Қарасанмен ауырған мал еті

1 КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2 ӘДЕБИ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
3 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 Қарасанмен ауырған мал етінің химиялық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
3.2 Сояр алдындағы диагностикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
3.3 Сойғаннан кейінгі диагностикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
3.4 Қарасан деп диагноз қойылғанда берілетін санитарлық баға ... ... ... ... ...13
3.5 Дезинфекция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
4. ӨЗІНДІК ЗЕРТТЕУ
4.1 Зерттеу әдістері мен материалдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
4.2 Зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
5 ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
6. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Жоғарғы дәрежеде дамыған ауыл шаруашылығы - халықтың әлеуметтік деңгейінің ары қарай дамуына, яғни жоғарылауына қажетті бірден - бір жағдай болып табылады.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030" стратегиялық бағдарламасында ауыл шаруашылығының экономикасы көтерілуі үшін несиелер бөлінсін делінген және агроөнеркәсіп кешені мен ауылдық аумақтар дамытуды мемлекеттік реттеу туралы заң қабылдау қажеттігі айтылған. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы шикізатін өндіру мен өңдеу саласында кластрлік бастамашылықты іске асыру арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға айрықша назар аудару қажеттігі атап көрсетілген.
Ауылшаруашылық өндірісінің ең басты тапсырмасы - ол өнеркәсіпті шикізатпен және халықтың қажеттіліктерін толық қанағаттандыру мақсатында тұрақты түрде мал шаруашылығы өнімдерін өндіретін өнеркәсіптерді құрып, оның ары қарай өсіп - өркендеуін қамтамасыз ету.
Қазақстанда, әсіресе, оның шығысында мал шаруашылығы - ауыл шаруашылығы өндірісінің жетекші саласы болып табылады. Соған орай қой шаруашылығы қазіргі кезде жетекші орынды алып отыр.
Дегенмен, қойлардың асыл тұқымдық генофондын сақтауда, мал басының санын арттыруда, қойлардың жергілікті тұқымдарының жүн және ет сапасын жақсартуда, яғни жалпы өнімділігін арттыруда мемлекеттік деңгейде жақсы нәтижелерге жеткен. Бұл мәселелерді шешу тек, селекциялық - тұқымдық жұмыстарын жақсартумен қоса, көптеген аурулардың алдын алуына, жоғарғы, қазіргі технологиялық жабдықтармен қамтылуына және дені сау мал тобын құруына да байланысты.
Инфекциялық ауруларға жұғымталдық қасиеті тән болуына орай, олар жылдам тарап, мал басының сақталуына, олардан алынатын өнімнің мөлшері мен сапасын төмендетіп қана қоймай, адам өміріне қауіп төндіреді. Шекаралас мемлекеттер арасындағы экономикалық импорттық-экспорттық қатынас түрлерінің нығаюы инфекциялық аурулардыңтарауының алғы шарттарының бірі.
1. Сайдулдин. Т.С Ветеринарлық індеттану, - Алматы 1999 ж, -б.120
2. Дюсембаев С.Т. Ветеринариялық - санитариялық сараптау. Алматы 2013ж, б.517-523.
3. Макарова В.А. Практикум по ветеринарно–санитарной экспертизе с основами технологии продуктов животноводства, - Москва: Агропромиздат, 1987 г, -б67
4. Нұрғалиев Б.Е. Мал және құс өнімдерін ветеринариялық - санитариялық сараптау. Алматы 2011 ж, б.
5. Сенченко Б. С. «Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов животного и растительного происхождения». Ростов на Дону, 2001 г.с. 356-366.
6. 4.Макаров В. А. «Ветеринарно-санитарная экспертиза с основами технологии переработки продуктов животноводства». Москва, 1991 г.с. 463.
7. 5.Макаров В.А. «Практикум по ветсанэкспертизе» М.-1987г.с. 42-49.
8. Әмірбек. Е Жануарлар ауруының клиникалық диагностикасы, - Алматы,2006 –б.70
9. Ілиясов Б.КАлғашқы ветеринарлық жәрдем, - Алматы , 2001.-б86
10. Қасымов Е.И., Індеттану және инфекциялық аурулар ветеринария – санитария негіздерімен, -Алматы, 2006ж.-б79
11. Горегляд Х.С. Ветеринарно–санитарная экспертиза с основами технологии переработки продуктов животноводства, -Москва: Колос, 1981 г, -б.120
        
        Жоспар:
1 КІРІСПЕ................................................................................................................3
2 ӘДЕБИ ШОЛУ......................................................................................................5
3 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 Қарасанмен ауырған мал етінің химиялық құрамы.........................................10
3.2 Сояр ... ... ... ... диагностикасы.................................................................13
3.4 Қарасан деп диагноз қойылғанда берілетін санитарлық ... ... ... ... ... әдістері мен материалдары................................................................15
4.2 Зерттеу нәтижелері..........................................................................................24
5 ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................25
6. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................................26
2929890600075
1 КІРІСПЕ.
Жоғарғы дәрежеде дамыған ауыл шаруашылығы - халықтың ... ... ары ... ... яғни ... ... ... - бір жағдай болып табылады.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030" стратегиялық бағдарламасында ауыл шаруашылығының экономикасы көтерілуі үшін несиелер ... ... және ... кешені мен ауылдық аумақтар дамытуды мемлекеттік реттеу туралы заң қабылдау қажеттігі айтылған. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы шикізатін өндіру мен ... ... ... бастамашылықты іске асыру арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға айрықша назар аудару ... атап ... ... ... ең ... ... - ол ... шикізатпен және халықтың қажеттіліктерін толық қанағаттандыру мақсатында тұрақты түрде мал шаруашылығы ... ... ... ... оның ары ... өсіп - ... қамтамасыз ету.
Қазақстанда, әсіресе, оның шығысында мал шаруашылығы - ауыл шаруашылығы өндірісінің жетекші саласы болып табылады. ... орай қой ... ... ... ... ... алып отыр.
Дегенмен, қойлардың асыл тұқымдық генофондын сақтауда, мал басының ... ... ... ... ... жүн және ет ... жақсартуда, яғни жалпы өнімділігін арттыруда мемлекеттік деңгейде жақсы нәтижелерге жеткен. Бұл мәселелерді шешу тек, селекциялық - тұқымдық жұмыстарын жақсартумен қоса, ... ... ... ... ... ... технологиялық жабдықтармен қамтылуына және дені сау мал тобын құруына да байланысты.
Инфекциялық ауруларға жұғымталдық қасиеті тән ... ... олар ... ... мал ... ... ... алынатын өнімнің мөлшері мен сапасын төмендетіп қана қоймай, адам өміріне қауіп төндіреді. Шекаралас ... ... ... ... ... ... нығаюы инфекциялық аурулардың тарауының алғы шарттарының бірі.
Республика территориясында әртүрлі инфекциялық аурулардың пайда болуы еліміздің табиғи, метеорологиялық, географиялық және басқа да ... ... ... Аса ... инфекциялық аурулардың тарауына сауда-саттық, туристтік және басқа байланыстар мен транспорттық қатынас түрлері ... ... ... ... жануар, құстар мен адам арасында тарауының қауіпті факторлары болып табылады.
Жыл сайын дүниежүзіндегі мемлекеттерде тіркелген инфекциялықаурулардан ... ... мен ... экономикалық зиянорасан зор және әлеуметтік қауіп айтарлықтай. Жұғымтал ауруларда жүргізілетін ... ... ... да қоздырушыны уақытында анықтау және оған қарсы ... ... ... және олар ... қызметтің негізгі міндеті болып табылады. Осындай кешенді жүйенің бір бөлігінен қате кеткен жағдайда, ол түгіл технологияның бұзылуына әкеліп ... ... ... ... ... және сапасы негізінен сол өнім беретін малдардың денсаулығына тікелей байланысты. Сондықтан да еліміздің мал дәрігерлерінің қызметінің ... ... ... жүйелі түрде ұйымдастыру, мал шығынын азайту міндеттері тұр.
2 ... ШОЛУ ... ... ... ... ... - жіті ... жұғымтал емес, бұлшық еггердің басып көргенде сықырлайтын қа- бынуы арқылы ерекшелеңетін жұқпалы ... ... ... ерте ... белгілі, бірақ, оны ұзақ уақыт топалаңмен шатастырып келді. 1870 ж Ф. Шабер бұл екі ... ... ... ... ... ... ажыратты. Қоздырушысын 1887 ж. С. Арлуән мен Ж. ... ... 1925 ж ... нен ... ... ұсынды. Ауру бүкіл дүниежүзінде байқалды.
Қоздырушысы - Clostridium сһаиvoei - түзу, аздап иілген ... ... 2-8 мкм. ... ... ... жеке дара немесе қосар- ланып орңаласады, қозгалады, жаңа өсіндіде грамоң, есқірген ... ... ... ... мен сыртқы ортада микробтың ор гаеында, болмаса шеткері- рек орналасқан, оның диаметрінен үлкен ... ... ... ... Қоз- ... табигатта кең тараған, топырақта, көңде, түбі лай су қоймала- рында кездеседі. Дені сау сиыр, қой, жылқы, т.б. жануарлардың ішектерінің ішіндегісінен ... ... ... ... - ... ... микроб. Қан, бауыр, ми қосылган қо- ректік орталарда (Китт-Тароцци, Хоттингер ... ... ... сының өн- бойындагы соматикалық О-антигені осы микроб түрінің барлық өкілдеріне ортақ. Жіпшелеріндегі Н-антигені ... ... және ... ... ... ... ... споралары аса төзімді келеді. Олар топырақта, суда бір- неше жыл, шіри бастаган етте, көңде 6 айга ... ... Тура ... күн ... 24 саг., ... 2 сағ., ... 30-40 мин. өлтіреді. Ең сенімді дез- инфектант - 4% формальдегид ... ... ... негізінен 3 айдан 4 жас аралығын- дағы сиыр малы, сирегірек қой, ешкі, бұлан мен бұғы ауырады. Жас төл колостральдік ... ал сақа мал ... ... ... нен ... ... Негізінен қоңды, бұлшық еттерінде гликоген мол жас жа- нуарлар ауырады. Түйе мен ... ... ... ... ... жануарлардың ішінде теңіз тышқаны аса сезімтал.
Инфекция қоздырушысының бастауы - ... ... ал ... ... ауру қоздырушысының спораларымен ластанған топырақ, жем- шөп, жайылым, батпақты, ағыны жоқ су көздері жатады.
Ауру алиментарлық жолмен және зақымданған тері ... ... ... ... ... ... кілегейлі қабыгының бүлінуі, ішек-қарынның қабынуы, кейбір гельминтоз аурулары жагдай жасайды. Қой- ларға негізінен тері арқылы, қырыққан ... ... ... ... ... ... ... Сөйткенмен де бордақылау кешендерінде шағын індеттік тұтану ретінде байқалады. 1-2 апта ішінде ондаған мал ауырады. Өлім ... ... ... 80% ... ... ... кез ... мезгілінде кездескенімен, жазғы, күзгі мау- сымдығы айқын сезіледі. Көптеген өлкелерде қарасанның ең көп байқалатын ... - ... Бүл ... ... ... ... ... тікенек- тенеді, егін орылып, аңызга мал жайылады. Тамырлы мал азығын жинап алған жерге мал ... ... бәрі ... ... ... жағ- дай ... Сондықтан да қарасан топырақ инфекциялары тобына жатады.
Қарасан кез келген аймақта кездеседі. Аурудың белгілі бір ... ... мен, ... ... ... ... байланысы жоқ.
Дерттенуі. Ішек-қарын немесе зақымданган тері арқылы микроб қанға өтіп, бүкіл денеге жайылады да, гликогені мол ... етті ... ... ... Клостридиялар оттегі аз, зақымданған жерлерде тез өсіп-өнеді. Оның нәтижесінде токсиндер мен агрессиндер бөлінеді. Фагоцитоз тежеліп, ұсақ қан ... ... ... ... газ бөлініп шыгады. Бұның нәтижесінде зақымданган телім домбығып, басып көргенде сықыр- лайтын дыбыс шығарады. Токсиндер мен ыдыраған ұлпаның өнімдері қанға ... ... ... ... Бұдан барып дененің ыстығы жоғарылап, жүректің, ішкі агзалардың, әсіресе, бауырдың қызметі бұзылады да, аурудың ақыры өлімге соқтырады.
Клиникалық белгілері. ... ауру ... ... да, жіті осы ... тән карбункулезді түрде өтеді. Жекелеген жануарларда кәдімгідей емес үзілмелі түрде өтуі мүмкі. Өте жіті қагынган түрі де байқалады.
Дененің ... ... ... көтерілуімен басталып, дененің бұлшық еті мол тұстарында (сан, сауыр, мойын, әуке), кейде ауызда, аңқада, тез үлкейетін (8-10 сагатта) ісік пайда ... Ісік ... ... ыстық болады, ауырсынады, басып көргенде сықырлайды, тықылдатқанда (перкуссия) тимпаниялық дыбыс береді. Кейіннен ісік ... ... ... Ол ... ... ... түске енеді. Маңындағы сөл түйінері ұлгаяды. Карбункулалар санында, сауырында, жауырынында болганда мал ақсайды. Дерт ... ... тіл ... ... ... ... болған процесті құлақтың түбін басып көргенде шығатын дыбыс арқылы аңгаруға болады. Тереңде орналасқан бұлшық еттердің ... ... ... ғана ... ... ... жануардың жалпы күйі нашарлайды. Ауырған мал күйзеліп, жемшөпке қарамайды. Тынысы жиілеп, жүрек ырғағы бұзылып (минутына 100-120), қан тамыры ... ... Өлер ... ... температурасы қалыптан төмендейді. Әдетте ауырған мал 1-2 күнде, кейде 3-10 күнде өледі.
Кейбір жануарларда, әсіресе, кәрі малда, ауру кәдімгідей емес үзілмелі ... ... ... ... ... ... ... нашарлап, сәл күйзеліп, кейбір бұлшық еттерін басып көргенде домбығу білінбесе де ауыр- сынады. ... ... 3-5 ... ... ... жіті өтуі біршама сирек, әдетте 3 айлық бұзауларда кездеседі. Ауру қағынған түрде, дененің ... ... ... арқылы карбунку- ласыз байқалады да, 6-12 сағ. ішінде өліммен аяқталады.
Қойда қарасан ... ... ... ... ... ... ... ауызынан көбік ағып, тісін шықырлатады, іші кеуіп, жүнсіз тықыр жерлері қоңыр-сарғыл гганып дымданады (қанды тер ... Ауру өте жіті ... ... (6-24) ... ... 2-3 ... өліммен бітеді.
Патологоанатомиялық өзгерістері. Егер қарасанға балау тірі кезінде қойылса, қоздырушыны таратпау үшін өлексені сою+-а болмайды. Өлексе ... ... ... жатады. Табиғи тесіктерінен қанды сұйық ағады. Тері асты шелі мен зақымданған бұлшық еттері қанталайды. Ондай ... ... ... түсі қара ... ғаз ... ... күйғен қоңырсық иіс сезіледі. Маңындағы сөл түйіндері ұлғайып, тілгенде қара-қошқыл түсті, қанталаған ошақтары болады. Қан қара-қошқылданып ұйиды. Көкірек және ... ... ... ... ... түс- ті ... сұйық іркіледі. Өкпесі домбығып, қанға толады. Көк бауыр ісініп, болбырайды. Бауыры ... ... ... пайда болып, газ көпір- шіктері байқалады. Мұндай өзгерістер бүйректерінде де кездеседі. Сірі қабық- тары әдетте қабынып, ... ... ... ... ... ... ... бірдей бола бермейді, ал кәдімгідей емес түрінде оншама біліне қоймауы да мүмкін.
Ажыратып балау. Қарасанды ең ... ... ... ... және ... ... ажырату керек. Топалаң кезінде карбункула басқанда сықырламайды. Топалаңның қоздырушысы патматериалдан алынған жағындыда ұшы шорт кесілген, сыртында ... ... ... ... ... ... ... әдетте жарақаттан кейін байқалады. Түпкілікті диагноз тек бактериологиялық зерттеудің нәтижесінде қойылады.
Алдын алу ... ... ... үшін ... ... ... су көздерінен суаруға, сазды жайылымдарға жаюға, топырақпен былганган жемшөп беруге болмайды. Ферма мен ... ... ... ... ... ... жасап, жа- нуарларды жарақаттанудан сақтау керек.
Сау емес шаруашылықтарда сиыр малын 3 айдан 4 жасқа ... ара- ... ... 6 ... ... ... егу ... Әдетте жайылымға шығар ал- дында егеді. Егер жаиылым маусымы ұзақ болса 6 аидан соң ... ... ... жиі ... жерде бұзауларды 2 рет 3 және 6 айлығында егеді.
Қарасан шыққан шаруашылыққа карантин қойылады. ... ... жа- ... ... мал ... жемшөпті басқа шаруашылыққа әкетуге тыйым салынады. Ауырган және ... ... ... ... Қал- ... түелдей вакцинамен егеді. Ауырған малды лажсыз союға, еті мен сүтін пайдалануға болмайды. Өлексені терісімен бірге, көң мен жемшөптің ... ... ... ... мен мал тұратын ауланы механикалық тазалаудан кейін дезинфекциялайды. Агымдағы дезинфекцияны әрбір.. ауру мал бөлінгеннен кейін 3 ... ... ... ... ... күн ... ... Дезинфекция 4% формальдегид, 10% күйдіргіш натрий, 5% белсенді хлоры бар ... ... ... ... 200 ... 1 кг ... әк ... зарарсыздандырады.
Ауру мал жанасқан жемшөпті жылқыға немесе қарасанға егілген сиыр- ларға еккеннен кейін 16 күн ... соң ... ... ... ауру мал ... ... ... кейін 14 күн өткен соң қортынды дезинфекциядан кейін алынады.
Қасапханада ... ... ... ... ... ... ;мен терісін қоса утиль зауытына жібереді немесе өртейді. Қасапхананы, құрал- жабдықтарды дезинфекциялайды.
3 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 Қарасанмен ауырған мал етінің химиялық ... ... ... ... етінде күрделі биохимиялық үрдістержүреді, бұл үрдістер жиынтығы еттің ... ... ... ... ... дәміне әсер етеді. Сондықтан, малдардың сойысөнімдерін ветеринариялық-санитариялық сараптау және бағалау кезінде еттіңфизико-химиялық көрсеткіштерін зерттеу, сондай-ақ, сау және ауру ... ... ... талдау нәтижелерін салыстыра бағалау қажеттігітуындайды.
Әртүрлі биологиялық үрдістерде сутектік иондар ерекше орын алады. Сутектік иондар концентрациясы организмнің ішкі ... ... ... яғни ... ... ... мен ұлпалардажүретін биохимиялық үрдістер сутектік иондардың мөлшеріне байланысты.Еттің рН мөлшері, малды сойған кездегі көмірсулардың ... ... ... ... белсенділігіне, малды сояр алдындағыжай-күйіне байланысты. Жаңа сойылған мал еттің рН мөлшері әлсіз сілтіліболады. Малды сойғаннан кейін, сау мал етінің ферменттелу ... ... ... ... ... ... реакцияға қарай күртөзгереді.
Зерттеулерде малдардың етін 24 сағаттан ... ... ... ... мәні ... ... ... бар кезде сутек тотығы бензидинді тотықтандырады. Соның нәтижесінде парахиноидимид түзіледі, ол реакция барысында, көк-жасыл түс беріп, біраз уақыт ... соң ... ... айналады. Бұл реакция барысында пероксидазаның белсенділі маңызды болып табылады. Сау мал ... ... ... ... ал ауру малдан алынған етте пероксидазаның белсенділігі едәуір төмендейді. Пероксидаза реакциясын қойған кезде, сау сиырлардың етінен алынған сүзінді көк-жасыл түсті ... ... ... ... соң ... (пероксидазаға оң реакция берді) түске айналды. Ауру сиырлардан алынған ... ... ... ... ... теріс нәтиже берді). Ауыр өтетін ауруларда, мал тірі кезінде ... ... ... ... аралық өнімдері жинақталады (полипептидтер, пептидтер т.б.). Формол реакциясының мәні осы ... ... ... ... ... ... ... кезде ауру және сау сиыр етінен даярланған сүзіндіге 1 мл бейтарап формалин қосқан кезде, сау мал етінен ... ... ... ал ... ... ... алынған сынамалар күңгірт түсті, ішінде ұсақ жапырақшалар болды. Амин қышқылдарының дезаминденуі бұлшықетте май қышқылдарының жинақталуына әкеледі. Олардың бірқатары ұшпалы ... ... ... капрон және т.б.) болып табылады. Олардың жинақталуы еттің иістенуіне әкеліп соқтырады. ... май ... ... ... үшін (ҰМҚ) су буымен ажыратуға арналған пробиркада талдау жүргізілді. Сау сиырлардан алынған етті зерттеу нәтижесінде, 3,57 мг ұшпалы органикалық қышқылдар ... ол ... ... ... ... зақымданған жануарлардан алынған ет сынамасында ұшпалы май ... ... 4,62 мг және 4,33 ... яғни ... балаусалығыкүдікті. Етте аммиак тұздарының жинақталуы еттің бұзылғандығын көрсетеді.Несслер ерітіндісімен аммиакты анықтау, аммоний ионының сілті ортадаортада сынап-йодты калиймен (Несслер ерітіндісі) әрекеттесуі ... ... ... Сойылғанына 24 сағат өткеннен кейін тәжірибе және бақылау топтарындағы сиырлар етінен даярланған сынамаларда аммиактың бар-жоғын Несслер ерітіндісімен ... ... ... ... ... сынамасы лайланды, ал сау малдар еті сынамасы ашық-сары түсті, мөлдір болды.
Еттегі ақуыздың алғашқы ыдырауын байқататын 5%-дық күкіртқышқылды ... ... ... ... ... тәжірибеліктоптардағы сиырлар етінің сынамасында, сорпа бұлыңғыр тартып, үлпектертұнбаға шөкті. Реакция қорытындысы бойынша қарасанға шалдыққансиыр еті сапасыз деп есептеледі. Ет ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтаудың маңызы өте жоғары. Еттің химиялық құрамын зерттеу, оны ... ... ... мүмкіндік береді. Сиыр етінің биологиялық тұрғыдан тағамдық құндылығы, қуаттылығы, малдың жасына, жынысына және азықтандырылуына ... ... ... ... болатын әртүрлі патологиялық үрдістер еттің құрамына әсер етуі мүмкін.
3.2 Сояр ... ... ауру ... басталады да, жіті осы ауруға тән карбункулезді түрде өтеді. ... ... ... емес ... ... өтуі ... Өте жіті ... түрі де байқалады.
Дененің ыстыгы 41-42°С дейін көтерілуімен басталып, дененің бұлшық еті мол ... (сан, ... ... ... ... ауызда, аңқада, тез үлкейетін (8-10 сагатта) ісік пайда болады. Ісік бастапқыда тығыз, ыстық болады, ауырсынады, басып ... ... ... ... ... дыбыс береді. Кейіннен ісік суынып, сезімталдыгы басылады. Ол ... ... ... ... ... Маңындағы сөл түйінері ұлгаяды. Карбункулалар санында, сауырында, жауырынында болганда мал ақсайды. Дерт ауызда ... тіл ... ... ... ... болған процесті құлақтың түбін басып көргенде шығатын дыбыс арқылы аңгаруға болады. ... ... ... ... ... ... сойғанда ғана байқалады.
Инфекциялық процесс өрбігенде жануардың жалпы күйі нашарлайды. Ауырған мал күйзеліп, жемшөпке ... ... ... ... ... бұзылып (минутына 100-120), қан тамыры толымсыз соғады. Өлер алдында дененің температурасы қалыптан төмендейді. Әдетте ауырған мал 1-2 күнде, кейде 3-10 ... ... ... ... кәрі ... ауру ... емес ... түрде байқалуы мүмкін. Ондай жағдайда жануардың тәбеті нашарлап, сәл күйзеліп, кейбір бұлшық еттерін басып көргенде домбығу ... де ... ... ... жагдайда 3-5 күнде жазылып кетеді.
Аса жіті өтуі біршама сирек, әдетте 3 ... ... ... Ауру қағынған түрде, дененің қызынуы, қатты күйзеліс арқылы карбунку- ласыз байқалады да, 6-12 сағ. ішінде өліммен аяқталады.
Қойда қарасан сиырдағыдай өткенімен, ... ... ... байқалмайды. Малдың ауызынан көбік ағып, тісін шықырлатады, іші кеуіп, жүнсіз тықыр жерлері ... ... ... ... тер шығады). Ауру өте жіті өтіп, бірнеше (6-24) сағатта, ... 2-3 ... ... ... ... ... ...
Егер қарасанға балау тірі кезінде қойылса, қоздырушыны таратпау үшін өлексені сою+-а ... ... ... ... ... ... Табиғи тесіктерінен қанды сұйық ағады. Тері асты шелі мен зақымданған бұлшық еттері қанталайды. ... ... ... тілгенде түсі қара қошқылданып, ғаз көпіршіктері көрінеді, күйғен ... иіс ... ... сөл ... ұлғайып, тілгенде қара-қошқыл түсті, қанталаған ошақтары болады. Қан ... ... ... және ... ... ... ... қызыл-сарғыш түс- ті күңгірт сұйық іркіледі. Өкпесі домбығып, қанға толады. Көк ... ... ... ... ұлғайып, өліеттенген телімдер пайда болып, газ көпір- ... ... ... ... ... де ... Сірі қабық- тары әдетте қабынып, фибрин қапшықтары пайда ... ... ... үнемі бірдей бола бермейді, ал кәдімгідей емес түрінде оншама біліне қоймауы да мүмкін.
3.4 Қарасан деп диагноз қойылғанда ... ... ... ... спорасының төзімділігін ескере отырып, және ауру малдың етінің органолептикалық қасиетінің нашарлығына орай ... деп ... ... ... ... ... салынады. Егер де ауру сойғаннан кейін анықталса, онда ... ... ... мен ұша ... ... ... ... Ұшамен жанасқан барлық қосымша заттар өртеліп, құрал-жабдықтар залалсыздандырылады.
Қарасанмен ауырған мал ... 30 ... ... ...
3.5 ... ... емес ... сиыр малын 3 айдан 4 жасқа дейінгі ара- лықта, қойды 6 айдан жоғары жаста егу қажет. Әдетте жайылымға шығар ал- ... ... Егер ... маусымы ұзақ болса 6 аидан соң қаиталап егеді. Қарасан жиі байқалатын жерде бұзауларды 2 рет 3 және 6 айлығында ... ... ... ... қойылады. Ауруғу бейім жа- нуарларды, ауырган мал жанасқан жемшөпті ... ... ... тыйым салынады. Ауырган және күдікті малдарды оқшаулап, емдейді. Қал- гандарын түелдей вакцинамен егеді. Ауырған малды ... ... еті мен ... ... болмайды. Өлексені терісімен бірге, көң мен жемшөптің қалдыгын жағып, өртейді. Қора-жай мен мал ... ... ... ... ... дезинфекциялайды. Агымдағы дезинфекцияны әрбір.. ауру мал бөлінгеннен кейін 3 ... ... ... ... ... күн ... дезинфекцияланады. Дезинфекция 4% формальдегид, 10% күйдіргіш натрий, 5% белсенді хлоры бар хлорлы әкпен жасалынады. Садыраны 200 ... 1 кг ... әк ... зарарсыздандырады.
Ауру мал жанасқан жемшөпті жылқыға немесе қарасанға егілген сиыр- ларға еккеннен кейін 16 күн өткен соң ... ... ... ауру мал ... ... ... кейін 14 күн өткен соң қортынды дезинфекциядан кейін алынады.
4. Өзіндік зерттеулер.
4.1 Ірі қара мал етінің сапасын сараптау
Ірі қара еті ... ... ... ... ... ... ... факультетінің, Ветеринариялық санитария кафедрасының зертханасында зерттедім.
4.1.1 Ірі қара мал етін ... ... ... және ... өңдеу цехына қабылдайтын мал еттері, саны және сапасына байланысты жүргізіледі. Етті әр түріне байланысты қабылдайды. Партия деп - бір ... бір ... ... ... ... бір ... куәлікпен және бір құжат формасымен толтырылған, қабылдау бір уақытта жүргізілген мал ... ... ... ... ... ... ... сатқанда және оларды кәсіпорын орнында өсіретін жолмен өңдегенде, сапасын куәләндыратын куәлік беріледі немесе тауарлы - тасмалдау ... ... ... ... ... ... алу мына ... талабына сай іске асырылады. МЕСТ 779, МЕСТ 20079, МЕСТ 16020. ... және жас ... етін ... саны және ... ... ... ... және бұзауды партиямен қабылдайды. Ірі қара немесе бұзау саны бір категориялы партиямен болады, термикалық ... бір ... ... ... ... және бір ... ... толтырылады, қабылдау бір уақытта жүргізіледі.
Ірі қарада және бұзауда орнықты таратуға және ... ... ... ... ... сақтауда сапасына құжат (өңдеуде шығарылған орнында өнеркәсіпте ... ... ... ... ... ... сәйкестік мөр қойылады.
Ірі қараны және бұзауды қабылдау, көрсеткіштері мен талаптарына сәйкес берілген стандарт ... ... Ал ... ... ұшаға және төрттен бір бөлігіне тексеру қабылдаған ... ... қара ... алғашқы өңдеу процесі.
Малды союға
әзірлеу
Ірі қара малды тынықтыру:
24 сағат
Есеңгірету
Электр тогымен
7 - 15 секунд
50Гц - 70 - 200 ... дәл ... ұру ... ... қара мал 7 - 8% қан; ... 8 - ... ... - 25% қолмен іреу арқылы екі құлағы,басы кесіліп алынады.
Қарнау 45 минут ішінде ұша толығымен тазалану к/к
Көк ет тілініп, ... ... өкпе өңеш ... ... таза ... салынады.
Ұшаны дәл ортасынан бөлу
Арамен бөлінеді. Бөлінген жартылай ұша 12 - 13 қабырғалар ... ... ... - қыбыр, қоқыстан, бездерден тазартылады. Қанталаған етті алып тастайды.
Ұшаны таңбалау
Қоңдылығына қарай; І топ - ... топ - ... ... және сақтау.
Мал еттерін тасмалдау және сақтау бекітілген тәртіппен ет және ет тағамдарын сақтау ережесі ... іске ... ... ... ауа ... және мал еттерін уақытша сақтау төмендегі кестеде көрсетілген.
Суытылған еттегі салқындату процесі біткен кезде жамбас немесе жауырын бөлігінің температурасын өлшегенде 1 және 6 см ... ал ... ... ... ... 6 см. кем болмау керек.
Зерттеу қорытындысына орташа арифметикалық еттің температурасын өлшеу қолданылады.
Ірі қара және бұзау етін сақтау, ет және ет ... ... ... ... ... және белгілі тәртіппен орындалады.
Сақтау орындарының ауа параметірі және ірі - қара және ... ... ... салқындатылған және қатырылған етті сақтау уақыты 15 кестеде көрсетілген.
Ірі қара етін ... ... ... ... ... ... емес тасымалдауда кейінгі
(күн)
t - °С
Қатысты ылғалдылық %,
кем емес
Суытылған ірі
қараның жартылай ұшасы және
төрттен бір бөлігі
- 1
85
16
Суытылған бұзау ұшасы және
жартылай ... ... ... ж/е төрттен
бір бөлігі
- 2
90
20
Қатырылған ірі-қара жартылай ұшасы ж/е төрттен бір ... 12
- 18
- 20
- ... ... ... ... қойылатын талаптар, оны ұшаларға және жартылай ұшаларға бөлуден басталады. МЕСТ МЕСТ 7595 бойынша сиыр етiн ұшаларға бөлу қарастырылған. Сиыр етiн ... ... ... ұша ... ... оны 11 және 12 төс ... мен қабырғаларының арасымен ширекке бөледi. Алдыңғы ширектi жетi, ... ... төрт ... ... Осылайша жартылай ұшаның өзi он бiр бөлiкке ... 779 МЕСТ - қа ... ... ... ... үш сортқа бөледi. Бiрiншi сортқа ұшаның ең жақсы ... - ... сан, бел, ... ... және ... астыңғы жағы), иық (иық бөлiгi және иықтың алдыңғы бөлiгi) және төс бөлiктерi жатады. Бiрiншi сорт ... ... ... ... 88 %-iн ...
Екiншi сортқа - мойын бөлiгi және шап еттерi жатқызылады. ... ... ... 7 %-ын ... ... - ... онша емес ... кесiндiлер, алдыңғы және артқы сирақтары жатады. Олар жартылай ұшаның 5 %-ын ... ... ... үшiн, қоғамдық тамақтану кәсiпорыны және тағамдық мақсатта өндiрiстi қайта өңдеуге арналған сиыр және бұзау етiнiң сапасы МЕСТ 779 "Жартылай және ... ... сиыр етi және МЕСТ 16867 ... және ... ... ... етi" стандарттарымен регламенттеледi. Стандарт бойынша iрi қара малдан алынған еттi температура ... ... ... ... ... ... деп ...
Салқындатылған - ұшаға бөлгеннен кейiн 120С температураға ... ... ... ет. ... ... ... кебу қабығы болады.
Суытылған - ұшаға бөлгеннен кейiн 0-ден 4 °С-дейiн суытылған ет. ... ... ... ... емес, бетi кебу қабығымен жабылған, бұлшық еттерi серпiмдi.
Мұздатылған - санында 1 см тереңдiкте 3-тен 5 ... ... ал ... ... бұлшық етiнде 6 см тереңдiкте 0-ден 12 °С-ға дейiн мұздатуға жiберiлген ет. Сақтау кезiнде жартылай ... ... ... ... - 2-ден - 3 ... ... болып келедi.
Қатырылған - 8 °С ... ... ... ... еттi ... ... ... етiн тек қана суытылған түрде өндiредi.
Сиырдан және өгiзден алатын еттердi 1-шi және 2-шi дәрежеге бөледi.
Бiрiншi дәреже - ... ... ... дамыған, омыртқалары және құймышақтары айқын көрiнбейдi, терi асты майы 8-шi қабырғадан бастап ұша ... ... ... ... жауырын, алдыңғы қабырғалары, сандары, шап және жанбас аумақтарында жиналған май бөлшектерi болады. ... ... - ... еттерi қанағаттандырарлықтай дамымаған омыртқа қырларының ұштары шығыңқы, терi асты майы бел және соңғы ... ... ... ... ... ... етiнiң бұлшық еттерi қанағаттанарлықтай дамыған қызғылт түстi, сандары толықсыған, майлары бүйрек және жамбас аумағында болады, арқа және бел омыртқаларының ұштары ... ... ... ... ... ... қызғылт түстегi бұлшық еттерi аса дамымаған. Аздаған май ... ... ... ... ... Арқа және бел ... қырлары шығыңқы келедi.
Бұзау етi балғын болуы тиiс, бөтен жағымсыз иiстерi болмауы ... ... ... сұрғылт қызғылттан күңгiрт қызылға дейiнгi түсте болады. Майы ақ, сары немесе сарғыш келедi. Iшкi ... ... терi ... қан ... лас ... және ... жерлерiнiң бар болуы жiберiлмейдi.
Мұздатылған сиыр еттерiнде қар немесе мұздың болуы жiберiлмейдi. ... ... ал ... ... өнеркәсiптiк қайта өңдеуге қолданылатын ет:
балғын, бiрақ түсiн өзгерткен;
қоңдылығы бойынша бекiтiлген ... ... ... ... ... етi;
қан ұйындылары және ұрылған жерлерден тазартылған;
омыртқа бойымен дұрыс бөлiнбеген;
бiр мәртеден артық мұздатылған ет.
Әрбiр ұша, ... ұша ... ... ... ... ... бiлдiретiн таңба болуы керек.
4.2 Еттің сапасын сараптау
Зерттеу әдістері.
Мал ... ... ... ... 0,1% дейін жіберілген таразымен өлшейді. Ет температурасы МЕСТ 9177-74 талабына сай шыны ... ... ... ... тоңазытқан және мұздатқан мал еттерінің температурасын жамбас немесе жауырын еттерінен 1 және 6см ... ... жаңа ... ... ... ... үлгі алуды және сынақ әдістерін МЕСТ 7269-79, МЕСТ 23342, МЕСТ 1946 бойынша өткізіледі. Ал етті бактериологиялық сынақтан МЕСТ 21237 ... ... ... ... ... өнiм және тұтынушылық шикiзаты ретiнде тағамдық құндылығымен және сенсорлы, санитарлы-гигиеналық, технологиялық көрсеткiштермен анықталады.
Еттiң сапасы келесi параметрлермен сипатталады:
* тағамдық және ... ... ... ... ... көрсеткiштерi;
* қауiпсiздiгi.
Еттің тағамдық және биологиялық құндылығы. Еттiң тағамдық құндылығы оның құрамына кiретiн ... ... ... ... ... ... анықтаған кезде ең бiрiншi биологиялық толық құнды және тез сiңетiн ақуыздар құрамымен анықталады. Биологиялық құндылық ақуызды ... ... ... ... ... органолептикалық бағалау жүргiзу кезiнде оны сыртқы түрi, түсi, консистенциясы, иiсi, терi асты майы, сiңiрi, қайнатқаннан кейiнгі сорпасының сапасы анықталады. ... ... ... ... және ... ... ... қабаты кебу қабығымен жабылған болуы керек. Мұндай еттiң беткi ... ... және ... қабатты ылғалдандырмайды, консистенсиясы тығыз болады. Еттi саусақпен басқан кезде пайда болған ойық тез жазылады, яғни тегiстеледi. Түсi және иiсi ... ... және ... ... ... әр еттiң өзiне тән болып келедi. Май мал түрiне байланысты ақ немесе сарғылт болады. Бұзылған ет тағамдық уланудың көзi болып ... ... ... түсi ... ... ... болады. Ұстағанда жабысқақ, ылғал, кей кезде көгерген жерлерi болады. Еттiң бетiн басқан кезде пайда болған ойық тегiстелмейдi немесе жайлап тегiстеледi. Иiсi ... ... түсi ... ... ... сиыр және қой етiнiң сорпасы мөлдiр жағымды иiстi, янтарлы ... ... Ал ... ... сорпасы ақ түстi, мөлдiр болады. Сорпаның бетiне iрi май тамшылары қалқып шығады. Бұзылған еттiң ... ... ... иiсi ... және дәмi де сондай болады. Сорпа бетiнде май тамшылары майда немесе ... ... ... анықтау (рН)
рН-ты анықтау үшін ... ... ... ... (1:4). Ол үшін 20 гр. етті ... турап, езгілеп, оның үстіне 80 мл су ... ... ... да ... соң (15 мин) ... алады. Сүзілген еттің сөлі (фильтрат) тұнық болуы к ерек. Дайын болған еттің сөлін РН - ты және ... ... ... ... рН - ты ... компораторы арқылы анықтайды:
№ 1 пробиркаға 6 мл еттің сөлі және 1 мл. индикатор паранитрофенол құйып жақсылап ... № 1 - ... ... ... ... ... қуысына қояды. Оның екі жақ шетіндегі қуысқа стандартты ертіндісі бар пробиркалар қойылады.
№ 2 пробиркаға 3 мл еттің сөлі ... ... ... ... № 2 ... екінші қатарға стандартты ертіндінің артына қояды. Олардың түрін салыстыру арқылы рН-тың шамасын ... ... ... ... сояр ... бұлшық еттегі гликогеннің мөлшеріне, сонымен қатар, ... ... ... байланысты болады. Сау малдың еті жетілуі үрдісі кезінде гликоген ферменттердің әсерінен сүт қышқылына дейін ыдырайды. Соның себебінен сутегі ... ... ... де, ал РН -тың ... 7,1 - 7,2 ден 5,6 - 5,8 - ге ... ... биологиялық зерттеулері
Еттен қарапайым сүзінді жасау
Қарапайым ет сүзіндісін, эксгаутирования әдісі бойынша 1 бөлік ет және 4 ... суық ... ... су ... алады. Ол үшін 25 г ет алып, ... ... ... ... жақсы езілуі үшін 100 г дистелденген судан аздап су ... ... соң, ... ... колбаға аударып, қалған сумен араластырады. Колбаны 3 мин араластырып, 2 минут тұндырып ... ... соң ... ... да (2 мин), үш ... дәке арқылы сүзіп, сүзіндіні қағаз сүзгіш арқылы тағы бір сүзеді. Осы үрдістерден соң қарапайым ет сүзіндісі дайын деп ... ... ... ... ... гликогеннің мөлшері мен ферменттердің белсенділігі азаюына байланысты, РН - тың өзгеруінде көп ауытқу болмайды.
Пероксидазаны анықтау.
Пероксидаза - ... Сау ... ... ... белсенділігі жоғары болады, ал ауру малдың етінде оның қабілеті едәуір төмендеп ... ... ... Пероксидазаның әсерінен сутегінің асқын тотығы ыдырап, оттегі пайда болады да, ол бензидинді тотықтырып оның түсін көкшіл-жасыл түстен қоңыр ... ... ... ... үшін пробиркаға 2 мл еттің сөлін (1 :4) 5 тамшы 0,2 % -тік ... ... және 2 ... 1%- тік ... асқын тотығын құяды.
Сау малдың етінің сөлінің түсі көкшіл - ... ... ... де, ... ... ... ... Ауру, шаршап-күйзелген немесе жанталасып өлерде сойылған еті сөлінің түсі өзгермейді, бірақ кейбір жағдайда ... түс көп ... ... ... ... да, тез ... түске айналып кетеді.
Формалин реакциясы
Өлер алдында (агональді) жағдайында, немесе ауыр патологиялық үрдістер жүріп жатқан кезінде сойылған мал ... ... ... ... ... және т.б. улы ... ... Реакция формальдегидтің осы заттарды тұнбаға түсіру қасиетінде негізделген. Бұл реакция үшін арнайы еттің сөлін жасайды. 10 гр. етті ұсақтап ... ... ... ... да, оған 10 мл ... ерітінді және 10 тамшы 0,1 Н-ді натрий сілтісін құяды. Етті үккішпен езгеннен кейін, колбаға ауыстырып құйып су ваннасында ... ... ... кейін, оған 5 тамшы қымыздық қышқылын (5 % -ті ертінді) қосып, қағаз сүзгіш арқылы пробиркаға сүзіп ... ... ... сөлі ... ... керек. Пробиркаға 2 мл еттің сөлін құйып, оған 1 мл формалин қосады. Қатты ауырып, ... өлер ... ... мал етінің сөлі қойылып, ұйып қалған тәріздес болады.
Ауру малдың ... ... ... ... ... ... Сау мал етінің сөлі сұйық, тұнық қалпын сақтайды ... сәл ғана ... ... ... ... ... ... Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті, Аграрлық факультетінің, Ветеринариялық санитария кафедрасының зертханасында ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бақылауын МЕСТ 7269-79 бойынша жүргізеді.
Ас тұзының салмақтық үлесін, ылғалдылығын және микробиологиялық көрсеткіштерді 10 күнде бір реттен кем ... ... ... ... ... ... ... бойынша кезеңді анықтайды. Уытты элементтердің құрамын МЕСТ 26927, МЕСТ 26930, МЕСТ 26932, МЕСТ 26933 ... ... және ... ... ... мемлекеттік санитарлық эпидемиологиялық органы бекіткен әдістер бойынша анықтайды.
Органолептикалық көрсеткіштері.
Көрсеткіштер аты
Нақты нәтижелер
Зерттеу әдістерін
бекітетін ... түсі ... майы ақ ... сары және ... ... иссіз, өзіне тән
Зертханалық зерттеулер.
Қышқылдық ортаны анықтау (рН)
рН-ты анықтау: Зерттелген етте рН мәні 6,3 ... ... ... сөлі ... ... ... 1 ... ішінде қоңырқай түске ауысты.
Формалин реакциясы
Еттің сөлі тұнық, таза, түбінде аздаған үлпершектер пайда болды.
5 ҚОРЫТЫНДЫ
* Органолептикалық көрсеткіштерінде ... ... ... ... тән ... үрдістер байқалмады.
* Физика-химиялық нәтижелері: рН мәні 6,3
Пероксидаза реакциясы оң, формалин сынамасы оң. .
Зерттелген ет сынамасы ... және ... ... ... ... ... және ... таза.
6. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Сайдулдин. Т.С Ветеринарлық індеттану, - Алматы 1999 ж, -б.120
* Дюсембаев С.Т. Ветеринариялық - санитариялық сараптау. Алматы 2013ж, ... ... В.А. ... по ветеринарно - санитарной экспертизе с основами технологии продуктов животноводства, - Москва: Агропромиздат, 1987 г, -б67
* Нұрғалиев Б.Е. Мал және құс ... ... - ... ... ... 2011 ж, б.
* Сенченко Б. С. . Ростов на ... 2001 г.с. ... ... В. А. . ... 1991 г.с. 463.
* 5.Макаров В.А. М.-1987г.с. 42-49.
* Әмірбек. Е ... ... ... ... - ... 2006 - б.70
* Ілиясов Б.К Алғашқы ветеринарлық жәрдем, - Алматы , 2001.-б86
* Қасымов Е.И., ... және ... ... ... - санитария негіздерімен, -Алматы, 2006ж.-б79
* Горегляд Х.С. Ветеринарно - ... ... с ... ... ... ... животноводства, -Москва: Колос, 1981 г, -б.120

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөлтірік шешеннің билік сөздері14 бет
Түстік палитра. Компьютерлік түстік модельдер. Аддативтік түстер жүйесі8 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
ҚР телекоммуникациялар мен көліктің дамуы9 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
Cепсис.Некробактериоз.Диплококкты септицемия6 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
Аса қауіпті аурулар және бактериологиялық қарулар12 бет
Ауески ауруының сипаттамасы, диагностикасы, алдын алуы8 бет
Аусыл ауруы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь