Өнеркәсіпте шағын кәсіпорындарды дамыту мен оның артықшылықтарын дәлелдеу

I тарау. Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы.

1.1. Шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуының ғылыми негізделуі.
1.2. Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің дамуының ерекшеліктері.

ІІ Тарау. Шағын кәсіпкерліктің экономикалық тиімділігі
2.1 Шағы кәсіпкерлік субъектілерінің экономикалық мәні және қызмет ету тиімділігі
2.2 Қазақстанда шағын кәсіпорынның даму жолдары

IIІ тарау. ЖШС “Меркур Строй Сервис” экономикалық және кәсіпкерлік белсенділігін талдау.
3.1 ЖШС «Меркур Строй сервистің» жалпы сипаттамасы.
3.2 ЖШС “Меркур Строй Сервис” экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер
Шағын кәсіпкерліктің дамуына көптеген иялық жұмыстар арналған. Онда шағын кәсіпкерліктің дамуының әлемдік тәжірибесі, сонымен бірге бәсекелестік механизімінің арқасында олардың кейбіреулерінің ірі бизнеске айналуы, бүгіегі нарықтық экономикакаға дейінгі мәселелер қарастырылған. Нарықты экономикасы дамыған елдерде шағын кәсіпорындар бірнеше жүз жылдарда табиғи дамыған, ал Қазакстанда мүлде басқа жағдай.
Нарықтық экономикаға өткенге дейін бұрынғы Кеңес Одағының құрамындағы мемлекеттерде ірі өнеркәсіп кәсіпорындары болды да, олардың артықшылықтары абсолютті деп саналып шағын кәсіпорындар мәселесі жоспарға кірмеген болатын. Бұл ойдың қателігі командалық орталықтанған жүйеден нарықтық экономикалық жүйеге өту кезінде, шағын кәсіпорындар мемлекеттің стратегиялық бағыттың негізгі құралына айналғанда мойындалды.
Осы орайда Қазақстан Республикасының Президенті осы жолдағы жолдауында Жапония, Германия, Бельгия, Италия сияқты елдерде шағын және орта бизнес, олардың барлық кәсіпорындары санының 90 пайызын құрағандығын және көптеген дамыған елдерде олар жалпы өнімінің 50 пайыздан астамын беретіндігін айта келіп, біздің шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың түбірінен идеологиясын бүзу қажеттігін баса айтты. Біз кәсіпкерлік ортаның бастамашылығын іске асыру үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек.
1990 жылдардың басында жаңа экономикалық жүйеге өтуге байланысты кәсіпкерліктің жаңа түрлеріне жол беріліп, шағын кәсіпорындарға ерекше ынта қойылып оларды ұйымдастырудың құқықтық нысанына, критерилеріне, есеп және есеп беру жүйесінің нормативтік заңдық базасы қамтылды.
Қазақстанда шағын кәсіпорындардың даму тенденциясы мынадай:
• шағын кәсіпорындардың және онда жұмыс істейтіндердің санының тұрақты өсуі;
• өнеркәсібі дамыған аудандардағы шағын кәсіпорындардың шоғырландыруы;
• шағын кәсіпкерліктің сауда мен қызмет көрсетудегі үлесінің көптігі;
• осы уақытқа дейін шағын кәсіпорындардың салық салу, несиелендіру, мемлекеттік органдармен арадағы мәселенің шешілмей келе жатқандығы шағын кәсіпорындардың маңыздылығын мемлекетіміз ғана емес нарықты экономикасы бар елдердің барлығы мойындап отыр. Оны экономикадағы үлес салмағынан көруге болады.
Шағын кәсіпкерлік-бәсекелестік ортаны қалыптастыратын, нарықты отандық тауарлармен толтыратын, халықты жұмыспен қамтитын, ірі және орта бизнестің «ауқаттану» ортасы, орта топты қалыптастыратын қоғамның тұрақтылық негізі.
Осыған байланысты. Шағын бизнесті қолдауға Қазақстан Республикасы жыл сайын 159,2 млрд. тг. бөлінеді. Ел басы өзінің жолдауында биылғы жылы республикалық бюджеттен қосымша 10 млрд. тг. бөлінетіндігін, сонымен бірге, банк кредиттеріне кепілдік беру мен сақтандыру жүзеге асыруды қолға алу керектігін ескертті. Мұнын өзі қомақты мемлакеттік қолдау болмақ.
Курстық жұмысымыздың мақсаты-өнеркәсіпте шағын кәсіпорындарды дамыту мен оның артықшылықтарын дәлелдеу.
1. Под ред. Жатканбаева Е. Б. «Малое предпринимательство» , Алматы 2006 г.
2. Казахстан и мировой опыт рыночной трансформации, Арынов Е. М. – 2008 ж.
3. Ғылыми-практикалық халықаралық конференция материалдары боиынша; Алматы – 2004 ж. және 2006ж.
4. Жатқанбаев Е. Б. «Основы смешанной экономики» Алматы-1992 г.
5. Катенова С.Д. «Факторы и особенности развития малого предпринимательство» (Материалы международной научно – практической конференции Алматы КазГУМО 2004 г.)
6. Назарбаев Н. А. «Қазақстан - 2030» Алматы 2007 г.
7. «Вестник предпринимателя» 2009г.
8. «Аль-Пари» журнал 2005ж.
9. ҚР-ның статистикалық жылнамалар жинағы 2002-2006 ж.ж.
10. Берденалиев «Экономиканың басқару негіздері » Алм. 2007ж.
11. Бусыгин А.В. «Предпринимательство» Москва 2006
12. «Малый и средний бизнес»: законодательство РК, сборник законодательно-правовых актов. – Алм. 2008
13. «Континент» журнал 2005
14. «Казахстанская правда» газета 2006ж
15. «Қаржы-қаражат» 2004
        
        Мазмұны
I тарау. Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы.
1.1. Шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуының ... ... ... шағын кәсіпкерліктің дамуының ерекшеліктері.
ІІ Тарау. Шағын кәсіпкерліктің экономикалық тиімділігі
2.1 Шағы кәсіпкерлік ... ... мәні және ... ... ... шағын кәсіпорынның даму жолдары
IIІ тарау. ЖШС “Меркур Строй Сервис” экономикалық және ... ... ЖШС ... ... ... ... сипаттамасы.
3.2 ЖШС “Меркур Строй Сервис” ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына көптеген иялық жұмыстар ... ... ... ... ... тәжірибесі, сонымен бірге
бәсекелестік механизімінің арқасында олардың кейбіреулерінің ірі бизнеске
айналуы, ... ... ... дейінгі мәселелер қарастырылған.
Нарықты экономикасы дамыған ... ... ... ... жүз ... ... ал ... мүлде басқа жағдай.
Нарықтық экономикаға өткенге дейін бұрынғы ... ... ... ірі ... ... ... да, олардың артықшылықтары
абсолютті деп саналып шағын ... ... ... ... Бұл ... ... ... орталықтанған жүйеден нарықтық
экономикалық жүйеге өту ... ... ... ... ... ... құралына айналғанда мойындалды.
Осы орайда Қазақстан Республикасының Президенті осы жолдағы жолдауында
Жапония, Германия, Бельгия, Италия сияқты елдерде шағын және орта ... ... ... ... 90 ... ... және ... елдерде олар жалпы өнімінің 50 пайыздан астамын беретіндігін айта
келіп, біздің шағын және орта ... ... ... бүзу ... баса айтты. Біз кәсіпкерлік ортаның
бастамашылығын іске асыру үшін қолайлы жағдай ... ... ... ... жаңа ... ... өтуге байланысты
кәсіпкерліктің жаңа түрлеріне жол беріліп, шағын кәсіпорындарға ерекше ынта
қойылып оларды ... ... ... ... есеп және
есеп беру жүйесінің нормативтік ... ... ... ... кәсіпорындардың даму тенденциясы мынадай:
• шағын кәсіпорындардың және онда жұмыс істейтіндердің санының тұрақты
өсуі;
... ... ... шағын кәсіпорындардың шоғырландыруы;
• шағын ... ... мен ... ... ... көптігі;
• осы уақытқа дейін шағын кәсіпорындардың салық салу, ... ... ... ... ... келе ... шағын
кәсіпорындардың маңыздылығын мемлекетіміз ғана емес нарықты экономикасы бар
елдердің барлығы мойындап отыр. Оны экономикадағы үлес ... ... ... ... ... ... отандық
тауарлармен толтыратын, халықты жұмыспен қамтитын, ірі және орта ... ... орта ... ... ... тұрақтылық негізі.
Осыған байланысты. Шағын бизнесті қолдауға Қазақстан Республикасы ... 159,2 ... тг. ... Ел басы ... ... биылғы жылы
республикалық бюджеттен қосымша 10 млрд. тг. бөлінетіндігін, сонымен бірге,
банк кредиттеріне кепілдік беру мен сақтандыру ... ... ... ... ... ... өзі ... мемлакеттік қолдау болмақ.
Курстық жұмысымыздың мақсаты-өнеркәсіпте шағын кәсіпорындарды ... оның ... ... ... ... ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫ
1.1. Шағын кәсіпкерліктің құрылуы және дамуының ғылыми ... күні ... ... негізгі бағыт шағын кәсіпкерліктің
ынталандырып, оны ұлттық экономикадағы рөлін ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық нысандардың
көптеген түрлерін ынталандыруға, ... ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісіндегі салыстырмалы артықшылықтарын
көрсететін болады.
Щағын кәсіпкерлік ескі ... ... ... ... ... өркениет сол кездегі елдің ... ... Ірі ... ... ... шағын кәсіпкерлікке қойылатын ... ... ... ... ... зерттеуі бүгінгі шағын
кәсіпкерліктің сол кездегі ... ... ... барлығы бізге
микроэкономика мен ... ... ... белгілі.
Шағын кәсіпкерліктің қиыншылықтары ХХ-ғасырдың бастапқы жылдары
Гильфердинг, И. ... ... ... батыс экономикасы сол кездегі экономиканың «екі
жақтылығын» мойындайды. Олар ... ... мен әсер етуі ... ... немесе «шеттелген» - шағын кәсіпорындар.
Барлық нарықтық елдерде шағын кәсіпорынсыз ... ... ... ... ... ... ... емес сектордың жұмысы
белсендірек жүріп 3-бағытта қозғалды:
1. Мәселе тереңінен зерттелді, яғни жалпы ... ғана ... ... жеке ... ... ... ірі ... пен арақатынасы,
мемлекетпен байланысы, әлемдік шаруашылықтағы ролі және тағы ... ... ... ... ... ... ... бастады.
3. Елдердің ерекшелігі ары қарай зерттеле бастады.
Біздің еліміз бұл жылдары Кеңес Одағының ... ... ... ... ... ... берілді. Шағын кәсіпорындар мүлде жат
ұғым болды.
Шағын кәсіпорынның анықтамасы оған қойылатын критерилерімен анықталады.
Оған қойылатын критерилер туралы сұраққа шетелдік және ... ... ... ... ... ортақ бір ойға келген жоқ. Шағын кәсіпорын
әр елдің заңындағы қойылған критерилермен ... ... ... ... ... секторын бүлдіретін терминнің мағынасын
анықтап алайық. Ағылшын ... ... small business ... ... деп ... әр елде ... ыңғайлап аударғанмен көптеген
батыс-еуропалық әдебиеттерінде осы термин тікелей қолданылады. Әр елдің өз
экономикасындағы ... сай ... ... ... бізде
кәсіпкерлік ұғымы қолданылуда. Бұған дейінгі, әсіресе өтпелі ... ... ... кәсіпкерлік ұғымдары қатар қолданылып жүрген болатын. Қазақ
тіліндегі кәсіп сөзін бизнес сөзіне балама ... ... және ол ... деп ойлаймыз.
Жоғарыдағы айтқандарды қорытындылай келе мыналарды айта кету керек:
- шағын кәсіпорындарды анықтау ... ... ғана ... қоймай,
елдің ішінде де салалар мен таймақтарда ерекшеленеді;
- анықтамалар тәжірибедегі ... ... ... ... бір ... қызмет етеді;
- анықтамалардың көп болып бөлінуі сол кездегі ... ... ... ... екі ... ... қарастыруға болады
сандық және сапалық. Сандық көрсеткіштерге кәсіпорындағы жүмысшылардың орта
саны, капиталдың ... ... ... мөлшері, табыс көлемі және
тағы басқа ... ... ... ... шетелдік статистика шағын
кәсіпорындарға тек жүмыспен ... ... ... Дәл ... барлық елдердің мүдцелеріне сай келеді. Қалған көрсеткіштер тек
ғылыми әдебиеттерден ... ... ... мен ... ... ... және ... кәсіпорындардың инфрақүрлымын қамтамасыз
ететін мамандандырылған үйымдардан ... ... ... ... ... меншік қүқығы мен
кәсіпорынды басқаруға және жүмысшылармен байланысының деңгейінен ... ... ... ... ... оның ... ... жанүялық іс жүргізу, қаржыландырудағы сипат. Маңызды критерилер
болып құқықтық тәуелсіздік жатады. Сонымен бірге ... ... да ... товар мен нарығының кішкене болуын қосуға болады.
Осы ... ... ... ... ... ... ретінде шегін анықтауға көмектеседі.
Шағын кәсіпкерліктің шегін анықтау мәселесі бүдан ... ... ... ... ... жалпы сапалық көрсеткіштерді табуға
Ю. Кочеврин де ... Оның ... ... ... ... ретінде
түрақсыздықты қарастырған. Ол ойын 1950 - 60 ... ... ... ... ... Ол ... бойынша
жылына барлық кәсіпорындардың 8-9 -і жоғалып қайта пайда болып отырады.
Қалай деген менде шағын кәсіпорындар жоғалып немесе ірі ... ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпорындардың тұрақсыздығын диалектикалық ... ... ... ... ... екінші жағынан пайда болады. Сонымен әлемдік және отандық
тәжірибе көрсетіп отырғандай шағын ... ... ... ... ... ... адамдардың санымен анықталады. Ал бірнеше
ғылыми еңбектерде шағын ... деп, бір ... ... басқарылатын
бірнеше адамның тобын немесе кәсіпорынның ісін айтады.
«Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» жөніндегі ... ... ... деп ... ... ... саны ... меншігіндегі активтерінің саны 60000 айлық есептік көрсеткіштен
аспайтын кәсіпорындар жатады.
Бұдан ... ... ... ... ... ... ... - 100 адамнан, көтерме саудада - 50 адамнан, бөлшек саудада мен
қызмет көрсетуде - 30 адамнан басқа ... 50 ... ... керек.
Келесі маңызды котегория- шағын кәсіпорындардыңсыртқы ортасы. Бұл
шағын кәсіпорындардың ... мен ... ... әсер ... ... Мүндай элементтер 5 топқа бөлінеді. ... ... ... ... ... және ... ... шағын
кәсіпорындарға қажетті нарықтық институттар мен агенттер. ... ... ... ... қүқықтық әлеуметтік- мәдени және
саяси т.б. Төртінші топ басқа да ... ... ... ... ... шаруашылық қүрылымы және т.б. Ерекше топ ретінде ... ... ... элементін кіргізуге болады. Шағын
кәсіпорындардың сыртқы ортасы анықсыздықпен ерекшеленеді.
1.2 ... ... ... құрылуының
ерекшеліктері.
Еліміздегі қалыптасқан жағдай тиімді жүмыс істейтін шағын кәсіпорынды
ұйымдастыру және дамыту ... ... ... Осы ... ... ... ... өркендеуіне, өндірістің алға жылжуына
және халықтың белсенді ... ... ... ... Шағын
кәсіпорын мемлекеттер соңғы 30 жылда көптеген жетістіктерге жеткен.
Кәсіпкерлікке деген қоғамдық ... де ... ... ... ... ... ... деп көрсетті. Оның үстіне заңның
жетілмеуі жеке сектордың ... жол ... ... кеңістікте соның ішінде Қазақстанда да «шоковая
терапия» сияқты мүлде басқа экономикалық курс ... ... ... жаңа екінші этапты бастады.
1992 жылдың басындағы экономикалық реформа ... ... ... ... ... ... бері ... кәсіпорын ең көп өскен және ондағы жүмыс
істеушілердің ... де көп ... ... Бұл жоба ... себебі бағдарламаның еркіндігі сондықтан прессипттік ... ... ... ... ... ... ... өсуі қаржылық
базаға жағымды болды. Шағын кәсіпорын өзінің жағымды ... ... ... ... ... ... ... анықтама болған
жоқ, әртүрлі қүрылымдар әртүрлі анықтаманы қолданды. Кейбір үйымда ... ... 10 ... ... ... дүрыс істейтіндер кіргізсе, енді
біреулері бұл жіктеуге құрамындағы жүмыстар саны көп және ... ... Оның ... және оған қойылатын критерилердің
болмауы, статистикалық мәліметтердің әркелгілігі республиканың экономикалың
дамуына ... ... ... ... ... мен ... ірі ... реформалау өндіріс
көлемінің төмендеуіне және кейбір кәсіпорынның жойылуына әкелді. Бүл ... ... ... да ... 1992 және 2001 ... ... ... мен дамыту бағытындағы бағдарламалар
еліміздігі шағын кәсіпорынның ... мен ... ... ... ... ... ... маызды функцияның бірі әлеуметтік ... яғни қиын ... ... өзін ... ... өмір ... ... қаражатпен жабдықтау. Сыртқы сауданы ... ... және ... жеке ... ... жою, кез ... сауда ісіне жағдай жасады.
Төлем қабілеттіліктің төмендеуіне қарамастан шағын кәсіпорындар халықтың
сұранысы өте жоғары ... ... және ... ... қамтамасыз
етті. Шағын капиталдың тез айналысы оларды орта капиталға айналдырды. Оның
үстіне шағын ... ... ... - ... ... тез
икемделіп жаппай ... да, ... ... ... ... де ... көрсетті.
Шағын кәсіпкер сауда делдалдық жаққа ығысуы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің ... ... ... ... ... ... Бұрынғы Кеңес
Үкіметінде нарық жағдайында жүмыс істейтін салық ... ... ... ... ... ... шаруашылық өмірге енгізілген салық
міндеттемесі бүған үйренбеген кәсіпкерлердің қарсылығын ... ... ... ... ... ... ... деген үкіметтің ашық
экстремистік салық саясаты ... ... ... салу қиын ... ... деңгейге көтерілуге мүмкіндік бере ... ... ... ... ... салық табыстарын жасырудың жолын іздеп таба
бастады. Бірліктерді бақылау қиын болғандықтан сауда мен ... ... ... ... ... ... алсақ барлық
жұмыспен қамтылған ... ... ... ... жұмыс
істейтіндердің саны ... 1992- 6,1%, 1998- 4.1%, ... 2000-3%, ... құраған.
Жұмыс істеуші шағын кәсіпорын субъектілерінің саны 1992 жылы-34506,
1998 жылы-35889, ... ал 2000 ... 2001 ... ... ... ... ... санының қатты өсуі 1992-93 жылдары
байқалған, ал одан кейін олар ақырын төмендей ... Бұл ... ... ... роль ... ... басында өнім өндіруші шағын
кәсіпорындарға салық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындпрдың тарабынан заңды қүбылысты тудырып,
олардың ісі мен санына әсер етті.
Сонымен бірге 2000 жылы ... ... ... ... бос
орындары мен жоғарғы пайда алу мүмкіндіктері жоғала бастады. Ең баста осы
бағытта жұмыс істеген шағын ... ... өмір ... ... немесе
диверенфицириленді. Мүндай жағдай Қазақстандық шағын кәсіполрынның дамуының
жаңа тенденциясын тудыруы заңды еді. Бүл шағын ... ... ... ... ... енгізген 3-ші этап басталды.
Егер 1992-94 жылдар Қазақстанда барлық экономика ... ... ... ... ... алғашқы капиталды жинаумен өмір сүрсе,
2000 жылдардан ... ... ... ... ... ... ... Бір шағын кәсіпорынның өте қымбат тұратын ғимаратты немесе тіпті*
орта ... ... ... ... алуы сирек кездесетін. Шағын
кәсіпорындарда жүмыс ... ... ... республикадағы орта
айлықжалақысының төңірегінде болды. Тауарлар мен ... және ... ... ... ... ... ... күресін сипаттайтын бәсекелестік орта қалыптаса бастады.
Қазақстан экономикасының нарықтық концентратция мен ... ... ... ... ... ... жаңа ... бастала бастады.
Кәсіпорындардың жұту үрдісі басталды. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындардағы
өзгерістер мен қүрылымындағы сапалы өзгерістердің 3-ші ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қысқару қарқынымен
сипатталып сапалы тиімділікті көрсетті. Елде ... ... ... ... кәсіпорындардың ролін ойнайтындай жаңа нарықтық жағдай
қалыптасты. 2001жылы шағын кәсіпорындардың 18%-і өнеркәсіпте 5%-і ... 13% -і ... 8% -і ... 24 -і ... мен
қоғамдық тамақтануда, 12% -і нарықтың жүмыс істеуін қамтамасыз ететін ... ... 4% -і ... үй ... 4% -і ... ... мен ... 3%-і ғылымда, 6% -і басқа салаларда.
Еңбек ақы қоры 7,114 млн. теңге, ал орта айлық ... 5868 ... ... ... ... кәсіпорындар негізінен сауда мен қоғамдық тамақтануға
бағытталған. Мүның өзі шағын ... ... өнім ... мен ... ... ... табыс алынатынын көрсетеді. 2002 жылы
шағын кәсіпорын субъектілерінің өскендігін көрсетеді және қаңтар мен ... 156,1 мың ... ... ... ... жүмыс істейтін шағын
кәсіпорын субъектілері 51,6 мың бірлік. Бүл 2000 ... ... ... 1992 жылмен салыстырғанда 1,5 есе 2001 ... ... ... ... ... өсуі саладағы мемлекеттік органдарының
жұмыстарының белсенділігімен түсіндіруге болады.
Осы жылдары шағын ... ... ... ... ... ... 1992 жылы-7% , 1998 жылы-5% , 1999жылы-4% , 2000 жылы-4,7% ,
2001 жылы-6% . Шағын ... ... ... өнім ... ... 8,5 млрд теңге, ал ЖІӨ 1415,8 трлн теңге болды.
Шағын кәсіпорындармен өндірген ішкі жақты өнім ... ... ... Егер бүл ... ... ... 89,5% -ке
өскен, бірақ өнімнің табиғи көлемі 2000 ... 1999 ... ... ... ... ... ... құрылым көлеміндегі шағын
кәсіпорынның жағдайы төмендегідей:
Өнеркәсіп және электроэнергия-0,7% , көмір-1,4% , қара және ... , ... және ... ... ... ... және ... өңдеу-50,34%, басқалары-29 %.
2001 жылы бюджетке төлем 8569,9 млн теңге болса, 2000 жылы 5378 ... ... ... ... ... өсуі шағын кәсіпорынның 10,2%
-ке өсуімен түсіндіреді. Бұл 2001-97 жылдар олардың өндірген өнім ... ... ... істейтіндердің саны 715,39 мың адам. Бүл ... ... 52,12 млрд ... ... ... өндірілген өнім мен
қызметтің өткізілген көлемі ... ... ... өнім ... ... ... ... өнеркәсіптік
өндірісте 14,6% ауыл шаруашылық өнімін қайта өңцеуде 4,2% ; 8,5% қүрылыста;
55 % -саудада, 6,2% ... ... ... 2,2%- ... тамақтануда,
2,7% - транспорта, 0,6% -туризмде, 6,6% -басқа салаларда жұмыс істейді.
Алынған мәліметтерді талдағаннан шыққан қортынды 2003 жылғы ... ... ... 40%-і ... ... ... салықтық
жеңілдіктермен несиелік мүмкіндіктері болған 1992-93 жылдарды қүраған.
Шағын ... ... ... ... ... ... Кооперативтер мен шағын кәсіпкерлер ретінде құрылған ... ... ... ... ... ... ... нәтижеге жетті.
Көптеген шағын кәсіпорындар 38 1999-95 жылдары қүрылды. Бүл жағдайда
инфляция төмендеп және шағын ... ... ... тұрақтылық тенденциясы байқала бастады. Оның үстіне
республикадағы ... ... ... ... ... ... шешіле бастады.
2002-98 жылдардағы шағын кәсіпорынның кризестік үрдісі. Сол
кездегі олардың ... және ... ... істеушілердің шағын
кәсіпорынның тиімсіз салалары мен ... ... ... қиыншылық
топтарымен байланысы, жүмыстардың көп бөлігінің сауда мен ... ... ... ... ... экономикалық негізгі маңызды
саласының жүйесіз, халықтық сипатта болғанын көрсетеді.
Бүл жерден ... жол ... ... ... дид ... емес ... қанағаттандыруға бағыттау, олардың арасындағы
бәсекелестікті ... ... ... ... ... реет 1992 жылы ... қабылданған Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлікті қорғау
мен қолдау» туралы заңында көрсетілді. Бәрімізге белгілі ... ... ... көптеген ірі кәсіпорындар да өз жүмыстарын тоқтата
бастап , көптеген жүмысшылар босап ... ... ... орнын толтыру
үшін олардың орнын шағын кәсіпорынмен толтыру керек болатын. 1992 және 2001
жылдары кәсіпкерлікті қорғау және қолдау ... ... ... ... қүрылуы мен қалыптасуына негіз салды. ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлді. Бұл Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінен, бірнеше заң актілерінен, ... ... ... ... ... Осы
кезеңде шағын кәсіпорын қаржы экономикалық және ақпараттық қолдау саласында
позитивті өзгерістер ... оның ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау белсендірек жүрді. Үкіметтің
мүндай қадамы 2002 жылғы 6-шы наурыздағы президенттің «Шағын ... ... ... және ... ... ... туралы» бұйрық
болды деп айтуға болады. Бұл республикадағы 2002 ... ... ... ... ... ... табылды.
Осы бүйрық бойынша мыналар жүзеге асты:
- шағын кәсіпкерлікті қолдаудың ... ... ... « шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік ... ... « ... ... жеке кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... мен ... енгізілді,
- шағын кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі қор құрылды;
- 2-ші ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін белгіледі( барлық банктердің несиелік
қарыздары 10 -тен төмен болмауы керек)
- ... және ... ... ... мен
олардың көрсететін ақылы қызметтер саны қысқартылды;
- шағын кәсіпорынның жүмыс істеуіне жағдай ... ... жер ... ... ... және тағы ... ... кәсіпорындарға жеңілдік беру жүйесі қаралуда;
- ... ... ... ... жұмыстарын қатаң
бақыланған. Бұдан ... ... ... Республикасының
мемелекеттік саясаты шағын кәсіпкерлікті ... және ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен
кәсіпорындарға салықты есептеу мен төлеудің арнайы режимі белгіленген;
кәсіпкерлік іске ... ... ... ... ... ... ... командалық істің келесі түрін жүзүге асырады;
- ... үй, ... ... және ... ... ... ... әртүрлі жөндеу
жүмыстарын жүргізді;
- өнімді ... ... ... ... көрсетеді;
- 2002 жылы 17,5 мың шағын және - орта кәсіпкерлер , ал одан кейінгі жылы
шағын және орта ... 41,7% -ке ... 2006 жылы ... ... мың ... қүрады немесе 5 есеге өсті
Кесте 1. Қазақстан ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2006 ... | | | | |ж |
|1 ... |2526 |3668 |5633 |12474 |4,97 ... құрылыс |2142 |3007 |4680 |10165 |4,75 ... ... авто | | | | | ... | | | | | ... ... |7587 |11959 |17531 |46690 |6,15 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |227 |490 |789 |1854 |8,17 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |670 |1152 |1952 |5000 |7,46 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |3130 |2892 |4549 |2422 |0,77 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |1257 |1680 |1961 |2329 |1,85 ... барлығы |17539 |24848 |37095 |98300 |5,61 ... ... ... ... ... ... олардың көбі « Сауда, авто және қолданыстағы техника
жөндеу»-47,5% ,өнаркәсіп-12% , ол ең аз мөлшері ... ...... ... ... саны ... өсіп ... Егер 2002 жылғы бұл
кәсіпорында 132,4 мың Адам немесе орташа бір ... 8 ... ... шағын кәсіпорындағы адам саны 2005 жылға дейін орташа 12
адамды ... ... 11 ... қүраған.
Экономика саласындағы еңбектің тиімділігін, пайдалы жақтарын ондағы
өндірілген өнім ... 1 ... ... ... ... болады.
Шағын кәсіпорындарда өндірілген өнім мен көрсетілген қызметтер
сапасы 454,7 млрд ... ... ... саны 429,5 мың ... ... бір орта ... ... өндірілген өнімі- 1058,6 мың теңге.
Кесте 2 . Шағын ... 1 ... ... ... мен қызметтері, мың теңге.
|Салалар |2002 |2003 |2004 |2006 ... ... |197,8 |331,8 |352,6 |753,2 |380,8 ... ... |230,7 |396,4 |325,1 |822,4 |365,5 ... ... авто | | | | | ... | | | | | ... ... |1691 |1240 |2005 |1985 |117,4 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |5,5 |191,9 |197,6 |383,8 | |
| | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... |344,7 |357,6 |415,9 |963,9 |279,6 |
|6 ... |341,7 |519,1 |299,3 |341 |100 ... | | | | | ... ... |651,9 |737,1 |967,3 |1058,6 |162,4 ... ... 1 ... ... ... өнім ... ... бірқалыпты емес.
Өнеркәсіптегі кәсіпорында олар өзгермелі ... ... ... өсу ... 56% , ... 2003 жылы ... жылмен
салыстырғанда өндірушілік 14,4% өсті, ал 2006 жылы өндірушілік 22,7% -ке
өскен.
Экономиканың ... ... ... өнімдерінің өсу қарқынының
жоғарғы қарқыны ... ... өнім ... ... ғана ... ... бірге баға факторы әсер етеді.
Өнеркәсіптегі шағын кәсіпорынның еңбек ... 2002 ... ... 2006 жылы 3,8 есеге өскен.
Еңбек өнімділігі өнеркәсіпте 3,8 есе, құрылыста-3,6 есе, ... ... мен ... ... жөндеуге-17,4% , транспорт немесе
байланыста- 2,8 ... ... ... ... істеудің жалақысы үнемі өсіп отырған,
соңғы бес жылдағы орта ... өсу ... 21,9% ... ... ... ... өсу қарқыны 12,5% -ті құраған.
Статистикалық агенттердің мәліметтері бойынша елімізде 01.09.2007
жылы 112,2 ... ... ... ... ... Бүл ... ... 15,8% -ке жоғары.
Тіркелген кәсіпорынның 75%-і нақты жүмыс істейді. ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке ең салалар болып
сауда мен автомобиль және үйде қолданылатын заттарға жөндеу ... ... 13,1 % , ... 7,9% ... пен ... ... ... кәсіпорындардағы жүмыс істейтіндердің саны бір
жыл ішінде 6,9% -ке өсіп 456,5 мың ... ... ... ... ... ... 6,9% -н қүрады. Жүмыспен қамтылғанның 33% -ті
шағын кәсіпорынның сауда мен жөндеуді, 21,2% -і қызмет көрсетуде, 15,5% ... және 13,6% -і ... ... ... тез ... ... Жыл ... оның өсу
қарқыны 9,6% болса, онда жүмыс істейтіндердің саны 8,5% -ке ... ... өсу ... ... ... ... шағын кәсіпорынның өсу
қарқынының және онда жұмыс істейтіндердің санының ... ... ... Егер 2004 жылы ... ... және ... ... санының өсу қарқыны 60% және 40% - ... 2005 жылы 34 ... 31% ; 2006 ... 15,4% және 6,7% ; ал 2007 ... 8-ші ... ... 8,5% -ті ... ... Республикасында шағын кәсіпорынның қүрылуына және
дамуына сараптама жасадық.
Қазақстандағы шағын ... ... ... ... ... қалып отырғандығы. Эксперттік бағамдарға қарағанда шағын
шәсіпорын ... 30- 50% ... ... ... ... көп
бөлігі жалпы ұлттық мәселелерді шешуге қатынаспай отыр. Сонымен бірге ... ... ... айымашылықтар өте алшақ.
ІІ Тарау. Шағын кәсіпкерліктің экономикалық тиімділігі
2.1 Шағы кәсіпкерлік субъектілерінің экономикалық мәні және ... ... ... ... ... баға беру ... ... нәтижелері арқылы жүзеге асырылады. Тар мағынада
тиімділік «әсер беретін, қажет нәтижеге қол ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің толық
экономикалық жауапкершілігіне, ынталы, инновациялық қызметіне ... ... ... ... ... ... ... және
белгісіздіктің жоғарғы үлесімен жанасаты, табысты алу мақсатымен өндірістің
барлық факторларын қозғалысқа келтіретін және ... ... ... ... ... жеке ... талап ететін, өзін - өзі ... ... ... ... ... – бұл ... ... белгілі бір анықталған критерийлер, көрсеткіштер
және заңдар негізінде жүзеге асырылатын кәсіпкерлік қызметі .
Шағын кәсіпкерліктің қызмет ету ... ... ... ... ... сапа белгісі болып табылады. Қызмет ету тиімділігі
өндіріс потенциалын ... ... ... ал бұл ... ... мен ... арасындағы қатынасты анықтайды. Шығын
өзгермей-ақ нәтиже жоғарылаған сайын, бір-бірлік шығынға қарағанда ... ... ... ... аз ... ... ... ету тиімділігі жоғарылай
түседі. Еңбек өнімділігінің көлемі өндірістегі ... ... ... болып табылады.
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың экономикалық тиімділігінің негізі – оған
қол жеткізу үшін жұмсалған шығын мен ... ... ... ... әсер дәрежесін көрсетеді.
Әр түрлі ғалым-экономистер шағын кәсіпкерліктің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, тиімділік белгілі бір қатынасты білдіреді
және соңғы нәтижеге қандай көлемде шығын ... ... қол ... бұл – ... әсер мен оған жету үшін жұмсалған шығын
арасындағы өзара қатынас. ... ... ... ... ... белгілі бір ара қатынас болып табылады.
Шағын кәсіпкерлік тиімділігінің төрт түрі анықталған, олар:
1. Экономикалық тиімділік келесі ... ... ... ... қабылдаған кезде әрқашан шектеулі, қолда бар құралдарды
пайдалана отырып, көздеген мақсатқа ... ... ... ала ... ... ... ... бар шектеулі құралдармен кәсіпорынның
барлық қатысушыларының әлеуметтік ... ... ... ... ... – кәсіпорынның техникалық
мақсатына
байланысты, алға қойылған ... ... ... ... ... потенциалға қажетті, өнімге және өндірістік
бағдарламаға қойылған ... және ... ... ... ... – кәсіпорынның
экологиялық
мақсаттарға жетуіне зейін ... ету ... ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысты және тәуелді.
Әдеттегідей экономикалық тиімділікке жетуге ... ... ... ... та, экологиялық мақсаттарға да қатысты.
Нарық жағдайында әрбір кәсіпорын экономикалық тәуелсіз тауар ... ... ... ... ... ... мен ... шектеулер
көлемінде өндірістік дамудың тиімділігіне баға ... ... ... ... ... ... тиімділігін анықтау, оның
сандық және сапалық бағалауын талап ... яғни ... ету ... мен көрсеткіштерін анықтау.
Жоғарыда айтылған экономикалық әсер натуралды және құнды көрсеткішпен
көрсетіледі, олар ... ... ... және аралық нәтижелерін
анықтайды.
Осындай көрсеткіштерге мысалы: жалпы ... ... ... өткізілген
өнім, өндірістік ресурстардың әртүрлі элементтерін үнемдеу, өнімнің өзіндік
құнын ... ... үнем ... ... ... қызметін талдау нәтижелері болашақта
даму жоспарының шешімін жасау үшін ... ... ... ... ... ... және басқа да қорларының қор құраушылары
болып табылады.
Қызмет ... баға ... ... тек қана ... ... ... де ... қажет.
Шағын кәсіпкерлікте экономикалық қызметтің тиімділігі «тиімділік»
категориясының баға беру мүмкіндігін одан да дәлірек көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... ... және ... берудің өзгерісімен өзгере алады.
Экономикалық қызмет ету тиімділігі өндірістік ... ... ... бұл ... ... ... ... арқылы
анықталады. Сол шығынмен нәтиже жоғарылаған сайын қажетті еңбегін 1 ... ... ... тез ... сайын немесе пайдалы нәтиженің бір
бірлігіне шығын аз ... ... ... ету тиімділігі жоғарылай түседі.
Қызмет ету тиімділігі – тауар өндіру мақсатында ресурстарды бөлу және
қайта ... ... ... ... ... ... ... бойынша өлшеуге болады – шығудағы ресурстарға кірудегі немесе
өнім шығару көлеміне, оның номенклатурасына ... ... ... ... ... ... мәселесі келесі: әрбір
еңбек, материал, қаржы ... ... өнім ... ... ... жүзеге асыру. Бұл нәтижеде еңбек өнімділігінің жоғарылауын көрсетеді,
яғни қызмет ету тиімділігін жоғарылатудың критериі болып табылады.
Шағын кәсіпкерліктің қызмет ету тиімділігін ... ... ... ... әсер ... ... және ... экономикалық
даму кезеңінің қазіргі заманғы ерекшелігімен ... ... ... жаңа ... ол материалдық өндіріс кезеңінің интерпретациясынан
бері бар және ... бір ... ... ... ... ... қатынастарының қалыптасу жағдайында бір нарық субъектісі
жұмысының нәтижесі, басқа ... ... ... ... ... ... ... мәселесі анықтаушы болады.
Өндірісті басқару жүйесінде кәсіпорын қызметінің тиімділігін объективті
анықтай алу үлкен мағынаға ие.
Өнеркәсіпте шағын кәсіпкерліктің ... ету ... ... ... ... ... барлығына бірдей. Әрине
айырмашылықтар да бар, олар жермен, ... және ... ... ... ... ең соңында экономикалық қатынастардың сипатымен, сондай-
ақ экономиканы басқаруды ұйымдастырумен анықталады.
Нарықтық экономиканың және ... ... ... ... ... тиімділіктің алғашқы критериі негізінді шығын
мен ресурстың бірлігіне өнімнің, жұмыстың және қызметтің ... ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып табысты
максималдау алға қойылған.
Кәсiпкерлiк дегенiмiз – белгiлi бiр iстi iстей бiлу. Іс iстеу – ... ... ... деген ұғым өмiрде экономикалық
белсендiлiкке колданылады, адамның ... ... ... ... ерекшклiктерi – дербестiк және тәуелсiздiк, экономикалық
ынталалык, шаруашылық тәуекел және жеке ... ... ... ... ... ... ... қаржылық,
консультациялық.
Меншiк турлерi бойынша: жеке меншiк, мемлекеттiк меншiк, қоғамдық
құрылымдар меншiгi.
Кәсiпкерлiктiң ұйымдық- экономикалық формасы:
• Концерн – көп ... АҚ әр ... ... бақылау покеттерiн
сатып алады.
• Ассоциация – экономиканың дербес кәсiпорындардың ерiктi бiрлестiгi.
Маманданған кәспорындардың ... ...... ... және ... ... ... шешу.
• Консорциум – iрi финанс операцияларын жүргiзу үшiн (өте iрi ... ... ... ... – бiр саланың кәсiпкерлерiн тауар сатуға бiрiктiру.
• Картель – тауар, қызмет көрсету бағасы, нарық аудандарын бөлу, ... ... ... ... ... ... даму ... – шағын бизнес дамуынан басталды. Шағын бизнесте кәсіпкер
белгілі бір мақсаттарға бағытталып, ... ... ... ... ... ... ... өзінің ісіне тапқырлықпен
қарайды. Ал ірі ... ... ... ... жоғарғы
тиімділікке талпынбай, бірқалыпты жұмыс істей береді.
Алғашқыда кәсіпкерлік кәсіпшіліктен және сауда ... ... ... өте келе дами ... 15 ғасырға таман көпестер, кәсіпқойлардан тұратын кәсіпкерлер
бірлестігі пайда болды. Дәл сол ... ... ... шықты. Бұл
терминге өндірістің дамуына, ... және ... ... ... ... ... ... ғасырдың екінші жартысында кәсіпкер және капитал иесі – капиталист
терминдері ... ... ... болды. Корпоративті қаржыландырудың
жаңа әдістері кәсіпкерлік ұйымдардың пайда болуына әсерін тигізді. Кез
келген капиталист ... ... ... ал ... капиталист болмауы
мүмкін.Әрине капиталист басқарудың кәсіпкерлік стилін ... ... ескі ... ... кезде жаңа түсінік алды. Қазіргі кезде
кәсіпкер – бұл ... ... мен даму ... ... және ... ... өндірістік ресурстарды қолданумен табыс табу
мақсатында байланыстыра алатын ... ... және ... ... инициативалар шағын
кәсіпорындар негізінде ұйымдастырылады, өйткені ол үшін үлкен бастапқы
капитал қажет емес. ... ... ... ірі фирмалармен бәсекеге
тұра алады. Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... икемділігі;
• Жаңа техниканы ендірумен байланысты жұмысты орындауда мобильділігі;
• Ресурстарды тиімді ... ... ... ... ... ... ... емес басқарушылық құрылымдарда жанама шығындарды азайту;
• капитал айналымының жоғарғы ... ... ... ... ... ... нарықты тұтынушыларға қажетті бұйымдармен толтыруды
жылдамдатады;
Шағын ...... ... ... ... ... құрылымының қалыптасуы кезеңінде тек ведомстволықты ғана ... ... ... ... ... жоюда шағын кәсіпорындар
маңызды роль атқарады. Олар қоғамның жаңа ... ... ... проблемаларды шешуде ерекше орын
алады.
Шағын кәсіпорын – меншіктің әр ... ... ... ... ... ... және шаруашылық қызметтің барлық ... ... ... ... құрылған, бұрын жұмыс істеп тұрған:
• өнеркәсіп пен құрылыста – 200-ге жуық;
... мен ... ... ... ... – 100 ... қызметкерлері
бар;
• өндірістің басқа салаларында – 50 шақты;
• өндірістік емес ...... ... ... – 15-ке жуық адамдары бар кәсіпорындар жатады.
Шағын кәсіпорындарды: шаруашылықты бірлесіп ... ете ... ... ... бар ... отбасы мүшелері және басқа адамдар;
мемлекеттік, ... ... ... ... ... олардың
кәсіпорындары, кооператив, акционерлік қоғамдар, шаруашылық ... ... ... ... да кәсіпорындар мен
ұйымдар; мемлекет мүлкін басқаруға өкілетті мемлекет органдары құра алады.
Қазіргі ... ... ... ... ... тұрып келеді. Мұнда
жалпы өркениетті мемлекеттердің ... мол ... ... ... Осы мәселеге байланысты кәсіпорындардың көлемі мен тиімділігі
туралы сұрақтарды қарастыру қажет.
Әр ... ... ... ... ... мен
көлемінің арасында белгілі бір байланыстар болады. 19 ғасырдың аяғы мен
20ғасырдың ... ... ірі ... ... ... ... тиімділігін дәлелдеп отырды. Өндіріс жедел шоғырлана бастады. Ірі
кәсіпорындардың дамуы тиімділікті ... ... ... ... ... ... шығындарының орташа мөлшері төмендей бастады.
АҚШ. Бұл елдің шағын ... ... ... ... Олар ... ... ... 44 процентін және ұлттық
өнімнің 38 ... ... ... етеді. Шағын бизнесті АҚШ үкіметі
1953 жылы құрылған шағын бизнес әкімшілігі ... ... ... ... ... ... тұтыну үшін шағын бизнес» деп аталатын бағдарлама
бойынша арнайы сүйемелдеу жүргізіледі. 80жылдардың басында ... ... ... ... ... ... ... және сүйемелдеу
мақсатымен шағын бизнесті басқару органы құрылды. 1980-1990жылдары басқару
бөлімі 70мың ... ... 11 ... ... инвестиция және 31 млрд.
доллардан артық 180 мың ... ... ... ... ... ... тиімділігі бірдей емес.
Кейбір салаларда ірі кәсіпорындардың тиімділігі жоғары, ал бұған керісінше
басқа салаларда шағын немесе орташа ... ... ... ... ... ... саласындағы әр түрлі көлемдегі
кәсіпорындардың өнім өндірудегі ара-қатынасы
|Өнеркәсіп салалары |Ірі: ... және ... |
| ... ... өнімінің |
| ... ... % ... ... ... ... ... ... |76:19:3 ... |64:33:3 ... ... ... ... ... киім |4:73:23 ... |7:53:40 ... (техникалық және ... ... | ... ... ... ... салаларда (тағам, жеңіл, аяқ киім,
тігін салаларында) орташа және шағын кәсіпорындардың үлесі жоғары, ал
машина жасау және қара ... ... ірі ... тиімді
жұмыс жасайды.
Жапония. Бұл елде шағын және орташа кәсіпорындар ... ... ... және сауда сфераларының барлық кәсіпорындарының 99,2
процентін қамтиды.
2-кесте
Жапонияның халық шаруашылығындағы орташа және шағын ... ... және ... ... |
| ... %-і ... саны |99,2 ... ішінде: | ... ... |99,5 ... және ... ... |99,4 ... жұмыскер және |80,6 ... саны | ... ... | ... ... | ... және ... ... |87,0 ... ... | ... ... | ... ... |51,8 ... ... |80,4 ... ... ... Жапония халық шаруашылығында шағын
және ... ... тек ... саны ... ғана емес,
сонымен қатар олар еңбеккерлер саны және тауарлар өткізу көлемі бойынша
маңызды орын ... ... ... ... 40 ... ... ... және өнеркәсіп
министрліктерінің құрамында (қасында) ұйымдастырылған шағын және ... ... ... ... ... ... беру және салық
салу арқылы және бюджеттен тікелей қаржы бөлу жолымен жүргізіледі.
Жапонияның ... ... ... ... салу ставкасы 12, ал
жергілікті орындарда 6-процентке кемітілген.
Қазақстан Республикада шағын кәсіпорындардың ... ... ... және ... ... ... және ... туралы» заңдарда анықталынған. Шағын кәсіпорындардың
дамуын экономика министрлігі бақылайды.
Қазақстанда 1999 жылдың басында 16,2 мың шағын кәсіпорындар, 12,7 мың
жекеменшік кәсіпорындар және 14,3 мың ... ... ... ... кәсіпорындар негізінде сауда және қоғамдық тамақтану ... ... ... және өнеркәсіпте (12,9) құрылған. Жеке
меншік кәсіпорындарда: сауда және ... ... (37,8 ... (33,3) және ... ... әрекеттің осы түрімен
айналысады.
Шағын кәсіпорынды дамыту нарықта тауарлармен толтыру мен қызметпен ... ... және ... үстемдікті жоюға, бәсекені кеңейтуге, ғылыми-
техникалық прогресс жетістіктерін енгізуге, сыртқа тауарлар шығару қарқынын
арттыруға көмектеседі. Олар адам ... ... ... ... түсіп, жұмыссыз халықты және жұмыстан босаған ... ... ... жағдай туғызады.
Қазақстан Республикасының аймақтық ерекшелігі шағын бизнестің дамуына
қолайлы. Бұл әдістің басты экономикалық, ... және ... алғы ... ... ... ... ... және ұтымды игерудегі әлі
де болса, біршама резервтердің барлығы, әсіресе қазба байлық ... пен ... ... ең алдымен халық ... және ... ... ... ... ... - ... құрылымдық жағынан қайта құруға және
экономиканы әлеуметтік проблемаларды шешуге бағыттауға жол ашатындығы;
• Жұмыспен қамтамасыз ... ... ... ... әсіресе
жергілікті ауылдық жерлерді жоғары екендігі;
• Республиканың Еуразиялық географиялық орналасу ерекшелігі;
• Республиканың көптеген аймақтарының шағын бизнесті дамытуға ... ... Бұл ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға аса қолайлыекендігімен ерекшеленеді.
Соңғы жылдардағы статистика және талдау жөніндегі мемлекеттік комитет
деректері ... ... ... ... ... саны ... ... бірінші тоқсанында бұл көрсеткіштер 1992 жылдан бастап,
тиісінше – 12 және 21 проценттей болса6 ал 1998 жылдан – ... ... және 29 ... төмендеп кетті. Міне осыған байланысты 1999 жылы маусым
айында «Қазақстан ... ... ... ... мен
дамытудың 1999-2001жылдарға арналған Бағдарламасы» қабылданған.
Бұл бағдарлама ... ... ... ... беру ... шешу ... Осы ... шешу 2001
жылдың аяғына таман жеке кәсіпкерлердің «шектеулі мөлшері»
Жасақталуы және олар ауылшаруашылығы өнімдерін шығарудың ... ... ... 40 ... ... ... мен ... тауар
айналымы көлемінің 90 ... ... ... қол ... жүзінің экономикасы дамыған елдерінің іс-тәжірибесін ... жүз ... ...... ... шағын кәсіпорыннан
келеді екен. Осы деңгейге жету үшін Қазақстанда кемінде 150 мың ... ... ... ... ... бизнесті дамыту мақсатымен бизнес-кластарды мына ... ... ... ... кәсіпшілік бұйымдарын өндіру
2. көкөніс пен жеміс-жидек өнімдерін консервілеу
3. сут өнімдерін ... және ... ... ... ... ... музыкалық аспаптарды жөндеу;
5. жеке ресторандар, қонақ үйлерді және ... ... ... ... субъектілерінің кейбір ерекшеліктері мен
кемшіліктеріне тоқталсам.
Шағын кәсіпорындардың келесі ... атап ... ... ... шарттарына жедел бейімделуі, шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің іс-әрекеттерінің жоғары ... ... ... және ... ... ... оперативтілігі және
иілімділігі; қызметінің, әсіресе, басқарудың жүзеге асырылуы ... ... ... жеке адам ... үшін өз ... ... ... бастапқы капиталға деген сұраныстың аздығы;
жергілікті нарық ... ... үшін ... ... ... ... өзгертулердің тез енгізілуі; өзіндік капиталдың қатысты түрде
жоғары айналымдылығы .
Халықаралық Еңбек Бюросының Мәлімдемесінде былай деп айтылған : ... ... ... ... ие, ірі ... бір ... аз капиталсалымын қажет етеді, жергілікті
материалдық және еңбек ресурстарын кеңінен қолданады.
Шағын ... ... қор ... және ... үлкен көңіл
бөледі, олардың табысқа жетудегі жеке мотивациясы өте жоғары деңгейде . ... ... ... оң ... ... ... ... субъектілері
жергілікті нарықтардағы сұраныс деңгейін жақсы біледі, тоарларды, көбінесе,
нақты тұтынушылардың тапсырыстары бойынша өндіреді, жалданбалы ... ... ... ... ... ірі ... қарағанда жұмысбастылар санын
көбейтуге әсер ... ... ... ... ... ... және
тәжірибелік (практикалық) білімдерді таратуға ықпал етеді. Тағы бір айта
кететін жайт, шағын кәсіпорындар бірқатар ... ... ... саны жағынан емес, сондай–ақ өнім өндірудегі үлесі, жұмыс атқаруы,
қызмет көрсетуі бойынша .
3 ... ... ... ... ЖШС ... ... ... талдау
3.1. «Меркур Строй Сервис» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік «Меркур-Строй Сервис» өз қызметін
18.06.00 ж. әділет министрлігіне №40669-1910-ЖШС ... ... ... ... ... мақсаты табыс табу және қызмст көрсету саласын
кеңейту. Серіктестік жүмысының ... пәні ... ... көтерме және бөлшек саудасымен тауарларды өндіру және оларды
өткізу болып табылады.
Заңды ... ... ... ... ... 79 ... ... нысанына байланысты ЖШС «Меркур Строй-Сервис» жеке меншік болып
табылады.
2. ұйымдастырушылық қүқықтық нысаны бойынша ... ... ... бойынша аралас деп айтуға болады, себебі ... тек ... ... қана ... ... ... ... ... бойынша шағын кәсіпорын.
5. мерзімдік сипаты бойынша үздіксіз жүмыс істейді.
6. ... ... ... ... кәсіпорын.
ЖШС «Меркур Строй-Сервис»-ке шағын кәсіпкерлікке тән ... ... өз ... бойынша сүранысқа жауап бере алады жоие
жоғарыда айтып кеткендей коммерциялық ісі оның ... ... ... ... ... ... мен ғимараттарға қажетті қүрылыс
материалдарын ... Оған ... ... ... және ... есіктер мен терезелерді айтуға болады. Көсіпорынның өндірістік
технологиясын айтқанда өнімнің бір ... ... ... алайық.
Пластикалық терезені жасау үшін профильдер германиядан алынады. Олар
арнайы сүраныстар бойынша, яғни тапсырыс берілген ... ... ... ... ... сай өлшеніп әртүрлі үзындықта ... ... ... ... түру үшін оның ішіне мықтағыш темір салынады.
Одан кейін профильдің ішіне кіргізілетін темір мықтағыштар мен ... мен ... ... үшін ... ... ... ... темір
мықтағыштар кіргізіліп орнатылады. Әрі арнайы ... ... ... ... ... ... ... жерлерін,
бүрыштар тазаланып арнайы жылытқыштар немесе суық өткізбеу үшін резиналар
салынады. Фурнитуралық монтаждау жүреді, яғни ... ... ... ... да, ... ... ... сауда орнына немесе
тапсырыс берішуге жіберіледі.
ЖШС «Меркур ... ... ... маркетингтік қызметті
жетілдіру, нарықты кеңейту мәселелері түр. Кәсіпорын нарық ... ... және ... ... бас ... ... Сол үшін арнайы
өндірісі бастамас бүрын талдау жүргізіп болғаннан кейін миссия және мақсат
керек. Көсіпорын миссиясы оның өмір ... ... ... ... Строй Сервис»-ң миссиясы қүрылысқа ... ... ету. Әрі ... қысқа және үзақ мерзімдегі мақсаттарды ... ... ... ... кәсіпорынға келесі мақсаттар тән:
1. табыс, табыстың өсу қарқынын қолдау;
2. сату, тауар өткізу, сату ... ... ... ... кеңейту.
ЖШС «Меркур Строй Сервис» маркетологтеріне келесі жүмыстарды іске
асыру кіреді:
1. нарықты ЖШС «Меркур ... ... ... ... ... серіктестіктің нарықта ... ... ... анықтау
3. кәсіпкерлермен жақсы әріптестік қатынастарды орнату
4. ,ЖШС «Меркур ... ... ... ... ... ... нақты тауардың нақты нарықта немесе ... ... ... ... ... ... сапалығына,
технико-экономикалық және эстетикалық сипаттарын зерттеу керек.
Кәсіпорынның технико-экономикалық көрсеткіштері келесі ... ... ... ... ... ... ... | ... |2007 ж. |2008 ж. ... |
| ... ... | | ... |
| | | | | |ж.ж. |
|1 ... өткізуден түскен |Мың. тг. |31053,4 |317200,8 |921 |
| ... | | | | |
|2 ... |Мың. тг. |27810 ... |534 |
| ... ... қүны | | | | |
|3 ... ... |Мың. тг. |3243,3 ... |4239 |
|4 ... ... |Мың. тг. |3606,2 |13160,8 |264 |
|5 ... ... |Мың. тг. |-362,9 |9143,8 |2619 ... ... ... көрсетеді: 2007 жылға қарағанда 2008
жылы берілген қызметтін қүны өсті, ол ... ... ... оң ... 2008 жылы ... ... 1407,52 мың. тг. болды. 2007 ... ... 2008 ... шығындар 264 %-ға өсті. Бүл кәрсеткііп есебінен
«Меркур Строй Сервис» ЖШС-і таза табысы 2619 ... ... ... ... ... жүмысының тиімді екенін көрсетеді. Кәсіпорын тапқан
табысты тиімді жүмсап, тек қана басты мақсаттагы мәселелер мен ... ... ... ... ... бойынша «Меркур Строй Сервис»
ЖШС-де 2008 жылы сатылымдық және ендірістік жүмыстар қарқыны жоғары болды.
3.2. ЖШС ... ... ... ... ... көрсеткіштерін
талдау
Нарықтық жағдайда кәсіпорынның қаржылық жағдайына ерекше көңіл
бөлінеді. Осы ... ... ... даму ... ... Қаржылық істің мақсаты қаржылық ресурстарды өндірісте тиімді
пайдалануды және максималды пайда алуды көздейді.
Енді ЖШС ... ... ... ... қалай орналасқанына
тоқталатын болсақ , бұл ... ... ... келесідей
өһзгерген: материалды емес активтер 2007 ж 58437 тенгеден 2008 ж аяғында
104692 ... ... Осы ... негізгі қорлар 739573166 тенгеге өскен.
Товарлы материалдық ... ... екі ... ... өсті, дебиторлық
берешегі өте ... ... Бұл ... ... ... ... Ақша қаражаттары 18 есе өскен.
10-кесте 2007-2008 ж ЖШС «Меркур Строй Сервистің» активтерінің құрамы ... ... ... |2007ж |2008 ж ... | |
| | | |+ ; - |% ... емес |58437 |104692 |46255 |179,1 ... | | | | ... ... |8613343 ... ... |302,8 ... ... ... |800072304 |739573166 |1322,4 ... оның ... | | | | ... |44557787 ... ... |245,1 ... ... | | | | ... ... |6604495 ... |509387656 |7812,7 |
|Ақша ... |9336856 ... ... |1872,8 ... ... ж кәсіпорынның қаржы түрақтылық жағдайы
|Көрсеткіштер |Есептеу формуласы |2007 ж |2008 ж. ... ... ... кап |0,89 |0,08 |8,9 ... | | | | |
| ... кап | | | ... және ... кап |ИД |36 |324 ... ... | | | ... | | | | |
| ... кап | | | ... жабу ... ... |0,08 |0,07 |87,5 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... |0,65 |0,57 |87,6 ... | | | | |
| ... капитал | | | ... ... ... мідеттер |1 |1 |1 ... ... ... | | | ... ... біз ... қаржылық жағдайының нашарлағанын көруге
болады. Қаржылардың ... ... ... ... ... ... артқандығын көреміз. Инвестициялау
көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... ... капиталына тең екендігін көруге болады.
Кәсіпорында дебиторлық ... ... ... . Бұл ... ... ... жатқандығы көрінеді.
12-кесте 2007-2008 ж кәсіпорынның табыстарының ... ... ... |2007ж |2008ж |Ауытқу |
|Ағымдағы ... ... |0,0001 |0,01 |10000 ... |Ағымдағы активтер | | | ... | | | | ... ... табыс |0,001 |0,6 |60000 ... | | | | ... | | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |0,0001 |0,04 |40000 ... | | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |0,1 |0,4 |400 ... ... | | | |
| ... ... ... | | | ... өткіудің |Таза табыс |0,0002 |0,02 |10000 ... ... | | | |
| ... түскен табыс| | | ... ... ... |0,01 |0,05 |500 ... ... ... ... | | | |
| ... қүн | | | ... ... де айтарлықтай өскен. ... 100 есе, ... ... ... 600 есеге өссе,
тартылған капиталдары 600 есеге өскен табыс әкелді. Жалпы табыстағы ... ... ... 4 ... ... Негізгі істен түскен табыс 5 есе
өскен.
13-кесте 2007-2008 ж кәсіпорынның іскерлік қызметін ... ... ... |2007ж |2008ж ... ... жалпы |өткізуден түскен таб |0,4 |1,5 |375 ... ... | | | | |
| | | | | |
| ... ... | | | ... ... түскен таб |5,54 |21 |379 ... ... | | | | ... | | | | |
| ... капит | | | ... ... ... ... таб |3,6 |12,1 |336 ... ... | | | | |
| ... ... | | | ... ... ... таб |0,52 |0,4 |-77 ... ... | | | | |
| ... ... | | | ... ... ... түскен таб |4,7 |6,1 |129 ... ... | | | | |
| ... ... | | | ... қарыз |өткізуден түскен таб |0,4 |1,7 |175 ... ... | | | | |
| ... ... | | | ... іскерлік белсенділігі қызметі оның қаржыларының айналым
жылдамдығынан көруге ... Оның ... ... ... ... ... ... мен өзгеруін зерттеу арқылы
кәсіпорынның өз қаржыларын қалай ... ... ... ... ... ... ... қанша уақытта нақты ... ... ... ... ... қор қайтарымдылықты білдіреді.
Кәсіпорындағы негізгі қүралдардың айналуын, олардың үлесінің аздығымен
түсіндіруге болады. Ол 2007 ж 3,6 рет ... 2008 ... ... капиталдың айналым коэффицентінің жоғарылығы ... ... 2007 ж 5,54 ... 2008 ж 21 рет ... Бүл
жерден біз сатылу көлемінің салынған актив деңгейінен жоғары екендігін
көруге болады. Ағымдағы активтердің ... 2007 ж 0,5, 2008 ж 0,4- ... ... елдің экономикасының дамуына айтарлықтай әсер ететін
экономика ортасының ажырамас бөлігі. Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... кәсіпорындар . көтеріліп келе жатқан
экономиканың ... ... және ... ... ... механизмі.
Өндірістің үйымдастырушылық- шаруашылық нысанын жаңартуда ... ... ... шағын кәсіпорындардың ... ... ... жалғастыруда ең алдымен өнеркәсіптегі ... ... мен ... өнімінің сапасын көтеру арқылы жету
керек.
Шағын кәсіпорындардың дамуының бүгінгі кезеңі өндірістік үрдіске жаңа
технологияны, ... ... ... ... өндірістік үрдісті,
нарықтың талабына сәйкес келетін ерекше талап қояды.
Шағын кәсіпорындардың ісінде ... ... білу ... өнім
шығарудфң қандай көлеміне беййімделуге, ... ... ... нарықтың қандай коньюнктурасына сәйкестенуге болатынына, қандай
табыс күтуге болатынын білу. ... ... ... ... кәсіпорындардың
деңгейлері ментехника- экономикалық сипаттамасы әртүрлі.
Жүргізілген талдаудан кейін келесідей қорытынды шығаруға болады:
Шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... ... және ... өндіретін өнімінің бәсеке
қабілеттілігіне байланысты.
Тауар өндірушілердщ негізгі мақсаты кәсіпорын жүмысшыларының ... ... ... сапа ... бәсеке қабілетті өнім
өндіретін жоғарырентабельді кәсіпорын қүру.
Өнеркәсіптік өндірістің тиімділігі - кәсіпорыннның ... ... ... ... ... ететін қысқа -, орта-, үзақ мерзімді
нәтижелерге ... ... ... ... ... ... ... жалпы стратегия жоқ және әрбір
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне және әртүрлі факторларға байланысты өздері жасайды.
Нарықтық жағдайда әрбір кәсіпорын баламалы ... ... ... ... жаңа және ... ... шығару;
- нарықты дамыту;
- диверсификация
Шағын кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... есепке алумен ғана шектелмей, олардың рационалды
үйлесуі мен ... ... ... Ең ... ... ... үйымдастыру дүрыс болмаса қажетті нәтиже бермейді, ал ... ... ... ... ... ... ... барлық
пайдалылығын экономиканы дамытуға, барлық ресурстарды тиімді, кешенді
пайдалануда және ... ... ... ... ... мен мүмкіндіктерін көрсетеді.
Пайдаланылған әдебиеттер көздері:
1. Под ред. Жатканбаева Е. Б. «Малое предпринимательство» , Алматы 2006 г.
2. Казахстан и мировой опыт ... ... ... Е. М. – 2008 ... ... ... конференция материалдары боиынша; Алматы
– 2004 ж. және 2006ж.
4. Жатқанбаев Е. Б. ... ... ... ... ... ... С.Д. «Факторы и особенности ... ... ... ... ...... Алматы КазГУМО 2004 г.)
6. Назарбаев Н. А. «Қазақстан - 2030» ... 2007 ... ... ... ... ... журнал 2005ж.
9. ҚР-ның статистикалық жылнамалар жинағы 2002-2006 ж.ж.
10. Берденалиев «Экономиканың басқару негіздері » Алм. ... ... А.В. ... ... ... «Малый и средний бизнес»: законодательство РК, сборник законодательно-
правовых актов. – Алм. 2008
13. «Континент» журнал 2005
14. «Казахстанская ... ... ... ... 2004

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Астық-түйірді сақтау кезінде тәуекелді басқару3 бет
«өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.»15 бет
Адам ауруын қоздырушы ашытқылар (дрожилар). Өнеркәсіпте қолданылатын дрожилар8 бет
Адам ауруын қоздырушы дрожжилар. Өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар8 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеу және дәлелдемелер мәселелері58 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет
Акционерлік кәсіпорындардың дамуы және экономикалық тиімділігі58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь