Прокурорлық қадағалаудың ұйымдық-құқықтық негізі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5
1 ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.33
1.1 Прокуратура органдарының қалыптасуы мен даму кезеңдері ... ..
1.2 Прокуратура органдарын ұйымдастырудың конституциялық.құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Қазақстан Республикасы прокуратура органдарының басқа мемлекеттік органдардың арасында алатын орны ... ... ... ... ... ... ... 6

13

20
2 ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ҰЙЫМДЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ БАСТАМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
34.68
2.1 Прокуратура органдары мен мекемелерінің жүйесі ... ... ... ... ...
2.2 Прокуратура қызметінің негізгі бағыттары мен мазмұны ... ... ... .
2.3 Прокурорлық қадағалау актілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
44
60

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
69.70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ..
71.73
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмыс «Прокурорлық қадағалаудың ұйымдық-құқықтық негізі» деген тақырыпқа арналған. Дипломдық жұмыс Қазақстан Республикасының мемлекеттік-құқықтық жүйесіндегі прокуратура органдарының орны мен рөлін, мақсаттары мен функционалдық қызметін, оның бағыттарын, біртұтас мемлекеттік билік кеңістігіндегі осы органға тиесілі тепе-теңдік пен тежемелік тетіктерін ашуға бағытталған.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. 1991 жылы Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін жариялап, құқықтық және демократиялық мемлекет құрудың қолға ала бастады. Құқықтық мемлекет құру әрине бір күндік шаруа емес және ол бірнеше жылдарға созылуы мүмкін. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында туындалған қиындықтарға мойынсынбай еліміз құқықтық мемлекет құру үшін алға қадам басып келе жатыр.
Құқық қорғау органдары, өз қызметтерін жүзеге асыру кезінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын шектелуіне әсер ететін болғандықтан барлық қызметтерін аса жауапкершілікпен жүзеге асырып отыруды да міндетті.
Құқық қорғау органдары көп жағдайда әлі де болса азаматтардың құқықтары мен бостандықтары шектеліп отыратындығын ескерсек, онда олардың қызметтерін қадағалау біршама қызығушылық тудыратындығын көреміз.
Қазақстан Республикасы прокуратура органдарының қызметтерінің көптеген ережелерін жан – жақты реттеуіне өз септігін тигізгенімен, әлі де болса бірқатар теориялық және практикалық жетіспеушіліктер орын алып отыр. Ол туралы заң әдебиеттерінде де қозғалып келеді.
Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдар жүйесінде, прокуратураның атқаратын рөлі айрықша зор. Себебі, іс жүзінде прокуратура органдары барлық құқық қорғау органдарының қызметін үйлестіруші басты құқық қорғау органы болып табылады.
Осы тұрғыдан алып қарағанда менің дипломдық жұмысымның тақырыбы, яғни «Прокурорлық қадағалаудың ұйымдық-құқықтық негізі» сөзсіз өзекті сипатқа ие деп айтуға толық құқықтық негіз бар. Қазақстан Республикасының аумағында прокуратура органдарының құқықтық мәртебесіне қатысты кешенді ғылыми еңбектер мен арнайы зерттеулер жоқ. Бұл жағдай өз кезегінде аталған тақырыптың өзектілігін айқындай түсетіну тағы бір мән-жай деп қарастыруға болады. Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін алып құқық қорғау органдарын қажетті деңгейде ұйымдастырып үлгерді. Алайда, осы кезеңдер аралығында прокуратура органдарында барлық құқық қорғау органдары сияқты, әртүрлі қайта құруларды бастан өткізілді.
Осы өзгерістер нәтижесінде прокуратура органдарының құқықтық мәртебесі, яғни сәйкесінше оның құзыреті де елеулі өзгеріске ұшырады. Әрине, айтылған бұл мән-жайлар, сөзсіз прокуратура органдарының құқықтық мәртебесін қайта қарау қажеттілігін тұғызып отыр.
1. Қазақстан Республикасының «2030 Стратегиясы» Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Қазақстан 1997 жылы 11 қазан.
2. Нәрікбаев М.С., Өтебаев Ғ.Қ., Алиев М.М., Қазақстан Республикасындағы прокурорлық қадағалау.- Астана: «Әділет», 2005.- 393 б.
3. Журсимбаев С.К. Прокурорский надзор в Казахстане. – Алматы: Жеті жарғы, 2004. - 304 с.
4. Рябцев В.П. Прокурорский надзор: Курс лекции. - М.: Норма, 2006.
- 288 с.
5. Конституции 16 стран мира / Сост. Ж.Баишев, К.Шакиров. - Алматы: Жеті Жарғы, 1995. - 576 с.
6. Григорьев В.Н. Прокурорский надзор: Учебник. - М.: Экспо, 2009.- 542 с.
7. Романов А.К. Правовая система Англии: Учебное пособие. - М.: Дело, 2000. - 344 с.
8. Декрет СНК «О суде» от 22 ноября 1917 г. № 1 // Собрание уложений. - 1917. - № 4. – С. 13-18
9. Альдекеев А.А. История становления и развития органов прокуратуры Республики Казахстан. - Алматы: Қазақ университеті, 2002. - 120 с.
10. Постановление Верховного Совета Республики Казахстан от 17 января 1992 года «О введении в действие Закона «О Прокуратуре Республики Казахстан» // Ведомости Верховного Совета РК. - 1992. - № 5, ст. 163. – С 49-51.
11. Постановления Президента Республики Казахстан «О Государственной программе правовой реформы в Республики Казахстан» от 12 февраля 1994 г. №1569 (утратил силу) // САПП Республики Казахстан. - 1994.
- № 9. – С. 45-56
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы.
13. Президент, Парламент, Үкімет және құқық қорғау органдары туралы (Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлықтар жинағы) / Құрас. З. Сариева. - Алматы: Жеті Жарғы, 1996. - 176 б.
14. Алексеев С.С. Общая теория права: Учебник. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Проспект, 2009. - 576 с.
15. Когамов М.Ч. Высокая миссия прокурора // Юридическая газета. – февраль 2002. - №40. – С 1-2.
16. Ювский В.Д. Стадия прокурорского надзора: понятие, значение, система // Прокурорский надзор и укрепление социалистической законности в социалистическом государстве. - М., 1975. - С. 45-49.
17. Об утверждении Положения об Институте им. С.Ескараева. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан № 115/6 от 18 мая 2004 г. // Справочная правовая система ЮРИСТ. – С 238.
18. Байтукбаев Д.И. Правовой статус и функции прокуратуры в системе органов государственной власти: Автореф. дисс. ... канд.юрид.наук: 12.00.09.- Алматы, 2002. – 26 с.
19. Халиқов К. Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау органдары: Оқу құралы. – Алматы: Санат, 1995. - 176 б.
20. «Прокуратура туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 21 желтоқсандағы №2709 Заңы // «Заң» базасы - Қазақстан Республикасының электрондық жүйеленген нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы.
21. Мусина Р. Главная цель - обеспечение законности // Закон и время. - 2004. - № 11. – С. 60-67
22. Кливер И.Я. Управление прокурорской системой в условиях формирования правового государства: Конспект лекции. - М., 1990. - 24 с.
23. Ласкина Н.В. Прокурорский надзор. - М.: Юстиции форм, 2006. – 224 с.
24. Сматлаев Б. Принцип состязательности в уголовном процессе // Заң және заман. - 2008. - №2 (90). - С.23-25.
25. Бахтыбаев И.Ж. Законность как неотъемлемое условие становления демократического правового государства и роль прокуратуры в ее обеспечении // Заң және заман. - 2007. - №5 (87). - С.12-16.
26. Аристотель. Политика. Афинская полития. - М.: Мысль, 1997. - 458 с.
27. Монтескье Ш. Избранные произведения. - М.: Госполитиздат, 1995. - 799 с.
28. Авакьян С.А. Конституционное право России: Учебный курс. - 2-е изд., перераб. и доп. - в 2 т. Т.1. - М.: Юристь, 2006. - 719 с.
29. Конституция Республики Казахстан от 28 января 1993 года // Ведомости Верховного Совета РК. - 1993. - № 3, ст. 204. – С 47.
30. Мерзадинов Е.С. Прокурорский надзор в Республике Казахстан за соблюдением прав и свобод граждан. - Алматы: Баспа, 2001. - 160 с.
31. Бахтыбаев И.Ж. Кунцептуальные основы деятельности прокуратуры Республики Казахстан по обеспечению законности: автореф. дисс. ... д-ра юрид.наук: 12.00.09. - Алматы, 2009. - 42 с.
32. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. - Алматы: ЮРИСТ, 2007. - 200 б.
33. Скуратов Ю. Конституционные вопросы развития прокуратуры в период правой реформы в РФ // Законность. - 1997. - № 3. - С. 7.
34. Басков В.И., Коробейников Б.В. Курс прокурорского надзора: Учебное пособие. -М.: Зерцало, 2001. – С 512 .
35. Шуткин С.И. Прокуратура была и остается правозащитным органом// Время испытаний. Очерки из истории прокуратуры Казахстана.- Алматы: Өлке, 1997.- 280 с.
36. Гуляев А.П. Система правоохранительных органов и организации // Правоохранительные органы и организации России: Компетенция и полномочия / Под.ред. А.П.Гуляева. - М.: Калита, Собрание, 1999. - 144 с.
37. О вопросах Главной военной прокуратуры. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан № 100 от 29 августа 2001 г. // Справочная правовая система ЮРИСТ.- С 51.
38. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне прокуратура органдарының қызметін жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 29 желтоқсандағы № 374-IV Заңы// ЗАҢГЕР құқықтық жүйесінің анықтамасы.
39. Шарипов Ш.М. Заңдылықты қамтамасыз ету прокуратура қызметінің негізгі мақсаты // ҚР заң шығару институтының Жаршысы. Ғылыми-құқықтық журнал.- 2009.- № 4 (16).- 175-177 б.
40. Бахтыбаев И.Ж. Сот орындаушыларының съезінде сөйлеген сөзі // Егеменді Қазақстан. - 7 шілде 2007 ж. – 3 б.
41. Мерзадинов Е. Прокурор әділеттің жақшысы болуға тиіс. // Егемен Қазақстан. - 12 желтоқсан 2009 ж. – 2 б.
42. Об организации прокурорского надзора за применением законов, соблюдением прав и свобод человека и гражданина в социально-экономической сфере. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от № 60 от 21 ноября 2002 г. (с измен. и доп. от 14.09.2004 г. И от 25.06.2008 г.) // Справочная правовая система ЮРИСТ. – С 103.
43. Об утверждении Положения о Департаменте по надзору за законностью судебных актов и исполнительного производства по гражданским и административным делам. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан № 14 от 28 апреля 2005 г. // Справочная правовая система ЮРИСТ. – С 104.
44. Журсимбаев С.К. Прокурорский надзор в Республике Казахстан.-Алматы: NURPRESS, 2010.-359 с.
45. Трикс А.В. Справочник прокурора. - СПб.: Питер, 2007. - С 240 .
46. Чурилов А.В., Гущин В.З. Правозащитные функции прокуратуры в постсоциалистическом государстве // Государство и право. № 5, 1998.С 90.
47. Шуткин С.И. Прокуратура была и остается правозащитным органом // Время испытаний. Очерки из истории прокуратуры Казахстана. - Алматы: Өлке, 1997. - 280 с.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ...............................................................|3-5 |
|............................. | ... ... ... | ... ... | ... органдарының қалыптасуы мен даму кезеңдері…… |6 ... ... ... конституциялық-құқықтық | |
|негіздері.............................................................|13 ... | ... ... ... органдарының басқа мемлекеттік |20 ... ... ... орны........................... | ... ... ... | ... |34-68 ... ... мен мекемелерінің жүйесі………………. |34 ... ... ... ... мен ... |44 ... ... ... |60 ... |
|.................... | ... ... ... |71-73 |
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмыс «Прокурорлық ... ... ... тақырыпқа арналған. Дипломдық жұмыс
Қазақстан Республикасының ... ... ... орны мен рөлін, мақсаттары мен функционалдық қызметін, оның
бағыттарын, біртұтас ... ... ... осы ... ... пен ... ... ашуға бағытталған.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. 1991 жылы ... ... ... ... ... және ... ... қолға ала бастады. Құқықтық мемлекет құру әрине бір күндік
шаруа емес және ол ... ... ... ... ... алғашқы
жылдарында туындалған қиындықтарға мойынсынбай еліміз құқықтық ... үшін алға ... ... келе жатыр.
Құқық қорғау органдары, өз қызметтерін жүзеге асыру ... ... мен ... ... әсер ... барлық қызметтерін аса жауапкершілікпен жүзеге асырып отыруды
да міндетті.
Құқық ... ... көп ... әлі де ... ... мен ... ... отыратындығын ескерсек, онда олардың
қызметтерін қадағалау біршама қызығушылық тудыратындығын көреміз.
Қазақстан ... ... ... ... көптеген
ережелерін жан – жақты реттеуіне өз септігін ... әлі ... ... ... және практикалық жетіспеушіліктер орын алып отыр.
Ол туралы заң әдебиеттерінде де ... ... ... ... ... ... жүйесінде,
прокуратураның атқаратын рөлі айрықша зор. Себебі, іс жүзінде ... ... ... ... ... ... үйлестіруші басты құқық
қорғау органы болып табылады.
Осы тұрғыдан алып қарағанда менің ... ... ... яғни
«Прокурорлық қадағалаудың ұйымдық-құқықтық негізі» сөзсіз өзекті сипатқа ие
деп айтуға толық құқықтық негіз бар. ... ... ... ... ... ... қатысты кешенді ғылыми
еңбектер мен арнайы зерттеулер жоқ. Бұл ... өз ... ... ... ... ... тағы бір ... деп қарастыруға
болады. Қазақстан Республикасы ... ... алып ... ... ... деңгейде ұйымдастырып үлгерді. ... осы ... ... ... ... ... қорғау органдары сияқты,
әртүрлі қайта құруларды бастан өткізілді.
Осы ... ... ... ... ... яғни сәйкесінше оның құзыреті де елеулі өзгеріске ұшырады.
Әрине, айтылған бұл мән-жайлар, ... ... ... құқықтық
мәртебесін қайта қарау қажеттілігін тұғызып отыр.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Елбасы Н.Ә. Назарбаев өзінің «Қазақстанды
дамыту стратегиясы – 2030» ... ... ... ... ... ... аса ... аудару қажеттілігін,
заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайтуды атап көрсетті: сондай – ақ ... ... қол ... ... ... ... рет ... көңіл аударды [1].
Жүргізілген сот – құқықтық реформаларға ... ... ... жоғары қадағалаудың іске асырудың барлық бағыттарында
айқын бейнеленген маңызды қайта құруларға төтеп берді.
Қазақстан ... ... ... ... ... орны мен ... туралы зерттеумен, дәлірек айтқанда осы салаға
қызығушылық танытып, аталған ... ... ... ... ... Р.Н.Ақпарова, М.М. Алиев,
Т.О. Ашляев, М.М.Әлиев, Л.Ш. Берсүгірова, ... З.Х. ... ... ... Г.Досбол, Ж.О.Жамашұлы,
С.Журсимбаев, Л.Исагулова, М.Х.Келдібаев, К.Камзабаев, З.Лақпаев, ... М.С. ... ... ... ... ... Ресейлік авторлардан, В.Б.Алексеев, В.И.Басков, Ю.Е.Винокуров, О.А.
Галустьян, А.В. ... ... ... ... ... О.П. Темушкин және т.б.
Қарастырып отырған Қазақстан Республикасының прокуратура органдарына
қатысты қазақша материалдардың тапшылығына қарамастан ... осы ... ... - теориялық зерттеудi жүзеге асыруға ұмтылыс ... ... мен ... Қазақстан Республикасының
прокуратура органдарының мемлекеттік органдар жүйесіндегі орны мен ... және ... ... ... ... осы жұмыстың басты
мақсаты болып табылады.Атап ... мына ... ... ... прокуратура органдарының пайда болуы және дамуы,
Қазақстан Республикасының прокуратура органдары ... ... және ... ... прокуратура органдарының
мемлекеттік органдар жүйесіндегі орны мен маңызы т.б.
Осы мақсаттарға қол ... үшiн ... ... ... ... ... ... болу, қалыптасу және даму
кезеңдерін саралау;
– тәуелсіз Қазақстанның прокуратура органдарына теориялық ... ... ... мақсаты мен міндеттерін қарастыру;
– ҚР прокуратура ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың құқықтық
негіздерін анықтау;
– прокуратура органдарын ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... органдары жүйесіндегі
прокуратураның орны мен атқаратын рөлін анықтау;
– прокуратура мен Қазақстан ... ... ... ... жасау түрлерін негіздеу арқылы айқындау;
– прокуратура және ... заң ... ... ... ... ... ... прокуратура және биліктің сот тармағына анықтама беру;
– прокуратура және ... ... ... ... жұмыстың зерттеу объектісі мен пәні. Зерттеудің объектісі
болып- прокуратураны ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасатын құқықтық қатынастар
табылады. Ал, зерттеу пәніне прокуратура мен прокурорлық ... ... ... мен ... ... ... және ... қадағалау мен қылмыстық іс жүргізу жөніндегі
заңнамасы, оны қолдану практикасы жатады.
Зерттеудің ... және ... ... Диплом жұмысын
зерттеудің жалпы диалектикалық- танымдық әдістермен қатар арнайы ғылыми
әдістер, оның ... ... ... ... құрылымдық, салыстырмалы
және тәжірибелік әдістемелер қолданылды.
Дипломдық ... ... ... ... Республикасының
Конституциясы, ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексі, ҚР ... іс ... ҚР ... ... ... ҚР ... ... ҚР
Үкіметінің қаулылары, ҚР Жоғарғы Сотының қаулылары, мерзімді басылымдар мен
арнайы әдебиеттер болып табылады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен ... ... ... ... ... ... мен пәніне сәйкес келеді. ... ... екі ... алты ... ... және ... тізімінен тұрады. Жалпы көлемі 75 бетті құрайды.
1. ... ... ... ... Прокуратура органдарының қалыптасуы мен даму кезеңдері
Қазақстан Республикасы Конституцияға сәйкес өзін ... ... ... деп ... [2,393б.].
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, халық билігін қамтамасыз ету
мемлекеттік биліктің жоғарғы органдарының, сот пен құқық қорғау және ... ... ... ... ... Конституцияның, заңдардың сақталуын,
олардың үстемдігін, сондай-ақ біртұтастығы мен ... ... ... ... ... ... құбылыс. Өйткені, мұндай ... тек бір ғана ...... тапсырып отыр.
Прокуратура мемлекет механизмінде салыстырмалы түрде - XIV ғасырда
пайда болды. Арнайы ... ... ... ... болған
мемлекеттердің бірі-ол Франция. Ал Франция прокуратурасының негізін қалаушы
король IV Филип. Ол 1302 ... ... ... арқылы сотта патша
мүддесін прокуратураның өкілдік етуімен қорғалатынын бекітті. «Прокурор»
деген терминнің өзіне келетін болсақ, ол ... ... ... яғни ол-
қадағалау, қамтамасыз ету ... ... және осы ... термин
Францияда XVIII-ғасырдың басында ғана қолданыла бастады. Ал ... ... ... ... ... ... деп саналатын. Франция
прокуратурасы патшаның әмірін ... және ... ... беруді
орындайтын айыптаушы, жазалаушы орган ретінде пайда ... ... ... ... таяу ... ... да ... бастады. Оған
қылмыстарды тергеу жүктелді. Ал XVI-XVII ғасырларда прокуратура органдары
Италия, Нидерланды және т.б. ... ... ... бола бастады.
Ал Ресейдегі прокуратура XVIII-ғасырдың төртінші жартысында мемлекет
жүйесінде болған ... сай ... ... Абсолютизм кезіндегі
мемлекеттік аппаратты орталықтандыру ... ... ... құрылуын
талап етті. Бұл кезең орталық ... ... ... мен ... іс-шараларға қарсы тұру кезеңдерінің бірі болатын.
Лауазымды тұлғалардың ... ... ... ... мен
істеріндегі әдепсіздік және мемлекет мүлкін ... ... ... ... алып ... Міне осылар мемлекеттік құрылысты сипаттап ... ... ... ... және ... ... ... прокуратураның бірнеше
модельдерін атауға болады:
1)Тәуелсіз конституциялық ... ... (ТМД ... ... Венгрия,
Вьетнам, Испания, ҚХР, Куба, Латвия, Литва, Македония, Португалия, Сербия,
Словакия, Хорватия, Монғолия, Индонезия, Латын Америка елдері ... ... және оның ... ... ... ... ... қарамағындағы, яғни төмендегідей:
• Үкіметтің әкімшілік бағыныштылығындағы (Әділет министрлігі)
мемлекеттік айыпты қолдаушы орган ретінде. Бұл ... де ... ... ... ... ... ... Әділет министрлігіне бағындырылғанымен
функционалдық дербестігін сақтаған елдер: Франция, ... ... ... ... Түркия, Финляндия,
Корей Республикасы, Эстония, Жапония. Әділет министрлігінің
толық ... ... ... ... ... ... ... мен сот биліктерінің араларында орын алған ... ... ... Бельгияда, Египетте, Италияда
орын алған. Үкіметтің ... ... ... ... мен ... атауға болады. Сот билігінің
қарамағына берілген елдер: Әзірбайжан, Андорра, Болгария,
Грузия, Испания, Латвия, Молдова, Иран [5,576б.].
3) Үкіметтің ... ... ... органы ретінде – ... ... ... ... ... – Австралиялық одақта орын алған.
Типіне қарамай бағындырылуы да ... бар. ... ... ... ... ... (департаменттерімен) ұқсастырып, яғни
прокуратура атқаратын функцияларға ұқсас ... ... ... ретінде АҚШ
пен Канададағы атторнейлік қызмет болып табылады.
Өзінің ұйымдық құрылысына ... ... ... ... болып бөлінеді.
Орталықтандырылғандарына біртұтас, бір орталыққа бағындырылуы мен
қалыптастырылуы, ... мен ... және ... бірыңғай актілермен реттелуі тән. Органдар мен прокурорлардың
араларындағы иерархиясы анықталып, бір орталықтан басқарылады.
Орталықтандырылмағандары басқа ... ... ... ... мен муниципалитеттердің атторнейлік қызметтерінің араларында
бағыныштылық жоқ, бірі біріне қатысты дербес болып келеді және ... ... ... ... ... ... ... аудандық, қалалық) тиісінше әкімшілік аумақтың ... ... ... штаттарда оларды губернатор, штаттың Бас ... ... ... ... тағайындайды [6,542б.].
Сонымен мемлекеттік билік органдарының жүйесінде прокуратураның орны
мен рөлін ескере келе мемлекеттің төрт ... ... ... Прокуратура Әділет министрлігінің құрамына кіретін, яғни ол сот
төрелігі органдарына жататын және ... ... ... ал ... сот ... ... жатуы
мүмкін мемлекеттер;
Бұл топтағы мемлекеттерге Бельгия, Дания, Израиль, Нидерланды, Польша,
Румыния, Сирия, АҚШ, Франция, Эстония, ... ... ... ... Польшада Әділет министрі ол әрі Бас ... ал ... ... Бас ... болса, Франция мен Эстонияда бұл ... ... ... аталған мемлекеттерде прокурорлар соттың
жанында іс-әрекет жасайды. Ал АҚШ-та ... ... ... емес ... сот ... дербес мәртебеге ие болады.
Францияда, 1958 жылғы магистратураның мәртебесі туралы заңнамасынан
тұратын №58-1270 Ордонансына сай, ... ... ... басшылардың
қарамағында және бақылауында ... және ... ... бағынады.
Кассациялық және аппелляциялық соттарда Бас прокурорлар іс-әрекет жасаса,
ал үлкен ... ... ... ... ... ... сот ... құрамына кіретін және
соттардың жанында болатын немесе сот ... ... ... ие ... ... ... мемлекеттерге Испания, Колумбия, Болгария, Латвия және
т.б. жатады. Демек, Испанияда 1981 жылғы прокуратураның жалпы ... ... сай ... Fiscal) прокуратура әділет органдарына
заңдылықтың, азаматтардың ... мен ... ... ... өз ... шегінде немесе мүдделі тұлғалардың өтініштері
бойынша ... ... ... ... ... ... және ондағы жариялы мүдделерді қорғайды. Сот ... ... ... ... ... ... ... әрекеттесу және иерархиялық тәуелділікке сай
орындайды. Прокуратура органдары соттардың жанында шет аймақтарды қоса ... ... ... ... Бас ... ... Қызметке сай
билігі Бас Кеңесінің пікірін тыңдағаннан кейін Үкіметтің ұсынуымен Патша
тағайындайды. Сот ... ... ол ... Трибунал төрағасынан
кейінгі екінші тұлға болып табылады.
3) Прокуратура жеке дербес жүйеге бөлінген және ... ... ... есеп ... мемлекеттер;
Бұл топтағы мемлекеттерді, басты нысан бойынша, социалистік (Въетнам,
ҚХР, КХДР, Куба, Лаос) және постсоциалистік ... ... ... ... ... ... көрсетілген функциялармен
қоса жалпы қадағалау міндеті жүктеледі. Қадағалауға мемлекеттік орган болып
табылатын объектілер (тек қана атқарушы, яғни ... және ... ... ... ... кәсіпорындар, әртүрлі мекемелер
мен жеке тұлғалар заңдылығын қадағалау ... 1936 ... ... бастап, социалистік ... ... ... ... ... ... ретінде өзгеріссіз
бекітіп кеткен. Белгілі бір шекте бұл дәстүр ... ... ... да ... ... ... де прокуратура органдарының тәуелсіз мәртебесі
сақталған. Ол жөнінде ... және ... ... жазылған. Өз кезегінде бұл ... ... ... ... Колумбия, Эквадор және т.б. ... ... ... ... ... ... бөлуге болады: біріншісі, ереже
бойынша қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... және адамдардың құқықтарын қорғаумен айналысады. Осыған орай,
прокуратураның кейбір функцияларының арасында маңызды бір ... ... ... ... ... оларға тікелей ұқсастығы бар органдары
тіпті жоқ мемлекеттер.
Мысалы ... ... ... жатады, себебі онда
прокуратура ерекше институт ретінде қарастырылмаған.
Бас атторней адвокаттық корпусты басқарады, ал оның өкілдері ... сот ... ... ... ... Егер аса ... ... қаралатын болса, ондай айыптауды арнайы лауазымды тұлға-
жариялы қудалау Директоры қолдайды [7,344.].
Осылайша, прокуратураның біртұтас нысанының, қылмыстық сот ... ... ... ... белгілі-бір нысанының немесе
құқық қорғау органдарының ... ... ... жоқтығына
көз жеткізуге болады және прокуратураның атқаратын функцияларының біркелкі
еместігі де ... ... Одақ ... ғана ... ... үш түрі бар
екендігі белгілі: романо-германдық (континентальдық), ағылшын жалпы ... ... ... 80 ... ... ... арасында прокуратура қалыптасу мен дамудың
ұзақ жолдарынан өтті. Оның тарихы маңызды үш ... ... ... ... ... ... кеңестік дәуірмен
байланыстырады. Өйткені, әдет – ғұрып құқығына ... ... ... ... оған ... ... ... анық.
Қазақстанның тарихи әрі геосаяси көршісі Ресейдегі саяси, экономикалық
әрі әлеуметтік өзгерістердің әсері сөзсіз әр ... ... ... тиіп
тұрды. Соның бірі өткен 20-ғасырдың екінші он жылдығында Ресей ... ... ... ... ... ... ... кеңестік социалистік
мемлекеті болды.
1917 жылдың Қазан төңкерісінен кейін В.И.Ленин басқарған жұмысшылар мен
шаруалардың билігі орнықты.
Социалистік революциядан кейін, ... ... ... ... ... ... ... яғни базис саяси құрылысқа
бағындырылып қойылды. Мұндай жағдайда құқық та ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу инструментіне
айналды. ... ... де ... ... осы төңкеріліп
қойылған (құқық-экономика) пирамиданың мүддесін ... ... Оған ... ... ... тиіс ... өзі-социалистік
заңдылық деп аталады.
Әрине, 1917 жылғы революциядан кейін ... ескі ... ... ... ... [8,13-18бб.]. 1917-1922 жылдары
революциялық заңдылықтың режимін әртүрлі органдар қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... ... төтенше комиссия, әділет халық комиссариаты, мемлекеттік
бақылау комиссариаты жұмысша – шаруалардың милициясы, т.б ... ... ... ... мақсаты етіп қызмет жасайтын арнайы органның
болмауынан күннен-күнге өсіп жатқан нормативтік актілердің дұрыс ... шет ... ... Жаңа ... ... ... мемлекеттік басқаруды реттеу мен ... ... ... ... ... ... ... құру қажеттігіне әкеп тіреді [9,120б.].
Осыған байланысты, 28 мамыр 1922 ж. Бүкілресейлік ... ... ... ... ... Ережені қабылдады.
Қазақстан прокуратурасының алғашқы қалыптасуы мен дамуы 1922 жылдың 13
шілдесіндегі Қазақстан ... ... ... 3-ші ... ... ... бастау алды, содан ... ... ... ... мемлекеттік прокуратура органы ... ... ... халық комиссары республика прокурорының ... ... Осы ... ... ... туралы ереже» бекітілді.
Прокуратураның дамуының екінші кезеңінде, яғни, 1933 жылы ... ... ... ... ... ... жанында прокуратура
басқармасы құрылып, дербестікке қол жеткізді. Оның ... ... ... ... ... ... комиссарынан бөлінді.
1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО өзінің жаңа Конституциясын қабылдады, сол
оқиға республика үшін тарихи ... ие ... ... ... ... ... республикаға айналып, КСРО-ның
құрамындағы тең құқықты мемлекет болды. Қазақстан 1937 жылы ... ... ... ... ... дамуы мен нығаюының үшінші кезеңі басталды,
Әділет халық комиссарынан прокуратура толық бөлінді. ... ... ... ... ... ретінде жұмыс жасай бастады. Қазақ КСР-
ның тұңғыш дербес прокуроры С.Есқараев болды.
Сол жылдың 11-ші қарашасында ... ... ... және ... ... бұйрық шығып, республика прокуратурасы тікелей ... ... ... кезеңде прокуратураға мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық және жеке
меншік ұйымдары іс-әрекетінің заңдылығына, сонымен қатар жеке ... ... ... және т.б. ... ... ... жүзеге
асыру жүктелді.
Алайда прокуратураның тарихында қалыптасқан күрделі жағдайларға
байланысты ... ... ... міндеттерін толық көлемде ... ... ... де ... ... үкіметіне қарсы және ... ... ... ... ... ... болған республиканың прокуроры болған
сегіз арысымыз бар. Олар Нығмет Нұрмақов, Нұртаза Ералин, Сәдуақас Мәмбеев,
Жанайдар ... ... ... ... ... Мырзағұл
Атаниязов және Сүлеймен Есқараев. Тек 1937 жылдың өзінде ғана прокуратура
органдарынан 40-тан астам ... ... ... ... ... ... ... және ұлтшыл топтарға қол ұшын ... ... ... ... Бұл ... ... ... кезеңі еді. Сол
қысталаң шақтың өзінде прокуратура органдарында өз жұмысына адал жандар,
заңдылықтың ... ... үшін жан ... ... ... Отан ... ... прокурорлық-тергеу кадрлары Отанды қорғау
ісінде өшпес ерліктің өнегесін көрсетті. ... ... ... ... ... айында 885 прокуратура қызметкерлерінің 411-і Қарулы Күштер
қатарына шақырылып, соғысқа кетті. ... ... мен ... пен ... ... үшін өз ... қиды. Атырау
(бұрынғы Гурьев) облысы Мақат аудандық ... ... ... ... ... ... үшін 1945 жылы 10 сәуірде Кеңес
Одағының ... ... ... Өкінішке орай оны ол алып үлгере алмады, сол
жылы 18 ... ол ... ... ... қаза ... Ұлы ... аты ... айналған ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры ұшқыш
Н.Әбдіровты кім білмейді! 1919 жылы ... ... ... ... ... жау ... күлін көкке ұшырып, ерлікпен қаза тапты. 1943
жылы 31 наурызда оған Кеңес ... ... ... ... Сол ... Нүркен
Қарағанды облыстық прокуратурасында тергеуші болған еді.
Соғыс аяқталған соң прокуратураның ... ауыл ... ... үшін ... ... жасады, мемлекеттік және қоғамдық
меншікті мүлтіксіз қорғады және қоғамдық, мемлекеттік және еңбек ... ... ... ... кейінгі онжылдық басты конституциялық міндеті заңдардың дәлме-дәл
әрі біркелкі қолданылуын қадағалау болып қалыптасқан прокуратураның беделін
онан әрі ... ... ... ... ... ... ... прокуратураның рөлі мен орны өзгеріп отырды, яғни, оның қызметі
жаңа ... ... ... ... ... ... ... алдында тұрған ... ол ... ... ... ... органы, демек, оның
қызметінің басты ... ... пен ... қорғауды қамтамасыз ету,
азаматтардың әлеуметтік-экономикалық, саяси және жеке ... ... ... құқық бұзушылықты болдырмау болып қала берді.
Мемлекет дамуының барлық кезеңдерінде прокуратураның рөлі ... ... және оның ... ... ... ... прокуратура өзінің
мүддесін нағыз қорғаушысы екендігіне ... ... ... ... Қазақстан тәуелсіздігін алғанға дейін, прокуратура да басқа
құқық қорғау ... ... ... ... ... жүйенің мүддесін бірінші кезекке қойғанын айта кету
керек. Соған ... ... ... ... басты мазмұны қай
кезде де заң бұзушылықты анықтап, оған дер кезінде ... қоя білу ... ... ... ... республикалық прокуратура органдары осындай
сын сәтте абдырамастан қалыптасқан жағдайға байланысты тез арада бағыт-
бағдарын ... ... ... ... бас ... ... ... тәсілдерін енгізуге күш салды.
Елімізде болып жатқан тың үрдістер мен заң ... ... ... ... ... ... ... кезекке шығарып,
азаматтардың сотпен қорғалу құқығын кеңейте түсті. Жеке адамның ... ... ... ... ... негізгі мазмұнына
айналды.
Прокурорлық қадағалаудың одан әрі ... және ... ... реформалау кезеңі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... жаңа мемлекеттік
құрылымының, саяси және халықаралық-құқықтық бағдардың қағидасына сәйкес
жүзеге ... ... емес ... ... 6-шы ... Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Қазақ КСР
прокуратурасы органдарының бірыңғай жүйесін құру, оның дербестігі ... ... ету ... ... Қазақ КСР Бас прокурорына
бағынатын бірыңғай прокуратура ... ... ... жылғы 17 қаңтарда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің
Қаулысымен «Қазақстан Республикасының ... ... Заң ... ... ... ... Жоғарғы Кеңеске есеп беретін, заңдардың
орындалуына жоғарғы қадағалауды жүзеге асыратын орган ... ... заң ... ... ... ... ... оң әсер етті.
Алайда, мемлекеттік құрылыс үдерісінің ... ... және ... өріс алуы ... ... ... жаңа ізденістерді
талап ете бастады.Осыған байланысты 1994 жылы 12 ... ... ... ... ... реформаның мемлекеттік
бағдарламасы бекітілді. Бұл құжатта ... ... ... ... ... [11,45-56бб.].
Одан әрі ол 1995 жылғы 30 тамызда ... ... ... және ... 1995 ... «Қазақстан
Республикасының прокуратурасы туралы» Заң күші бар Жарлығында көрініс
тауып, бекітілді. Конституцияның ... ... ... ... ... ... ... дербес жүйе екендігін
жариялап берді [12,40б.].
Сол жылдың соңында, ... ... 20, 21 ... ... Мемлекет
басшысы- Қазақстан Республикасының Президенті сот пен ... ... ... арналған конституциялық заң күші бар және заң
күші бар Жарлықтарының ... ... ... ... ... мен сот
жүйесі туралы”, “Прокуратура туралы”, ... ... ... ”, ... ... ... ... “ Ішкі істер органдары
туралы” ... қол ... ... ... осы ... ... құқықтық негіздерін, яғни олардың ұйымдастырылуы
мен қызметін реттейтін салалық заңнамаларын ... ... ... ... ... мемлекеттік билік органдары
жүйесінде өзінің конституциялық орнын еншіледі.
Елбасына ғана есеп беретін және ... ... ... Республикасы Президенті Жарлықтарының және өзге де нормативтік
құқықтық актілердің ... әрі ... ... ... ... асыратын республика прокуратурасы Конституцияның, адам мен азаматтың
құқықтары мен бостандықтарының берік сақталуы тәрізді ... ... ... тетігі болып табылады. Прокуратура заңдылықтың кез-келген
бұзылуын анықтау мен жою жөнінде шаралар ... ... ... мен ... қайшы келетін заңдар мен басқа да ... ... ... ... айтсақ, республика прокуратурасы өз
өкілеттігін Ата Заңымыз бен заңдарымызға сәйкес жүзеге асырады.
Прокуратура органдары дамуының келесі кезеңі 2002 жылы ... ... ... ... ... Республикасы заңнамалық
актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... қабылдануымен байланысты болды. Осы Заңда заңдылықтың
және азаматтардың құқықтарын қорғаудың деңгейін онан әрі көтеру қажеттілігі
бекітілген. ... ... ... ... ... күшейтуге,
прокурорлардың заңдарды сақтау туралы актілері мен талаптарын міндетті
түрде ... ... ... ерекше көңіл бөлінген, оларды күштеп
орындату механизмдері анықталған, сонымен қатар, ... ... мен ... ... ... үшін ... тұлғалар мен
азаматтардың жауапкершілігі күшейтілген.
Қазіргі кезде ол басқа мемлекеттік органдар қызметін ... ... ... ... ... араласпайды. Сонымен
қатар, прокуратура Конституцияның 83-бабына ... ... ... ... ... ... жол берген заң бұзушылықтарды анықтауды
күшейтіп, орын алған ... ... ... ... ... ықпал
етеді, оның ішінде атқару және сот биліктерінің заңсыз актілеріне ... ... ... ... мен ... ... ... орындамау фактілерін қалт жібермейді.
2. Прокуратура органдарын ... ... ... мен бостандықтарын, халық билігін қамтамасыз ету
мемлекеттік биліктің жоғарғы органдарының, сот пен ... ... және ... ... ... болып саналса, Конституцияның, заңдардың сақталуын,
олардың үстемдігін, сондай-ақ біртұтастығы мен нығайтылуын қамтамасыз ету-
бұл ... ... ... ... Өйткені, мұндай ... тек бір ғана ...... ... ... ... ... сәйкес прокуратура мемлекет атынан
республиканың аумағында ... ... ... ... және өзге де нормативтiк құқықтық актiлердiң дәлме-дәл әрi
бiркелкi қолданылуын, жедел-iздестiру қызметiнiң, ... мен ... және ... iс жүргiзудiң заңдылығын жоғары қадағалауды
жүзеге асырады, заңдылықтың кез келген бұзылуын анықтау мен жою ... ... ... Республика Конституциясы мен заңдарына қайшы
келетiн заңдар мен ... да ... ... ... ... сотта мемлекет мүддесiн бiлдiредi, сондай-ақ заңмен белгiленген
жағдайда, тәртiпте және шекте қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... тұрған прокурорларға
және ... Бас ... ... ... ... жүйе құрайды. Ол өз өкiлеттiгiн басқа ... ... ... ... ... ... және ... ғана есеп бередi [12,40б.].
Принцип сөзін латын тілінен аударғанда ... ... ... Демек, кез-келген қызметтің мәні мен мазмұнын ... ... мен ... ... ... ... қатысты оны ұйымдастыру мен қызметінің қағидалары деп-Ата
Заңда, «Прокуратура туралы» Заңмен және ... да ... ... баянды етілген, оның құқықтық табиғатын, мақсаттарын, сондай-ақ
прокурорлық қадағалауды іске асыратын құқықтық ... мен ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың және қызметінің қағидаттары- бұл
негізге алынатын, басқарушы, прокуратура қызметінің оған ... ... аса ... ерекшеліктері мен көпқырлы белгілерін анықтайтын
ережелер.
Қағидаттар теорияның, ғылымның, әлем танудың, саяси ұйымдардың қандай
да бір ... мән ... ... Прокуратураға қатысты қайта құрудың
және қызметінің қағидаттары Қазақстан Республикасының Конституциясында және
басқа ... ... ... ... және ... ... прокурорлардың міндеттері мен өкілеттіліктерін,
сондай-ақ құқықтық құралдардың мазмұны мен сипаттарын және мемлекетте
заңдардың ... ... іске ... ... ... ... ... прокуратура органдарын өзге ... оның ... ... ... ... ... анықтайтын
белгілер мен сапаларын қамтиды.
Заңмен белгіленген қағидаттарды сақтау ... ... дәл әрі ... ... ... іске ... ... оның
алдында тұрған міндеттерді нәтижелі орындауына мүмкіндік береді.
Прокурорлық ... ... ... Қазақстан Республикасы
Конституциясына негізделген, заң бұзушылықты кім жасағанына қарамастан,
ойдағыдай жою үшін оларға ... ... бере ... ... ... ... прокуратура органдарын көтеретін ережелер
жатады. Қағидаттарды прокурорлардың ... ... ... ... араластыруға болмайды. Прокурорлардың өз ... мен ... ... ... және қызметінің
қағидаттарына қатысты бағынышты сипатта болады. ... ... ... және ... ... ... тығыз
байланысты және өзара ... ... ... ... болмайды.
Оларды кешенді түсіндіру мен өмірге келтіру ғана ... ... және ... ... заңдарының талаптарына жауап
беретін прокурордың қызметін қамтамасыз етеді [18,26б.].
ҚР-ы Конституциясының 83-бабының ұйғарымына сай (2 ... ... ... ... ... ... Мұнда төменгі
прокурорлардың жоғарғыларына және Республиканың Бас Прокурорына бағынуы, өз
қызметі ... тек ... ... есеп ... ... ... органдардан, лауазымды тұлғалардан тәуелсіз атқаратындығы
бекітілген [12,40б.].
Конституциялық бекілімге сай, прокуратураның әуелі өзін ұйымдастырудың,
яғни құқықтық табиғатын паш ететін, сондай-ақ қызметінде ... ... ... ... ... айқындалады. Осыдан
туындайтыны:
1)Прокуратура жоғарыда аталғандай тек Президентке есеп беретін, ... ғана ... ... ... ... ал ... ... қызметтің айрықша саласы.
2)Осындай ерекшелігімен прокуратура қазақстандық тәжірибеде
қалыптасқан мемлекеттік –құқықтық жүйеден орын ... ... ... ... ... ... ... етуге ұмтылады.
4)Тиісті конституциялық мәртебесіне лайық, ол өз жүйесін қатаң
иерархиялық ... бір ... ғана ... ... ... ғана ... ... аталған конституциялық миссиясына
сай тәуелсіз болуы лазым.
6)Оның негізгі функциясы ... ... ... ... ... ... біртұтастануы хақ нәрсе, өйткені заңдылық
прокуратура қызметі – жоғары қадағалаудың негізін қалайды, ал ол ... ... ... ... тепе – теңдік, әрі тежемелік жүйесінің басты
элементі ретінде, әрі құқықтың сақталуын көздей ... ол ... ... ... енді ... ... осы принциптерді (қағидаттарды) екі топқа
бөлсек болады, яғни ... ... ... өзінің
ұйымдастырылуын, демек бірінші кезекте оның конституциялық ... ... ... оның қызметінде доминанттық рөл атқаратын
ережелері болып ... ... ... ... келіп шығады.
Ұйымдық немесе болмыстық принциптеріне келетін болсақ:
1)Біртұтастық принципіне лайық қазақстанның барлық прокуратуралары
(аумақтық болсын, мамандандырылған болсын) ... ... ... Мұның
түбінде олардың барлығының бірыңғай принциптердің негізінде ұйымдастырылуы
жатыр. Осы қағидат барлық ... ... ... тұрған міндеттер
мен мақсаттардың біртұтастығын білдіреді және заңдардың ... іске ... ... нысандарымен, әдістерімен және
тәсілдерімен, заң бұзушылық анықталғанда прокурорлық ... ... ... заң бұзушылықтың алдын алу бойынша ... ... ... ... қойылған біркелкі мақсат –
көздемелер де бірліктің белгісі. Сондай – ақ ... іске ... ...... мен әдістемелік негіздердің, өкілеттіктердің, заңнаманың
біртұтастықты қуаттандыратыны сөзсіз. Біртұтас қағидаты төменгі ... ... ... ... өз ... беру құқығы, сондай-
ақ төменгі прокурорлардың өкілеттіліктерін өз мойнына алу ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті бір орталықтан, яғни Бас прокуратура ... ... ... ... өзі ... прокурорлық тәжірибені
үйлестіру мен бағыттауға жәрдемдеседі. Яғни тік (вертикаль) ... ... әрі ... ... алдағы мақсаттарға қол жеткізуіне
оңтайлы ... ... және ... ... ... заңдылықты
қамтамасыз етеді. Осыған сай: а) төмен тұрған прокурорлар жоғарғыларына
бағынады; ә) төменгілерін ... ... б) ... есеп ... в) ... ... ... кері
шақырып алады (демек күшін жояды); г) жоғарғыларының ... ... ... үшін ... ғ) қажетті жағдайда төменгілерінің
өкілеттіктерін ... ... ... ... ... ... прокуратура органдары төменнен жоғары қарай түпкілікті
Бас прокурорға бағындырылуын білдіреді. Оны мынадай факторлар айқындайды:
а)Төменгі прокурорларды жоғарғылары және Бас ... ... ... Бас прокурорын Сенаттың келісімімен Қазақстан
Республикасының Президенті 5 жыл ... ... Бас ... ... және басқа да орынбасарларын Бас
прокурордың ұсынуымен Қазақстан Республикасының Президенті 5 жыл
мерзімге ... ... және оған ... ... ... Президентінің келісімімен Бас Прокурор тағайындайды;
– аудандық және оған ... ... ... ... Бас ... тағайындайды.
ә)Төменгілері үшін жоғары тұрған прокурордың ... ... ... ... шығарған актілерін жоғарғыларының кері шақырып алу
немесе бұзу құқығымен;
в)Төменгілерінің жоғарғыларының алдында есептілігімен сипатталады.
3)Прокуратура органдарының қызметі мен ... ... ... ... өңдеп беріп кеткен: заңдардың тек бірыңғай ... ... дәл ... ... қадағалау; олардың жергілікті
билік органдарынан тәуелсіздігі.
Прокуратураның тәуелсіздігі принципіне ... ол өз ... ... ... басқа мемлекеттік органдардан, лауазымды
тұлғалардан тәуелсіз болып келеді. Ондайлардың қатарына саяси партиялар ... ... мен ... да ... ... ... ... шынайы әділ, таза және объективті қамтамасыз етуі
үшін ... ... заң ... құр ... етіп қана коймай белгілі әрі
нақты кепілдіктермен қамтуы тиіс. ... ... ... ерекше қорғауына алынуы, кімнің де болмасын прокурордың заңды
өкілеттіктері шеңберіндегі ... ... ... ... ... ... ... талаптары мен актілерін атқаруды ... ... мен ... бойынша түсінік бермеу еркі,
прокурорлық иммунитеті (яғни оларға ешкімнің тиіспеу құқығы), ... ... – ақ ... ... ... ... ... «Прокуратура туралы» Заңында прокуратура
органдары қызметінің ... ... ... ... ... ... өз ... жүзеге асыруына кедергi келтiру немесе оған
заңсыз шешiм қабылдату мақсатында қандай да ... ... ... ... ... ... ұйғарымдарын, нұсқауларын, талаптарын
орындамау заңмен белгiленген жауапкершiлiкке әкелiп соғады.
Прокуратураның талап етуi бойынша тиiстi органдар мен ... ... ... мен ... ... және ... заң ... белгiленген коммерциялық, банктiк және
заңмен қорғалатын өзге де құпияны ... ... ... ... ... сақтай отырып беруге;
ә) тексерiске қатысу және қорытынды беру үшiн ... ... ... ... ... ... ету және олардың
қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшiн өзге де ... ... ... өз ... ... ... ... (сұрау салулары,
тапсырмалары, нұсқаулары) мемлекеттік органдардың, лауазымды, жеке және
заңды тұлғалардың орындауы үшін ... ... ... ... ... ... ... нысандарда, сондай-ақ прокурор белгiлеген
тәртiп пен мерзiмде берiледi.
Прокурорлардың өз құзыретi шегiнде ... ... ... ... ... ... қарамастан, ұйымдардың үй-
жайларына кiдiрiссiз ... ... ... және ... да ... ... қабылдануға, iс материалдары ... сот ... ... ... ... ... құжаттар мен материалдарға
сот iстерiмен танысуда қол ... және ... ... ... етiп ... ... ... мен азаматтар прокурордың талап етуi бойынша айғақтар
беру үшiн оларға белгiленген ... ... ... ... ... ... және қолхат алынып тапсырылады. Хабарлама
телефонограммамен, жеделхатпен немесе оның тиiсiнше берiлуiн қамтамасыз
ететiн басқа ... ... ... ... та ... ... заңды талаптарын орындамау не прокурордың талабы бойынша
дәлелсiз ... ... ... ... ... ... жауаптылыққа әкеп соғады. Прокурор ұйғарымдары мен қаулылары
орындалмаған жағдайда өз ... ... ... мәжбүрлеп орындатуға
құқылы.
Прокурор, заңда көзделген басқа жағдайлар мен тәртiптi қоспағанда, өзi
жүргiзiп ... ... мен ... мәнi ... ... да ... беруге, сондай-ақ оларды кiмге де болсын танысу үшiн беруге
мiндеттi емес. Өзi жүргiзiп жатқан тексерулер мен ... ... ... ... прокурордың рұқсатынсыз жария етуге ешкiмнiң құқығы
жоқ [20].
Алайда, прокуратура органдарының тәуелсіздігі прокурорлардың жергілікті
билік пен ... ... ... ... ... заңдылықты нығайтудағы ұйымдастырушылық ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырады.
Прокуратураның тәуелсіздік қағидасы мемлекеттік және саяси маңызға ... бұл ... ... ... ғана прокуратура
республикадағы заңдылықтың үстемдігін ... ету ... ... ... ... асыра алады [3,312б.].
 Ал, прокуратураның қызметіне тән, оны іске асыру барысында ... ... ... ... Ол әрине заңдылық принципі. Өзін (яғни прокуратураны) құрудағы басты
мақсат заңдылықты қамтамасыз етуді жүктеу болса, ендеше ... ... бұл ... онымен егіз болуы хақ нәрсе.
Заңдылық әмбебап принципі ... ... ... ... ... ... талаптарымен) санасуын талап ететіні сөзсіз [21,60-
67бб.]. Сондықтан оның императивті сипаты ... ... ... ... ... Бірақ мемлекет заңдарындағы тәртіп пен рәсімдеу аясында
қабылдаған заңдардың дәл және біркелкі ... ғана ... пәні ... ... ... ... қарсы саясатында көбіне – көп
мәжбүрлеу шараларын қолдану арқылы қол жеткізеді. Ал ... ... ... орын ... ... одан туындайтын, әрине ... – бірі ... ... ... ... деуге тұрарлық бірсыпыра іс – ... ... ... ... ... жою (тию, ... ... актілерді тоқтату, алдын алу т.с.с.); бұзылған құқықты қалпына келтіру
(материалдық, моральдық, т.с.с. залалды өндіруге бағытталған іс – шаралары,
жәбір, ... ... ... ... т.с.с. сотқа ақы талап беру);
заңды бұзушылыққа әкеп соққан себептерді жою (яғни профилактикалық қызметі)
жатады. ... ...... мемлекеттің құқықтық іргесін
қалайды. Демек, құқықтық мемлекетке тән заңдылықтың сапасы мен көрсеткіші
бөлек. ... ... ...... ... ... қоғам мен тұлғаның үстінен тұрған мемлекеттікі деп саналса, ... ... ... ... керісінше адам құқығы мен қоғамдық
мүдде алға шығары анық. ... ... ... құру ... ... ... формуланың бірі ең әуелі мемлекеттің (оның
органдарының, ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 83-бабында көрсетілгендей
прокуратура жоғары қадағалауын мемлекет атынан іске ... ... ... ... ету мақсаты қадағалаудың да мәртебесін
биіктетіп «жоғары» деп белгілейді. Олардың қатарына жоғарыда атағандай: ... ... ... ... мен жою ... ... ... республика заңдарына қайшы келетін заңдар мен құқықтық актілерге
наразылық келтіруі, ... ... ... ... мемлекеттің тағы да бір жетістігі–
жариялылыққа ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдары ретінде қоғамнан,
азаматтардан оқшауланбаған өз функцияларын іске асыруын білдіреді. Заңда
прокуратура ... ... ... мен ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы заңдарының
талаптарына ... ... ... ... ету арқылы әрекет етеді деп
көрсетілген [2,393б.].
Осы тұста ашық та тұнық ... ... ... алу ... ... ... елдегі заңдылықтың жағдайы, әсіресе сақталуы мен
орындалуы халық үшін керек ... ... заң шек ... ... ... ... ... кеңістік пен мүмкіндігі ауқымды заманда мемлекет
аумағындағы заңдылықтың жағдайымен оны нығайту ... іс – ... ... әрі – ... кейін прокуратураның міндеті [23,224б.].
Сонда жариялылық принципінің тетіктерін қолдану арқылы прокурор нені
қалайды, неге қол ... ол, ... ... ... кездесу арқылы (ұжымдарда,
корпоративтік орталарда. т.с.с.), бұқаралық ақпарат құралдарының септігімен
(соның ... ... ... ... ... да) ... жағдайын,
яғни өзінің жасаған қызметін баян ете алады.
Екіншіден, осы ... ... елге ... ... ... ... ... бұзушылықтың), қылмыстың алдын алу
(болдырмау) бағытындағы іс – шараларын атқарады.
Төртіншіден, билік пен халық арасындағы байланысты, әрі ... ... ... қызметінде басшылыққа алатын принципі
ретіндегі рөлі мен маңызы зор. Әсіресе, құқық бұзушылық пен қылмыстылықпен
күресті ұйымдастыруда қоғамның да ... ... ... ... құқықтық мәдениет пен заңға бағынушылықты жақсартуға оңтайлы әсер
ететіндігі сөзсіз.
Прокуратура қызметінде оның тәуелсіздігі, заңдылық пен ... ... ... ... – ақ ... ... баянды етілген принциптердің де маңызы зор. Солардың қатарында
құқықтың анағұрлым маңызды да өзектілеріне ... ... ...... мен намысын құрметтеу, тұлғаға ешкімнің тиіспеуі құқығы, адам
мен азаматтың құқықтары мен ... сот ... ... ... ... тең ... мен ... т.с.с. қылмыстық іс
жүргізу құқығы саласымен қамтылған ... ... ... ... ... ... тұлғалардың іс - әрекеттері мен
актілерінің заңдылығын қадағалаумен бірқатар, ... өз ... ... ... ... ... нормаларды қатаң да бұлжытпай сақтау
арқылы және тек сол тәртіптерде іске ... ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттік
органдардың арасында алатын орны
Жалпы билік феномені, оның бөліну теориясы ... ... ... ... ... Аристотель мемлекет құрылысы мен ондағы биліктің
ұйымдасуын қарастыра келе, биліктің түрлі жақтарын және олардың мақсаттарын
көрсете ... ... ... ... ... ... билік; үкімет билігі; сот билігі-деп талдаған [26].
Ұлы француз ағартушысы, ғалым Ш.Л.Монтескье үш билікті атай ... ... ... ... да былай деп анықтаған: «Біріншісі
заңдарды шығарады, оларды өзгертеді және күшін жояды. ... ... ... және ... ... ... ... Ал, үшіншісі
қылмыстар үшін жазалайды және жеке ... ... ... ... бөлінуі принципін жүзеге асыру мемлекет істерін ... ... ... мен ... ... қана ... әрі қарай
биліктің әр тармағына жататын мемлекет мекемелерін құру мен ... ... ... іске ... ... кешенін құруды мақсат
етуі тиіс [28,719б.]. Биліктердің бөлінуі мемлекеттің құқықтық жүйесін
құрумен де ... ... ... бір жағынан құқықтық нормалардың белгілі
бір топтары жіктелсе, екінші жағынан олардың ... ... ... бұл ... ... ... қажеттіліктерін толыққанды
өтей алары сөзсіз.
Соңғы кезде ... ... ... ... оның
мемлекеттегі орны мен рөліне арналған жарияланымдар өте жиі пайда ... Осы ... жеке 2001 ... 21 желтоқсанында «Прокуратураның
мемлекеттік органдар арасындағы орны мен рөлі және ... мен ... ... ... жөніндегі рөлі» атты тақырыпқа арналған
мәжіліс ұйымдастырылды.
Қазақстандық прокуратураның конституциялық ... сай, ... ... ... ... ... (заң ... сот) байланыстырмастан бұрын, президент билігімен ... ... ... ету ... өз ... ... асыра отырып,
прокуратура басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-әрекет жасайды.
Сондықтан ... ... ара ... ... ... ... ... орнын нақтылауды ғана емес, осындай
ынтымақтастықтың тиімділігін арттыруға бағытталған нақты шараларды ... ... ... Республикасы Президенті туралы» Конституциялық
заңның 13-бабына сәйкес, Президенттің прокуратура органдарына ... ... ... ... ... Бас ... лауазымына 5 жыл
мерзімге тағайындайды, оны ... ... Бас ... ... ... ... Бас Прокурорының
орынбасарларын лауазымдарына тағайындайды және оларды қызметінен
босатады;
3) жыл ... ... бір рет ... ... ... туралы
Бас Прокурордың есебін тыңдайды.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан ... ... ... органдармен өзара іс-әрекет жасауы
туралы» 1994 жылғы 12 қыркүйектегі №1862 Жарлығымен алғаш рет Бас Прокурор
прокуратура ... ... ... ... заңдардың
орындалуын қадағалау жөніндегі жұмысы туралы ... ... ... ... және ... құқықтары мен
бостандықтарын, Конституцияны және республика заңдарын ... ... ... түрде хабардар етуді тәжірибеге енгізу ... ... ... осы акті ... ... ... ... органдарының Үкіметпен өзара іс-әрекет жасау мәселелерін ... егер бұл ... ... ... ... ... ... Президентінің актілерімен жүзеге асырылады.
Президент Үкіметтің, облыс, республикалық маңыздағы қалалардың және
елорда әкімдерінің және оған ... әрі есеп ... ... ... ... ... да актілерінің күшін
Конституцияға сай болмауына байланысты толық немесе ... ... ... ... ... ... немесе басқа да негіздер бойынша Президент өзі
тағайындаған лауазымды адамдардың: Премьер-Министрдің, Үкімет мүшелерінің,
судьялардың, Бас Прокурордың, ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын тоқтата алады. Бірақ
соттарды лауазымдарынан босату үшін ... Сот ... ... ... ... ... негіздерінің өзі Конституциялық Кеңес
мүшелерінің өкілеттіктеріндей заңда ... ... Бас ... мен ... ... сондай-ақ, заңнаманы қолдану
тәжірибесі ... ... ... ... де осы топтың
өкілеттіктерін Президент жүзеге ... ... ... ... жоғары
лауазымды адамының тапсырмасы бойынша да жүргізілуі ... ... ... ... ... Оның қатысуын
прокуратураның құқық шығармашылық негізгі функциясы деп қарауға болады. ... ... ... ... негізде дамуына прокуратура
әсер етуді ... және ... ... ... ... ... және азаматтардың қызметінің негізі
болып табылатын принциптерінің бірі ретінде заңдылықты ... ... ... актілер мен қолданыстағы заңдарға өзгертулер мен толықтырулар
енгізу арқылы іске асатын қызметтің ерекше бағыты ретінде түсініледі.
Нормалаушы ... ... ... ... Заңында 12-бап 5-тармақ
7) тармақшасының Бас Прокуратурасы жұмысының дербес бағыты ретінде бөлек
көрсетілген [20].
1995 жылғы 26 ... ... ... Президенті
туралы» ҚР Конституциялық Заңының 23-бабы 1-тармағы 3-тармақшасына сәйкес,
Қазақстан Республикасы Президентінің актілер жобалары, ... ... ... ... асырылады. Құқық шығарушылық қызметпен қоса (оны
ұйымдастыру және қызмет ету, ішкі мәселелерін ... ... ... ... ... ... жұмысына тікелей қатысады.
Прокуратураның Елбасына есеп беретіндігі ... ... бұл ... оған ... ретінде түсінуге ... ... ... Бас ... ... ... заңдылық жағдайы жөнінде
мәлімет береді, осы мәліметтер негізінде Президент ... ... ... алдында сөз сөйлейді, ол қылмыспен, сыбайлас жемқорлықпен,
нашақорлық ... ... ... мемлекеттік органдардың саясатын
анықтайды, қылмыспен ... ... ... ... бойынша және «Прокуратура туралы» Заңында ... ... ... ... ... ... функциясына қатысты прокуратура мен Президенттің ... атап кету аса ... ... ... екі ... ... ... Президенттің жарлықтарын дұрыс және біркелкі қолдану
бойынша ... ... ... басқаша айтқанда прокурорлық
қадағалау Президенттің жарлықтарын дұрыс және ... ... ... мен заңдарға қайшы келетін Елбасының құқықтық
актілеріне Бас Прокурор наразылық ... ... ... ... ... ... ұсынымы бойынша республика Президенті:
1) прокуратура органдары ... ... ... ... штат ... бекітеді;
2) Бас Прокурордың жазбаша түрде Елбасының Әкімшілігіне берілген ұсынымы
бойынша, Бас Прокурордың орынбасарларын, прокуратура ведомстволарының
басшыларын ... ... және ... ... прокуратураның ведомстволарын құрады, таратады және ... ... ... ... ... марапаттармен
марапаттайды және құрмет, жоғары әскери және басқа да лауазымын,
класстық шенін, ... ... ... ... ... ... дәрежелерінен, шендерінен, рангілерінен айырады.
Прокуратура органдары Қазақстан Республикасының Президентімен қарым-
қатынасын ... ... ... ... ... Осы ... Бас
Прокуратура, құқық қорғау және тағы ... ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздігі мен құқықтық тәртіпті және
заңдылықты сақтауды қамтамасыз ету жұмысын басқарады және ведомстводан тыс
бақылау және ... ... ... асырады. Президент Әкімшілігі Елбасы
тікелей өзіне бағынышты және есеп беруші мемлекеттік органдарға ... ... ... ... кеңестік органына қатысты:
1) тікелей өзіне бағынышты және есеп ... ... ... ... ... ... жанындағы кеңестік
органы жөнінде және Қазақстан Республикасы Президентінің
жанындағы кеңестік органдарын ... жою ... ... құру ... ұсыныстар береді;
2) Елбасы өзіне тікелей бағынышты және есеп ... ... ... ... ... және жұмысын басқару
қызметін қамтамасыз етеді;
3) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңестік органының
қызметін қамтамасыз ... ... ... ... да ... ... прокуратура органдарының қызметкерлеріне ... ... ... марапаттау және құрметті жоғары
әскери лауазымдарын және басқа ... ... ... беру ... Президентіне ұсыныс береді.
Республика Президентінің қызметін қамтамасыз ету, оны елде және шет
елдеріндегі жағдайлар ... дер ... және ... мәлімдеу, республика
Президентінің шешімдерін сөзсіз және жан-жақты орындау және де олардың
орындалуын ... ... ... Әкімшілігі Бас Прокуратураға
қылмыстық ... ... ... ала тергеу және жедел-іздестіру қызметі
мәселелерімен байланысты емес тапсырмалар беруге құқылы.
Прокуратура органдары Қазақстан Республикасы Президентімен тығыз ... ... ... ... қатынасу кезінде барлық заңнама
мен Президент актілерінің ... және ... ... ... ... органдарының жергілікті органдардан тәуелсіз және тек ... ... ... ... ... ... бақылауы бойынша қызмет
етуі- прокурорлық қадағалаудың мәні болып табылады.
Елдің заң ... ... ... ... өкілді органы Қазақстан
Республикасының Парламенті екендігі әйгілі. 1995 ж. Конституцияға дейін
прокуратура сол ... заң ... ... ... ... есеп
беретін. Республиканың Бас Прокурорын Жоғарғы Кеңес 5 жыл ... ... ... ... Республикасының Бас Прокурорын Парламент
Сенатының келісімімен Президент тағайындайды және оның өз орынбасарларын,
сондай-ақ ... ... ... ... үшін ... ... заң ... бастама құқығы болмағанымен, заң (құқық)
шығармашылығы және оларды насихаттау бағытындағы ... атап ... Ол ... ... мен ... жетілдіру жөнінде Үкімет
пен Парламентке ұсыныстар енгізіп ... Осы ... ... ... ... ... мен ... құқықтық актілерге
наразылық келтіру құқығын айтып кету ... ... ... ... ... ... ... ұсыныс енгізу құқығы берілсе,
заңсыз нормативтік құқықтық ... ... ... ... Конституция мен
заңдарға сәйкестендірудің жедел жүйесі ұйымдастырылған болар еді.
Сонымен, прокуратура конституциялық орган ретінде ең әуелі Ата ... ... ... ... да ... ... деп атайды. Ал, билік кеңістігінде алатын орнымен, ол ... ... және ... ... ... [30,160б.].
Прокуратура мен биліктің заң шығарушы тармағы. Заңнамамен өзара қарым-
қатынасында Парламент пен прокуратура өте тығыз ... ... ... ... дәл және ... ... жоғарғы
қадағалауын жүзеге асырады, заң бұзушылықтың кез ... ... және ... ... ... ... ... мен басқа
да нормативтік құқықтық актілерге ... ... Заң ... құқығы бар органдардың арасында Парламент- маңызды заң шығарушы
орган болғандықтан оның тікелей міндеті-заң шығару.
Прокуратура органдарымен ... ... ... ... іске ... негізгі бағыттар:
1)Заң шығарушы органдарға заң шығару қызметінің жалпы стратегиясын
және басымдылығын анықтауда ... ... ... органдарға заң жобасын, оларды қарауда кәсіптік
деңгейді қамтамасыз етуге көмек көрсету.
3)Оларды қабылдау ... ... ... ... ... енгізу және заң жобаларын және басқа ... ... ... ... ... материалына негізделген қолданыстағы
заңдарды ... ... ... ... ... реттеудің басқа түрлерін ... ... ... мен ... ... ... ... келіп түскен заң жобалары, Үкімет және
басқа билік және басқару ... ... ... ... ... ... ... Олардың ішіндегі мемлекеттің заңды
тұлғалар мен ... ... ... және ... ... мәселелер
орталық аппараттың тиісті құрылымдарына зерделеуге беріледі.
Департаменттердің, басқармалардың бастықтары және Бас Прокуратураның
жеке бөлімдері заң ... ... және ... ... және ... актілері келіп түскен кезінен ... ... ... ... ... ... мәнін зерделеуді
ұйымдастырады. Заң ... ... ... мен ұсыныстар Бас
Прокурордың жетекшілік ететін орынбасарларының мақұлдағанынан кейін тиісті
Парламент палатасы ... ... әрі ... ... қажет
жағдайда Парламент палатасы комитеттерінің талқылауында қолдауға ... ... ... ... ... ... палатасы комитеттері прокуратура өкілдерінің заң жобаларын
талдау бойынша отырыстарда қатысу қажетті деп таныған талдау бойынша ... ... ... ... ... құрылған жұмыс топтарының құрамына
енгізу, парламентпен байланыс бойынша ... ... ... осы ... жұмысына прокуратура органдарының қызметкерлерін қатыстырумен
қамтамасыз ... ... ... ... ... байланыстары бойынша құқық
қолданушылық тәжірибесінде кездесетін келелі мәселелердің есебін жүргізу
ұйымдастырылады және ... ... Бас ... және оның ... ... ... ... өз ұсыныстарын енгізеді. Парламентте
заң жобалық жұмыстарын ... ... ... ... мәселелерді дайындау
және алдын ала қарауды жүргізу үшін Сенаттың және ... ... ... Өз ... іске ... үшін Палатаның тұрақты
комитеті енгізілген заң жобаларын қарау бойынша жұмыс топтарын ... ... ... ... органдарының өкілдерін басқа мемлекеттік
органдар мен қоғамдық бірлестіктерді, ... ... ... ... ... тартады.
Тұрақты комитеттер Бас Прокуратурадан олардың қызметтері үшін қажетті
құжаттар мен материалдарды сұратуға құқылы.
Парламент тура және ... ... ... ... ... ... ... қатысады. Сенат пен Сенат өкілеттігін жүзеге
асыру ... Бас ... ... ... және лауазымынан
босату жөнінде Президентке келісім беру бойынша комитет өз ... ... ... және ... ... ... ... және Прокуратура өзара тығыз байланыста әрекет ететін екі
орган, Прокуратура Парламенттің заң шығарушылық ... осы ... ... ... ету функциясымен жүзеге асырады.
Прокуратура және биліктің сот тармағы. Қоғамдағы қолданыстағы заңдар
бойынша үш бір-біріне тәуелсіз мемлекет ... ... бар. Оның ... ... Сот ... және ... қадағалау өзара әрекет етіп,
өзара қиысатын, оларсыз азаматтық қоғам ... ... ... ... ... құқықтық институттар. Екеуі де азаматтың құқығын
қорғайды, заңдылық және құқық тәртібін қамтамасыз етеді, осының ... ... ... Прокуратура көп қызметті орталықтандырылған орган
және әлеуметтік мінез-құлық түрлеріне және ... ... ... «Сот ... ... ... белгіленген тәртіп
аясында құқық нормаларын қолдану арқылы сот ... ... ... құқылы мемлекеттік орган.
Қазақстан Республикасының Кылмыстық істер жүргізу кодексінің 58-бабында
көрсетілгендей, қылмыстық істі шешу, ... ... және ... бөлініп алынған Қазақстан ... ... ... ... ... сот ... тәуелсіздігінің
маңызы соттардың басқа билік тармақтарымен өзара қарым-қатынасын реттейтін
заңнамалық актілерді дұрыс түсіну және ... ... ... ... ... органдары мен сот билігінің өзара қарым-қатынас
мәселесі қарапайым да күрделі. Прокурордың рөлі ... сот ісін ... ... айтылады. Сотқа тараптар жағынан заңдылықты қадағалау
қажет. ... сот ... ... ... беретін прокурорлық
қадағалауды қамтамасыз ету керек.
Конституцияның 83-бабында және «Прокуратура туралы» Заңының 4-бабында
айтылғандай, ... ... ... сотта мемлекет мүддесін білдіреді.
Сотта мемлекеттің мүддесін қолдай отырып, қылмыстық, азаматтық, ... сот ісі ... ... арыз және ... тәртібінде прокурор өз
өкілеттігін жүзеге асырады. Прокурорлық қадағалаусыз осы ... ... ... ... Заңға сәйкес келмейтін дәлелдер мен істер
бойынша, соттың шешімімен, ... ... ... ... ... ... немесе жоғары тұрған сотқа соттың ... ... ... істі ... ... ... ... Егер шешімдер, үкімдер ... ... ... заңды күшіне енсе, прокурор өз құзыреті шегінде істі
соттан талап етуге құқылы. ... ... ... ... ... ... және ... қолдау жолымен соттардың заңдарды сәйкес
қолдануын қамтамасыз ету, ... іс ... ... және ... ... қатысу, сот және тергеу қателіктерін түзету ... ... ... қою, кез ... заң ... сот төрелігін сот
шығарған кездерінде шаралар ... ... мен сот ... қарым-қатынасының негізгі бағыттары болып саналады. ҚР ҚІЖК 281-
283, 289 баптарының талаптарына сәйкес, 10 ... ... ... ... ... ... ... шегінде) істі сотқа жіберер алдында, өткізілген
тергеу мен анықтау толықтығы мен ... ... ... ... тек ... ... ғана ... соттау мәселесі жөнінде шешім
қабылданады. Осы мақсаттарда ... ... ... бөлімшелердің ара
қатынастары қамтамасыз етіледі. Прокуратура органдарының басшылары ... ... және дер ... ... ... үшін ... жауапты
болады.
Мемлекеттің айыптаушының функциясы және оның барлық әрекеттері
айыптауға байланысты ... ... ... ... ... қолдануға
немесе өзгертуге және айыптаудан тіпті бас тартуға құқылы. Істі ... ... ... өзі ... ... ... атқаратын
қылмыстық процесс тарапынан сөйлейді. Прокурор үшін іс себебіне баға ... сот ... ... ... ... ... ... Адвокат
айыпкердің ұстанымдарымен байланысты болады және оған ... ... одан ... ... жоқ. ... істі ... ала ... кезінде және
басты сот талқылауында, ... ... ... ... ... ... ... сайыскерлік және теңдік принциптерін қатаң
сақтауы тиіс. Айыптауды ... ... ... ... іс бойынша табылған
және сотта тікелей зерделенген дәлелдер негізінде прокурор өз ... ... ... ... ... сөзі ... заңды, сауатты және
алдын алу шараларындай әсер етуі тиіс. Әр қылмыстық іс ... ... ... айтылған прокурордың сөзінің негізгі тезистері іске қоса
тігілуге тиісті. ... ... ... ... үшін ... ... ... қылмыстық істерді қарау заңдылығын қадағалау ... Бас ... ... ... ... және ... ... Астана қалаларындағы прокурорлар, аудандық, қалалық,
көліктік, арнайы және әскери ... ... іс ... ... ... конституциялық құқықтары мен бостандықтарын,
мемлекет мүдделерін қорғауды қадағалауды қамтамасыз етуі тиіс. ... ... ... сот ... ... ... қолдайды.
Қазақстан Республикасы Бас Прокуратурасының азаматтық және ... ... ... ... пен сот қаулыларының заңдылығын қадағалау
жөніндегі Басқармасы және одан төмен тұрған ... ... ... сот ... ... ... және ... қадағалауын
қамтамасыз етеді. Азаматтық істердің сотта қаралуына қатысады, шағым ... ... және ... ... ... ... сот актілерінің
заңдылығын тексереді, заңсыз сот ... ... ... ... ... заңдылық жағдайын үнемі зерделейді. Прокурордың бастамасымен
қозғалған, ... ... ... мен ... ... ... қорғау құқығын жүзеге асыра ... ... ... толмағандардың құқықтары мен мүдделеріне қатысты, мемлекеттік
органдардың, жергілікті өз-өзін ... ... мен ... ... ... ... ... заңсыз әрекеттеріне
(актілеріне) шағымдану бойынша, заңда қарастырылып, сот ... ... ... оны ... деп ... азаматтық істер бойынша сот
талқылауына прокурордың ... ... ... ... және ... ... мен ... мүдделерін
қорғау міндеттемелерінен шығатын басқа да азаматтық істер бойынша сот
қарауында ... ... ... ... ... ... өз
бастамасымен қозғаған сот ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала тұра, ... ... ... дауға тікелей байланысты қорытынды шығаруға тиісті.
Сот шешімдерінің ... және осы ... ... ... ... сот шешімдерінің саны есептеліп, апелляциялық наразылық берулер
бойынша азаматтық іс жүргізуде прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... ... және ... теңестірілген
соттар қараған кезде апелляциялық наразылықтар бойынша прокурордың қатысуы
қажет.
Прокурор азаматтық істер бойынша сот ... ... ... ... ... ... қадағалаудың басым бағыттары-
азаматтардың, кәсіпкерлер мен тұтынушылардың, ... ... ... ... ... ... және тағы ... құқықтарын
қорғау, экономика және басқару саласында заңдылықты бекіту болып табылады.
Сот билігі мен ... ... ... ... ... ... мүлтіксіз сақтау, құқықтық қарым-қатынасқа қатысушылардың бұзылған
құқығын қалпына келтіруге ... ... ... орган ретінде
үкіметтің барлық үш тармағын, оның ... ... яғни заң ... орай тез ... етумен өзара толықтырады [27,799б.].
Прокуратура және биліктің атқарушы тармағы. Қазақстан Республикасының
«Прокуратура туралы» Заңына сәйкес, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және республика аумағындағы басқа нормативтік актілердің дәлме-
дәл және ... ... ... ... ... ... ... алудың, әкімшілік және атқарушылық өндірістің заңдылығына ... ... ... ... ... есеп беретін
мемлекеттік орган. «Прокуратура әрбір заң бұзушылықты анықтау және жою
бойынша ... ... ҚР ... және Қазақстан Республикасы
заңдарына және де басқа құқықтық актілерге қайша ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ заңмен белгіленген
тәртіпте және шектерде қылмыстық ... ... ... ... бұл түрі ... ... деп ... біздің заңмен бұл атау
ескерілмегенмен ... ... ... негізгі
бағыттардың бірі болып табылады. «Атқарушылық билік ... ... ... ... ... бұл атау ... ... органдары
құрылған кезде берілген болатын. Бұл қылмыстық және азаматтық сот ісінде
тергеу жүргізу және ... ала ... алу ... үкімді орындау
кезеңінде, соттардың ұйғарымдары мен қаулыларында заңдарды орындауда ... ... ... ... ... ... басқа үкімет органдарымен қарым-
қатынасты ... ... ... бар. ... ... тармақтарының
өзара келісімді қызмет атқаруына жәрдемдеседі. Олардың бәрі ... ... ... және ... ... мүдделі. Заңдылықсыз
мемлекет қызметін табысты да, жемісті орындаған билік болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... прокуратура органдары қоғам мен мемлекет алдында қойылған,
азаматтардың қажеттілігін қанағаттандыру бойынша, ... ... ... ... ... заңды мүдделері мен құқығын қамтамасыз ету
міндеттерінің орындалуына ықпал етеді. Басқаша айтқанда, прокурорлар ... ... өз ... жүзеге асыра отырып, басқа органдар мен
ұйымдармен саяси, мемлекеттік, экономикалық, әлеуметтік, ұлттық ... ... ... ... ... саласында прокурорлық қадағалау объектілерінің
қатарына Үкімет, министрліктер, мемлекеттік ... ... ... да атқарушы органдар, өкімет құрылымына кіретін жергілікті
өзін өзі басқару органдары кіреді.
Атқарушылық билік саласында ... ... ... ... және лауазымдық тұлғалармен заңдарды дұрыс және бірыңғай
орындалуын ... ету ... ... ... ... ... тұлғалардың еңбек, мүлік және басқа құқықтар және азаматтардың
заңды ... ... ... ... мен шағымдарын,
ұсыныстарын қарау тәртібі туралы заң талаптарын сақтау туралы болып отыр» ... ... ... ... жоғары органдармен, лауазымды тұлғалармен
жоғарыда көрсетілген азаматтардың ... мен ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңы атқарушылық билік
саласында қадағалауды жүзеге асыруда ... ... ... ... Олар өз қызметінде қатаң түрде заңның ... ... және ... ... ... ... ... Республикасының «Прокуратура туралы» Заңы (5-бабы), арнайы
көрсеткендей, заңдардың қолданылуын прокурорлармен мына жағдайда тексеру
жүргізіледі:
ҚР ... ... ... Келіп түскен өтініштер, шағымдар, хабарламалар, заң бұзушылықтар
туралы басқа да деректер негізінде;
– Заңдарды бұзушылық ... ... ... ... ... ... ... тапсырмасы мен сауалымен прокурорлар
олардың ықпалын талап ететіндей мәліметтерді өз өкілеттігінде
қолданады.
Заң шығару билігіне қатысты:
... мен ... ... ... ... ... өзге нормативтік құқықтық актілерге наразылық келтіреді.
Атқару билігіне ... кез ... ... ... ... мен жою ... Конституция мен республика заңдарына қайшы келетін құқықтық
актілеріне наразылық келтірді.
Сот билігіне қатысты:
– онда мемлекет ... ... сот ... ... қадағалауы кіреді.
«Прокуратура туралы» Заңның 4-бабына сәйкес, ... ... ... ... құрайтын органдарымен ара-қатынасы
(балансы) мынандай өзекті әрі маңызды функцияларын атқарумен ұштасады:
– жедел ... ... ... ... анықтау мен алдын ала тергеудің заңдылығын қадағалауымен;
– әкімшілік іс жүргізудің заңдылығын қадағалауымен;
– құқықтық статистика мен арнайы есеп ... ... ... ... ... заңнаманы, Президент актілерін бұзуды анықтау мен жою
шараларын қолдануымен;
– Конституция мен ... ... ... ... заңдар мен басқа
құқықтық актілерге наразылық ... ... ... тәртіп пен шектерде қылмыстық қудалауды жүзеге
асыруымен [20].
Рет-ретімен қарастырсақ:
1) Жедел іздестіру қызметінің заңдылығын қадағалаудың ... ... ... және жедел іздестіру шараларын атқару барысында
адам мен ... ... мен ... сақталуы,
сондай-ақ жедел іздестіру қызметін іске асыруға құқылы органдар
мен лауазымды тұлғалардың актілері мен әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... Ұлттық
қауіпсіздік органдарына, Ішкі істер ... ... ... Осы тұста прокурорға келесідегі өкілеттіктер берілген:
– Жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... ... барысы туралы материалдарды,
құжаттар мен басқа да қажетті мәліметтерді ... ... ... қызметін жүзеге асыратын органдарда жасырын негізде қызмет
ететін немесе қызмет еткен ... жеке басы ... ... ... қызметін жүзеге асыратын органдардың арнайы жедел-
іздестіру шараларын өткізу заңдылығын тексереді;
– жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... ... мен шешімдеріне жасалған шағымдар мен
өтініштерді қарайды;
– жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдар шығарған ... ... ... мен ... ... реттейтін,
Конституцияға, заңдарға және Республика ... ... ... ... ... ... ... жасайды;
– жедел-іздестіру қызметін жүзеге асырған кезде заңның, ... ... ... мен бостандықтарының бұзылғаны анықталған
жағдайда өзінің ... ... ... ... жедел-іздестіру шараларын жүзеге асырған ... ... ... жол ... ... ... ... және тәртіптік
іс қозғау туралы қаулы шығарады;
– жедел-іздестіру қызметінің заңдылығына қадағалауды ... ... ... ... ... фактілері бойынша прокурорлық
қадағалаудың ... ... ... ... өзге де ... ... ұсталған адамдарды босатады;
– қажет болған кезде жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын
органдар басшыларынан ... ... жою ... ... органдарда тексеріс жүргізуді талап етеді;
– заңдарда белгіленген ... ... ... санкция береді [20].
2) Алдын ала тергеу мен ... ... ... ... осы ... ... мен ... жасалынған қылмыстар
туралы арыздар мен хабарламалардың заңнамада белгіленген ... мен ... ... мәселелері кіреді.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі алдын ала ... ... ... ... ... Ішкі істер органдарын,
Қаржы полициясы органдарын ... Ал, ... ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік органдарын, Әділет органдарын, Қаржы
полициясын, Кеден органдарын, Әскери полиция ... ... және ... ... ... ... ... органдарын, Дипломатиялық
өкілдіктер мен консулдық мекемелердің басшыларын жатқызады.
Алдын ала тергеу мен анықтаманың ... ... ету ... мынандай өкілдіктер берілген:
а)анықтама мен тергеу органдарынан тексеріс үшін қылмыстық істерді,
жасалған ... ... ... ... ... ... құжаттарды, материалдар мен өзге мәліметтерді алады;
ә)жасалған немесе әзіреніп жатқан қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... сақталуын
тексереді;
б)қылмыстық қудалау органының айыпталушыны, сезіктіні қамауға алуға
және күзетпен ұстауға немесе үйде ... ... ... беру ... ... не ... бас тартады;
в)қажет болған жағдайларда қылмыстық іс қозғайды, қылмысты істерге
тергеу жүргізу ... ... ... ... мен ... ... адамдардың заңсыз қаулыларының
күшін жояды;
ғ)егер анықтама мен тергеу барысында процеске қатысушылар мен ... ... ... ... ... ... ... жол
берілсе, кінәлі адамдардың жауапкершілігі туралы мәселе қояды;
д)тергеу мен ... ... ... сондай-ақ тергеу мен анықтама
барысында заңдылықтың бұзылуына жол берілгені белгілі болған жағдайларда,
қылмыстық ... ... ... ... ... оны ... көлемінде не
нақтылы адамдарға қатысты тоқтатады;
е)анықтама мен тергеу ... ... ... ... ... ... үшін ... жібереді;
ж)қажет болған жағдайларда тергеу бөлімшелері мен ... ... ... ... ... ... ... жою,
қылмыстардың толық ашылуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... адамның, тергеушінің анықтама мен тергеу
органдары басшыларының іс-әрекеттері мен шешімдеріне жасалған ... ... ... ... ... шешім жасалған адамдарды
қамауда ұстаудың заңдарда ... ... мен ... ... ... ... ... жасаған және тергеуден
жасырынып жүрген адамға қатысты халықаралық іздестіру жариялауға санкция
береді;
к)заңмен белгіленген өзге де ... ... ... ... іс ... ... ... мазмұны мен
пәнін:
– әкімшілік құқық бұзушылық жөнінде, сондай-ақ ... ... ... ... ... жасағаны үшін жазалау шараларын
белгілеген ... ... дәл әрі ... ... ... ... ... бұзушылық туралы заңдарды қолданған ... және ... ... ... мен ... ... мен заңды мүдделерін қалпына келтіру;
– азаматтардың әкімшілік құқық ... ... ... ... кез ... актіге шағымдану құқығын қамтамасыз
ету;
– әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңдарды ... ... шара ... ... жүзеге асырады.
Әкімшілік іс жүргізудің заңдылығына қадағалауды жүзеге асыра отырып,
прокурор:
а)уәкілді лауазымды адамдар мен ... ... ... ... ... құжаттар мен істерді талап етуге;
ә)құзыретіне әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау мен жаза
қолдану кіретін ... ... мен ... ... мен
шешімдеріне берілген шағымдарды қарауға;
б)азаматтарды әкімшілік ... мен ... ... ... құқық бұзушылыққа ықпал етудің өзге де шараларының негізділігін
тексеруге;
в)әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді ... ... ... істі ... ... ... мәселелер бойынша
қорытындылар беруге;
г)әкімшілік жаза қолдану туралы қаулылардың орындалуын тексеруге;
ғ)азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын жеке және заңды ... ... ... ... ... жол ... лауазымды адамдарды
жауапкершілікке тарту жөнінде шаралар қолдануға;
д)әкімшілік ... ... ... ... ... іс ... «Прокуратура туралы» Заңда көзделген өзге де ... ... ... ... прокурор:
– сотқа, өзге өкілетті органға немесе лауазымды адамдарға әкімшілік
құқық ... ... ... ... ... ... ... уәкілді лауазымды адамдар мен органдарға (соттан басқа) іске ... ... ... ... нұсқаулар беруге;
– уәкілді органдардан өздерінің бақылауындағы немесе ... ... ... талап етуге;
– заңмен белгіленген жағдайларда әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс
жүргізуді тоқтатуға;
... ... ... ... ... ... шешімнің орындалуын
тоқтата тұруға;
– әкімшілік жолмен заңсыз ұсталған ... ... ... ... жеке ... ... ... және мемлекеттің құқықтары мен
заңды мүдделері бұзылған жағдайларда өз ... ... ... ... ... лауазымды адамдары
қолданған тыйым салу немесе ... ... кез ... ... ... ... қаулы шығаруға немесе талап қоюға;
– әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс ... ... ... ... ... іс ... заңдылығының мазмұны мен пәнін:
а)сот тағайындаған жазалау мен мәжбүр ету сипатындағы өзге ... ... ... ... бас ... айыру орындарында
болуының заңдылығын;
ә)аталған мекемелерде сотталған ... ... ... тәртібі мен шарттарының сақталуын, олардың құқықтары ... ... ... ... ... ... атқарудың заңдылығын;
в)азаматтық, әкімшілік және өзге ... ... сот ... ... ... жүзеге асырады [31,42б.].
2. ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ҰЙЫМДЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ БАСТАМАЛАРЫ
1. Прокуратура органдары мен мекемелерінің жүйесі
Прокуратура органдарының жүйесі туралы мәселелерді қарастыра ... деп ... ... және ... ... ... көптеген
элементтерді атайды. Осыған байланысты прокуратура органдарының жүйесі тек
оның органдарын құрайтын жиынтық ғана емес, ... ... ... ... ... олардың ұйымдастыру байланыстары мен басқару
қатынастары деп түсінуіміз керек.
Прокуратураның ... ... мен ... өкілеттіліктерді тікелей бөлу, құрылым элементтері арасында
өзара қарым-қатынасты анықтау ... ... ... ... қарым-қатынастардың негізгі мазмұны олардың өзара
қарым-қатынастары ... ... ... ... өзара
байланыстарынан тұрады [35,280б.] .
Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... Заңының 3, 4 ... ... ... прокуратурасы төменгi прокурорлар жоғары тұрған
прокурорларға және Қазақстан Республикасының Бас ... ... мен ... ... ... ... ... және
Конституцияның, заңдардың және Қазақстан Республикасы ... мен өзге де ... ... ... ... әрі
біркелкі қолданылуын жоғары қадағалауды жүзеге асырады [12,40б.].
Қазақстан Республикасы прокуратура органдарының біртұтас ... ... ... ... ... маңызы бар және
республика астанасының прокуратуралары, ауданаралық, аудандық, қалалық ... ... ... және басқа мамандандырылған прокуратуралар
құрайды.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... кіреді:
а)Жоғарғы буын- Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы;
ә)Ортаңғы ... ... ... ... ... және ... қалалық прокуратуралар, мамандандырылған прокуратуралар;
б)Негізгі буын- аудандық (қалалық), ауданаралық, қалалардағы аудандық
прокуратуралар және ... ... ... ... ... ... прокуратуралары, табиғат қорғау және көлік прокуратуралары,
арнаулы объектілердің ... және ... ... ... ... Бас ... ... Республикасының
Бас Прокуроры басқарады. Оның ҚР Бас Прокурорының ұсынымы бойынша ҚР
Президенті ... ... және ... ... ... мен ... ... Бас прокуратурада төрағасы ҚР ... және ... ... ... және ... ... ҚР Бас Прокуроры тағайындаған басқа прокурорлық ... ... ... ... ... ... ... Бас
прокуратурасының құрылымын көмекшілері болып табылатын бастықтар басшылық
ететін департаменттер, ... және ... ... ҚР ... ерекше тапсырмалар жөніндегі кеңесшілері мен ... ҚР Бас ... ... да ... ... ... құқығында ҚР Бас прокуратурасының құрылымына ҚР ... ... ... табылатын Бас әскери прокурор басқаратын ... ... ... ... ... ... Бас
прокуратурасының арнайы прокурорлар Департаменті жұмыс істейді. Ол ... ... бола ... ... ... ауыр және аса маңызды
қылмыстық істер бойынша алдын ала тергеу өндірісін қамтамасыз етеді.
Республиканың Бас ... ... ... және ... және ... ... сондай-ақ аға көмекшілерді,
кеңесшілерді, ерекше тапсырмалар бойынша ... аға ... ... басқармалар мен бөлімдердің прокурорларын қызметке
тағайындайды және қызметтен босатады.
Қазақстан Республикасы «Прокуратура ... ... ... 5-
тармағына сәйкес Бас прокуратура:
– Республика прокуратура органдарының iс-қимылдарын ... ... ... бойынша үйлестiрiлуi мен орайластырылуын қамтамасыз
етедi;
– Республикада заңдардың орындалуын, заңдылықтың жай-күйiн қадағалау
практикасына талдау жасайды;
– прокурорлық қадағалауды ... ... ... ... Республика прокуратура органдарының заңдардың орындалуын қадағалау
жөнiндегi жұмысын бақылайды;
– жедел-iздестiру қызметiн, анықтауды және ... ... ... да ... құқық қорғау органдарымен өзара iс-қимыл
жасайды және олардың қызметiн үйлестiрiп отырады;
... ... ... ... ... ... қоғамның және мемлекеттің мүдделерін қорғау, халық
тарапынан сенім мәселелеріне ... ... ... ... ... беретін сыртқы бағалау тетіктерін айқындай отырып, сыбайлас
жемқорлық деңгейінің рейтингтік бағасын енгізіп, есептілік ... ... ... жетілдіреді, сондай-ақ азаматтық қоғам
институттарымен ынтымақтастықтың ... ... ... ... бiлiктiлiгiн арттыруды ұйымдастырады және жүргiзедi;
– норма шығарушылық қызметiне қатысады;
... ... ... ... ... ... етедi.
Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры ҚР ... ... ... және ... және ҚР Бас ... тікелей
басшылық жасайды.
ҚР Бас Прокуроры прокуратура органдарының қызметіне ... ... ... ... ... ... іске асырады.
Қазақстан Республикасының Бас Прокурорын Парламент Сенатының
келісімімен Республика ... 5 жыл ... ... және ... ... ғана есеп ... Оның ҚР Бас ... ұсынымы
бойынша ҚР Президенті қызметке ... және ... ... орынбасары мен орынбасарлары болады. Бас прокуратурада төрағасы ҚР
Бас Прокуроры және мүшелері: ... ... және ... ... ҚР Бас ... ... басқа прокурорлық
қызметкерлер болып табылатын құрамда ... ... ... Бас ... ... ... болып табылатын
бастықтар басшылық ететін департаменттер, ... және ... ҚР Бас ... ерекше тапсырмалар жөніндегі кеңесшілері ... ... ҚР Бас ... ... да ... Бас ... ... басқармалар және бөлімдер
бастықтарын және олардың орынбасарларын, ... аға ... ... ... ... ... аға прокурорларды
және департаменттердің, басқармалар мен бөлімдердің прокурорларын қызметке
тағайындайды және қызметтен босатады.
ҚР прокуртурасы жүйесінің ... ... ... да ... Бас ... ... ... Бас Прокуроры «Прокуратура туралы» Заңға сәйкес ... ... ... ... ... береді. Жыл сайын
Қазақстан Республикасының Президентіне заңдылықтың ... ... ... ... ... ... бойынша атқарылған жұмыстар туралы
баяндайды.
ҚР Бас Прокуроры болмаған кезде немесе өз ... ... ... ... оның міндеттерін бірінші орынбасары орындайды.
Егер ол да болмаған жағдайда немесе қандай да бір ... ҚР ... ... орындау мүмкін болмағанда, оның орынбасарларының
біреуіне жүктеледі.
ҚР Бас ... ... ... ... ҚР ... ... Бас ... Республика аумағында заңдар мен Президент Жарлықтарының және өзге де
нормативтiк құқықтық актiлердiң қолданылуына қадағалауды жүзеге асырады,
төменгi прокуратуралардың ... ... ... ... ... мен ... ... келетiн заңдар мен
өзге де құқықтық актiлерге наразылық жасайды;
3) Қазақстан Республикасының Заңдылықты, құқықтық ... ... ... күресті қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... ... ... ... прокуратурасын ұйымдастыру мен оның
қызметiнiң мәселелерi мен материалдық және ... ... ... ... ... ... прокуратурасының
органдары мен мекемелерiнiң ... ... және ... ... бұйрықтар, нұсқаулар, өкiмдер, ережелер мен нұсқаулықтар
шығарады;
5) өз құзыретi шегiнде:
Қазақстан ... ... ... ... мен ... туралы заңдарының анықтау мен тергеу органдарының, сондай-ақ жедел-
iздестiру қызметiн ... ... ... ... үшiн мiндеттi
нормаларын қолдану ... ... ... ... ... үшiн мiндеттi құқықтық статистика мен арнаулы есепке алу
мәселелерi ... ... ... ... сондай- Қазақстан
Республикасының «Прокуратура туралы» Заңында ... ... өзге де заң ... ... ... да нормативтiк құқықтық
актiлер қабылдайды;
6) жедел-iздестiру қызметiн, анықтау мен ... ... ... ... нормативтiк құқықтық актiлер бойынша келiсу туралы шешiм
қабылдайды;
7) прокуратураларды, прокуратура органдарының мекемелерiн құрады, қайта
құрады және ... ... ... ... ... құқықтары
мен мiндеттерiн, Қазақстан Республикасының Президентi бекiткен штат ... ... ... ... штат ... және еңбекақы төлеу
қорын белгiлейдi;
8) ... ... ... Республикасының прокуратурасы
жанынан ведомстволарды құру, қайта ұйымдастыру және тарату, ... ... ... және ... ... ... ұсыныс
енгізеді;
9) Республика Президентiне жоғары сыныпты шендер мен әскери ... үшiн ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің келісімімен ... мен ... ... ... ... ... ... босатады;
11) ведомстволар басшыларының орынбасарларын, облыстар прокурорлары мен
оларға ... ... ... сондай-ақ аудандар,
қалалар прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорларды ... және ... ... ... ... ... және прокуратура органдарының қызметi
туралы Республика Президентi алдында есеп бередi;
13) белгiленген тәртiппен прокуратура ... ... ... мен ... ... ... прокуратура органдарының қызметкерлерiн және ... ... ... ... ... және
құрметтi атақтар беруге ұсынады, ведомстволық ... ... ... ... ... ... ... осы атақты беру
тәртiбi туралы Ереженi бекiтедi;
16) прокуратура органдары ... қару мен ... ... алып жүру және ... ... ... Жоғарғы Соттың жалпы ... ... сот ... ... түсiндiрмелер беру туралы ұсыныстар енгiзедi;
18) өзiне Қазақстан Республикасының заңдарында берiлген өзге де
өкiлеттiктердi ... ... ... ... Бас прокуратурасының жанында кеңесші орган
болып табылатын алқа жұмыс жасайды, оған ... ... ... ... етеді.
Алқа жиналыстарында ҚР прокуратура қызметтерінің негізгі бағыттары
бойынша жұмыстардың жай-күйлері ... ... ... ... мен ... ... ... нұсқаулықтар
мен басқа да маңызды нормативтік актілерді тексеру ... ... ... прокурордың, Бас басқармалар бастықтарының, облыс ... ... ... ... ... ... ... тексеру нәтижелері тыңдалады. Алқа ... ... ... ... шығарады [31,42б.].
Қазақстан Республикасының прокуратура органдары жүйесін, жоғарыда атап
өткеніміздей облыстық ... ... ... ... ... ... ... облыстық прокуратураларға теңестірілген
мамандандырылған прокуратуралар құрайды. Облыстық және оларға теңестірілген
прокуратураларды ... ... ... ... ... Бас ... ... прокурор басқарады.
Облыс және оларға теңестірілген прокуратуралардың прокурорларының бірінші
орынбасарлары мен ... ... аға ... мен көмекшілері
қызмет атқарады. Облыстардың прокурорлары мен ... ... ... ... мен ... аға ... ... болады. Облыстардың прокурорларының орынбасарлары облыстық
прокуратуралардың ... ... ... ... ... ... мен оған ... прокуратуралардың өз
құрылымдарында мекемелердің, ... өз ... ... ... және т.б.) ... адамдардың заңдарды орындауын
қадағалауды және қалалардың, аудандардың және Қазақстан ... өзге де ... ... ... іске ... мен ... болады. Басқармалар мен бөлімдердің басшылары
тиісінше облыс ... аға ... мен ... ... ... ... мен ... аға прокурор мен
прокурорлар ... ... ... және ... теңестiрiлген прокурорлар,
облыстық, қалалық, аудандық және оларға ... ... ... ... ету жөнiндегi қызметiне басшылық
жасайды.
 Облыс прокурорлары және оларға теңестірілген ... ... Бас ... есеп ... және оларды Бас Прокурор
қызметтен босатады. Олар Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын
заңдардың және ... ... Бас ... нормативтік актілері
негізінде қалалар мен аудандардың прокуратураларын және өзге де ... ... ... және барлық бағынышты қызметкерлер
орындауға тиісті бұйрықтарды, нұсқауларды өкімдерді шығарады, Қазақстан
Республикасының Бас Прокуроры бекіткен ... және ... қоры ... ... мен ... прокуратуралардың штаттық кестесіне өзгерістер
енгізеді.
Облыстық прокуратуралар мен оларға ... ... ... жиналыстарында прокуратура органдары қызметтерінің аса
маңызды мәселелерін, қылмысқа қарсы ... ... ... іске ... бойынша ҚР Бас Прокурорының ... ... ... ... басқармалардың. Бөлімдердің
бастықтарының, төменгі тұрған прокурорлардың есептерін ... ... ... және ... мәселелерін, бұйрық жобаларын талдайды.
Прокуратура органдарының келесі аса маңызды буыны болып Қазақстан
Республикасы Бас ... ... ... ... ... ... әскери, өзге де мамандандырылған ... және ... ... ... ... Қалалық, аудандық және
оларға ... ... ... аға ... ... ... атқарады.
Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокурорлар:
1)қалалық, аудандық және ... ... өзге ... прокурорлық қадағалауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... мен ... үшiн мiндеттi
бұйрықтар, өкiмдер, нұсқаулар шығарады.
Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокуратураларда бөлiмдер
құрылуы ... ... ... үдерісіндегі жетістіктердің бірі-прокуратура
органдарын мамандандыру болып табылады. Жалпы ... қай ... ... ... ең ... ол, ... қызметтің
сапасын жақсартатыны сөзсіз; екіншіден, қызметті тиімдеуге, ... ... ... ... үдерістерге пайдалы әсерін ... ... ... ... жетілген бағыттарын ұстануға
жетелейді [36,144б.].
 Мамандандырылған прокуратураларға әскери, көлік (темір жол, су, әуе
көліктерінде), табиғатты қорғау және ... ... Ішкі ... қылмыстық-атқарушы жүйесінің (колония және түрме) түзету
мекемелерінде заңдардың орындалуын қадағалау ... ... ... және табиғатты қорғау прокуратуралары аудандық және
облыстық ... ... ... ... ... ... ... звеносы тиісті жоғарғы
прокуратуралардың бағыныштылығында болады.
Құқықтық ... ... ... ... ... ... сот жүйесін мамандандыруды көздеу, жалпы құқық қорғау
жүйесін, соның ішінде ... да ... ... ... ... елде ... ... бірқатар мамандандырылған
әскери, көліктегі, ... ... және ... ... ... ... арнаулы объектілерінде заңдылық
режимін қамтамасыз етеді. Олардың иерархиясы өкілеттіктеріне сай ... ... ... ... ... прокуратураларды Бас Прокуратураның жанындағы Бас Әскери
Прокуратура басқарады. ... ... Бас ... ... Бас
Прокурордың ұсынуымен Республика Президенті тағайындайды. Бас Әскери
Прокурор ... ... Бас ... орынбасары болып саналады.
Республикада Шығыс, Батыс, Орталық және ... ... ... ... ... Атырау, Аягөз, Гвардиялық, ... ... ... ... Талдықорған, Орал, Өскемен және ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен қызметін ҚР-ның
«Прокуратура туралы» Заңымен Бас ... ... №2 ... ... Прокуратура туралы Ережесі» белгілейді [37,51б.].
Олардың құрылымдары мен сипаттық, орналасу жерлерін (дислокациясын),
сондай-ақ олардың ... ... ету ... Бас ... Бас ... ... белгілейді.
Бас Әскери Прокуратура мен әскери прокуратура органдарының қадағалау
объектілеріне мыналар жатады:
– Қазақстан Рспубликасының ... ... ҚР-ы ... Бас ... оларға бағынышты департаменттер: ... ... ... мен ... ... күштердің түрлері, аймақтар, бірлестіктер, құрылымдар мен
әскери бөлімшелер;
– әскери кәсіпорындар, ... мен ... және оқу ... ... ... ... ... комиссариаттар, сондай-ақ ҚР-
ның «Жалпыға бірдей әскери міндеттер мен әскери қызмет туралы»
Заңын қолдану мәселелері ... ... да ... ... ... және ... ... қарасты әскери құрылымдарына,
бөлімшелеріне, бірлестіктеріне әскери басқару қызметін атқаруына
байланысты ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік органдарының әскери құрылымдары, бөлімдері
және әскери оқу орындары;
– ҚР Ұлттық Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының Ішкі ... ... ... ... оның ... әскери бөлімшелері мен оқу
орындары;
– Республикалық Гвардиялық Әскери ... ... ... мен ... ... ... ... төтенше жағдайлар бойынша министрлігі
әскери басқару мен азаматтық қорғаныс мәселелері бойынша, сондай-
ақ министрліктің ... ... мен ... ... ... ... Әскери-Тергеу Департаменті және оған
қарасты басқармалар, әскери-тергеу органдары мен құрылымдары;
– ҚР Қаулы Күштерінің, ҰҚК-нің ... ... ... ... әскери полиция органдары.
Халықшаруашылық кешенінде көлік ерекше ... ие. Осы ... ... ету үшін ... көлік прокуратураларын құру
қажеттілігіне байланысты облыстық прокуратуралар деңгейінде Оңтүстік-Шығыс,
Орталық және Батыс Қазақстан көлік прокуратуралары құрылды. ... ... ең ірі ... ... жол ... ыңғайландырылуы да содан.
Көліктегі прокуратуралардың бүгінгі мақсаттары ретінде мыналар
айқындалған:
– мемлекет пен ... ... ... яғни ... заттарын тасымалдау мен заңсыз көшіп-қонуға жол бермеу
арқылы қорғау;
– темір жол, су, әуе, құбыр көліктері мен ... ... ... ... ... ... ... түрлерінде қауіпті және басқа жүкті тасымалдауда
қоршаған ортаны экологиялық қорғау;
– стратегиялық маңызды жүктерді (мұнай, ... ... ... ... ... олардың сақталуын қамтамасыз
ету;
– жолаушылар мен көлік ... ... ... ... әуе жолдары арқылы тасымалдаудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Мамандандырылған прокуратуралардың ... ... ... мен ... ... ... кіреді.
Табиғатты қорғау мақсатында елдің келесідегі аймақтарында: Атырауда,
Ақмолада, Алматыда, Шығыс ... ... ... ... ... прокуратуралар құрылды.
Ал, Алматыда, Ақмолада, Шығыс Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... прокуратуралар
ұйымдастырылды. Байқоңырда, Курчатовта, Приозерскі мен Таукентте ерекше
маңызды және ... ... ... ... ... ... құрылған болатын.
Осы прокуратураларға аудандық прокуратуралардың мәртебесі беріліп,
солардың өкілеттіктерінің шеңберінде қызмет атқару тапсырылған.
Сонымен, ... ... ... ... ... белгіленгендеріне қатысты, олардың қызметтерін
реттейтін ... ... әрі ... ... жоғары қадағалауын
жүзеге асырады.
Сондай-ақ, мамандандырылған прокуратуралар республиканың ... ... ... ... бола ... аумақтық прокуратуралардың
орнын ауыстырмайды, керісінше оларды ... ... ... ... ... ... ... өзара келісіп қызметтерін
атқарады. Олардың құзыреттіктерін қадағалау объектілері мен өкілдіктеріне
қарай шектейді.
Түзеу ... ... ... ... ... ... ... түзеу және тәрбиелеу
колонияларының, түрмелер, ... ... ... ... ... іске ... Осы ... құзыреттері әртүрлі өзара шекаралас облыстардың
аумақтарында ... ... ... ... ... Түзеу
мекемелерінде заңдылықтың ... ... ... ... ... прокуратуралар орналасқан сол ... ... ... ... ... ... қадағалаудан
басқа, прокуратуралар жазасын өтеп жатқан адамдар, сондай-ақ соңғы
аумақтағы осы ... ... ... ... ... ... ... қадағалауды іске асырады.
Көлік прокуратуралары темір жол басқармасының құрылымына және көліктер
жүйесіне сәйкес, сондай-ақ ... ... ... ... ... ішкі ... құрылымы есебінен ұйымдастырылады.
Табиғатты қорғау прокуратуралары экологиялық заңдылықтардың орындалуын
қадағалауды күшейту мақсатында құрылған. Аймақтардың ... ... ... бағынышты ауданаралық құқықтардағы табиғатты қорғау
прокуратуралары құрылған [3,304б.].
Құқықтық статистика және ... ... алу ... С.Есқараев
атындағы Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының ... ... ... ... ... және ... органдары
қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты ҚР прокуратура органдары
жүйесіне кіреді.
Құқықтық статистика және арнайы ... алу ... ... ... ... және жеткіліктілігін қамтамасыз
ету мақсатында мемлекеттік құқықтық ... ... ... ... ... құқықтық статистика және ... ... ... заңдардың орындалуын қадағалауды жүзеге асырады. Бұл қызметін
прокуратура статистикалық ... ... ... ... ... ... органдардан алып, өз қолында шоғырландыру
арқылы іске асырады және ... ... ... заңдылығын:
1) мемлекеттік құқықтық статистиканы қалыптастыруын;
2) жедел, ведомстволық есепке алуды және жедел-іздестіру ... ... ... ... ... жұмыс істейтін
тұлғаларды есепке ... ... ... ... ... ... ... статистика және арнайы есепке алу субъектілері беретін
мемлекеттік құқықтық статистика және ... ... ... ... объективтілігіне, ... ... ... ... ... осы саладағы
ақпаратты жинау, тіркеу, өңдеу, жинақтау, жиынтықтау және ... ... ... ... ... ... құқықтық статистика және арнайы есепке алуды жүргізу ... ... ... ... ... және ... функцияларын жүзеге асыратын уәкілетті
мемлекеттік органдар жүргізетін тексерулердің есебін жүргізуін;
7) мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... әзірлеуді және іске асыруын;
8) құқықтық статистика және арнайы ... алу ... ... ... өзара іс-қимыл жасауын;
9) құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласында халықаралық
ынтымақтастықты ... ... ... ... статистика және арнайы есепке ... ... және іске ... ... ... ... ... үйлестіруін;
11) мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласында
статистикалық принциптер және ... ... ... құқықтық статистиканың және арнайы есепке алудың барлық субъектілері
үшін ... ... ... және ... ... алу ... ... құқықтық актілер әзірлеуін қадағалау арқылы іске
асырады.
Ал, арнайы есепке алуды жүргізу саласындағы:
1) қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... ... ... алынғандардың және ... ... ... тергеуден, соттан және жазасын өтеуден жасырынып жүрген
адамдарды;
4) хабар-ошарсыз жоғалып кеткен адамдарды;
5) жеке басы ... ... ... ... ... адамдарды;
7) сот әрекет қабілеті жоқ деп таныған адамдарды;
8) белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан айырылған адамдарды;
9) ... ... ... ... жасаған адамдарды;
10) шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметін барлық тексерулерді
арнайы есепке алуды ... ... ... ... ... Прокуратура қызметінің негізгі бағыттары мен мазмұны
Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңының 4-ші бабында
көрсетілгендей, ... ... ... ... мен ... тұруын қамтамасыз ету, адамның және ... ... ... қорғау мақсатында, Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының және өзге де ... ... ... дәл әрі ... ... қадағалауды жүзеге асыру» болып табылады. Бұл мақсатта
прокуратура мемлекет атынан:
... ... және ... Республикасы
Президентiнің жарлықтары мен өзге де ... ... ... әрі біркелкі қолданылуын жоғары қадағалауды
жүзеге асырады;
– Конституцияны, заңдарды, Қазақстан Республикасы ... және өзге де ... ... актілерді
бұзушылықтарды анықтайды және оларды жою шараларын қолданады;
– Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына ... ... және ... да ... ... ... адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының, заңды
тұлғалар мен ... ... ... сақталуын қадағалауды
жүзеге асырады;
– жедел-iздестiру қызметiнiң ... ... ... ... мен ... ... ... жүзеге асырады;
– әкiмшiлiк iс жүргiзудiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады;
– атқарушылық iс ... ... ... ... ... өз құзыреті шегінде мемлекеттік органдардың норма шығармашылық
қызметіне ... ... ... ... бiлдiредi;
– заңда белгiленген тәртiппен және шектерде қылмыстық қудалауды
жүзеге асырады;
– статистикалық көрсеткiштердiң тұтастығын, ... ... ... ету мақсатында мемлекеттiк құқықтық
статистиканы қалыптастырады, арнайы есепке алуды жүргiзедi,
құқықтық статистика және ... ... алу ... ... ... ... ... заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы ... ету ... ... ... ... ... ... саласындағы заңдардың
қолданылуын қадағалауды жүзеге асырады;
... ... ... ... Заңында,
Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан
Республикасы Президентінің актілерінде ... өзге ... ... ... [38].
Осы көрсетілген прокуратура органдарының қызметінің негізгі бағыттары
мен ... ... ... ... ету ... жоғары
қадағалауды іске асыру жолдарымен орындалады.
Прокурорлық жоғарғы қадағалау мемлекеттің барлық құқық қорғау ... ... ... ... заңдардың қайсысында ... ... ... ... ... ... ... кезде прокуратураға жүктелген функцияларына қарай олар негізгі
екі топқа бөлінеді: қылмыстық қудалау органы, не ... ... ... ... ... ... ... жалпы заңдылықты қадағалаумен қатар қылмыстық қудалау, анықтау
және тергеу ... ... ... қызметінің, әкімшілік және
орындаушылық іс жүргізудің заңдылығын жоғары ... іске ... ... ... жүктелген негізгі функциялар заңдылықтың
үстемдігін қамтамасыз ету мақсатындағы жоғары қадағалаумен ұштасады.
Прокурорлық қадағалау Президенттің бақылауында болып және ... ... ... ... ... ... органдары
тек Қазақстан Республикасының Бас Прокурорына ғана бағынады. Қазақстан
Республикасы Конституциясының ... ... ... ... ... Президенті Бас Прокурорды бес жыл ... және оны ... ... Республикасының прокуратура органдарының біртұтас жүйесін Бас
Прокуратура, облыстардың прокуратуралары, республикалық маңызы бар қалалар
мен республика астанасының прокуратуралары, ауданаралық, ... ... ... ... ... және мамандандырылған прокуратуралар
құрайды.
Республикамыздың Бас Прокуроры облыстардың прокурорларын және ... ... ... ... олардың орынбасарларын,
аудандардың, қалалардың ... және ... ... ... ... және ... босатады.
Прокурорлық қадағалау жалпы мемлекеттік қызмет ретінде мемлекеттің
атынан атқарылып, оны арнайы өкілеттілігі бар прокурорлар ... ... ... заңның, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтарының
және басқа да ... ... ... ... аумағында дәл әрі
бірыңғай орындалуын қамтамасыз етіп, олардың бұзылуын уақытылы анықтап және
тиісті шаралар ... ... ... ... ... ... шешілуі үшін, қылмыстық іс те қозғайды.
Прокуратура басқа мемлекеттік органдарды ауыстырмайды және ұйымдардың
қызметі мен азаматтардың жеке ... ... және ... ... мен ... ... тұлғалардың
және мемлекет мүдделерінің сақталуын қадағалау ... ... ... ... ... ... 28-бабында көрсетілген:
1) адамның және ... ... мен ... ... ... ... мен ... актілері мен іс-әрекеттерінің заңға сәйкес келуін
қамтамасыз ету;
2) заңдылықтың кез келген бұзылуын, осындай заң ... ... ... мен жағдайларды анықтап жою, бұзылған
құқықтарды қалпына келтіру шараларын қолдану міндеттерін
атқарады.
Қадағалауды жүзеге ... ... ... ... ... 29-бабында көрсетілген:
– жүргізілетін тексеріс мәселелері бойынша азаматтар мен
лауазымды адамдарды ... және ... ... ... ... ... көрсетіп, мемлекеттік органдардың,
сондай-ақ барлық нысанындағы ... ... мен ... ... кіруге;
– жүргізілген тексеріс мәселелері жөнінде банктерден жеке ... ... ... мен шоттары бойынша
коммерциялық, банктік және ... ... өзге де ... ... ... жариялануға болмайтын талаптарын
сақтай отырып мәліметтер алуға;
... ... ... ... ... ... шараларын жүзеге асырып, олардың нәтижелері
туралы хабар беріп отыруды талап етуге;
– басшылардан және басқа да ... ... ... және оны ... ету жөніндегі қажетті құжаттарды,
материалдарды, статистикалық деректерді алуға;
– тексеріске қатысу және қорытынды беруі үшін ... ... ... ... ... ... ... тексеріс жүргізуді талап етуге және бұлардың
нәтижелері туралы хабарлауды міндеттеуге;
– қауіпсіздікті және қадағалау қызметін қамтамасыз ету ... ... ... басқа да құқық қорғау органдарының
қызметкерлерін тартуға;
– сараптамалар тағайындауға;
– Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қадағалау тәртібі мен жүргізген тексерістерінің ... ... ... ... шараларды қолдануға құқылы:
– наразылық енгізеді;
– заң бұзушылықты болдырмау жөнінде ұйғарым береді;
– қылмыстық іс ... ... іс ... ... әкімшілік құқық
бұзушылық туралы іс жүргізу, прокурордың ... ... ... ... ... жөнінде қаулы ... ... ... ... қолданады;
– адамның және азаматтың, заңды тұлғалар мен мемлекеттің құқықтары
мен заңды мүдделері ... ... ... ... ... ... тоқтата тұрады;
– мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдары енгізген
тыйым салу ... ... ... күшін жояды немесе алып
тастайды;
– мемлекеттің, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен олардың
заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... немесе лауазымды адамға ... ... ... ... ... ... ... тәртібінде жүргізілген прокурорлық тексерістердің әр
салада ашылған заң ... және ... ... ... ... ... ... зиянның мөлшері орасан зор екені
дәлелдеуге жатпайтын ақиқат.
2009 жылдың бірінші тоқсанында ... ... ... ... және ... сатып алу Комитеті жүргізген тексеруде қаржы
бұзушылықтың салдарынан он ... ... ... ... ... Тексеру екі мыңнан астам өндіріс орындарын қамтыған. ... ... ... ... 21 пайызы ... ... ... ... ... ... (15 пайыз), бұлардан
кейінгілері: көлік және байланыс органдары, туризм, мәдениет, ... ... ... ... жеріне қарай бөлгенде ең қомақты қаржы
бұзушылық Астанада (жалпы келтірілген зиянның 40 ... тыс ... ... алу саласында 52449,5 миллион теңге және
жергілікті бюджетті ... 4102,1 ... ... зиян ... ... ... ... тиісті 2937,8 миллион теңгенің
бір миллионнан астамы өндірілген, құқық қорғау ... 608 ... 607 ... ... ... жаза ... ... теңге өндірілген.
Автокөліктің үнемі өсуіне байланысты Алматы қаласының атмосферасының
ластануы ... ... ... ... прокуратурасының тек бір күндік
тексерісінде 800 ден аса ... ... ... ... 2009 жылғы прокуратура органдарының жұмыс қорытындысын талқылаған
Қазақстан Бас ... ... алқа ... атап
көрсетілгендей, прокурорлық қадағалаудың арқасында 28 мың заңға ... ... ... не ... ... 1589 ... ... қамаудан босатылған, 11.800-ден астам сот шешімдері орындалып, ... ... ... ... прокуратура органдары сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңның
орындалуы ... ... және ... ... ... ... ... жүргізіп, 2822 мемлекеттік қызметкерлерді түрлі
жауаптылыққа тартып, 275 қылмыстық іс ... ... іс ... сот ... ... ... ... органдарының жүргізетін қызметіне тоқталайық.
Қазақстан ... ... ... көрсетілгендей,
прокуратура «әкімшілік және орындаушылық іс жүргізудің заңдылығына жоғары
қадағалауды жүзеге асырады» [12,40б.].
Сот ... ... ... – Президент Н.Назарбаев соттың
және мемлекеттің беделін ... оған ... ... деп айтып, осыған
байланысты атқарушылық іс жүргізу органын ... ... ... ... атап ... ... ... сот шешімдерінің орындалуына судьялардың
жауапкершілігі ... жоқ. ... алда ... ең ... бірі ... қызметті жақсарту екенін ескертті (2009
жылы ... ... ... съезінде).
Сот шешімі уақтылы және нақты орындалғанда ғана сот әділдігі өзінің
үстемдігіне жетеді. ... сот ... ... сот ... жақсы аяқталуы деп атады [41,2б.].
Прокуратура органдары сот шешімдерінің орындалуын жоғарғы қадағалау
ретінде тексеріп тұрады.
Мемлекетіміздің жоғары қадағалау ... ... ... ... ... ... тек 2009 ... бірінші жартысында
Қазақстан Жоғарғы Сотының жанындағы Әкімшілік Комитеті қарауына 284 мың
орындау ... ... 26,9 ... теңге өндірілуге жатса, олардың 142
құжаты бойынша тек 3,1 миллиард ... ғана ... ... 10-12 ... ... ... ... жүргізілген тексерісте сот орындаушылары 2,6
миллиард теңге келтірілген зиянның 2008 жылы тек 451,5 ... ... яғни ... ... ... бір ... ғана өндірілген. Ал келесі
2009 жылы келген орындау құжаттарының ... бірі ғана ... ... ... ... ... сотының әкімшілігі келген зиянды өндіруді
онның біріндей мөлшерге төмендеткен, яғни 6,2 миллиард теңге зиянның тек ... ... ғана ... Бұл нашар жағдайдың себебі Алматы сотының
әкімшілігі сот орындаушыларына түскен құжаттардың есебін жүргізбеген, есеп
беру құжаттары ... ... ... ал ... қаражаттардың
керекті жеріне жеткізілуі қамтамасыз етілмеген. Соның салдарынан Бостандық
ауданының 2-бөлімінен 2008 жылы 607 атқару ... ... ... ... 2008 жылы 629, ал 2009 жылы 410 ... ... болған. Сот орындаушылары занды өрескел бұзып, мемлекет пайдасына
тәркіленген қаражатты борышкердің ... ақша бола ... да ... ... ... ... сотының 19.05.09 жылғы үкімімен
В.Масякиннің 25050 евро ақшасын ... ... ... ... ... бес
күн өтпей сот орындаушысы С. Алибаевқа тапсырылған, бірақ ол бұл орындау
құжатын ... ... ... қойған, ақшаның қай банкіде екені көрсетіліп
тұрса да, еш әрекет жасамаған. Сот орындаушылары сот шешімдерін ... ... деп те ... ... ... 1387 санды орындау
өндірісі бойынша ТОО «Полимерден» 784 мың ... ... ... ... сот ... ... 18.06.2008 жылы тапсырылады. Сол
уақыттан 2009 ... ... ... ... та ... ... ... жатады. Бұл ауданда осылайша орындалмай еш қозғалыссыз
жатқан 84 орындау өндірісі 2009 ... ... ... жатқан. Сот
орындаушысы С.Кунчаковадан төрт орындау өндірісі ... деп, ... ... ... ... деген өндірістегі құжаттың көшірмелерін
жапсырумен өндірістен алынып тасталған [42,103б.].
Сот әкімшіліктері қазіргі ... өзін ... ... ... ... ... тағайындап, сот пен орындаушылардың қарым-
қатынасын ... ... ... уақытта судья мен сот орындаушыларының
қызмет ... ... жоқ ... ... ... ... жұмыстары
бойынша тек сот орындаушыларына орындау парағын жолдап, одан соң орындалу
өндірісі қалай жүріп ... ... ... Осының салдарынан
орындаушылық (атқарушылық) қызметте көптеген кемшіліктер, заң ... ... ... ... ... былай қойғанның өзінде, сот қызметкерлері тарапынан
сот орындаушыларын қайтадан Әділет Министрлігіне қайыру ... ... ... ... болды. Мұндай әрекеттерді тек «тыныш ұйықтап» сот
шешімдері орындалмауы кінәсінен босанудың амалы деп ... ... ... негізінде келесі тұжырымдарды жасауға болады:
– заңдылықтың үстемдігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... прокуратураның
басты миссиясы, демек негізгі функциясы болмақ;
– негізгі функциясы болуына сай жоғары қадағалау прокуратураның
басқа ... ... ... т.б.) ... ... ... ие ... шарт, өйткені тек жоғары қадағалауды
жүзеге асыру үдерісі ғана оның ... ... ... ... тек ... ... барысында өзі тексерген
материалдар бойынша немесе тексеру не ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғайды).
– жоғары қадағалау функциясын жүзеге асыратын прокуратураның осы
негізгі ... ... әрі ... ... ... ... асырылуы үшін, қадағалауды толықтыратын әрі қажетті шекте
күшейтетін басқа да ... ... шарт әрі бұл ... Ал, мұның түбі прокуратураның саналуан функционалды
органға айналып, ... ... ... ... талап етеді;
– жоғары қадағалауды мемлекеттік билік органдарының, лауазымды,
заңды және жеке ... ... мен ... ... ... байланысты прокуратураның өзі билік
органына айналып, ондай өкілеттердің тым кең көлемін пайдалануы
заңды әрі оған ... ... ... ... ... ету ... кезекте қадағалау
объектісінен (тұлғаларының) тәуелсіз тұруды ... ... ... өзі ... ... деңгейде тиісінше
кепілдіктермен қамтамасыз еткен;
– осындай тәуелсіздігімен прокуратура жоғары қадағалауын бүкіл ел
аумағында іске асырып, жалпы ... ... ие ... ... ... ... ... тұлғаларды, қоғамдық
ұйымдарды, азаматтарды қамтитыны анық;
– жоғары қадағалау иландыру әрі ... ... ... ... ... іске ... Иландыру шараларының қатарына
прокуратураның заңды түсіндіруі, сондай-ақ профилактикалық
бағыттағы іс-шаралары ... Ал, ... ... арқылы
заңмен кеңінен қамтылған, соның ішінде заңды бұзғанға барған
тұлғалардың заңға тиісінше ... ... ... т.б.) ... ... ... ... – адам мен азамат, олардың құқықтары мен
бостандықтары, ... ... пен ... мүдделері
болғандықтан, дамудың әр кезінде олардың басымдық ететіндерінің
айқындалып тұрары заңды құбылыс. Мысалы, ... ... ... ... ... ... прокурорлық тәжірибе
мыналарды енгізеді:
1) адам мен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздікті, сыбайлас жемқорлықпен күрестің
қамтамасыз етілуі бағытындағы заңнаманың дәл және ... ... ... ... ... актілерінің Конституцияға,
заңдарға және республика ... ... ... ... ... ... мен оның ресурстарын тиімді пайдалану
туралы заңнаманың қолдануын қадағалау;
5) әкімшілік құқық бұзушылық заңнамасын ... ... ... ... мен ... ... заңнаманың
қолдануын қадағалау;
7) жасөспірімдер туралы ... ... ... осыдан прокурорлық қадағалаудың құқық қорғау ... ... яғни ұлы ... ... қамқорлыққа алу
алдыңғы мақсатқа айналады.
Алдын ала тергеу мен ... ... ... ... ... іс ... адам мен ... конституциялық
құқықтары мен бостандықтарының сақталуын қадағалау;
2) қылмыстылықпен күресуде, ... ... ... ... қорғау органдарының қызметін үйлестіру;
3) қылмыстық оқиғалар туралы арызды, хабарларды, шағымдар мен
өзге де ... ... ... ... мен ... ... ... терроризммен, экстремизммен және ... ... ... ... ... барысында заңдылықтың
сақталуын қадағалау;
5) қылмыстың ұйымдасқан нысандарымен байланысты істерді
тергеуде заңдылықтың ... ... кісі ... туралы қылмыстық істерді тергеудің заңдылығын
қадағалау;
7) есірткі және психотропты ... ... ... ... ... тергеудің заңдылығын қадағалау;
8) сыбайлас жемқорлық қылмыстылық туралы ... ... ... ... ... жемқорлық қылмыстар туралы істерді
тергеудің заңдылығын қадағалау;
10) құқық қорғау және сот ... ... ... ... ... барысындағы заңдылықтың сақталуын
қадағалау ... басымдық ететін бағыттары болып саналады.
Жедел-іздестіру қызметінің заңдылығын қадағалауда:
– оларды іске асыруға өкілетті органдар мен ... ... ... қызметі туралы» Заңын дәлме-дәл және ... ... ... қызметін атқару барысында адам мен азаматтың
құқықтары мен бостандықтарының сақталуын ... жеке және ... ... ... мен ... мүдделерінің
бұзылуының алдын алу, сондай-ақ оларға келтірілген зиянды қалпына
келтіру, өндіру іс-шараларын қолдану;
– осы ... ... ... ... ... ... мен енгізу
басымдық екені сөзсіз.
Жазаны атқару мен азаматтарды ақтаудың заңдылығын қадағалауда:
1) қамауда ұсталатын сезіктілер мен ... ... ... мен ... ... ... ... мүлтіксіз сақталуын қадағалау;
2) қылмыстылық пен құқық бұзушылыққа ... ... ... ... ... қадағалау;
3) сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың талаптарының сақталуын
қадағалау;
4) терроризмге, діни экстремизмге, ұйымдасқан қылмысқа, есірткі
және психотропты заттардың ... ... ... ... ... ... ... қамауда ұсталынған сезіктілерді, айыпталушыларды ... ... ... ... бюджет қаражатының
мақсатына сай пайдаланылуы туралы заңнаманың сақталуын
қадағалау;
6) жаппай саяси қуғынға ... ... ... ... қолданылуын қадағалау.
Ал, атқару өндірісінің заңдылығын қадағалау барысында:
– ондай өндірісті жүргізу барысында азаматтардың, ... ... ... ... мен ... мүдделерінің сақталуын қадағалау;
– атқару өндірісі органдары мен лауазымды тұлғалардың ... ... ... ... әрі біркелкі қолдануын қадағалау;
– атқару өндірісі органдары мен ... ... ... ... ... ... сот актілерінің заңдылығын
қадағалау бүгінгі ... ... ... ... танылған [44,359б.].
Еліміздің Конституциясына сәйкес, Республиканың Президентi - халық пен
мемлекеттiк билiк бiрлiгiнiң, ... ... адам ... ... мен ... ... әрi кепiлi. Қазақстан
Республикасының прокуратура органдары ... ... ғана ... ... орган бола отырып, мемлекет атынан ... ... ... Республикасының Президентi жарлықтарының
және өзге де нормативтiк құқықтық актiлердiң ... әрi ... ... ... ... Прокуратура қызметкерлерінің құқық
қорғау қызметін тиімді жүргізуі үшін, ең ... ... ... ... ... ... сондай-ақ «адам мен азаматтың құқықтары мен
бостандықтары», «адам және азамат», ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
Адам құқықтары көптеген жылдар бойы адамзаттың назарында болып келді,
сондай-ақ индивид пен ... ... ... ... ... болды. 1215 жылда-ақ Англияда ... ие ... ... мен ... ... ... ... Ұлы
Хартиясы» қабылданған болатын. Аталған тарихи құжаттың 39 ... ... және ... ... басқа ретте, бірде бір ерікті адам тұтқынға
алынуға немесе түрмеге жабылуға, сондай-ақ мүлкінен айырылуға тиісті ... ... адам мен ... ... мен ... қорғау
идеясы осыдан 800 жылдан бастап жария етілген. Ұстау, тұтқынға алу, тінту,
мүлкін тәркілеу монархтың ... ... ... ... ... соң, 1679 жылы Англияда ... ... және ... ... ... ... ... және сотпен тыңдалу құқығы
көзделген атақты «Хабеас корпус акт» қабылданған болатын. ... ... ... ... және ... ... елдерінің
көбісінде әртүрлі модификация түрінде кең қолданылады.
Адамның құқықтары мен бостандықтары мәселесі одан әрі ... ... ... алған. Осылайша, 1776 жылдың 4 ... ... ... ... ... ... ... қоса Еуропада Ұлы Француз революциясы болып, ол аса ... ... ... табылатын «Франция адамы мен азаматының құқықтары Декларациясын»
қабылдауға септігін тигізді. Аталған ... ... ... аса зор көңіл бөлініп, ғылыми әдебиеттерде «адам құқықтары»
теримині орныққан болатын.
1948 жылдың 10 ... ... ... Ұйымының Бас Ассамблеясы
аталған ұйымның құрылғанынан ... ... ... ... болып табылатын «Адам құқықтарының Жалпыұлттық Декларациясын»
қабылдады. Қазіргі кезде ... ... адам ... ... ... аса маңызды құжаты бола отырып, Біріккен ... ... ... ... ... адам ... саласындағы құқықтық негізін
құрайды. Осы уақыттан бастап аталған күн ... ... ... ... ... өмір сүрген жылдарында Біріккен Ұлттар Ұйымы адам ... 70- тен ... ... ... ... оның ... түрлі
декларациялар, ұсыныстар, конвенциялар және пактілер. Сондықтан да қазіргі
кезде адамның құқықтары мен бостандықтары ... ... ... ... ... құқықтық қайнар көздердің басымдылығы Қазақстан
Республикасының Конституциясында бекітілген. ... Ата ... ... 3 ... ... ... ... шарттардың республика
заңдарынан басымдығы болады және халықаралық шарт бойынша оны ... ... ... ... ... ... басқа реттерде, тiкелей қолданылады деп
көрсетілген [12,40б.].
Конституция жеке ... ... және ... үшін өмірлік маңызы және ең
жоғары әлеуметтік мәні бар құқықтар мен бостандықтарды баянды етеді.
Олар әрбір еркін жеке тұлғаның ар-намысын ... ... ... ... Ал бұлар болса азаматқа, қоғам мүшесі ретінде сол ... ... ... үшін ... Сонымен бұлар адамның материалдық
және рухани ... ... үшін ... ... ... ... ... үшін Конституцияда бекітілген құқықтардың маңызы сонда
– олар мемлекеттің демократиялық, құқықтық мәнін жүзеге асыруды қамтамасыз
етеді.
Конституциялық ... мен ... ... тән ... бар.
а)Конституциялық құқықтар мен бостандықтар жеке тұлғаның құқықтық
мәртебесінің, жағдайының ... ... ... және де ... ... ... ... негізін құрайды. Мысалы, отбасы құқығындағы
көрсетілген құқықтар Конституциядағы отбасына ... ... ... ... мен ... ... жеке ... және
азаматқа беріледі. Ал басқа, негізгі емес құқықтар мен бостандықтар адамның
өмірдегі түрлі жағдайына, мәртебесіне байланысты — ... ... ... ... сатып алушы, талапкер, жауапкер, т.с.с.
б)Негізгі құқықтар, бостандықтар және ... тән ... ... ... Олар барлық адамдарға, азаматтарға түгелінен беріледі.
в)Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және міндеттерден өзінің шығу ... Оның ... ...... ... ... Демек, негізгі құқықтар мен міндеттер тұлға ... ... және ... ... оның ... ... ... азаматтарының негізгі ... ... ... ... ... және ... Бұл аталған
құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ғана ... бірге жойылады.
Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңының 4 тарауы
толығымен адамның және ... ... мен ... заңды
тұлғалардың және мемлекеттің мүдделерінің сақталуын қадағалауға арналған.
Адам және азаматтың ... мен ... ... ... мем
мемлекет мүдделерін сақтауын прокурорлық қадағалау саласының мәні Қазақстан
Республикасының «Прокуратура ... ... 28 ... ... олар
мынадай болып келеді:
1) «Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, заңды тұлғалар
мен мемлекет ... ... ... ... құқықтық
актілердің және органдардың, ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың және
азаматтардың әрекеттері заңнамаға сәйкес болуы керек;
2) Кез келген заң ... ... ... заң бұзушылыққа мәжбүр
болған себептер мен жағдайларын жою, бұзылған құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... қызметі мен азаматтардың жеке өмірлеріне қол сұқпайды.
Басқа мемлекеттік органдар жүзеге асыратын қадағалау мен бақылаудан осы
прокурорлық қадағалау түрінің айырмашылығы- заңдар ... ... ... өз ... ... негізі болып табылады. Осындай
ақпаратқа ие болып, прокурор заң атқарушылық тексерістерін өткізеді ... да ... ... ... ... ... адам және ... құқықтары мен
бостандықтарын, заңды тұлғалар мен мемлекет мүдделерін сақтауын прокурорлық
қадағалау саласы, анықтау мен ... ... және ... ... ... ... ... заңдардың көбін қамтитын аса кең
және көп қырлы сала болып табылады.
Адам және азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... ... сақтауын прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... ... ... мекемелер және
ұйымдар, қоғамдық ұйымдар, лауазымды тұлғалар мен ... ... ... бұлжытпай орындауын қамтамасыз ету мақсатында құрылды.
Осы мақсат белгілі даму кезеңдерінде ... мен ... ... тұрған
міндеттерге бейімделіп, прокурорлық ... ... ... және ... ... мен ... заңды тұлғалар мен
мемлекет мүдделерін сақтауын ... ... ... заңдарды бұлжытпай орындайтын, әсіресе мемлекеттік басқару және
бақылау, құқық ... ... ... ... тұрған міндеттерді
орындаудың маңызы ерекше мәнді болады. Бірінші кезекте, осы ... өмір ... ... ... ... ... ... жүктелген, азаматтардың конституциялық құқықтары мен
бостандықтарын сақтау, заңдылықты және ... ... ... мен ... ... мен ... ... тұлғалар мен
мемлекет мүдделерін ... ... ... ... ... ... ҚР нарықтық қатынастардың дамуына, ... ... ... ... ... ... және тағы басқа реформаларды өткізуге жәрдем етеді.
Ақырғы уақыттарда, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ретінде заңдар орындауына прокурорлық қадағалаудың рөлу
өсуде. Қадағалауды жүзеге асыра отырып, прокурорлар тек ... ... ... маңыздысы, олар қылмысқа айналатын немесе
қылмыс жасау мүмкіндігін туғызатын құқық бұзушылықты айқындайды. ... және ... ... ... прокурорлық
қадағалаудың нақты міндеттері ҚР Бас Прокурордың, оның орынбасарларының,
облыс прокурорларының бұйрықтары мен ... ... ... ... ... ... адам және ... мен бостандықтарын қолдануына, сақтауына прокурорлық қадағалауды
ұйымдастыру туралы» Нұсқау ерекше орын ... ... ... ҚР ... ... ... ... былайша анықтайды:
– нормативтік құқықтық актілер Конституцияға, ҚР Президентінің
заңдары мен актілеріне ... ... ... ... адам мен азаматтың конституциялық
құқықтары мен бостандықтарын сақтауы;
– қоғамдық және діни ... және де ... ... ... және ... ... мен ... заңды тұлғалар мен
мемлекет мүдделерін сақтауын қадағалау бойынша прокурорлық ... ... ... үшін ... анық ... ие және ... міндеттер атқарады. Прокурорлық қадағалауды жүзеге ... ... ... екі ... ... және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, заңды тұлғалар мен
мемлекет мүдделерін сақтауын прокурорлық ... ... ... ... заң ... пен ... ... болған және осыған айыпты
тұлғаларды дер кезінде айқындауға ... Осы ... ... ... Заңының 29 бабының 1 бөлігінде бекітілген.
Өкілеттікті жүзеге асырған кезде прокурор мыналарға құқылы:
1) ... ... ... бойынша азаматтар мен
лауазымды адамдарды шақыруға және олардан айғақтар ... ... ... ... ... ... ... меншiктiң барлық нысанындағы ұйымдардың аумағы мен үй-
жайларына кедергiсiз кiруге;
3) жүргiзiлетiн ... ... ... ... ... ... ... операциялары мен шоттары бойынша
коммерциялық, банктiк және заңмен қорғалатын өзге де ... ... ... ... ... сақтай отырып, мәлiметтер алуға;
4) жасырын қылмыстарды анықтау мақсатында құзыреттi органдардан
жедел-iздестiру шараларын жүзеге асырып, олардың нәтижелерi
туралы ... ... ... ... ... ... және басқа да лауазымды адамдардан заңдылықтың
жай-күйi және оны ... ету ... ... ... ... ... алуға;
6) тексерiске қатысу және қорытынды беруi үшiн ... ... ... материалдарға, арыздарға өзiнiң
құзыретiне сәйкес тексерiс ... ... ... ... нәтижелерi туралы хабарлауды мiндеттеуге;
8) қауiпсiздiктi және қадағалау қызметiн қамтамасыз ету үшiн
тексерiстi жүзеге ... ... да ... ... ... ... ... тағайындауға;
10) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген басқа да
тексерiс әрекеттерiн жасауға құқылы.
Прокурорлардың өз өкілеттігін жүзеге асыруына ... ... ... ... ... ... мақсатында қандай да болмасын нысанында ықпал
жасау, сондай-ақ ... ... ... нұсқауларын,
талаптарын орындамау заңмен белгіленген жауапкершілікке әкеп соғады.
Прокурордың өз құзыреті шегінде ... ... ... мен ... үшін міндетті.
Талап етілген ақпарат прокуратура органдарына заңдарда ... ... ... белгілеген тәртіп пен мерзімде беріледі.
Лауазымды адамдар мен азаматтар прокурордың талап етуі бойынша айғақтар
беру үшін ... ... ... келуге міндетті. Шақыру жазбаша
хабарлама-шақырумен ... және ... ... ... ... ... ... оның тиісінше берілуі қамтамасыз
ететін басқа ... ... ... ... та ... ... өз құзыреті шегінде тексеру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... кідіріссіз кіруге, олардың басшыларында және басқа да лауазымды
адамдарында кідіріссіз қабылдануға іс ... ... сот ... ... ... ... ... құжаттар мен материалдарға
сот істерімен танысуда қол жеткізуге және оларды соттан талап етіп алдыруға
құқығы бар ... ... ... ... не ... талабы бойынша
дәлелсіз себептермен келмей қалу ... ... ... жауаптылыққа әкеп соғады. Прокурор ұйғарымдары мен қаулылары
орындалмаған жағдайда өз ... ... ... мәжбүрлеп орындатуға
құқылы.
Заңдылықтың орындалуын қадағалау бойынша прокурор өкілеттігінің екінші
тобы, айқындалған заң ... және оған ... ... ... жою
және де заң бұзушылыққа кінәлі тұлғаларды жауапкершілікке тарту ... ... ... ҚР «Прокуратура туралы» Заңының 29 бабының 2-
бөлігінде бекітілген.
Қадағалауды жүзеге асыру процесінде, оның ішінде тексеру нәтижелері
бойынша прокурор:
1) ... ... заң ... ... ... ... бередi;
3) қылмысты iс қозғау, тәртiптiк iс жүргiзу немесе ... ... ...... прокурордың талабын
мәжбүрлеп орындау, жеткізу (күштеп әкелу) жөнiнде қаулы
шығарады, материалдық залалдың ... ... ... адамның және азаматтың, заңды тұлғалар мен мемлекеттiң
құқықтары мен заңды мүдделерi ... ... ... ... актiнiң күшiн тоқтата тұрады;
5) мемлекеттiк органдар мен олардың лауазымды адамдары енгiзген
тыйым салу-шектеу сипатындағы шаралардың күшiн жояды немесе
алып ... ... жеке және ... тұлғалардың құқықтары мен
олардың заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... лауазымды адамға заңдылықты бұзуды болдырмау
туралы ұсыныс енгiзедi;
8) заң бұзушылыққа жол берілмейтіні туралы алдын ала ескертеді;
9) өзге де ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру барысында, сотқа дейінгі
әсер ету әдістерімен қатар, соттық шараларды да қолдануға ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықтар туралы ақпараттардың шығу көзі прокуратураға түсетін
азаматтардың жазбаша немесе ауызша өтініштері ... ... ... ... ... ... мүдделері бұзылған
кәсіпорындар, мекемелер, ұйымдар ... ... және ... және өзге ... ... беретін өтініштері, құқық қорғау
органдары мен бақылаушы органдардың құқық бұзушылықтың жасалғандығы және
олар ... ... ... ... ... хабарламалары. Заң бұзушылықтар
туралы мәліметтер, сондай-ақ қылмыстық және ... іс ... ... ... ... істер бойынша
тергеушілермен енгізілетін ұсыныстарда да болады.
Прокурордың заң бұзушылықтар туралы алған ақпараты ... ... ... олар заңдардың орындалу жағдайын шынайы көрсетуге, жиі
бұзылатын заңдарды және осы заң ... ... ... ... тұлғаларды анықтауға мүмкіндік береді. Терең және жан-жақты
талдау жасау ... ... ... мазмұнын анықтауға көмектеседі
және ол көп жағдайда заң бұзушылықтың ... ... ... ... ... ... заңдардың орындалуын тексеру қажеттілігін
белгілеуге мүмкіндік тудырады. Талдау ... ... ... органдарға
жүктелетін тексерістерді анықтауға мүмкіндік береді, заңдардың орындалуын
прокурорлық қадағалауды мақсатты іске асыруға көмектеседі.
Заңдардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша, заңдардың орындалуын қадағалау жұмыстарына
жеке жұмыс жоспарлары жасалмайды. Жеке тарауға біріктірілген тиесілі іс-
шаралар ... ... және ... ... ... Бұлар, ең алдымен, мынадай іс-шаралар:
– заң бұзушылықтар туралы дабылға байланысты заңдардың орындалуына
тексерістер жүргізу;
– шығарылатын құқықтық актілердің заңдылығын ... ... ... ... немесе олармен бір уақытта заңның
орындалуына тексерістер жүргізу;
– прокурорлық қадағалау ... оның ... ... ... құқық қолдану тәжірибесімен оқып танысу
нәтижелері жөніндегі ақпараттарды әзірлеу;
– соттарға талаптар мен ... ... және ... ... ... ... ... жөніндегі әдістемелік
ұсынымдар әзірлеу;
– әр түрлі алдын алу- ... ... ... (кеңестер,
бұқаралық ақпарат құралдарына шығу) [20].
Заңдардың сақталуын қадағалауды ... ... ... ... басқа бөлімшелерімен, қадағалаудың басқа бағыттары
(салалары) ... ... ... ... ... ... ... Мұндай өзара әрекеттесу
жан-жақты ақпараттармен өзара ауысудан, қайталауды болдырмай әрекеттесуге
келісілуден, бірлесіп ... және ... ... ... ... ... сондай-ақ, басшылармен, депутаттармен
және өкілдік және атқарушы билік органдарының, ... ... ... ... ... ... ... іскерлік байланыста
болады. Қоғамдық ұйымдар және бірлестіктермен де байланыста болады. Мұндай
өзара әрекеттесу мен байланыста болу, ... ... ... ... ... ... ... іске асыру кезінде қолданылатын барлық
оңтайлы, озық тәжірибелер, сондай-ақ прокуратура жұмысын ... ... мен ... ... ... ... ... прокуратуралардың жұмыс тәжірибелеріне енгізілуге ... ... ... және ... ұсынымдарды тәжірибеге енгізу- жұмысты
ұйымдастыру элементтерінің бірі болып табылады.
Адам мен азаматтың, ... ... мен ... ... ... ... ... бойынша жұмысты ұйымдастыру кезінде оны
есепке алуға аса көңіл бөлінеді, себебі ... ... есеп ... ... ... ... ... орындалған жұмыстың көлемі мен
белгілі бір мөлшерде сапасын, жіберілген кемшіліктерді көрсетеді және
оларды ... ... ... шұғыл және статистикалық есепті жүзеге
асыруды жеңілдетеді [29,47б.].
Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 2-бөлігіне сәйкес
әркiмнiң өз құқықтары мен ... сот ... ... ... Сот арқылы қорғау адам мен азаматтың конституциялық құқығының бірі
болып табылады, ... да ... кез ... құқықтары мен
бостандықтары, заңмен қорғалатын ... ... ... ... қызметтерді жүзеге асыру кезінде прокурор адам мен
азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... ... үндеулерін тексереді және зардап шеккендерге
оларды азаматтық өндірісте қорғауына құқықтары бар екендігін ... ... ... ... ... ... да ... салдарынан
өзінің құқықтарын қорғауды іске асыра ... ... ... да құқық
бұзушылықтарды жою үшін, прокурор заңнамалық ... ... ... сотқа жүгіну шараларын қамтамасыз етуі тиіс.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 14 бабында барлығының ... ... ... ... ... нормадан шыға отырып,
прокуратураның қызметі толығымен адамдар мен ... ... ... ... ... ... айта өтуіміз қажет
[12,40б.].
Заңға сәйкес қылмыстық істі жүргізуші ... ... іске ... ... мен ... ... оларды жүзеге асыру үшін
жағдай жасауға, іске қатысушы тұлғалардың ... ... ... ... ... ... Бұл айтылғандарда прокурорлық
қадағалауға ерекше рөл ... ... ... ... ... оның міндеті деп тани тұра,
сол қарсы тұру әдістеріне байланысты ... бір ... ... ... ... ... мен ... қорғау түрлі
әдістермен іске асады. Бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына
келтіруді көздеп, ... ... ... ... сондай-ақ олардың
бірталайын прокурорлық құралдармен, яғни наразылық, сотқа өтініш, ұсыныс,
қаулы шығару жолдарымен ... ... ... ... әрі ... ... алған прокурорлық жүйе арқылы да ... іске асып ... жөн ... ... ... ... қарсы негізгі құралдарының
бірі екендігі әйгілі. Әдетте оны заңға қайшы келетін ... ... ... ... тұлғаға немесе органға, яки олардан жоғары тұрғандарына
енгізеді. Оның басты мақсаты Конституцияға, заңдарға қайшы ... ... ... ... не ... оны бұзу ... табылады.
Заңға сай, прокурор Конституцияға, заңдарға және ... ... ... ... нормативтік және өзге де ... ... ... мен лауазымды адамдардың шешімдері мен іс
әрекеттеріне наразылық жасайды.
Наразылықпен прокурор заңсыз актінің күшін ... не оны ... ... ... ... сондай-ақ лауазымды адамның ... ... және ... ... ... ... талап етеді.
Наразылық жоғарыда ескерілгендей, бұзылған ... пен ... ... ... әрі ... құралы. Заң оны 10 күн ... ... ... ... ... ... жай ғана ... шұғыл жоюды
көздейді. Сондықтан да, ... ... ... ... гөрі ... қалыптасқан прокурорлық құралдың анағұрлым тиімділігін
дәлелдейді.
Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... бұзуға
оқталған актілер мен шешімдерді жоюға арналған арнайы құрал-наразылық
мазмұны жағынан ... ... ... ... ... ... Бұл
дегеніміз прокурордың әрдайымғы белсенді қимылы.
Заңға сай, прокурор бұзылған құқықтарды ... ... ... жеке және ... ... ... ... үшін сотқа
талаптық өтініш жасауға хақылы.
Сонымен қатар, прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... мерзімде қаралмаған жағдайларда прокурор органдар мен
лауазымды адамдардың іс-әрекеттері мен актілерін жарамсыз деп тану ... ... ... ... ... ... ... беруге құқылы.
Прокурор наразылық келтірген актінің күшін арызды сот қарағанға дейін өз
қаулысымен тоқтата тұруға ... ... ... ... ... ... ... қалдырылуына байланысты өтінішті сот заңда белгіленген ... мен ... ... мен ... соттық тәртіпте
қорғау көпшілік жағдайда өзін ақтайтын құрал екендігі ... ... ... ... ... ... өзектілері мен
маңыздыларын өзі іріктеп алуы және осыған сай талаптық ... ... ... ... ... ... мен бостандықтарын бұзумен күрес ... ... бірі - ... ұсыныстары екені анық.
Заңға сай прокурор өз құзыреті шегінде:
1) Заңдылықты бұзуды болдырмау туралы;
2) Қылмыс жасауға және ... ... ... ... ... ... ... жою туралы;
3) Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қол сұғылмау құқығы
бар адамдарды одан айыру ... ... ... белгіленген өзге жағдайларда ұсыныс енгізеді.
Ұсынысты лауазымды адам немесе орган ... ... ... ... еткен себептер мен жағдайларды жою туралы шараларды міндетті
түрде қабылдай отырып, бір ай ... ... ... ... ... қатысуға хақылы.Ұсынысты қараудың нәтижелері және ... ... ... хабарлануы тиіс.
Демек, ұсыныстың бірден-бір мақсаты орын алған ... ... ... мен ... ... ... ... жою және олардың
қайталанып орын алуына жол бермеу. Яғни, ұсыныстың профилактикалық мәні зор
және ол тек құқық бұзушылық орын алып ... ... ... ... ... қадағалау актілері
Заң бұзушылықты, заң бұзушылықты тудыратын мән-жайларды және ... ... ... ... ... жою және ... оларды
болдырмау, сондай-ақ кінәлі адамдарды заңда белгіленген жауаптылыққа тарту
үшін шаралар қолданады. Осыған ... ... ... ... ... ... өкілеттіліктері, яғни заң бұзушылықты жоюды
қамтамасыз ететін ... мен ... ... ... теориясы мен практикасында мұндай өкілеттіліктерді ... ... ... бұзылуын прокурорлық реттейтін құқықтық
құрал деп атайды.
Реттеу құралы өзінің ішкі ... ... ... тәртібінде
прокурорлық қадағалаудың барлық салалары және прокуратура қызметінің
учаскелері үшін ортақ және жеке ... және ... ... ... ... ... мүмкін. Реттеудің ортақ құралдары қатарына заң
бұзушылықты жою туралы ұсынымдарға енгізілген, заң ... ... ... ... ... ... құралдарына қорытынды беруі және
сотта прокурордың өтініші жасауы жатады.
Осыған байланысты, анықталған заң ... жою ... ... және белгіленген тәртіппен жасалған әрекеттер, сондай-ақ оларды
жасауға әкеп соқтыратын ... мен ... және ... ... ... – заң ... прокурордың құқықтық реттеу құралы.
Реттеу құралы прокурорлық қадағалаудың, жазбаша немесе ауызша актілері,
олардың ішінде наразылықтар, қаулыларымен іске асырылады. Заң ... ... ... ... үшін ... жазбаша түрде көрсетуді
белгілемейді. Олардың ... ... ... сот ісін жүргізу
тәртібімен енгізілген наразылықтар, жазбаша нысанда белгіленген, ал сотта
прокурордың берген ... ... және ... ... ... ... актілері – бұл өкілеттіліктерін іске ... тек қана ... ... өзгеше құқықтық актілері.
Бәрімізге белгілі, прокурор қадағалауды іске ... ... ... ... ... ... яғни ... орындалуына
қадағалауды ол іске асыратын органдарға өкім беруге ... ... ...... фактілерге (заң бұзушылық)
байланысты өзге органдарға және ... ... ... жеке ... сай, ... ... заңдарға және Республика
Президентінің актілеріне қайша келетін нормативтік және өзге де ... ... ... мен ... ... ... мен іс
әрекеттеріне наразылық жасайды [44,359б.].
Наразылықпен прокурор заңсыз актінің күшін жояды не оны Конституцияға
және заңдарға ... ... ... ... адамның заңсыз
әрекеттерін тоқтатады және бұзылған құқықты қалпына ... ... ... ... мен ... конституциялық және заңмен
қорғалатын құқықтары мен мүдделерін ... ... ... сот ... ... прокуратура органдары қызметіндегі
басымдық ететін бағыттардың бірі.
Азаматтың сот өндірісіне прокурорлардың ... ... ... Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры тек қана соттарға талап
өтініш берумен шектелмей, одан әрі ... ... ... ... оларды және сот шығарған қаулылардың заңдылығын тексеру арқылы
наразылық ... ... сот ... ... ... ... ... тапсырған.
Демек, прокурор соттың алдында талаптық өтінішін қоя тұра, құқықтық
ресурсын, яғни сот ... ... ... ... мұндай
жағдайда прокурорды, ол құқығы мен мүддесін қорғап ... ... мен ... ... буын деп ... болмайды. Өйткені, мұны істеу
прокурордың мақсаты (яғни міндеті), екіншіден құқығы не ... ... ... құр жетелеп келуі болып қоймай, прокурор оның ... ... ... ... ... соған тиісті амалдарын іске асыратыны
әйгілі. Яғни, бүкіл талаптық ... ... ... ... ... шығатын азаматтық істі) жинақтап, мұның ішінде талаптық ... ... ... ... қамтып, әрине бұл ... ... ... ... салу арқылы беретіні хақ [47,280б.].
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... құралдарының бірі - прокурордың ұсыныстары екені анық.
Заңға сай прокурор өз құзыреті шегінде:
1) ... ... ... туралы;
2) Қылмыс жасауға және басқа тәртіп бұзушылыққа ықпал еткен себептер
мен жағдайларды жою ... ... ... ... сәйкес қол сұғылмау құқығы
бар адамдарды одан айыру мәселелері бойынша;
4) Заңда белгіленген өзге жағдайларда ұсыныс енгізеді.
Ұсынысты лауазымды адам немесе орган ... ... ... ықпал еткен себептер мен жағдайларды жою туралы ... ... ... ... бір ай ... ... тиіс. Прокурор ұсынысты
қарауға қатысуға хақылы.Ұсынысты қараудың нәтижелері және ... ... ... ... ... ... бірден-бір мақсаты орын алған заңды (құқықты)
бұзушылықтың себептері мен ... ... ... ... жою және ... орын алуына жол бермеу. Яғни, ұсыныстың профилактикалық мәні ... ол тек ... ... орын алып ... ... ... ... ету нысаны ретінде, ұсыныс, ... ... ... оны ғана ... ... ... ... қоймай, оның келіп
шығуына ықпалын тигізген жағдайлар мен себептерін де жоюға әрекеттенеді.
Ұсыныстың сипаттамалы бөлігінен анағұрлым мәнді де ... ... ... ... прокурор құқық бұзушылыққа себеп болған, ... ... ... жетік тоқталып қана қоймай, қандай іс-
шараларды атқарған күнде оларды ... (тию, ... қою, ... ... қол ... талдап, яғни абстрактілі деңгейде емес, нақты
амалға асуға лайық іс-шараларға сілтеуі тиіс. Бір ... ... ... әкеп соққан мән-жайларды жоюға дәл өзі оқталмағанымен, ондайды
іске асыруға тиісті тұлғаларға нұсқап, олардың атқару ... ... мен ... іс-шараларды бір-бірлеп атап береді. Әйтпеген
күнде жалпылама абстракті ... «жою ... ... ойластыру керек»-
деген сияқты «әргі жағын өзің ойластыр»-деп сілтеу, мұндай актіні тек ең
зоры ... алып ... ... ... ... ... әкелмейді. Мұндай
актіні енгізудің қажеті де шамалы. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... атқармауына лаж қалдырылмауы
керек, әрі-беріден ... және өз ... ... олардың
атқарылмауына байланысты талап қоюына, не атқарудан ... ... үшін ... шешуіне де жеңіл болады.
Ұсынысты енгізген прокурор үшін бірқатар міндеттемелер туындайды:
Біріншіден, ол ұсынысының қаралуын қадағалауы тиіс. Ол үшін ... ... не ... байланыс құралдары арқылы (факс, электрондық пошта,
т.с.с), немесе ұсыныс енгізілген мекеменің (ұйымның) ... ... ... ... Заң бойынша оның ұсынысты қарауға қатысуға құқығы бар.
Екіншіден, бір ай мерзім өткеннен кейін ұсыныстың қаралғаны ... ... ... түрде) алуы тиіс.
Үшіншіден, ұсыныстың, әсіресе онда аталған іс-шаралардың енгізілген
орган әкімшілігі ... ... әрі ... іске ... көз
жеткізуі қажет. Олардың кейбіреулерінің амалға асқанын орнына ... де ... ... ... органның (тұлғаның) міндетіне ол ... ... ... ... айлық мерзімнің ішінде, қадағалау
органының қойған талаптарын рет-ретімен орындау үшін қызметінің ... яғни ... ... ету ауқымында іс-
шараларды түгел ... ... ... ... де байланыса отырып,
ұсыныстың қаралу уақытын, соңғының қатысуын қамтамасыз етуге ұмтылуы тиіс.
Прокурордың ... ... ... ... ... ... бірі-бұл заңды түсіндіру актісі. Екеуінің арасындағы бір және
маңызды айырмашылығы - ұсыныс болып қойған құқық ... ... ... ... ... арналса, заңды түсіндіру олардың алдын
алуды мақсат етеді.
Прокурорлық қадағалудың тағы бір актісі- бұл нұсқау. Бұл акті ... ... ... мен ... ... органдарға
берілетін сипатта болады. Яғни, прокурорлық қадағалау ... ... ... ... салалары мен ... ... сай, ... ... ... ... мен ... жүргізуге байланысты анықтама
және тергеу органдарына;
2) жедел іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдарға;
3) заңмен белгіленген өзге де жағдайларда ... ... Бас ... ... ... ... және
тергеу мәселелері жөніндегі нормативтік сипаттағы нұсқауын барлық тергеу
және анықтама органдары, ... ... ... ... ... ... міндетті.
Анықтама және тергеудің заңдылығын қадағалау қызметіне прокуратура
органдарының негізгі критерийлері ... ... ... ... іске асырудың тиімділігі мен сот өндірісіне дейінгі барлық
сатыларында азаматтарды дереу ақтау; ... ... ... дер кез әрі ... ... ету; қылмыстық іс ... ... ... ... шешу арқылы дереу жою;
қылмыстық қудалау органдарының негізсіз ... ... бұзу ... ... ... мен нұсқалаурдың орындалуын қамтамасыз ету;
қадағалау іс-шараларымен қылмыстан жеке және заңды тұлғаларға, мемлекетке
келтірілген ... ... ... ... ... ... нақты өндірілуін қамтамасыз ету болып табылады [25,12-16бб.].
Жедел-іздестіру іс-шараларын, тергеуді жүргізу барысындағы заңдылықтың
қамтамасыз етілуіне ... ... ... ... бұл ... ... прокурор әр салаға тән (жедел-іздестіру қызметіне қадағалау; ... ... ... ... ... ... іске
асыратыны анық .
Жедел-іздестіру қызметіне қадағалауды жүзеге асыра отырып, прокурор:
- Жедел-іздестіру ... ... ... ... ... жедел-іздестіру қызметінің барысы туралы материалдарды,
құжаттар мен басқа да қажетті ... ... ... ... қызметін жүзеге асыратын органдарда жасырын негізде қызмет
ететін немесе қызмет еткен азаматтардың жеке басы туралы мәліметтер
қосылмайды;
- жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... заңдылығын тексереді;
- жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... ... мен ... ... шағымдар мен
өтініштерді қарайды;
- жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдар шығарған жедел-
іздестіру шараларын ұйымдастыру мен ... ... ... заңдарға және Республика Президентінің актілеріне
қайшы келетін нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... кезде заңның, адамның және
азаматтың құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... ... жедел-іздестіру шараларын тоқтатады;
- жедел-іздестіру шараларын жүзеге асырған кезде құқыққа қарсы
әрекеттерге жол берген ... ... ... және ... қозғау туралы қаулы шығарады;
- жедел-іздестіру қызметінің заңдылығына қадағалауды жүзеге асырған
кезде заңды бұзудың ... ... ... прокурорлық
қадағалаудың «Прокуратура туралы» заңда көзделген өзге де актілерін
шығарады;
- заңсыз ұсталған адамдарды босатады;
- қажет ... ... ... ... ... ... ... заң бұзушылықты жою мақсатында өздеріне бағынысты
органдарда тексеріс ... ... ... ... белгіленген жағдайларда жедел-іздестіру шараларын жүргізуге
санкция береді.
Ал, анықтама мен тергеудің заңдылығына қадағалауды ... ... ... мен ... ... тексеріс үшін қылмыстық істерді, жасалған
қылмыстар, жедел-іздестіру қызметінің, анықтаманың, тергеудің ... ... ... мен өзге ... ... ... әзірленіп жатқан қылмыстар туралы өтініштер мен
хабарларды ... ... ... заңдылықтың сақталуын
тексереді;
2)қылмыстық қудалау органының айыпталушыны, ... ... ... ... ... немесе үйде қамауда ұстауға санкция беру ... ... не ... бас ... ... ... ... іс қозғайды, қылмыстық істерге
тергеу жүргізу жөнінде жазбаша нұсқаулар ... мен ... ... ... заңсыз қаулыларының
күшін жояды;
5)егер анықтама мен тергеу барысында процеске қатысушылар мен басқа
да азаматтардың құқықтарының ... ... ... ... жол
берілсе, кінәлі адамдардың жауапкершілігі туралы мәселе қояды;
6)тергеу мен анықтама толық болмаған, сондай-ақ ... мен ... ... ... жол ... белгілі болған жағдайларда,
қылмыстық істерді қосымша тергеуге қайтарады немесе оны толық көлемінде ... ... ... ... мен тергеу органдарынан келіп түскен қылмыстық ... ... үшін ... жібереді;
8)қажет болған жағдайларда тергеу бөлімшелері мен анықтама органдары
басшыларынан ... ... ... ... бұзушылықты жою,
қылмыстардың толық ашылуын қамтамасыз ету мақсатында тексеріс ... ... ... ... ... анықтама мен тергеу
органдары басшыларының іс-әрекеттері мен ... ... ... ... ... қамауға алуға шешім жасалған адамдарды
қамауда ... ... ... тәртібі мен шартының сақталуын
тексереді;
11)Қазақстан Республикасының аумағында қылмыс жасаған және ... ... ... ... ... ... ... санкция
береді;
1)заңмен белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Жедел-іздестіру қызметі мен тергеу және анықтама ... ... ... бір актісі-бұл санкция.
Прокурор жазбаша түрде:
1)қылмыстық іс жүргізу заңдарында көзделген жағдайларда тінтуге;
2)айып тағылған адамды қызметтен шеттетуге, сезік келтірілген ... ... ... ... жүргізу үшін медициналық ... ... ... ... хат ... телефонмен
сөйлесу, телеграф хабарлары мен ... ... ... ... үйге қол ... құқығына қатысты жедел-іздестіру шаралары мен
тергеу әрекетін жүргізуге;
4)шетелдіктерді әкімшілік ... ... үшін ... аудиотехниканы немесе өзге де ... ... ... ... ... ... тыңдау мен жазып алуға,
телефондар және ... да ... ... ... жүргізілетін
сөйлесулерді тыңдау мен жазып алуға;
6)мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдарының (Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің және ... ... мен ... ... және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның лауазымды адамдарын
қоспағанда) банктік құпиясы бар құжаттарға қол ... және ... ... банктегі ақшасы мен басқа да мүлкіне
тыйым салу;
8)Қазақстан Республикасының аумағында қылмыс жасаған және ... ... ... ... ... ... жариялауға;
9)Тікелей заңмен көзделген өзге де жағдайларда санкция (келісім)
береді.
Көрсетілген іс-әрекеттерді жасауға санкция ... ... оны ... ... прокурор санкция сұрауға ... ... ... ... ... ... ... қарар түрінде немесе өзге
жазбаша нысанда жиырма төрт сағаттың ... ... және ... ... ... шектеуі мүмкін жедел-
іздестіру және өзге қызмет мәселелері ... ... ... ... ... ... ... алуды санкциялау мәселесін сотқа тапсыру аясында етек алған
даурықпа пікір таластар басылды. Өйткені, 21.05.2007 жылғы ... ... бұл ... соттардың пайдасына шешіліп, ендігі жерде
қамауға алуға санкциялауды солар іске асырады.
Прокурорлық қадағалаудың келесі бір ... ... ... ... ... ... прокурор қылмыстық іс қозғау, тәртіптік іс
жүргізу, ... ... ... ... іс ... жөнінде қаулы
шығарады.
Прокурор заңның қолданылуына тексеріс жүргізу туралы, заңсыз ... ... ... ... ... салу ... ... салу-шектеу
сипатындағы шараларды жою немесе алып тастау туралы, күшін ... ... ... ... мәжбүрлеп орындату туралы, жеткізу (күштеп
әкелу) туралы, ... ... ... ... ... ... ... шағарады.
Прокурордың қаулысын уәкілетті орган немесе лауазымды адам заңмен
белгіленген ... ал ... ... ... ... ... ... міндетті түрде орындауға тиіс. Қаулының орындалу
нәтижелері туралы прокурорға ... ... ... қаулысын
белгіленген мерзімдерінде орындамау Қазақстан ... ... ... әкеп ... ... құқықтары мен бостандықтарын бұзу әкімшілік құқық
бұзушылық сипатта болса, прокурор әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ал ... ... ... жағдайда қылмыстық іс қозғап,
кінәлілердің қылмыстық жауаптылыққа тартылуына тиісті заңдағы іс-шаралар
қолданады. ... ... ... ... ретте
жауапкершілігінің шешілуі үшін тәртіптік іс жүргізу ... ... ... ... қаулысын құқықтық сипаттарына қарай
келесідей ... ... ... бір ... т.с.с ... ... ... тұлғалардың шешімдерін бұзу сипатты;
– тергеу, мәжбүрлеу, т.б. іс-шараларын ұйымдастыру ... ... ... шек қою сипатты.
Сонымен, прокурорлық қадағалау актілерін ... ... ... ... бәрі құқық бұзушылыққа қарсы қолданылаты құралдар;
2) атқарылуы жағынан құқықтық кепілдіктермен қамтамасыз етілген;
3) заңда белгіленген процессуалдық нысанда жасалады ... ... ... ... ғана ... ... сипаттағы құжаттар болып саналады және оларды орындау міндеті;
6) белгіленген (заңда, не ... өзі) ... ... ... субъективті құқықтар мен міндеттердің келіп шығуын, өзгеруі ... ... ... ақыретке әкеп соғады.
Дегенмен, прокурорлық қадағалау актілерінің бірінен-бірі айрықшаланатын
ерекшеліктері болады. Атап айтқанда, мазмұнының сипатына қарай: наразылық-
бұл қарсылық, ... ... мен ... ... заңды
түсіндіру мен ұсыныс-бұл ескерту, сақтандыру; қаулы-шешім; ... ... ... ... ... тек ... ... мен нұсқау-қылмыстық қудалау органдарына қатысты; ... ... мен ... адамдарға қатысты; заңды түсіндіру-
барлық тұлғаларға беріледі; ... мен ... ... ... ... ... шешімдерін қамтиды.
Қаралу (шешілу) мерзімдеріне қарай: заңда белгіленген мерзімде қаралуға
жататындары: наразылық, ұсыныс, өтініш пен ... ... ... ... ... ... ... мерзімін кейбір
жағдайда заң, ал кейбір жағдайда ... ... ... ... ... ... бағытына қарай қаралу актілерін келесідегідей ... ... ... ... ... наразылық, ұйғарым мен
нұсқау;
2) екінші топтағы актілер арқылы прокурорлар ... ... т.б.) ... ... қаулы, өтініш, санкция;
3) бұл топты прокурордың профилактикалық актілері ... ... ... пен ... ... кіреді [14,1-2бб.].
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін алғанына міне, жиырма
жылдан асып бара ... Осы ... ... ... ... ... ... және прокуратура органдарының қызметтері жетілдірілді.
Осы игі істердің жасалуына арқау ... ... сот – ... ... Республикасының сот - құқықтық реформасының басты
мақсаты елімізде ... және ... ... ... ал
құқықтық және демократиялық мемлекетте үлкен саяси өзгерістер жасалынды,
соның нәтижесінде ... ... мен ... ... деңгейге дейін көтерілді және оларды ... ... ... ... ... Прокуратура туралы конституциялық және
салалық заңнаманы жетілдіру ... ... ... құрумен
тығыз байланысты болуы тиіс. Сондықтан, заңдылыққа, құқықтық тәртіпке,
тұлғаның құқықтары мен ... ... мен ... ... бағытталған прокуратураның ат ... ... ... ... ... хақ. ... құқықтық мемлекеттіліктің идеясы
ретінде, құқықтың үстемдігі мен ... ... ... ... ... ... алуы ... саналары сөзсіз.
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... ... ерекше орында тұрады.
Дипломдық жұмыста біз прокуратура органдары азаматтардың ... ... ... ... асыру үлкен әлеуметтік құндылығы
бар ... ... ... ... сол ... қалыптасуы
мен дамудың заңдылығын зерттеудің тек гносеологиялық қана ... ... ақ ... ... да ... Аталған қызметтің әлеуметтік маңызы
сол, ол тек құқықтық мемлекет құру ... ... ... үшін ... ... – ақ ... мен ... қорғалуына мұқтаж
болатын азаматқа да өте қажетті. Азаматтың ... мен ... ... ... ... тек ... мен тәжірибеде өзекті
мәселеге ... ... ... – ақ ... ... ... әсер
ететін қоғамдық мәселеге айналып отыр.
Қазақстан Республикасының прокуратура ... ... ... орны мен маңызын құқықтық және ... ... ... осы ... ... ... болып табылады. Атап айтқанда,
дипломдық жұмыста мына мәселелер қарастырылған: Қазақстан ... ... ... ... және ... ... Республикасының
прокуратура органдары қызметтерінің құқықтық негіздері және ... ... ... ... органдар жүйесіндегі
орны мен маңызы және т.б.
Дипломдық жұмыста прокуратура органдары ... ... ... мен бостандықтарын қорғаудың өзекті құқықтық
және ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... ... түскен азаматтардың құқықтары
мен бостандықтары туралы ... ... ... ... - тәжірибелік ұсыныстар, сонымен бірге мемлекеттік
қызметте азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясының 1-бабында ... ... ... және оған ... ... ... ... сапалы жағын сипаттайтын нақты
конституциялық қағидаттарды ... ... ... ... ... ... ие. ... прокурорлық қадағалауды жүзеге асыру, қоғамның барлық
саласын тұтастай қамтиды деп айтуға болады. ... да, ... ... ... болғанмен іс жүзінде олар жалпылама, жаппай
қадағалау деген ұғымға сәйкес ... ... және ... ...... алынатын, басқарушы, прокуратура қызметінің оған қойылатын
негізгі ... аса ... ... мен ... ... ережелер.
Прокуратура органдарының қызметтері мен ұйымдастыруларының құқықтық
негіздері ҚР Конституциясымен, ҚР АІЖК, ҚР ҚІЖК, ҚР ӘҚК, ҚР ... ... ҚР ... ... ... шарттарымен,
сондай-ақ ҚР Бас прокурорының және төменгі тұрған ... ... ... биліктің барлық құрылымдарының мүдделері үшін әрекет етеді,
олармен өзара іс-қимыл жасайды, ... ... ... қызмет көрсетеді.
Прокуратура - бұл барлық мемлекеттік билік құрылымдарының ... іске ... ... ... нақты орындалуын жоғары
қадағалау жолымен бақылау құралы, механизмі.
Сот процесіне прокурордың қатысуы бұл прокуратура ... ... ... түрі ... табылмайды. Себебі, Козловтің пікірінше, бұл
қызмет ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі өз қызметін жүзеге асыра отырып,
прокуратура ... да ... ... өзара іс-әрекет жасайды.
Сондықтан олардың ... ара ... ... прокуратураның
мемлекеттік механизмінің жүйесіндегі орнын нақтылауды ғана емес, осындай
ынтымақтастықтың тиімділігін ... ... ... шараларды ұсынуға
мүмкіндік береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. ... ... «2030 ... Қазақстан халқына
жолдауы // Егемен Қазақстан 1997 жылы 11 ... ... М.С., ... Ғ.Қ., ... М.М., ... ... қадағалау.- Астана: «Әділет», 2005.- 393 б.
3. Журсимбаев С.К. Прокурорский надзор в Казахстане. – Алматы: ... 2004. - 304 ... ... В.П. ... ... Курс ... - М.: ... 2006.
- 288 с.
5. Конституции 16 стран мира / ... ... ... - ... Жеті
Жарғы, 1995. - 576 с.
6. Григорьев В.Н. Прокурорский надзор: ... - М.: ... 2009.- ... ... А.К. ... ... ... Учебное пособие. - М.: Дело,
2000. - 344 с.
8. Декрет СНК «О ... от 22 ... 1917 г. № 1 // ... уложений. -
1917. - № 4. – С. 13-18
9. Альдекеев А.А. История становления и ... ... ... ... - ... Қазақ университеті, 2002. - 120 с.
10. Постановление Верховного Совета Республики Казахстан от 17 ... ... «О ... в ... ... «О ... ... // Ведомости Верховного Совета РК. - 1992. - № 5, ст. ... С ... ... ... Республики Казахстан «О Государственной
программе правовой реформы в ... ... от 12 ... ... №1569 ... ... // САПП Республики Казахстан. - 1994.
- № 9. – С. 45-56
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы.
13. Президент, Парламент, ... және ... ... органдары туралы
(Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар ... ... ... З. Сариева. - Алматы: Жеті Жарғы, 1996. - 176 ... ... С.С. ... ... ... ... - 2-е изд., ... и доп.
- М.: Проспект, 2009. - 576 с.
15. Когамов М.Ч. Высокая миссия прокурора // Юридическая газета. – февраль
2002. - №40. – С ... ... В.Д. ... прокурорского надзора: понятие, значение, система
// Прокурорский надзор и ... ... ... ... ... - М., 1975. - С. ... Об утверждении Положения об Институте им. С.Ескараева. Приказ
Генерального Прокурора Республики Казахстан № 115/6 от 18 мая 2004 ... ... ... ... ЮРИСТ. – С 238.
18. Байтукбаев Д.И. Правовой статус и функции прокуратуры в ... ... ... ... ... ... ... Алматы, 2002. – 26 с.
19. Халиқов К. Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау органдары: Оқу
құралы. – ... ... 1995. - 176 ... ... ... ... Республикасының 1995 ж. 21
желтоқсандағы №2709 Заңы // ... ... - ... ... жүйеленген нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы.
21. Мусина Р. Главная цель - обеспечение законности // ... и ... ... - № 11. – С. ... ... И.Я. ... прокурорской системой в условиях формирования
правового государства: Конспект лекции. - М., 1990. - 24 ... ... Н.В. ... ... - М.: ... форм, 2006. – 224 с.
24. Сматлаев Б. Принцип состязательности в уголовном процессе // Заң және
заман. - 2008. - №2 (90). - ... ... И.Ж. ... как ... ... ... правового государства и роль ... в ... // Заң және ... - 2007. - №5 (87). - ... ... Политика. Афинская полития. - М.: Мысль, 1997. - 458 с.
27. Монтескье Ш. Избранные произведения. - М.: Госполитиздат, 1995. - ... ... С.А. ... ... ... ... ... - 2-е изд.,
перераб. и доп. - в 2 т. Т.1. - М.: ... 2006. - 719 ... ... Республики Казахстан от 28 января 1993 года // Ведомости
Верховного Совета РК. - 1993. - № 3, ст. 204. – С ... ... Е.С. ... ... в ... Казахстан за
соблюдением прав и свобод ... - ... ... 2001. - 160 ... ... И.Ж. ... основы деятельности прокуратуры
Республики ... по ... ... ... ... ... ... юрид.наук: 12.00.09. - Алматы, 2009. - 42 с.
32. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... - ... 2007. - 200 ... ... Ю. Конституционные вопросы развития ... в ... ... в РФ // ... - 1997. - № 3. - С. ... Басков В.И., Коробейников Б.В. Курс ... ... ... -М.: ... 2001. – С 512 .
35. Шуткин С.И. Прокуратура была и остается правозащитным органом// Время
испытаний. ... из ... ... ... ... ... 280 с.
36. Гуляев А.П. Система правоохранительных органов и организации //
Правоохранительные ... и ... ... ... ... / Под.ред. А.П.Гуляева. - М.: Калита, Собрание, 1999. - 144
с.
37. О вопросах Главной военной прокуратуры. Приказ Генерального ... ... № 100 от 29 ... 2001 г. // ... ... ЮРИСТ.- С 51.
38. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне прокуратура
органдарының ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 29
желтоқсандағы № 374-IV Заңы// ЗАҢГЕР құқықтық ... ... ... Ш.М. ... қамтамасыз ету прокуратура қызметінің негізгі
мақсаты // ҚР заң шығару институтының Жаршысы. Ғылыми-құқықтық журнал.-
2009.- № 4 (16).- 175-177 ... ... И.Ж. Сот ... съезінде сөйлеген сөзі // Егеменді
Қазақстан. - 7 шілде 2007 ж. – 3 б.
41. Мерзадинов Е. Прокурор ... ... ... ... // Егемен
Қазақстан. - 12 желтоқсан 2009 ж. – 2 ... Об ... ... ... за ... ... прав и ... человека и гражданина в социально-
экономической ... ... ... ... ... от № 60 от 21 ... 2002 г. (с измен. и доп. от 14.09.2004
г. И от 25.06.2008 г.) // Справочная ... ... ... – С ... Об ... Положения о Департаменте по надзору за законностью
судебных актов и исполнительного ... по ... ... ... ... ... ... Республики
Казахстан № 14 от 28 ... 2005 г. // ... ... ... – С ... ... С.К. ... надзор в Республике Казахстан.-Алматы:
NURPRESS, 2010.-359 с.
45. Трикс А.В. Справочник прокурора. - СПб.: Питер, 2007. - С 240 ... ... А.В., ... В.З. ... ... ... ... государстве // Государство и право. № 5, ... ... С.И. ... была и ... ... ... // Время
испытаний. Очерки из истории прокуратуры Казахстана. - ... ... - 280 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алдын-ала тергеудің заңдылығын қамтамасыз ету мақсатындағы прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру41 бет
Жедел іздестіру қызметін прокурорлық қадағалау12 бет
Прокурорлық қадағалау24 бет
Прокурорлық қадағалау жайлы80 бет
Прокурорлық қадағалау туралы10 бет
Прокурорлық қадағалау туралы ақпарат16 бет
Прокурорлық қадағалау туралы жалпы түсінік. Азаматтық іс бойынша прокурордың қадағалаудың бағыттары11 бет
Прокурорлық қадағалаудың түсінігі15 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь