Жазаның жүйелері мен түрлері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Негізгі бөлім
І Тарау Өлім жазасы және бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... ..4
1.1. Өлім жазысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
ІІ Тарау Жазаның мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.1.Жазаның жүйелері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.2. Жазаның түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
ІІІ Тарау Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... ... ... 27
Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Қылмыстық заңның өзінде барлық соттар үшін міндетті бо¬лып табылатын жекелеген жазаларды қолданудың шарты, шегі және тәртібі белгіленген. Мұның өзі Республика аумағында қылмысқа қарсы күрес саласында біркелкі жазалау қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сотталған адамға келтірілетін айырудың мәніне қарай жазаның, түрлері мынадай топтарға бөлінеді:
Сотталған адамға моральдық жағынан әсер ететін жаза түрлері. Бұған жататындар: қоғамдық жұмыстарға тарту, арнаулы, әскери немесе құрметті атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық дәрежесінен, біліктілік сыныбынан және мемлекеттік наградадан айыру.
Сотталған адамның құқығына шек қоюмен байланысты жаза түрлері: белгілі бір лауазым атқару немесе белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан айыру, әскери қызметбойынша шектелу.
Сотталған адамды материалдық жағынан айыруға байланыс¬ты жазалар: түзеу жұмыстары, айыппұл, мүлікті тәркілеу.
Сотталған адамның құқығынан немесе бас бостандығынан айыруға байланысты жаза түрлері: өлім жазасы, бас бостандығынан айыру, қамау, тәртіптік әскери бөлімде ұстау. Жаза түрлерін топтастырудың бұдан басқа түрлері жалпыға мәлім. Жаза жүйелеріне кіретін барлық жаза түрлері негізінен үш топ¬қа бөлінеді: Қылмыстық заңның баптарының санкцияларында қосымша шаралар қолдану немесе қолданбау мүмкіндігі айтылған болса, онда соттардың оны тағайындау туралы мәселені қарап, қабылданған шешімнің дәлелдерін үкімнің дәлелдеу белігінде міңдетті түрде көрсетуге тиіс. Соттардың назары мынаған аударылсын: қосымша жазаның айыппұл, мүлікті тәркілеуі сиякты түрлері қосымша жаза ретінде тек егер олар сотталушыны кінәлі деп таныған ҚК бабтарының диспозицияларында қосымша жаза ретінде көзделген болса ғана қолданылуы мүмкін.
1. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2001 жылғы 19 казаңдағы «Бас бостандығынан айыру жазасын тағайындау-дың кейбір мәселелері туралы» № 15 нормативтік қаулысы //Заң ғазеті. 2001.14 қараша.
2. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 казаңдағы №8 «Бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаудың кейбір мәселелері туралы» 2001 жылғы 19 казаңдағы № 15 нормативтік қаулысына езгерістер енгізу туралы Қазақстан Рес¬публикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы //Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотыныңбюллетені. 2005. № 12. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2002 жылғы 11 сәуірдегі «Кәмелетке толмаған адамдардың қылмысқа және оларды қоғамға қауіпті іс-әрекеттер жасауғатарту жөніндегі істер бойынша сот прақтиқасы туралы» №6 нормативтік каулысы//3аң ғазеті. 2002.15 мамыр.
3. Баграй-ШахматовЛ.В., ГуськовВ.И. Теоретические пробле¬мы классификации уголовных нақазаний. Воронеж, 1971.
4. БушуевКА. Исправительные работы. М., 1968.
5. Дементьев С.Н. Лишение свободы. Уголовно-правовые и ис¬правительно-трудовые аспекты. Ростов-на-Дону, 1981.
6. Дуюнов В.К., Цветинович А Л. Дополнительные нақазания: теория и прақтика. Фрунзе, 1986.
7. Когда убивает государство. Смертная казнь против прав че¬ловека/Под ред. С.Г. Келиной. М., 1989.
8. Курс советского уголовного права. Т.З. Нақазание. М., 1970.
9. Смертная казнь: за и против / Под ред. С.Г. Келиной. М., 1989.
10. Сундуров Ф.Р. Лишение свободы и социально-психологи¬ческие предпосылки его эффективности. Казань, 1980.
11. Тағанцев Н. С. Русское уголовное право: Лекции. Часть об¬щая. М., 1994. Т.2.
12. Фойницкий И.Я. Учение о нақазании в связи с тюрьмоведе-нием. СПб., 1889.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
Негізгі бөлім
І Тарау Өлім жазасы және бас бостандығынан
айыру..........................4
1.1. Өлім
жазысы..................................................................
.......................4
1.2. Бас бостандығынан
айыру..................................................................8
ІІ Тарау Жазаның
мақсаттары..................................................................
12
. ... ... ... ... Жаза ... жалпы
негіздері............................................20
ІІІ Тарау Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау............27
Қолданылған әдебиет
тізімі......................................................................
........31
Кіріспе
Қылмыстық заңның ... ... ... үшін ... ... табылатын
жекелеген жазаларды қолданудың шарты, шегі және тәртібі белгіленген. Мұның
өзі Республика аумағында ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сотталған ... ... ... ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
Сотталған адамға моральдық жағынан әсер ететін жаза түрлері. Бұған
жататындар: қоғамдық жұмыстарға тарту, ... ... ... ... ... ... ... дәрежесінен, біліктілік сыныбынан
және мемлекеттік наградадан айыру.
Сотталған адамның құқығына шек қоюмен байланысты жаза түрлері: ... ... ... ... белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан айыру,
әскери қызметбойынша шектелу.
Сотталған ... ... ... ... ... ... жұмыстары, айыппұл, мүлікті тәркілеу.
Сотталған адамның құқығынан немесе бас ... ... жаза ... өлім жазасы, бас бостандығынан айыру, қамау,
тәртіптік әскери ... ... Жаза ... ... ... ... ... мәлім. Жаза жүйелеріне кіретін барлық жаза ... үш ... ... ... ... ... ... шаралар қолдану немесе қолданбау мүмкіндігі айтылған болса, онда
соттардың оны тағайындау ... ... ... қабылданған шешімнің
дәлелдерін үкімнің ... ... ... түрде көрсетуге тиіс.
Соттардың назары ... ... ... жазаның айыппұл, мүлікті
тәркілеуі сиякты түрлері қосымша жаза ретінде тек егер олар ... деп ... ҚК ... ... ... жаза ... болса ғана қолданылуы мүмкін.
І Тарау. Өлім жазасы және бас бостандығынан ... Өлім ... ... ең ... ... түрі болып табылады.
Өлім жазасы—ату жазасы адамның өміріне қол сұғатын ерекше ауыр қылмыстар
үшін, сондай-ақ соғыс кезінде немесе ұрыс жағдайында ... ... және ... қауіпсіздігіне карсы қылмыс және ерекше ауыр
әскери қылмыстар жасағаны үшін ғана ең ауыр жаза ретінде қолданылуы мүмкін
(49-бап, ... ... ... сәйкес өлім жазасы — ату мына төмендегідей
қылмыстарды істегені үшін қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... (160-бап); соғыс уақытында немесе
ұрыс жағдайында болған ... ... ... мемлекет немесе
қоғам қайраткерінің өмірін[1]е қастандық ... ... сот ... ... ала ... ... ... адамдардың өміріне қол сұғу (340-
бап); соғыс уақытында немесе ұрыс жағдайында бұйрыққа ... ... ... орындамау (367-бап, 3-бөлігі); соғыс уақытында немесе ұрыс
жағдайында бастыққа ... ... ... оны ... ... ... ету (368-бап, 3-бөлігі); соғыс уақытында немесе ұрыс
жағдайында бастыққа қатысты күш ... ... ... ... уақытында немесе ұрыс жағдайындағы қашқындық (373-бап, 3-бөлігі);
соғыс уақытында ... ұрыс ... ... теріс пайдалану, биліктің
асыра қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... беру немесе тастап кету (383-бап).
Өлім жазасын қарастырған Қылмыстық кодекстін баптарының санкциялары
баламалы болып ... Онда сот 20 ... ... ... бас ... ... немесе өлім жазасын немесе өмір бойына бас бостандығынан
айыруды қолдануға жол ... Іс ... өлім ... ... іс ... ауыр кінәлінің кауіптілігін ерекше дәлелдейтін мән-жайлар болғанда ғана
қолданады.
Өлім жазасы кешірім беру тәртібі мен жиырма бес жыл бас ... өмір ... бас ... ... жазасына ауыстырылуы мүмкін.
Өлім жазасын қолданғанда сот әрбір нақты іс ... жаза ... ... ... ... (ҚК-нің 52-бабы).[2]
Өлім жазасын қолдануға істелген қылмыстың ерекше ауырлығы, ... ... ... ... ... ... адамның айрықша
кауіптілігі, моральдық азғындыққа түсуімен бірге, адам ... ... ... өте ауыр қылмыстар істеуі негіз бола алады. Соңдықтан да
өлім жазасы қолданылуы мүмкін қылмыстық істерді ... сол ... да ... ... ... ... зерттейді.
Өлім жазасын қолдану барлық жағдайда істелген қылмыстың ... ... және ... ... толық сипаттайтын мәліметтерге сүйене
отырып, үкімде дәлелденген болуы керек.
Өлім жазасын қолданудың ерекшелігі сол, бұл ... ... ... ... ... жатады және мұндай істерді қарау үш судьяның
қатысуымен жүргізіледі.
Өлім жазасы әйелдерге, сондай-ақ он сегіз жасқа ... ... ... және сот үкім ... ... алпыс бес жасқа толған еркектерге
тағайындалмайды.
Туған күннен кейінгі тәуліктін басталуы адамды 18-ге толған деп ... ... ... үшін ... бес ... ... үкім ... (қылмыс
істеген емес) көзбен өлшеу қажет. Өлім жазасы туралы үкім ерте ... ... ... соң 1 ... ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза ... ... ... ... ... 1999 ... 30 ... № 1
нормативтік қаулысының 14-тармағында өлім ... ... ... ... ... төмендегідей қағидалар белгілеп берді:
ҚК-нің 49-бабына сәйкес өлім жазасы ең ауыр жаза ... ... ... заң оны ... ауыр ... үшін ... ... екеніне,
бірақ талап етпейтініне соттардың назары аударылсын. Өлім жазасы заңда
көзделген ... тек оны ... ... ... ... ... негіз болғанда және аса ауыр қылмыс жасаған адам айрықша
кауіпті болғанда ғана қолданылады.
Сот ... ... ... ... ... өлім ... ... толмай қылмыс жасаған адамдарға, үкім шығарған сәтте жасы 65-ке
толған ер ... ... ... ... 4-бөлігіне сәйкес
аяқталмаған қылмыс үшін сотталған адамдарға қолданылмайтынын ескеруі керек.
Сондай-ақ, сот ҚК-нің 69-бабының 5-бөлігіне сәйкес ескіру ... ... ... ... ... негіз таппаған адамдарға да
өлім жазасы тағайындалмайды. ... ... ... ... ... ескіру мерзімі өткеннен кейін орындаған кезде өлім
жазасы 25 ... ... өмір бойы бас ... айыруға ауыстырылуы
тиіс.
Соттар өлім жазасын тағайындау мәселесін талқылаған ... ... ... ... бөлігіндегі барлық мәселелер судьялар дауыстарының ... ... ... ... ... ... керек. ҚІЖК-
нің 373-бабының төртінші бөлігіне сәйкес өлім жазасы сот ... ... тек ... қабылдаған шешімі бойынша тағайындалады.
Өлім жазасын колдану барлық жағдайда да жасалған қылмыстың анықталған
мән-жағдайларына және сотталушыны ... ... ... ... ... оның ... күй-жайына сүйене отырып, үкімде дәлелді болуы
керек.
ҚК-нің 49-бабының төртінші бөлігіне сәйкес өлім ... ... ... ... ... ... ... бір жылдан сон ғана ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың негізінде орындалады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 17 желтоксандағы Жарлығы
бойынша ... ... ... мораторий енгізілді. Осыған ... ... 2004 ... 10 ... ... ... ... толықтырулар енгізілді. Осыған орай Қылмыстық кодекстін
49-бабының 3-бөлігінде Қазақстан ... ... өлім ... ... ... ... өлім жазасы туралы үкімді орындау
мораторий қолданылған уақытта тоқтатыла тұрады.
Өлім жазасы кешірім жасау ... ... ... ... ... өтеу арқылы өмір бойы бас бостандығынан айыруға немесе жиырма
бес жыл ... бас ... ... ... ... ... ... адамдардың, өлім жазасын орындауға мораторийдің
күші жойылған жағдайда, олардың мораторий енгізгенге дейінгі өтініш беруіне
немесе бермегеніне ... ... ... ... ... ... құқығы бар
(Қылмыстық кодекстің 49-бабы 5-бөлігі).
Әлем елдерінде өлім жазасын қолданудың тәртібі әр түрлі.
Көптеген ... ... ... заңы ... өлім ... ... ... кісі өлтіру, адамдарды ақы шіу үшін ұрлау, ... ... және ... да ауыр ... ... үшін ... бірнеше мемлекеттерінде: Италия, Германия, Франция, ... ... ... ... өлім ... ... жойылған.
АҚТТТ Жоғарғы Соты 1976 жылдан өлім жазасын ... ... ... ... Штаттардың 37 штатында ғана өлім жазасы қолданылады.
1.2. Бас бостандығынан айыру
Бас бостандығынан айыру (48-бап) дегеніміз сотталған ... ... ... күшпен қоғамнан оқшаулап, оны арнайы белгіленген түзеу
мекемелеріне орналастыруды жүзеге асыру болып табылады. Бас ... ... ең ауыр ... бірі болып табылады. Бас бостандығынан
айырылғанда сотталған адамның кұқылық, жағдайы елеулі ... ... ... ... өз ... ... ... кызметін атқаруға шек
қойылады, уақыт мөлшерін өз бетімен пайдалануға тежеу салынады, т.б.
Бас бостандығынан ... ... сот ... ... ... ... орын ... жасалған қылмыстың мәнін, кінәлінің жеке басын
ескере отырып, қылмыс істеген адамның ... ... ... ... оның ... ... ... түзеуге ықпал ететін ерекше шараларды
қолдану қажет деп тапса ғана ... ... ... ... 1993 ... 24 ... «Жаза тағайындағанда соттардың заңдарды
дұрыс қолдануы туралы» № 3 нор-мативтік қаулысында соттардың назары ауыр
қылмыс, әсіресе қылмысты ... ... ... ... сотталған, бірақ
түзелгісі келмейтін адамдарға заңда көрсетілген жазалардың қатаң шараларын
қолдануы ... ... ... ... ауыр емес қылмыс жасаған,
қоғамнан оқшаулаусыз-ақ ... ... ... ... ... бас бостандығынан айырмайтын, заңда көрсетілген басқа жаза
түрлерін қолданған жөн деген ұсыныс айтылған.
Бас бостандығынан айыру ... тек ... жаза ... 6 ... 15
жылға, ал Қылмыстық кодекстін 49-бабының 1-бөлігінде аталған ерекше ауыр
қылмыстар үшін 20 ... ... ... не өмір ... ... ... ... үшін бас бостандығынан айыру 10 жылдан
аспауға тиіс.
Қоғамдық жұмыстарға тартуды, түзеу жұмыстарын немесе бас ... бас ... ... ... жағдайда ол алты айға
жетпейтін мерзімге тағайындалуы мүмкін, Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза
тағайындау кезінде бас ... ... ... ... немесе толық
қосқан жағдайда бас бостандығынан айырудың ең жоғары мерзімі Қылмыстық
кодекстің 49-бабының үшінші ... ... ... ... және ... ... бөлігінде көзделген жағдайларда — жиырма бес жылдан, ал
үкімдердің жиынтығы ... отыз ... ... болмауға тиіс.
Жаңа қылмыстық заңда өмір ... бас ... ... ... жасалатын аса ауыр қылмыс жасағаны үшін берілетін өлім ... ... ғана ... және сот өлім ... ... ... ... жағдайларда тағайыңдалуы мүмкін.
Осыған байланысты өмір бойына бас ... ... ... жеке
түрі емес, өлім жазасына балама жаза екендігі, яғни өлім ... ... ... аян. Өмір ... бас ... ... ... адамның аса ауыр қылмыс жасауы және бұл қыл-мыстарда бір немесе
бірнеше адамдардың өміріне қасақаналықпен қол ... ... сот ... ... ... және ... жеке ... жағымды
қасиеттерін ескере отырып өлім жазасын қолданбай-ақ, оның ... ... ... бас ... ... ... тағайындайды. Өмір бойы бас
бостандығынан айыру әйелдерге, ... он ... ... толмай қылмыс
жасаған адамдарға және үкім ... ... ... бес ... ... тағайындалмайды.
Қылмыстық кодекстің 48-бабының талаптарына сәйкес бас бостандығынан
айырылғандарға жаза өтеу тәртібі темендегіше белгіленген:
а) абайсызда қылмыс ... үшін бас ... ... сотталған
адамдарға — қолония-қоныстарға (яғни, қоныс қолониясында жаза өтеу үшін
жаза ... ... ... адам ... ... ... істеуі
керек, екіншіден, сол абайсызда істеген қылмысы үшін ... ... ... баптың санкциясы бойынша 7 жылдан аспайтын ... ... ... ... керек. Бұл жерде адамның бұрынғы
сотталғандығы есепке алынбайды);
б) қасақана кішігірім немесе ... ... және ауыр ... үшін бас ... айыруға тұңғыш рет сотталған адамдарға,
сондай-ақ абайсызда жасалған қылмыстары үшін және ... ... ... ... ... бас ... шектеу алты ай мерзімге бас
бостандығынан айыруға ауыстырылған адамдарға — ... ... ... ... үшін ... ... етіледі:
1) істелген қылмыс қасақана қылмыс болса, оны сотталған адам бірінші
рет істеуі;
2) Бұл істелген қасақана қылмыс кішігірім, ауырлығы орта және ... ... ... ... ... ... қылмыстары үшін жеті жылдан астам мерзімге бас
бостандығынан айыруға сотталған адамдар;
4) қоғамдық ... ... ... ... ... бас
бостандықтан шектеу 6 ай мерзімге бас бостандығынан айыруға ауыстырылған
болуы керек);
в) аса ауыр ... ... үшін бас ... ... ... ... адамдарға, сондай-ақ сотталған адам бұрын бас бостаңдығынан
айыру жазасын отеген ... ... ... ... ... аса ... қайталануы кезінде әйелдерге — қатаң ... ... ... ... ... ... ... аса ауыр
қылмыс жасағаны үшін бас бостандығынан айыруға түңғыш рет ... бас ... ... ... ... ... ... істегендер,
қылмыстардың аса қауіпті қай-талануын істеген әйелдер жіберіледі);
г) қылмыстардың аса қауіпті қайталануы кезінде, сондай-ақ өмір ... ... ... ... ...... ... түзеу
қолонияларына тағайындалады.
Аса ауыр қылмыс жасағаны үшін бес жылдан ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың
қауіпті қайталануы кезінде жаза мерзімінін бір бөлігін ... ... ... бес ... ... ... ... мүмкін.
Заң жазаның қайсы бөлігін түрмеде өткізуді көрсетпеген. Бұл мәселе үкім
шығарған сот ... ... ... ... ... ... Үкіммен
тағайындалған түзеу мекемесінің нысанын өзгертуді Қазақстан Республикасының
Қылмыстық-атқару заңдары белгілейді.
І Тарау. Жазаның мақсаттары
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ...... әділеттілікті қалпына келтіру, сондай-ақ.
сотталған адамдарды түзеу, сондай-ақ сотталғандарды да, басқа ... ... ... ... ... ала ... екендігі айтылған.Әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамға жаза ... ... ... арқылы оны түзеу, сөйтіп жаңа қылмыс істеуден оны сақтандыру
жазаның арнаулы ескертуі болып табылады.
Әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру ... ... ... адамға
әділетті жаза тағайындау[7], істелген қылмыстың ... ... зиян ... жаза тағайындаудың басты негіздері, кінәлінің
жеке басының ... ... ... қылмысына сай келетін, әділ
жаза тағайындау болып табылады. ... ... ... ... ... принциппен қатаң басшылыққа алып жасалған қылмысқа әділ
құқылық баға және ... жаза ... ... ... ... ... ... міндеттері арқылы
белгіленеді. Қылмыстық кодекстің ... осы ... ... ... ... ... алдын алу делінсе, ол міндеттерді жүзеге асыру
үшін қылмыстық жауаптылық негіздері белгіленіп, қылмыс ұғымы айқындалады,
қылмыс істеген ... ... ... ... өзге де қылмыстық-
құқылық ықпал ету ... ... ... ... ... қылмыс істеп сотталғандар танылады.
Жазаның мақсаты Бұл ... ... тағы да ... ... ... ... ... болып табылады. Жазаның осы кездеген мақсатына
жетуінің ...... ... арқылы, еңбекке адал, заң талаптарын
мүлтіксіз орындау рухында тәрбиелеу болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, психологиялық
көзқарасын өзгертіп қылмысты құбылысқа, қоғам ... ... ... ... ... ... жазадан қорықса да өзгертіп дұрыс жолға салу
болып табылады.
Сондықтан да ... жаза ... ... оны ... жазадан
қорықса да қылмыс істемейтін, заң ... қалт ... ... адам етіп ... ... ... Жазаның басқа бір мақсаты
— басқа адамдарды қылмыс істеуден сақтандыру болып табылады.
Бұл қылмыс істемеген, бірақ тәртіптік, әкімшілік құқық қалыптарын ... ... ... ... ... ... мүмкін, тұрақсыз элементтерге
бағытталады. Мұндай әлеуметтік тұрақсыз адамдарды қылмыстық ... ... ... ... және ... істегендерге жазаның сөзсіз
қолдануын ескерту, қылмыстан сақтандырудың жалпы түрі ... ... ... ... құқықтың тәрбиелік функциясының бір көрінісі
болып табылады. Қылмыстық құқық қалыптарының жеке түрлерінің санкцияларында
көрсетілген жазаларда қылмыс істеген ... ... ... болып
қорқыту арқылы қылмыстық заң барлық азаматтарға, олардың психологиялық сана-
сезіміне әсер ету арқылы, ... ... ... адам өмірінің
қорғалуының, құқық тәртібін нығайтудың қажеттілігі туралы ... ... ... ... жаза — ... жанын кинау немесе адамгершілік намысына
тиіп, қорлау мақсатын көздемейді. Бұл тарихи қалыптасқан қылмыстық құқықтың
адамгершілік ... ... ... Осы жерде жазаның мақсаттары туралы
Заңның қалпының өзінде қарама-қайшылық жоқ па екен ... ... ... Жаза ... адамның құқықтары мен бостандықтарына шек қою
арқылы, соз жок, оның жанын қинайды, адамгершілік ... ... Бұл ... жою үшін ... ... және ... мазмұнын дұрыс
айыра білген жөн. Жаза қылмыстының жанын қинау немесе адамгершілік ... ... ... ... де көздемейді. Сотталған адамның құқықтары ... ... ... ... қою жазаның мазмұнын, ал арнаулы
және жалпы сақтандыруды жүзеге ... ... ... жету ... ... адамның қоғамнан оқшауланып, түзеу мекемесінде жазасын
өтеуі, әлбетте, оның жанын жеуі ... бұл ... ... ... ... ... ... мен түрлері
Жазаның жүйелері деп қолданылып жүрген қылмыстық заңда белгіленген
соттар үшін ... және ... ... ... ... ... ... түрлерін айтамыз. [9]
Қылмыс жасады деп танылған адамдарға мынадай негізгі жазалар:
а) айыппұл салу;
б) белгілі бір ... ... ... белгілі бір қызметпен айналысу
құқығынан айыру;
в) коғамдық жұмыстарға тарту;
г) түзеу жұмыстары;
д) әскери кызмет бойынша шектеу;
е) бас бостандығынан ... ... ... ... ... үстау; и) бас бостандығынан айыру;
к) өлім жазасы қолданылуы мүмкін
(39-бап, 1-бөлігі).
Екінші топқа ... ... ... ... деп ... ... қосылып тағайындалатын, жазаның
мақсатын жүзеге ... оған ... рөл ... ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза тағайыңдаған кезде
соттардың заңдылықты сақтауы ... 1999 ... 30 ... № 1
нормативтік каулысының 25, 26-тармақтарында ... және ... ... ... ... оны ... ... принципін дәйекті түрде жүзеге
асыруға, жазаның мақсатына ... ... ... байланысты соттар
үкім шығарған кезде әр іс бойынша, әсіресе, ауыр, аса ауыр, ... ... ... ... ... жаза ... қажеттілігі
мәселесін қараған жөн.
Қосымша жазалар сотталушыны ... деп ... заң ... ... ... Егер ... жаза ҚК-нің 41 немесе 50-
баптарының ... ... оның ... заң ... ... ... ... шектен аспауы керек»,—делінген. Сондықтан да қылмыстық
заңның баптарының санкцияларында қосымша жазаларды қолдану ... ... ... онда ... оны ... ... ... қарап,
қолданған шешімнің тұжырымдарын үкімде міндетті түрде көрсетуге тиіс. Ал
қосымша жаза ... ... ... ... бөлімінде ондай
шешімнің қабынданбауына сілтеме жасалмайды. ... ... ... ... тартылған қылмыстық, заңның баптарында қосымша жаза ... деп ... сот оны ... ... 55-бабында көрсетілген
шарттар болған жағдайда ғана осы бапқа сілтеме жасай отырып, қабылданған
шешімнің дәлелдерін үкімде ... ... ... ... оған ... ... ... жаза жекедара тағайындалмайды, ол тек қана негізгі жазаға
қосылып ... ... ... ... ... ... ... арнаулы, әскери немесе күрметті ... ... ... ... біліктілік сыныбынан және мемлекеттік
наградаларынан айыру;
б) мүлкін тәркілеу қолданылуы мүмкін ... ... ... ... де, қосымша да жаза ретінде қолданылатын жазалар ... ... ... ... белгілі бір лауазым атқару немесе белгілі бір
қызметпен айналысу құқығынан айыру және қоғамдық жұмыстарға ... ... жаза ... ... жаза ретінде тағайындалуы да немесе
басқа жазаға заңда белгіленген реттерде қосымша жаза ... ... да ... ... ... ... қылмыстық заңда мазмұны
мен мәні әр түрлі жаза түрлері көрсетілген. Бұл жазаларды ... ... ... ... күрес жүргізудің негізгі шарты болып табылады. Енді осы
жазаның жекеленген түрлеріне сипаттама береміз.
2. Жазаның ... жаза ... ... ... бірі ... табылады және
ол мемлекеттің қылмыспен қарсы күрес ... ... бірі ... ... ... қарсы күрес жүргізуде әр түрлі
ұйымдастырушылық, тәрбиелік, ... ... ... ... ... қолданады, сөйтіп қылмыстан сақтандыру мәселелеріне ерекше көңіл
бөледі. Сондықтан да біздің жас, тәуелсіз мемлекетіміз қылмысқа қарсы ... ... ... ең ... басты күрес деп саналмайды, ... ... ... ... ... ... ... өткен
экономиқалық, ұйымдастыру, тәрбие, қоғам мүшелерінің белсенділігін, олардың
құқылық сана-сезімін жетілдіру арқылы жүзеге ... ... ... шара ... ... ... ретінде тек арнаулы, заңда
көрсетілген жағдайда ғана жүзеге асырылады.
Қылмыс істеген адамдарға ... ... ... ... ... бірі ... ... Әсіресе ауыр, өте ауыр қылмыс
істегендерге соған сәйкес ауыр ... ... ... ... міндеті болып табылады. Мемлекеттік күштеу шаралары сан алуан.
Оларға тек қылмыстық ... ... ғана ... ... әкімшілік,
тәртіптік шаралар да жатады. Қылмыстық шара мемлекеттік ... ... бір түрі бола ... өз ... оқшауланады.
Біріншіден, қылмыстық шара — мемлекеттік күштеу шарасы ретінде қылмыстық
заңмен ғана ... ... ... ... сот үшін ... мен оны ... ... тұжырымдалған. Сот қылмысқа кінәлі
адамға ... ... ... шараның шеңберінде оның шегінен шықпай,
жаза тағайындайды. Тек ерекше ... ғана сот ... ... ... жаза ... ... мемлекеттік күштеу шарасы ретіндегі қылмыстық жазаны мемлекет
атынан тек қана сот тағайындайды. Қылмыстық ... ... ... соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу
шарасы», — делінген. Қылмыстық жазамен ... ... да ... ... ... ... ... лауазымды орғандар арқылы
жүзеге асырылады. Мысалы, қоғамдық тәртіпті бұзған адамды полиция бастығы
әкімшілік жауапқа, ... ... ... ... ... ... көрсетілген тәртіппен жазалайды немесе ... ... ... ... ... ... ... жауапқа тартады. Осы аталған орғандардың немесе лауазымды
адамдардың бірде-біреуі қылмыстық жаза ... ... ... ... ... — тек қана соттын құзыреті.
Үшіншіден, заңда көрсетілген тәртіппен сотталған адамды жазадан босату,
сондай-ақ ... ... ... ... тағы да сот ... ... Тек қана ... және кешірім беру актілерімен жазадан босату
немесе жазаны жеңілдету Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес
Парламент ... ... ... ... ... ... ал басқа
жағдайларда бұл мәселелерді шешу тек соттың міндеті болып табылады. Бұл ... ... ... мемлекеттік күштеу шараларынан мәнді ... ... жаза ... ... ... ... ... адамның кінәсін анықтау оған жаза тағайындауды қажет деп табу,
қылмыстық жазаның ... түрі мен ... ... жеке ... ... ... емес ... арқылы жария, ашықтан-ашық түрде белгіленеді.
Қылмыстық, жаза кінәлі адамға мемлекет ... ... жеке ... ... сот ... ... ешкімді де босата алмайды, заңды
күшіне енген сот ... ... жеке ... ... мекеме, лауазымды
және жай адамдардың орындауы үшін Республика аумағында міндетті ... ... ... шаралары ретінде қылмыстық жаза қылмыстық
заңда көрсетілген нақты қылмысты жасаған кінәлі адамға колданылуы мүмкін.
Яғни, бұл жерде жаза ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан да қылмыстық заңда ... ... ... қоғамға қауіпті әрекет немесе ... және ... ... ... ... үшін ғана ... ... тартылуға
тиісті»,—делінген. Сондай-ақ, әрбір істелген қылмысқа жаза ... ... ... мәні ... егер ... жүргізген немесе істі сотта
қараған кезде жағдайдың өзгеруімен байланысты кінәлінің істеген қылмысының
қоғамға қауіпті мәні жойылса немесе оның өзі ... енді ... емес ... ... ... бар ... ... адамды қылмыстық
жауаптылықтан босатуға (68-бап) болады.
Қылмыстық жазаны қолдану ... ... ... азаматтық, әкімшілік
немесе тәртіптік құқылық жауапкершілікке тартумен де ... ... жаза ... ... ... ... үшін ... бетіне басу арқылы берілетін теріс құқылық баға болып ... ... және ... ... ... ... кінәлінің
жеке тұлғасына және оның ... ... ... ... ... ... ... адамға белгілі бір зардап келтірумен тікелей байланысты
болады. Мысалы, соттың кінәліні бас бостандығынан айыруы немесе белгілі ... ... ... ... бір ... иесі болуға тыйым ... ... ... ... ауыр ... ... жағдайда кінәліге заңда
көрсетілген негізде ерекше жаза — өлім жазасын тағайындауы да ... кез ... ... жаза ... ... ... ... мүліктік зардап шегеді. Өйткені жаза езінің мәні
жөнінен кінәліні жазалау болып ... ... ... да ... ... ... ... сол,
оны қолдану кінәліге барлық уақытта да сотталғандық туралы атақ ... ... үшін ... бір ... ... бар, ол
сотталғандығы туралы өмірбаяныңда көрсетілуі керек, сотталғандық кейбір
жағдайларда қылмысты ... ... ... ... сотталғандық
атақ кейде қылмысты саралауға, жазаның мөлшерін, сондай-ақ жазаны өтейтін
колонияның түрін ... үшін ... ... ие ... ... жаза ... сот арқылы мемлекет атынан қылмыс
жасаған адамға қылмыстық ... ... ... ... ... табылады.
Қылмыстық жазаның әкімшілік құқық бұзушылық үшін қолданылатын жазадан
айырмашылығы мынадай: біріншіден, қылмыстық жаза бұл ... ... ал ... шара болса, ол қылмыс болып ... ... ... үшін ғана ... ... жаза сот ... мемлекет атынан та- ғайындалады.
Әкімшілік шараларды әкімшілік орғандары, лауазым адамдары ... ... ... ... ... ... жазадан ерекшелігі сол
сот үкімі бойынша тағайындаған қылмыстық жаза кінәліге ... ... ол ... ... тартылғандар үшін мұңдайда құқылық зардап
болмайды.
3. Жаза тағайындаудың ... ... ... жаза ... ... жекедара жауапкершілік
принципін негізгі басшылықка алады. Осы мәселеге байланысты Қазақстан
Республикасы ... ... 1999 ... 30 ... ... жаза
тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы ... № 1 ... ... ... ... Конституциясының барлық адам заң мен сот алдында
тең, ешкім де сот үкімінсіз қылмыс ... ... деп ... ... қылмыстық жазаға тартыла алмайды деген қағидаларын басшылыққа ала
отырып, соттар қылмыстың түрі мен ... ... ... ... ... ... әрбір қылмыстық істі заңға сәйкес бұлжытпай
шешуі қажет екендігіне жете назар ... ... ... ... ... де
ақтай алмайды. Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттар ... ... жаза ... жалпы қағидаларын бұлжытпай сақтауы, сондай-
ақ сотталушы жасаған қылмыс ауырлығы бойынша кай ... ... ... және оның ... ... қылмыстық әрекеті қай
сатыда ... ... топ, ... топ ... ... ... жағдайда сотталушынын қатысу дәрежесін; қылмыстық
мақсатқа жету үшін оның әрекеттерінің ... және ... ... ... ... сипаты мен көлеміне ықпалын; қылмыстар жиынтығын;
жазаны ... ... ... ... сол ... ... ... қарағанда неғұрлым жеңіл жаза тағайындау немесе шартты
соттау ... ... ... ... қылмыстық заңда қылмыс жасаған
адамдардың жасы ... ... жасы ... ... ер ... әйелдерге қылмыстық жаза тағайындаудың ерекшеліктері көзделгенін
ескере отырып, соттар сотталушылардың жынысын және ... ... ... ... қылмыс істеудегі кінәсі анықталған жағдайда сот оған
жазаны, істеген қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті ... ... ... ... ... ретте, сөз жоқ, істелген
қылмыстың ... және ... жеке ... ... еске ... ... осы ... есепке алған жаза ғана әділ әрі ... сай ... ... 52-бабында жаза тағайындаудың жалпы негіздері
көрсетілген. Онда былай делінген:
52-бап. Жаза ... ... ... ... ... ... деп танылған адамға осы Кодекстің Ерекше
бөлімінің тиісті бабында белгіленген шекте және осы ... ... ... ескеріле отырып, әділ жаза тағайындалады.
2. Қылмыс жасаған адамға оның түзелуі және жаңа қылмыс-тардың алдын
алу үшін қажетті және ... жаза ... ... Егер ... үшін көзделген жазаның онша қатаң емес түрі жазаның ... ... ете ... ... ғана ол үшін ... ... ... жаза тағайындалады. Жасалған қылмыс үшін осы Кодекстің Ерекше
бөліміндегі ... ... ... ... қатаң жаза осы Кодекстің
58 және 60-баптарына сәйкес қылмыстардың жиынтығы бойынша немесе үкімдердің
жиынтығы бойынша ... ... ... ... үшін осы ... ... ... баптарда көзделгеннен қатандығы төменірек жаза
тағайындау үшін негіз осы Кодекстің 55-бабында белгіленеді.
3. Жаза тағайындау кезінде ... ... мен ... ... ... жеке ... сонымен бірге оның қылмыс жасағанға дейінгі
және одан кейінгі мінез-құлқы, жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... ... сотталған адамның
түзелуіне және оның отбасының немесе оның ... ... ... ... ... заңның осы бабында көрсетілген талаптарды бірнеше топқа
бөлуге ... Оның ... әділ жаза ... ... табылады.
Әділеттілік принципі Қылмыстық кодекстің 3-бабында арнайы көрсетілген. Осы
бап[13]қа сәйкес адамның қылмыс ... ... бар ... ... ... ... болады. Бір қылмыс үшін ешкімді де қайтадан
қылмыстық жауапқа тартуға болмайды ... ... ... ... ... оны ... жағдайларына және кінәлінің жеке басының
кім екендігіне сай ... ... ... жаза ... ... ... ... нәтижесі болуы керек.
Жазаның шегі оның іс-әрекетінің шегіне сайма-сай дәл келуі керек.
Осыған ... тым ... ... тым ауыр жаза ... ... ... ... жаза істелген қылмысына пара-пар келетін
әділ болғанда ғана ол өз мақсатына жетері анық.
Жаза Қылмыстық кодекстің Ерекше ... ... ... ... тағайындалады. Яғни, сот жаза ... ... ... үшін ... ... ... сол баптың санкциясы көрсеткен шектен
шықпай тағайындауға міндетті. ... да әділ жаза ... ... ... ... яғни ... іс-әрекеттін
белгілерінің нақты қылмыс құрамы белгілеріне дәлме-дәл сай болуын ... ... ... ... сараламау әділетсіз жаза таға-йындауға әкеліп
соғады. Қылмыстық заңның ... ... ... ... ... ең жоғарғы шегінен шығып, жаза тағайындауға заң ешқандай жол
бермейді. Керісінше, сот жаза ... ... ... ... шарттарды еске ала отырып, кінәліге белгілі бір қылмыс үшін
кезделген жазадан гөрі неғұрлым ... жаза ... ... сот жаза ... Ерекше бәлімнің нақты бабынын
санкциясының шегін ескермеумен бірге Кодекстегі Жалпы бөлімнің ... ... ... ... ... сот ... қылмыстық жауаптылыққа тарту
үшін алдымен онын іс-әрекетінде қылмыс кұрамы бар ма, жоқ па осы ... Егер ... ... бар ... ол ... ... ... қылмыс
па, қылмыскер оны жеке өзі немесе басқалармен бірге істеді ме ... ... Бұл ... жауап алу үшін ен алдымен Қылмыстық
кодекстің Жалпы бөліміндегі ... ... оның ... ... ... іс-әрекеттін қылмыстылығын жоятын жағдайлар, қылмыстық заңның
уақыттағы, кеңістіктегі, қылмыс ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстың құрамы бар іс-әрекеттерге жаза
тағайындағанда сот ең, алдымен адамды қылмысты ... және ... ... бар ма, жок, па ... ... ... міндетті.
Егер сот жасаған қылмысы үшін жаза тағайындау қажет деп тапса, онда ол
Қылмыстық ... ... ... ... бөліміндегі негізгі
қағидаларды — жазаның ұғымы мен ... ... ... ... ... ... басшылықка ала отырып біткен немесе бітпеген
қылмыстарға, ... ... ... ... ... қылмыстардың,
үкімдердің жиынтығы үшін жаза тағайындаудың ерекшеліктерін ескереді. ... ... қосу ... ... белгілеу, жаза мерзімдерін есептеу және
жазаны есепке алу ... ... ... ... ... басшылыққа
алынады.
Егер жасалған қылмыс үшін көзделген ... онша ... емес ... ... жетуді камтамасыз ете ... ... ғана сол ... ... ... қатаң жаза тағайындалады. Бұл ... ... ... ... сөз ... отыр. Қылмыстық кодекстің 39-
бабында жазаның түрлерінің тізбегі онша қатаң ... ... ... ... ... Осыған орай сот жазаның мақсатына жету үшін қажет деп
тапса, санкцияда ... ... ... ... ... тағайындауға
құқылы. Қылмыстық кодекстің 48-бабының 3-бөлігінде қылмыстардын, ... ... ... ... ... түрін тағайындаудың тәртібі және
оның шегі арнайы көрсетілген.
Сот жаза тағайыңдағанда істелген қылмыстың ... және ... ... ... жеке ... кім ... ... жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларын еске алады.
Осы айтылған фақторлардың ішінде есепке алынатын екі негізгі ... Ол ... ... ... ... қауіптілік дәрежесі,
екіншіден, кінәлінің жеке басының кім ... ... ... ... ... Бұл жоғарыда айтылған екі фақторлардың мазмұнын нақ-тылап
толықтыратын, оларға бағынышты түсінік болып табылады.
Осы жоғарыда айтылған екі ... ... ... берелік.
Бірінші, істелген қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін ... ... ... Заң ... ... ... нақты қылмыстың қоғамға
қауіптілігі екі жағынан: сапалық (қоғамға қауіптілік сипаты) және ... ... ... ... ... ... ... қауіптілік
дәрежесі қылмыстың объективтік және ... ... ... ... ... ... ... (қылмыстың объективті
зардабы, іс-әрекеттің мәні, ... ... ... ... ... ... ... кінәнің формасы, қылмыстық ниет немесе
мақсат жанжақты еске алынады.
Қазақстан ... ... ... 1999 ... 30 ... жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы»
нормативтік қаулысының 2-тармағында: «Соттардың назары ауыр және аса ... ... ... ... топ ... ... қауымдастық болып
жасаған, қоррупциялық, қылмыстар жасағаны үшін кінәлі болып ... ... ... ... ... ... ... заңда
көрсетілген жазалаудың қатаң шара-ларын міндетті түрде ... ... ... ... ... ... дәрежесін анықтағанда,
соттар қылмыстың ауырлығын анықтау тәртібін ... ... ... сондай-ақ нақты қылмыстық әрекет (кінәнің түрі, себебі, тәсілі,
жасаған қылмыстық жағдай мен ... одан ... ... ... қылмысқа қатыстылығының дәрежесі мен сипаты,
т.б.) жағдайының барлығы ескерілуі тиіс», - деп ... ... ... мазмұны ашып көрсетілген.
Қылмыстық кодекстің 52-бабының келесі бір маңызды талабы ... ... кім ... ... ... ... Өйткені оны сипаттайтын
мән-жайларды дұрыс анықтаудың жазаны даралаудағы маңызы зор.
Осы мәселеге байланысты жоғарыда аталған Жоғарғы ... ... ... ... түрі мен ... белгілеу үшін елеулі мәні бар
сотталушының жеке ... ... ... толық және объективті
түрде тексеруі керек. Атап айтқанда, сотталушының ... ... мен ... ... ... туралы мәліметтерді
анықтау керек. Сотталушының отбасы ... ... ... ... ... 52-бабының 3-бөлігіне сәйкес жазаны тағайындаған кезде ... оның ... ... оның ... ... ... ... әсер
ететінін ескеруі керек», — деп ескертілген.
Сот нақты жағдайларға байланысты әр уақытта да ... жеке ... ... мәні бар ... жайттарды анықтауы қажет. Оның
ішінде ... ... ... ... ... одан ... мінез-құлқы,
оның еңбекке, оқуға деген көзқарасы, өмір сүру салты, өзін қоршаған ортаға
қатынасы, оны сипаттайтын оң ... ... ... бәрі де ... Бұрын сотталғандарға, ішімдікпен, нашақорлықпен әуестенушілерге,
қоғамдық тәртіпті бұзушыларға, қатыгездікпен немесе ... ... ... тыс ... жаза тағайындауға болмайды. Керісінше,
мемлекет, қоғам, ... ... өз ... адал ... ... тұрмыста[15] жағымды мінездерімен сипатталатын ... рет ... ... олар үшін ... жаза ... ... ... сотталушының жеке басының мәліметтерін жан-жақты объективті
түрде тексеруі оларға тағайындалатын жазаның түрі мен ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан да қылмыстық құқықтың адамгершілік
принципін басшылыққа ала отырып, сот жаза ... ... ... жағдайын, еңбекке қабілеттілігі мен оған деген
көзқарасын, білімін, ... ... ... ... тағы ... ... ... еске алады.
ІІІ Тарау. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау
1. Егер сотталған адам үкім шығарылғаннан ... бір ... ... ... ... қылмыс жасаса, сот соңғы үкім ... ... ... ... ... ... бойынша жазаның өтелмеген бөлігін
толық немесе ішінара қосады.
2. Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза, егер бас бостандығынан
айырумен байланысты ... осы ... ... ... осы ... үшін көзделген жазалардың ең жоғары мерзімінен ... ... ... Үкімдердің жиынтығы бойынша бас бостандығынан айыру ... жаза 25 ... ... ... Егер адам үкімдердің жиынтығында
осы Кодекстің 58-бабынын төртінші бөлігінде аталған қылмыстардың ... да ... деп ... үкім ... ... бас ... ... үкімде[16]р жиынтығы бойынша түпкілікті жаза 30 жылдан
аспауы керек.
4. Үкімдердің жиынтығы бойынша ... жаза ... ... ... ... жазадан да, соттың оның алдындағы үкімі бойынша
тағайындалған жазаның өтелмеген ... де ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде жазалардың
қосымша түрлерін қосу осы Кодекстің 58-бабында көзделген ережелер ... ... ... ... ... зан ... мазмұны төмендегідей:
Қылмыс жасап үкім бойынша жаза алған ... тағы да ... ... ... ... сондықтан жаңа Кылмыстық кодекс мұндай
қылмыскерлерге қылмыстардың ... ... жаза ... ... жаза ... ... белгілеген.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындағанда сот істелген қылмыстың
ауырлығына қарамастан заң ... ... ... үкім ... ... ... қалған бөлігін түгелдей я болмаса ішінара
қосып белгілейді. Қылмыстық кодекстің 58-бабында көрсетілген ... ... ... колданылмайды.
Үкімді жинақтап тағайындаған ақырғы жаза жаңа істелген қылмысқа
тағайындалған жазадан да, ... ... үкім ... өтелмей қалған
жазаның бөлігінен де артық болуы керек.
Бірнеше үкім бойынша жаза өтеу ... ... ... үшін ... ... ... есептеледі. Үкімдерді жиынтықтап қосқаңда
жазанын жалпы мерзімі егер ол бас бостандығынан айырумен байланысты ... сол ... ... ең ұзақ ... аспауы тиіс. Бас
бостандығынан айыру түріндегі жазаларды қосқанда жазаның жалпы мерзімі 25
жылдан ... ... ал заң ... бас ... айыру жазасы 20 жылдан
артық мерзімге тағайындалған қылмыстар бойынша—немесе өлім ... ... бойы бас ... ... қолдануға болатын қылмыстар істегені үшін
жазаның жалпы мерзімі 30 жылдан аспауы тиіс (58-бап, ... ... жаза ... ... ... ... белгілейтін
бапта көрсетілген қосымша жазаларды да қосуға құқылы. Әр ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза тағайындаған
кезде соттардың заңдылықты ... ... 1999 ... 30 сәуірдегі № ... ... 20— ... ... ... ... тағайындауда басшылыққа алатын мынадай кағидаларды көрсетіп берген.
20. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындалғанда, ... ... ... ... ... ... бөлігінің мөлшері мен түрін
белгілеуге және көрсетуге ... ... ... ... ... 60-бабының
негізінде жаңа үкім бойынша тағайындалған жазаға түгелдей немесе ішінара
қосылуы керек. Бұрынғы үкім ... ... ... ... болып мыналар
саналады:
шартты жазаға сотталған кездегі, сондай-ақ ҚК-нің 72-бабын-да ... ... ... ... ... ... ... орындауды
кейінге қалдырылған кезде немесе ҚІЖК-нің 452-бабында қөрсетілген ... ... ... кезде — ұсталуына немесе бұлтартпау шарасы
ретінде тұтқындалуына байланысты қамауда немесе медициналық ... ... ... ... ... ... болған уақытты
есептемегенде — жазаның бүкіл мерзімі;
ҚК-нің 70-бабында көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... — сотталушы оны отеуден мерзімнен бұрын шартты ... ... ... ... шектеуге, сондай-ақ қоғамдық жұмыстарды атқаруға сотталған
кезде—міндетті жұмыс мерзімінің бөлігі және ... ... ... ... ... үкім ... ... жазаның өтелмеген белігін
ішінара қосып үкімдердің жиынтығын қолданғанда, егер қорытынды жаза жазаның
осы ... ... ең ... ... тағайындалмаса, сот үкімде
осындай шешімнін қабылданғанын дәлелдеу керек. ... ... ... белігін ішінара қосқанда қорытынды жаза қалайда мөлшері жағынан
жаңадан жасалған қылмыс үшін тағайыңдалған жазадан да, ... үкім ... ... да ... болуы керек.
22. Егер сотталушы сынақ мерзім ішінде жаңадан қылмыс жасаса, сот
жазаны үкімдердің ... ... ... ... ... ... ҚК-
нің 64-бап төртінші бөлігінің талаптарын ескеруге міндетті. Бұл ... ... ... ... сот жаңа ... үшін жаза тағайындаған кезде
бұрынғы үкімдегі шартты соттылықты жою ... ... ... ... ... Егер де сот ... ... онша ауыр емес қасақана қылмыс
туралы істі қараған кезде бұрынғы үкімдегі шартты соттылықты қалдыру туралы
тұжырымға келсе, онда жаза тек жаңа ... үшін ... ... ... ... бойынша немесе үкімдердің
жиынтығы бойынша толық не ішінара қосқан кезде соттар ... ... ... қосу ... ... белгілеу тәртібін ескеруі жөн.
Бұл баптың мәніне сай бұрынғы үкім ... ... ... қосымша
жаза түгелдей немесе ішінара жаңа үкім ... ... дәл ... ... ... бұл қосымша жаза қосымша жазаның дәл осы түрі
үшін белгіленген ... ... ... ... 61-бап 2-бөлігінде
көрсетілген қосымша жазалар бөлек орындалады.
Егер алғашкы үкім ... адам бас ... ... ... немесе орындалуға жататын басқа да жазалар бойынша сотталса, ал
екінші үкім ... жаза ... ... ... ... тағайындалса, онда
сот жазаларды қосқан кезде олардың бөлек ... ... ... Бұл ... ... соттау қолданылған үкімдегі сынақ мерзімі алғашқы
үкімдегі жаза қай мекемеде орындалатынына қарамастан, үкім ... ... ... ... ... адам бұрынғы үкімді орындауды кейінге қалдырған кезде
басқа қылмыс ... ... сот жаңа ... жасағаны үшін тағайындаған жазаға
ҚК-нің 60-бабына сай бұрынғы үкім бойынша өтелмеген жазасын ... ... ... ... орындауды кейінге қалдыруды бұзу туралы ... ... жок егер жаңа ... ... ... кейінге қалдыру
мерзімі етіп кеткеннен кейін және сотталушыны ҚК-нің 72-бап үшінші бөлігіне
сай жазасын өтеу үшін ... ... ... ... ... ... күшіне енгеннен кейін жасалса, сот жаңа қылмыстың жазасын белгілеп
алып, ҚК-нің ... ... ... үкімдердін жиынтығы бойынша
тағайындаудың ережелерін қолдануға міндетті. Егер жаңа іс ... ... ... ... сот ... жазасын өтеуден босату немесе оны
жазасын өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... болса, онда сот тек жаңа қылмыс үшін жаза тағайыңдайды. Бұндай
жағдайда ... ... бола тұра ... ... ... ... ... 453 – 455 - баптарында көзделген тәртіпте шешілуі мүмкін.
Қолданылған әдебиет тізімі:
1. Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... 2001 ... 19 ... ... ... жазасын тағайындау-дың кейбір мәселелері туралы» №
15 нормативтік қаулысы //Заң ... 2001.14 ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 казаңдағы №8
«Бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаудың кейбір ... ... ... 19 ... № 15 ... ... езгерістер енгізу туралы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік ... ... ... ... 2005. № 12. ... ... ... 2002 жылғы 11 сәуірдегі «Кәмелетке толмаған адамдардың
қылмысқа және оларды қоғамға ... ... ... ... ... сот ... ... №6 нормативтік каулысы//3аң ғазеті.
2002.15 мамыр.
3. ... ... ... ... уголовных нақазаний. Воронеж, 1971.
4. БушуевКА. Исправительные работы. М., 1968.
5. Дементьев С.Н. Лишение свободы. Уголовно-правовые и ... ... ... ... ... В.К., ... А Л. Дополнительные нақазания: теория и
прақтика. Фрунзе, ... ... ... ... ... ... ... прав человека/Под
ред. С.Г. Келиной. М., 1989.
8. Курс советского уголовного права. Т.З. Нақазание. М., 1970.
9. Смертная казнь: за и против / Под ред. С.Г. ... М., ... ... Ф.Р. ... ... и социально-психологические
предпосылки его эффективности. Казань, 1980.
11. Тағанцев Н. С. Русское уголовное право: Лекции. Часть общая. ... ... ... И.Я. ... о ... в ... с тюрьмоведе-нием. СПб.,
1889.
-----------------------
[1] Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2001 ... 19 ... ... ... ... ... ... мәселелері туралы» №
15 нормативтік қаулысы //Заң ... 2001.14 ... ... ... ... ... 2005 ... 28 казаңдағы №8 «Бас
бостандығынан айыру жазасын тағайында-удың ... ... ... 2001
жылғы 19 казаңдағы № 15 нормативтік қаулысына езгерістер енгізу туралы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы //Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сотының бюллетені
[3] ... ... ... ... ... ... ... 1971.
[4] БушуевКА. Исправительные работы. М., 1968.
[5] Дементьев С.Н. ... ... ... и ... ... Ростов-на-Дону, 1981.
[6] Дуюнов В.К., Цветинович А Л. Дополнительные нақазания: теория и
прақтика. Фрунзе, 1986.
[7] Когда убивает государство. ... ... ... прав ... С.Г. ... М., ... Курс ... уголовного права. Т.З. Нақазание. М., 1970.
[9] Смертная казнь: за и против / Под ред. С.Г. ... М., ... ... Ф.Р. ... свободы и социально-психологические
предпосылки его эффективности. Казань, 1980.
[11] .Тағанцев Н. С. ... ... ... ... ... общая. М.,
1994. Т.2.
[12] Фойницкий И.Я. Учение о нақазании в связи с тюрьмоведе-нием. СПб.,
1889.
[13] Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2001 ... 19 ... ... айыру жазасын тағайындаудың кейбір мәселелері туралы» №
15 нормативтік қаулысы //Заң ғазеті. 2001.14 қараша.
[14] 2005. № 12. ... ... ... Сотының 2002 жылғы 11
сәуірдегі «Кәмелетке толмаған адамдардың қылмысқа және оларды ... ... ... жөніндегі істер бойынша сот прақтиқасы
туралы» №6 нормативтік каулысы//3аң ғазеті. 2002.15 мамыр.
[15] ... ... ... проблемы
классификации уголовных нақазаний. Воронеж, 1971.
[16]

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жазаның жүйелері және түрлері44 бет
Жазаның жүйелерінің және түрлерінің жалпы сипаттамасы23 бет
Қылмыстық құқық бойынша жазаның жүйелері31 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза мақсаттары36 бет
Айыппұл түріндегі жазаны атқару10 бет
Бас бостандығынан айыру жазасы11 бет
Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері34 бет
Жаза11 бет
Жаза жүйесі38 бет
Жаза жүйесі жайлы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь