтары байқалмайды, майдың түсі ақ және қызғылт ... бар. ... мен ... ... анық иісі шығады. Ветчинаның дәміне ұқсас,
бөгде иіс пен дімсіз.
Шпикті ... ... тері асты ... см. ... ... ... бірлігі, кг. 1,5
Массалық үлесі ылғалдылықтыкі, %. Нормаланбаған.
Тасмалдау үшін: -
Астұзының мөлшері. 4,0
Натрий ... ... ... ... ... ... өте ... боялды.
Микроорганизмдер көру аймағында 1-2 микробтар, ал өнімнің ішкі ... ... да ... ... ... ... Санитариялық бағасы; Сапалы қақталған өнім рН көрсеткіші
5,8-6,4
Пероксидазаны анықтау. Өнім сапасы ... түсі көк ... ... қоңыр түске
дейін.
Ұшпа май қышқылдарын анықтау. Сапасы жақсы, өнімде 4 – млг
Неслер-Эббер бойынша аммиакты анықтау. ... ... газ ... жоқ, себебі пробиркада ақ бұлт тәрізді шатыр пайда болған жоқ.
Ас тұзының мөлшерін ... ... ... 7,8% тұз мөлшері бар, бұл
қалыпты сапалы өнімге жатқызылады.
Қақталған окорок
Сыртқы түрі. Окорок ... ... ...... ... ... таза, құрғақ, ластанған дақтары жоқ, зеңсіз, шпик пен ... ... ал ... ... ... Аонаулы
ілуге арналған жіп рұқсат етіледі.
Пішіні. Тамбовский окоргы – ... ... ... буындарынан
ажыратылған, бірақ табан сүйегі төмпешігімен бірге қалдырылады.
Воронежский – ұшбұрышты, тегіс, аяқтары білезік сүйегінен ажыратылған.
Консистенция. Тығыз
Кескен кездегі түрі. ... ет ... ... ... түсті, сұр
дақтары байқалмайды, майдың түсі ақ және қызғылт дақтары бар. Сарғыштану
байқалмайды.
Дәмі мен иісі. Қақталғанның анық иісі ... ... ... ... иіс пен ... ... кескендегі тері асты қабаты, см. ... ... ... ... ... ... кг. ... үлесі ылғалдылықтыкі, %. Нормаланбаған.
Тасмалдау үшін: 65,0-61,0
Астұзының мөлшері. 5,0-5,0
Натрий нитриті. 0,005-0,005
- ... ... ... ... өте ... ... көру ... 1-2 микробтар, ал өнімнің ішкі қабатында
жас жұғынды да мироб денелері жоқ
РН-ты анықтау. Санитариялық бағасы; ... ... өнім рН ... ... Өнім ... ... түсі көк жасыл түстен қоңыр түске
дейін.
Ұшпа май қышқылдарын анықтау. Сапасы жақсы, ... 4 – ... ... ... анықтау. зерттелген өнімде газ тәрізді
аммиак жоқ, себебі пробиркада ақ бұлт тәрізді шатыр пайда болған ... ... ... ... ... ... ... окорок 6% жоғары
емес.
Қорытынды
Ветеринарияның алдында тұрған ең негізгі міндет – малшаруашылығының
ветеринарлық тазалығын сақтау, адамдардың ... мал мен ... ... ... жоғары сапалы ауылшаруашылық өнімдерін өндіру және
территорияны малдардың аса қауіпті ... ... ... ... ... шошқа өнімдерінде, мысалы; корейка, буженина, окорок
осы аталған көрсеткіштер талаптарға сай ... ... Осы ... ... болмасын ақаулары болса, өнімнің сапасы жоқ екендігін білдіреді. ... ... ... ... ... дәмі жағымсыз болыпкеледі.
Сапалы шошқа қабырғаларының корейка, мойын еттерінің және
сүбелерінің ... ... ... Осы ... ... ... ... өнімдердің сапасының төмен болғаны. Тұздалған,
қақталған, ... ... ... ... басады, тіпті бұлшық еттерінің
арасына енеді. Бекондық жартылай ұшасы шырыштанып кетеді, әсіресе ол ... ... ... жиі ... Еттің сүйекке жабысқан жері
көгереді, иістенеді. ... ащы иіс ... төс ... ... ... ақау ... да біз аурудан таза, сапасы жоғар және ... ... ... қақталған өнімдерді жасау үшін ветеринария ... ... ... ... ... « ... ... экспертиза сосновыми
технологии переработки продуктов ... ... ... ... ... мяса и ... качество и
безопасность» 2005г.
3.В. А.Макаров «Практикум по ... ... ... ... ... продуктов животноводства» Москва ВО
«Агропромиздат» 1987.
4.А.А.Поляков ... ... ... ... ... А.Д. Тритикова «Организация и экономика ветеринарного дела» М-1987
6. Қ.Б. Бияшев, Ш.Ж. Тұрсынқұлов «Ветеринарлық істі ұйымдастыру» Алматы-
1999
7. Б.С. ... ... ... продуктов животного и
растительного происхождения » 2001 г.
8. Житенко П.В., Боровков М.Ф., Макаров В.А., Репин В.М., ... ... ... ... ... Г.В. ... и ... занятия по ветеринарно-
санитарной экспертизе. М.: Гос. Издат.с.-х. ... 1960. 240 ... ... желісі
11. Т.Төлеуғали, С.Қырықбайұлы «Мал дәрігерлік сараптау және ... ... ... мен ... негіздері».
12. Руководство по ... ... и ... мяса и ... ... М.: РИФ ... 1994г. 607
с.

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аналық шошқаны азықтандыру20 бет
Шошқа гигиенасы туралы мәлімет9 бет
Шошқаларды ұстаудың жүйелері24 бет
Шошқаның гигиенасы жайлы ақпарат9 бет
Шошқаның гигиенасы жайлы мәлімет9 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы"5 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет
Ірі қара мал гигиенасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь