Ағылшын-қазақ тілдеріндегі есімдіктер және орын алмастырушы сөздер

Кіріспе 3
І Тарау Ќазіргі аѓылшын тіліндегі есімдіктердіњ зерттелу тарихы 8
1.1. Ќазіргі аѓылшын тіліндегі есімдіктердіњ зерттелу тарихы 8
1.2. Қазіргі ағылшын тіліндегі есімдіктердің басқа сөз таптарымен
арақатынасы 9
ІІ Тарау Ағылшын тіліндегі есімдіктердің мағыналық.құрамдық
топтары 12
2.1. Жіктеу есімдігі 12
2.2. Тәуелдік есімдігі 15
2.3. Сілтеу есімдігі 18
2.4. Сұрау есімдігі 22
2.5. Өздік есімдік 26
2.6. Белгісіздік есімдігі 27
2.7. Болымсыздық есімдігі 37
2.8. Жалғаулық есімдігі 38
2.9. Жалпылау есімдігі 40
ІІІ Тарау Ағылшын тіліндегі орын алмастырушы сөздер 43
3.1. Зат есімдегі орын алмастырушы сµздер 43
3.2. Етістіктегі орын алмастырушы сµздер 52

Қорытынды 57
Пайдаланылған әдебиеттер 59
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Сөз таптары жөніндегі мәселені бағдарлап, әрі тілдің құрылымының теориялық та, практикалық та мәселелерін терең зерттеу, жете білу үшін қажет. Мысалы, бастауыш, орта, жоғары мектептерде тілді оқытудың негізгі түйіндері сөз таптарына, солардың айналасына шоқталады. Сондай–ақ, тілдің грамматикалық құрылысына байланысты көптеген мәселерді алсақ, оларды сөз таптарына байланыстырмай зерттеу де, шешу де мүмкін емес. Солай болса, сөз таптары жайындағы мәселелер тілдің грамматикалық құрылысының, сөздің грамматикалық құрылымының негізгі арқауы сияқты мәселелер. Шынында да тереңірек үңілсек, сөз таптары грамматиканың көптеген түйіндерін шешетін арқау ғана емес, оны (грамматиканы) лексикамен байланыстыратын да негізгі баспалдақ сияқты. Сөздің морфологиялық құрылымы жайындағы ілім тек сөздің құрамын (түбірін, негізін, қосымшаларын) талдаумен ғана тынбайды, оның бүкіл грамматикалық жүйесін әр тобына тән сөз тудыратын, сөз түрлендіретін жүйелерін де зерттейді. Тілдегі сөздерді грамматикалық топтарға бөлу, оларға тиісті грамматикалық сипаттамалар беру, алды-алдына талдау грамматиканың негізгі өзегі, ең басты мәселесі.
Тіл біліміндегі барлық сөздер семантикалық және морфологиялық берлігеріне қарай ең алдымен үш үлкен топқа бөлінеді. Олар – атаушы сөздер, көмекші сөздер және одағай сөздер.
Аталған үш топтың ішіндегі әрі ең көбі де, әрі негізгі ұйытқысы және тіліміздің бүкіл сөз байлығының барлық шұрайы да, негізі де болып табылатыны – атаушы сөздер.
Атаушы сөздерді, ерекшеліктері мен сипаттарының бір-біріне жақын белгілеріне қарай, іштей бірнеше лексика-грамматикалық топтарға бөлуге болады. Мысалы, оларды ең алдымен, есімдер және етістіктер деген екі салаға бөлуге болады. Бірақ есімдер де іштей бірдей емес. Мысалы, зат есім, сын есім, сан есім, есімдіктер ішінара ұқсас үстеу сөздер мен еліктеу сөздер өзара бір-біріне жақын.
1. Гордон Е. М., Крылова И. П. A Grammar of Present Day English, М., 1980. с. 268-304.
2. Вейхман Г. А. Новое в английской грамматике, М., 1990. 220 с.
3. Интернет: Рубцова М. Г. Обучение чтению английской научной и технической литературы. Лексико-грамматический справочник, М., 1989)
4. Интернет: Беркнер С.С., Пеньков Б.В. Некоторые Лексико-Семантические Особенности Языка Американской Средней Школы Второй Половины ХХ Века (Учащиеся и Учителя) / Язык Коммуникация и Социальная Среда, Выпуск 1, Воронеж, 2001 (http://tpl1999. narod.ru/WebLSE2001/BerkPenk.htm)
5. Ќазаќ тілі энциклопедиясы, –А., 1998.
6. Ахмеди Ысќаќов. Ќазіргі ќазаќ тілі А. 1991ж.
7. Верховская И. П., Расторгуева Т. А., Бармина Л. А. Английский глагол. Трудности употребления в речи, М., 1987. 350 с.
8. Израелевич Е. Е., Качалова К. Н. Практическая Грамматика Английского Языка, М, 1953. с. 67-239
9. Ильиш Б. А. The Structure of Modern English, Л., 1971. с. 66-73
10. Интернет: http://rusgram.narod.ru
11. Клоуз Р. А. A Reference Grammar for Students of English, М., 1979. 341 с.
12. Коблов Г. Я. Английский язык, М., 1972. 245 с.
13. Михельсон Т. Н., Успенская Н. В. Сборник Упражнений по Основным Разделам Грамматики Английского Языка. Практическое Пособие, Л., 1978. с. 182-236
14. Редфорд Э. Почему англичане так говорят, М., 1964. 230 с.
15. Смирнова Л. Н. Курс английского для научных работников, Л., 1990. 289 с.
16. Интернет: http://www.anriintern.com/leseng/641_660.html
17. Интернет: http://www.englspace.com/online/lesson22/index.shtml
18. Интернет: http://accent.hotmail.ru/languages/english/pronoun.html
19. Интернет: http://www.langust.ru/unit_ur/ureg_037.shtml
20. Интернет: http://gambit.com.ru/~wolf/home/hornby.htm
21. Интернет: http://sch-yuri.narod.ru/student/veikman/veik3.htm
22. Грузинская И. А. Просто о главном. Грамматика английского языка, Л., 2001. 360 с.
23. Дьюканова М. Н. Практическая грамматика английского языка, М., 2001, 224 с.
24. Джи Р. - Грамматика английского языка, Л., 2001, 46 с.
25. Сидоренко Г. И. Сборник упражнений по грамматике английского языка, Минск, 2002, 232 с.
26. Интернет: http://danal.by.ru
27. Интернет: http://enative.narod.ru/theory/grammar.htm
28. Христорождественсая Л. Модальные глаголы в английском языке. Сборник упражнений, М., 2000, 336 с.
29. Кутузов Л. Практическая грамматика английского языка, М, 1998, 48 с.
30. Рушинская И. С. English Verbals and Modals, 2002 (Интернет)
31. Oxford New Dictionary, 1996
32. Webster’s Third New English Dictionary, 1996
33. Цветков М. - Англо-русский словарь сленга, М., 1986
34. Джозеф Вамбо. The Golden Orange, Нью Йорк, 1991
35. Джофри Арчи. Scorpions Trial, Нью Йорк, 1994
36. Сидни Шелдон. Master of the Game, Лондон, 1994
37. Стивен Кинг. Misery, Великобритания, 1991
38. Терри Мак Миллан. How Stella Got Her Groove Back, Нью Йорк, 1996
39. Селинджер Дж. Д. The Catcher in the Rye (Интернет)
40. Кауфман Б. Up The Down Staircase (Интернет)
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ   БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
Қ.А.ЯСАУИ ... ... ... ... факультеті
“Ағылшын
филологиясы” кафедрасы
6N0205-
филология (ағылшын тілі)
мамандығы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Тақырыбы: Ағылшын-қазақ ... ... және ... сөздер
Магистрлік жұмыс “Ағылшын ... ... ... ... ... ... Х _________
Кафедра меңгерушісі:
Ғылыми жетекші:
ф.ғ.к., ... ... Т. ... ... ... ... ж. ... 2010
МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
І ... ... ... ... ... ... тарихы 8
1.1. Ќазіргі ... ... ... ... тарихы
8
1.2. Қазіргі ағылшын тіліндегі ... ... сөз ... ... ... Ағылшын тіліндегі есімдіктердің мағыналық-құрамдық
топтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Тарау ... ... орын ... ... Зат есімдегі орын алмастырушы сµздер ... ... орын ... ... ... ... өзектілігі. Сөз таптары жөніндегі мәселені
бағдарлап, әрі ... ... ... та, ... та ... ... жете білу үшін қажет. Мысалы, бастауыш, орта, ... ... ... ... ... сөз таптарына, солардың
айналасына шоқталады. Сондай–ақ, тілдің ... ... ... ... ... ... сөз таптарына байланыстырмай зерттеу ... де ... ... ... ... сөз ... жайындағы мәселелер тілдің
грамматикалық құрылысының, сөздің грамматикалық құрылымының негізгі ... ... ... да ... үңілсек, сөз таптары грамматиканың
көптеген түйіндерін шешетін арқау ғана емес, оны (грамматиканы) ... да ... ... ... ... ... ... ілім тек сөздің құрамын ... ... ... ғана ... оның ... ... жүйесін әр тобына тән сөз
тудыратын, сөз түрлендіретін ... де ... ... ... топтарға бөлу, оларға тиісті грамматикалық сипаттамалар беру,
алды-алдына талдау грамматиканың ... ... ең ... ... ... барлық сөздер семантикалық және морфологиялық
берлігеріне қарай ең алдымен үш ... ... ... Олар – ... ... ... және одағай сөздер.
Аталған үш топтың ішіндегі әрі ең көбі де, әрі ... ... ... бүкіл сөз байлығының барлық шұрайы да, ... де ...... ... ... ерекшеліктері мен сипаттарының бір-біріне ... ... ... ... ... топтарға бөлуге
болады. Мысалы, оларды ең алдымен, ... және ... ... ... ... ... Бірақ есімдер де іштей бірдей емес. Мысалы, зат
есім, сын есім, сан есім, есімдіктер ... ... ... ... мен ... өзара бір-біріне жақын.
Есімдік және орын алмастырушы сөздер әрбір тілдің ... ... ... бірі ... табылады [1,1.]. Зерттеуші А.Ысқақов еңбегінде
«есімдік» терминіне былай аныќтама берілген: «Есімдік - зат ... сын ... ... ... кең шеңберіне қатысты қолданылады. Есімдіктердің
контексте немесе ... ... ... назар аударғыш мағынасы
болады. Мәселен, «ол» жіктеу есімдігі қандай болмасын ... ... Зат ... ... ... ... ... т.б.» сөздері
қандай да болмасын белгіні ... ал ... ... қашан, қалай
есімдіктері – іс-әрекеттің орнын, уақытын, жүру сипатының мәнінің жағдайын
білдіретіндігі белгілі. [6,33.]. ... ... ... ... ... есімдіктердің ішінен жіктеу ... ... ... ... ... ... (зат есімдік, сын есімдік және
есептік сан ... мен ... ... ... ... ... ... сөздердің орынбасарлары–
субсантивтік есімдіктер, екіншіден, заттың белгісін білдіретін ...... ... ... екі салаға бөледі.
Морфологиялық жағынан есімдіктер түрленетін сөздердің тобына қосылады.
Ал олардың түрленуінде, жалпы алғанда, ... ... ... тән ... де бар. Мысалы, субстантивті есімдіктер
қолданылу ретіне қарай зат ... ... ... те, ... ... те, жіктеліп те қолданыла беретін болса, аттрибутивті есімдіктер
дәл өз ... ... сын ... ... қолданылып тұрғанда
грамматикалық жағынан түрленбейді, демек грамматикалық формаларының ешбірін
де қабылдамайды [6,35]. Есімдіктердің бәріне де тән, ... де ... ... я ... ... бір ... формалары немесе өзгеру
тәсілдері жоқ. Бұл ерекшелік негізінде есімдіктердің іштей субстантивтік
және аттрибутивтік ... ... екі ... ... ... негізгі мақсаты мен міндеттері. Зерттеу жұмысында
ағылшын тіл ... ... ... ... тұрғыда
негіздеу. Ол үшін қазақ, орыс және шетел тіл білмінде ... ... ... ... теориялық ізденістерге сүйене отырып, соған орай
қазақ, ағылшын тіліндегі морфологиялық ... ... ... оларды лексика - грамматикалық жєне ... ... білу ... ... жету үшін ... ... ... саралауда
мынадай міндеттер қойылды:
– Біріншіден, морфологиялық категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... лексика-грамматикалық айырмашылықтарын
көрсету;
– Екіншіден, есімдіктердің жасалу жолдарын, мағыналық топтарын белгілеу.
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... тіл білімініњ
морфология саласында сµз ... бірі – ... сөз ... ... ... ... семантикалыќ топтары мен
прагматикасы сараланып, ... ... ... ... ... ... ... таќырыптыќ, лексика-грамматикалыќ топтарыныњ µзіне
тєн семантикалыќ ерекшеліктері т‰рлі ... ... ... жєне методологиялыќ негізіне Резник Р.В, Гордон Е.
М., Крылова И, Вейхман Г.А, Рубцова М. Г. ... С. С., ... ... И. П., ... Т. А., ... Л, ... Е.Е., Качалова
К.Н, Ильиш Б. А, Клоуз Р, Коблов Г. Я, Михельсон Т. Н., ... ... Э, ... Л.Н., ... И, ... ... қазақ тіл біліміндегі
А.Ысқақовтың, Қазақ тілі ... т.б, ... ... ... ... ... әртүрлі ақпарат деректері, соның ішінде
ғылыми да, көркемдік әдебиеттер де пайдаланылды. Көркем әдебиеттің әртүрлі
стилистикасы ... ... ... ... жазатын Стивен Кинг, кейде
диалогтарда сөйлеу тілін қолданған; журналист Джофри т.б. өз ... ... ... ... ... єдістері: Есімдіктердіњ µзіндік ерекшеліктерін айќындау,
белгілеу маќсатында сипаттама, салыстырмалы-салғастырмалы, жєне ќ±рылымдыќ
семантикалыќ т.б. ... ... ... ... ... мєні мен ... мањызы. Зерттеудіњ
проблемаларына орай, алынѓан нєтижелері ... оќу ... ... ... арнайы курс, семинар сабаќтарында
пайдалануѓа болады.
Ж±мыстыњ саралануы мен ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі с±рау есімдіктері» деген таќырыпта
«Қазақстан Республикасының егеміндігі-ұлттық заңнаманың дамуының негізі»
атты ... 2007 ... № 3 ... маќала жарияланды. Және
«Аѓылшын тіліндегі орын ... ... атты ... «Ізденуіші-
Соискатель» журналында 2007 жылдың № 5 санында жарияланды.
Зерттеу ж±мыстарыныњ нєтижелері ... ... ... ... ... ... ... жұмысы кіріспеден, ‰ш тараудан,
ќорытындыдан жєне ... ... ... ... ... ... ... µзектілігі, зерттеу
объектісі кµрсетіліп, зерттеудіњ маќсаты мен ... ... ... ... мањыздылыѓы жєне практикалыќ мєні аныќталды.
І тарау «Ќазіргі аѓылшын тіліндегі ... ... ... ... ... бµлімде есімдіктердіњ зерттелу тарихы қарастырылады.
ІІ тарау “Аѓылшын тіліндегі есімдіктердіњ ... “ деп ... ол : 1) ... есімдігі, 2) тєуелдеу есімдігі, ... ... 4) ... ... 5) ... ... 6) белгісіздік
есімдігі, 7) болымсыздық есімдігі, 8) ... ... 9) ... деп ... ... “Аѓылшын тіліндегі орын ... ... ... ол: 1) зат ... орын ... сµздер; 2) етістіктегі ... ... деп ... ... ... ... ой-ќорытындылары,
теориялыќ т±жырымдары жєне ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі есімдіктердіњ зерттелу тарихы
Қазіргі кезде есімдіктер мен орын алмастырушы сөздер ... ... ... ... ... лингвистер орын
алмастырушы сөздер туралы айта отырып, есімдік – зат есімдерді, яғни орын
алмастырушы ... ... бір ... ... ... Осындай
жұмыстың бірі - Е.М.Гордон мен И. П. Крылованың «A Grammar of Present ... ... [1,12]. Бұл ... ... екі дәрежеге бөлінеді – зат
есімдік есімдік және сын есімдік есімдік. Орын алмастырушы ... ... зат ... ... ... ... басқа зат есімді анықтауы да ... Е. ... пен К. Н. ... еңбектері [3, 44]. Е.М.Гордона мен
И.П.Крылованың еңбектеріне сабаќтас, мазм±ндас. Олардың жұмыстарының кейбір
т±старында ғана ... бары ... ... Е.М.Гордон
есімдікті жіктегенде өздік есімдік пен ... ... ... кµрсетеді. Е.М.Качалова мен оның ... ... мен ... есімдіктегі қосымша қызмет болып табылады
дейді [3,55].
М. Г.Рубцова өзінің ... ... және ... ... ... ... - ... анықтамалық» еңбегінде есімдікті
орын алмастырушы сөздер ретінде қарастырады, сонымен ќатар ... ... ... олар орын алмастырушы сөздер ретінде қызмет
еткенде ғана мән ... ... ол өз ... ... да ... ... мен орын алмастыратын етістіктерді қарастырады [4, 48].
Етістіктердің орнын алмастырушы сөздер ретінде ... ... мен ... ... ... етеді. Бұл етістіктер қандай да
болмасын ... ... ... ... ... ... ... алмастыратын сөздер де болады. Модальдық етістіктер
келер шақ ... ... ... ... құрайды, мұндай жағдайда оларды
басқа мағына алмастырады. Мәселен have to, be able to және ... ... сөз ... тек ... ... болмайды. Орын
алмастырушы сөздер ретінде пайдаланылатын басқа да тәуелсіз сөздер болады,
мәселен, thing сөзі. С. С ... мен оның ... орын ... ... ... ... ... мен жаргондық сөздерді де айтуға болады
дейді [5, 17]. «Жиі пайдаланылатын сөздер кең семантикалы stuff, ... ... ... shit дөрекі сөзі. Көбінде this thing, stuff like
that ... ... ... ... олар оқушылардың
сөйлесуі кезінде кездессе, кейде оларды оқытушылар да ... ... мен сөз ... біртектес атаулар қатарының жалпы мүшелерін
белгілеу үшін пайдаланылуы мүмкін: things like that, stuff like that, ... that. Бұл орын ... ... ... ... тек ... ... мүмкін болады». Ал, қазаќ тілі энциклопедиясында есімдік ... ... ... ... ... – есім сµздердіњ орнына
ќолданылатын сµз табы. Есімдіктіњ ќай ... ... ... ... сµйлемнен белгілі болѓандыќтан ол жалпы маѓынаѓа ие. Мысалы: Мен ... сен – ... ол – ... ... танытады. Сµйтіп, б±л
сµз табыныњ ќ±рамына енетін сµздердіњ маѓынасыныњ наќтылы ... ... ... ... лексика-семантикалыќ µзгешелігі ... мен, сен ... ... наќтылы маѓына беретін
сµздердіњ де, абстрактылы маѓынада да ... ... ... ... ... тіліндегі есімдіктердің басқа сөз ... ... ... ... есімдіктер басќа сµз таптары
сияќты септелуіге, кµптелуге бейім. Соныњ µзінде есімдікке тєн айырмашылыќ
бар. Мысалы: зат есімде ... ... ... ... морфологиялыќ сол
сияќты синтаксистік тєсілмен де болып жатады. Ал есімдіктерде ... ... ... маѓынаны білдіру барлыќ т‰рлеріне тєн ќ±былыс болса,
лексикалыќ тєсіл тек с±рау есімдіктерінеде болады. Сондай –аќ, ... ... ... ... ... ... соныњ ішінде, бірінші
жєне екінші жаќтаѓы есімдіктерге ѓана тєн. ... ... ... бірі ... жалѓауды “ќабылдамайды”: маѓан (менге
емес), саѓан (сенге емес), менен ... ... ... ... ... ... ... онымен (олмен емес), сонымен (солмен емес) т.б. Сµз ... ... ... ... жања сµз жасау µте сирек
кездеседі. Лексика-семантикалыќ жєне ... ... ... жеті топќа жіктеледі: жіктеу, сілтеу, с±рау, µздік,
белгісіздік, жалпылау, болымсыздыќ [6,41].
Ал зерттеуші Ахмеди Ысќаќов таќырыпќа ќатысты есімдіктер ... ... ... я ... аттарын білдірмейді, біраќ солардыњ (зат есім, сын
есім, сан есімдердіњ) орнына ж±мсалады. Есімдіктер белгілі бір ... ... ... ... ... арќылы білдіреді. Есімдіктердіњ наќытылы
маѓыналары µздерінен б±рын айтылѓан сµйлемде немесе жалпы ... ... ... ... ол ... ... ... білетін
(С.Ерубаев) (6,43( т.б.
Есімдіктер шыѓу тµркіні жаѓынан екі топќа бµлінеді. Оныњ бір ... ерте ... келе ... ... ... ... ... енеді де,
екінші тобына тіліміздіњ даму, жетілу процестерімен байланысты, кейінгі
замандарда пайда болѓан, демек, соњѓы ... туып ... ... ... ... мен, сен, ол, біз, сіз, ќай, кім, не, ... б±л ... ќазіргі кезде бµлшектеп талдап жатуды ќажет етпейтін ... ... ... ... ... ... ... ‰ш т‰рлі есімдік
сµздер жатады. Мысалы. Бір, бар, ... ... ... т.б. ... єр, ... ... сияќты (араб, парсы т.б.) ... ... ... ... ... ... жеті ... (жіктеу, сілтеу, с±рау,
µздік, белгісіздік, болымсыздыќ, жалпылау ... ... ... ... ... деп, зат есім ... сын есім орнына пайдалананылатын
сөйлем бөлігі аталады. «Есімдік сөйлемде зат есімнің немесе сын ... ... ... тобынан тұрады» [1, 268].
Ќорыта айтќында ... ... ... ... ... сµз ... теориялыќ наќты анықтама беруі қиынѓа
соѓатынын ањѓарамыз, ... ... зат есім мен сын ... ... ... да ... бір затты ... ... тек оған ... ... с±рау т.б. маѓыналарын
білдіретіндігінде.
Сонымен есімдік белгілі бір контексте немесе ... ... ... ие ... ... тарау
Ағылшын тіліндегі есімдіктердің мағыналық-құрылымдық топтары.
Е. М. Гордон және тағы да ... ... тағы да бір тобы ... ... ... ... ... мен басқа ғалымдар
бұл есімдіктерді өздік есімдігінің қосымша қызметі ретінде ... т.б. ... ... ... ... ... қарастырғанда,
сан жағынан олардың көп емес екендіші анықталып ... ... ... ... ... ... тіл ... мағыналарына қарай есімдіктер 9 топқа
топтастырылады: 1) ... ... 2 ) ... ... 3) ... ... есімдіктері, 5) белгісіздік есімдіктері, 6) болымсыздық есімдіктері,
7) ... ... 8) ... 9) ... ... ... (Personal pronouns)
Жіктеу есімдіктеріне мен, сіз, сен, ол, біз ... ... ... сµздер жатады. Жіктеу есімдіктері сан жаѓынан аз
болѓанымен, ќызметі ... ... ... аса жиі ќолданылатын
тобы.
Жіктеу есімдіктері ... ... ... ... ... ... олар ылѓи ... байланысты, демек, сµйлеуші, тыњдаушы жєне
бµгде кісі деген ±ѓымдармен байланысты ќолданылады [1,2,4,6].
Есімдіктердіњ де септеу ... ... ... негізінде бір ізді
болѓанымен, олардыњ єр тобына тєн ... ... жоќ ... ... есімдіктердіњ жекеше т‰рлері тµмендегіше септеледі.
Сан жақ ... I
2 ... ... жақ ... ... We
2 ... ... септігіндегі жіктеу есімдіктер бастауыштың және баяндауыш
құрамының атаулы бөлігінің қызметін атқарады. Бірінші жақ ... ... адам өзі ... ... ... ... жақ ... біреуге
көңіл аударғанда, яғни тыңдаушыны назар аударту үшін пайдаланылады. Үшінші
жақ ... ... ... отырған адамдарды (бірақ өзі ... ... ... белгілейді [7],
Жіктеу есімдігі атау септігінде сандық және жақтық ... ие. ... ... дәреже соншалықты дамыған жоқ және көбінесе she/her
немесе he/his етістіктерінің көмегімен айтылады. ... ... ... ... белгіленеді, яғни үшінші жақ есімдігі. Тек кейбір нақты
жағдайларда ғана жансыз ... she ... ... ... ... ... бір ... қатысты ғана айтылады, кейде айтушы
соншалықты жылылықпен ... ... жеке ... үшін ... I bought a new car. She is ... (Мен ... сатып алдым. Ол
ғажайып!) немесе I have been through a thousand storms and stories ... this ship. Jeez, she is strong! Мен бұл ... ... ... О, құдайым, ол неткен мықты !) Сондай-ақ бұл есімдіктерді ... ... ... ... ... үшін ғана ... басқа да кейбір есімдіктер үшін өзгешелік
бар. Мәселен, газеттік мәнерде мақала жазу үшін I есімдігін ... ... өз ... ... осы есімдікті пайдаланса бірде-бір
редактор бұл мақаланы баспаға жібермейді. Ең ... 1 ... ... ... ... бұл ... емес, бірақ аса қажет болса ... we ... ... We, I-ға ... қарапайым естіледі.
Мәселен: We are convinced that the Government has made a grave mistake ... this tax. (Осы ... ... отырып үкімет аса зор қателік жасап
отыр). Бұл жерде журналист we ... ... ... ... ... ... they ... жалпы мағынада адамдарды белгілейді, бірақ бұл
жерде нақты бір ... ... ... they жиі they say ... ... They say she is going to resign. (Ол ... ... айтып жүр).
Неre they use this for cars. (Бұл жерде мұны машина үшін пайдаланады).
You есімдігі жекеше және ... ... де ... ... ... 2
жақтағы thou (thee) есімдігі орыс тіліндегі ты (сен) сәйкес, ол баяғыда-ақ
қолданыстан ... ... өте ... ... жазылған тек поэзия мен прозада
ғана кездеседі. Қазіргі кезде әдеби ... да, ... ... да ... ... ... бұл ... қолданыстан мүлде шығып кетті деп
айту ... ... ... еді, кейде ағылшын тілінің диалектерінде
аталған есімдік сөйлеу ... ... ... thou ( you ... thee ( you ... септік). Ирландияда you жекеше есімдігінің түрі
жекеше түр мағынасына ғана ие (барыс ... ал ... түр үшін yous, ... ... ... болуы немесе жоқтығының да мән айырмалық функциясы бар. Мәселен:
George came into the room and turned off the light – ... ... ... сөндірді. Бұл Джордждың бірінен кейін бірі жасаған екі ... ... ... came in the room and he turned off the light – Бұл ... ... әрекет бірігіп отыр немесе екі байланысты әрекет бөлініп отыр (мәселен
оның келгені ... ... ... бірақ оның жарық сөндіргені туралы
шағым айтылып отыр) .
Контексіне байланысты осы екі ... ... ... ... George came into the room and turned off the light ... бөлмеге
кірді және (Джордж) жарықты сөндірді. George came in the room and he turned
off the light –Джордж бөлмеге кірді және ол ... ... ... сөндірді.
2.2. Тәуелдік есімдігі (Possessive pronouns).
Жекеше есімдікке тиістілікті білдіріп кімдікі? сауалына жауап беретін
тәуелдік есімдігіне ... ... ... ... екі түрі ... – сын есімді есімдік, екіншісі зат есімді есімдік болып қызмет
ететін ... ... ... ... |
|1 |Mу |Our |
|2 |Your |Your |
|3 ... |Their ... ... ... ... ... жататын зат есім алдында
тұрады. Зат есімнің анықтауышы бола ... осы зат ... ... ... жол ... My pencil is on the table ... ... үстінде. He gave me his address – Ол маған адресін берді.
Егерде зат ... ... ... да ... ... онда тәуелдік
есімдіктері олардың алдына қойылады: Where is my red pencil? – ... ... ... His elder brother lives in ... ... үлкен ағасы
Ленинградта тұрады.
Тәуелдік есімдігі артикль сияқты all мен both ... ... All my pencils are in that box – ... барлық қаламым анау
жәшікте. Both his brothers live here ... екі ... да ... тұрады.
Е.М.Гордон және басқала да ғалымдардың пікірі ... ... ... ... дене ... киім және ... ... тағы да
басқа заттарын белгілейтін зат ... ... ... ... Bob nodded at his wife as if he wanted to say “you see?”- ... ... ... ба?» ... басын изеді. He bit his lips, ... nothing. – Ол ... ... ернін тістеді[1].
Кейбір идиоматикалық фразаларда есімдіктің орнына белгілі артикль
қолданылады.
I have a cold in the head ... ... суық ... ... was shot through the heart – Оқ оның ... өте ... got red in the face – Оның беті ... кетті.
He took me by the hand – Ол менің ... ... | | ... Жақ ... |Көпше |
| 1 |Mine |Ours |
| 2 |Yours |Yours |
| 3 ... |Theirs ... ... ... есімдігі ілік септігінің «s» формантын
атау септігінде де, ... ... де қосу ... қалыптасады: we’s,
us’s (our); thoo’s, you’s (your), him’s, she’s, them’s (his, her, ... ... ... that’s орнына his, her, its пайдаланады: that wagged
that’s tail.
Г.А.Вейхман көркем әдебиетте тәуелдік есімдігінің түсіп қалатындығын
айтады: Shultz shook head ... ... ... [8].
Зат есімді есімдік
Тәуелдік есімдігі зат есім ретінде абсолюттік ... ... ... тәуелдік есімдігінің абсолюттік түрі зат есімді қайталамас үшін
пайдаланылады. Мәселен: his car was broken, so he took my car ... ... his car was broken, so he took mine деп ... ... ... ... түрде сирек пайдаланылады. Yours Sincerely
yours, Truly yours т.б. ... ... ... ... түрі
ретінде сөйлемнің соңында пайдаланылады.
Тәуелдік есімдігінің абсолюттік түрінің алдында жиірек «of» ... ... He is a friend of mine –Ол ... досым.
She didn’t know it was that neighbour of his.- Ол (қыз) оны ... ... ... ... жоқ. Осы ... ... ... зат есім ешқашан
қойылмайды, себебі олар зат есімнің қызметін өздері атқарады. Сөйлемде
олар ... ... және ... ... ... қызметін
атқарады: This is not my pencil, mine is blue – Бұл менің ... ... көк. My car is not working. Can I use yours? ... машинам жұмыс
істемейді. Сенікін алуға бола ма? That house is mine –Сол үй - менікі.
Тәуелдік есімдігінің абсолюттік түрі ... mine ... ... мен ирониялық баяндауларда, дауысты дыбыс ... h ... O mistress mine! – ... ... Dear mine! –Қымбаттым
(ирноиялық мәнер). With mine own hand. – Өзімнің осы қолыммен. Mine ... ... ... ... тілінің көптеген диалектілерінде
тәуелдік есімдігінің абсолюттік ... mine, thine, hisn, hern, ... theirn ... жалғау арқылы пайда болады. Сондай-ақ абсолюттік
тәуелдік есімдігінің екі жақты түрін пайдалану кездеседі: mine’s, ... ... ... ... ... ... б±л, осы, сол, анау, мынау, сонау, ана, єні, міне
деген сµздер ... Б±л ... ... ... ... ... ... ишараттарды білдіреді, ќай, ќайсы деген ... ... ... ... ... ... ... барлыѓыныњ
маѓыналары бірдей бір дєрежеде бола бермейді.
К. Н. Качалова мен басқалары екі сілтеу есімдігін көрсетеді: this ... Е. М. ... тағы да екі ... есімдігі туралы айтады: such и same
// ... мен that ... и that ... сан дәрежесіне ие:
This – бұл, мына these – бұл, ... ... анау those – ... ... ... сын есім есімдігі ретінде де, зат есім есімдігі ретінде
де пайдаланылады.
Сын есім түріндегі this мен that ... ... ... ... ... зат ... ... бола отырып, өзі
жататын зат есімнің алдындағы артикльді болдырмайды. Сілтеу ... зат ... ... басқа анықтауышы болса, онда сілтеу ... ... оның ... ... lives in that house –Ол сол үйде ... lives in that white house –Ол сол ақ үйде ... мен these ... сөйлеп отырғанға жақын заттарға сілтейді,
ал that мен those алыс тұрған затқа сілтейді: This pencil is mine – ... ... That pencil is yours – Сол ... ... Сountry ... ... ... тұрған немесе автор тұрған елге ... ... осы сөз ... ... газетінде кездессе, оны Англия деп
аударуға болады, ал Америка газетінде кездессе ... деп ... ... exports of coal from this country ... this year – ... ... ... көмір экспорты азайды. [9].
This уақытты сөйлеу сәтіне немесе уақыттың ағымдағы кезеңіне қатысты,
ал that ... ... ... кезеңге байланысты: I’m too busy
these days –Менің бұл ... ... бос емес ... ... ... ... used to smoke a lot those days – Ол сол ... ... көп ... шақ ... ... отыр). Бірақ, сондай-ақ this есімдігі жақын
арадағы келер шақ немесе өткенді де ... ... Lets get ... time, say this Sunday – ... ... ... жиналайықшы, айтар болсақ,
осы жексенбіде. Father had to go to Chicago this morning – Әкем ... ... ... ... this (these) that (those) ... сөйлемдегі эмоционалдық
сипат үшін пайдаланылады:
Will this dog ever stop barking? –Мынау ит қашан болса да ... қоя ... you really believe those ideas? ... шын ... бұл ... ... бе?
Мұндай жағдайларда сілтеу есімдігіне екпін қатты түседі.
That есімдігі деңгейдің жағдайы ретінде пайдаланылады:
I didn’t know he was that upset – Мен оны ... ... ... ... ... never gave me that much information –Ол маған ешқашан соншалықты ақпарат
берген емес.
Зат есім ... this мен that ... ... есім ... де, сын есім ... ... қолданылады, атап
айтсақ, this (these) жақын тұрған заттарға ... ... that ... алыс ... ... ... ... Көбіне that есімдігі it жекеше
есімдігінің орнына қолданылады: [10].
“Tell her that I miss her” “I’ll do that” – ... ... мен оны ... said she was the one who stole the money. Well, that’s wrong ... ол ... алды деп ... ғой. Бұл ... (those) ... сондай-ақ қайталауды болдырмас үшін зат
есімнің орнын алмастырушы қызметін ... ... ... ... ... ... ... фразасы ing түріндегі есімшеден немесе
тұтас сөйлемнен кейін тұрады:
These poems are not nearly as good as those you wrote last year ... ... ... ... ... ... entered by the door opposite to that opening into the garden – Мен ... ... ... ... есіктен кірдім.
This есімдігі сөйлемдерде есімдіктен кейін келетін ... ... ... ... ... ... белгілейді:
I’ll tell you this: Don’t go there! - ... ... ... – онда ... ... her every step and that annoyed her –Ол оның ... қадамын
бақылады, бұл болса оны қатты ашуландырды.
such мен same ... және same ... ... ... бар. ... ... ... анықтайды, не деңгейіне сілтейді, ал бұл кезде ... ... ... ... ... think Jack broke these cups. He does such things when angry – ... Бұл ... Джек сындырды. Ол ашуланғанда ылғи сөйтеді. I
think Jack broke these cups. He did the same thing last time he got angry ... ... бұл ... Джек ... Ол ... жолы ... ... істеген. Егерде such жекеше түрдегі зат есім алдында тұрса, онда
есімдіктен кейін белгісіздік ... ... never seen such a house before ... ... үйді ... ... Көбіне such мағынасы that немесе as ... ... ... I was in such a hurry that didn’t even have ... go for lunch ... ... ... ... түскі асымды да ішіп
үлгермедім; I’ve never seen such a handsome man as Jim’s father – ... да ... ... сияқты әдемі еркекті көрген емеспін.
such… as салыстырмалы түсінігі as… as: I’ve never seen such a handsome ... Jim’s father – I’ve never seen a man as handsome as Jim’s ... ... бірдей.
Such есімдігінен кейін as+инфинитив қоюға болады:
His carelessness is such as to make it unlikely that he will pass the ... ... ... ол бұл емтиханды ешқашан тапсыра алмас.
Атап өтуіміз керек, such ... ... ... do no such thing ... ондай ештеңе істемеймін.
He didn’t say any such thing –Ол ... ... ... ... such request is sure to be turned down – ... ... бұған ұқсас
өтініш орындалмайды. Some such story was told to me years ago ... ... ... жыл бұрын маған айтқан.
Кейде such есімдігі тұрақты ... бір ... ... ... export a lot of fruit, such as oranges, lemons, etc. ... апелсинь,
лимон т.б. сияқты көптеген жемістерді экспортқа шығарады.
The accused, such as he is, has kind nature and could never kill a ... for robbery – ... ... ... ол табиғатынан мейірімді және
ұрлық үшін ол адамды өлтіре алмас еді.
Same мағынасы көбіне as немесе that басталатын ... ... was wearing the same suit that he did last time – Оның ... ... ... ... ... She gave me the same adviсe as on ... – Ол ... ... ... күні ... ... тағы да ... идиоматикалық түсініктерде кездестіруге болады:
It’s all the same to me –Маған бәрі-бір.
“How’s he?” “Much the same” – «Ол ... ... ... ... есімдіктері (Interrogative pronouns)
С±рау есімдіктері мыналар: кім, не, неше, ќай, ќандай, ќанша, ќалай
т.б.
Аѓылшын тіліндегі сұрау есімдіктеріне who (whom), whose, what, which, ... much (how many) ... ... өзі ... ... бұл ... сөйлемдерінде қолданады. Осы есімдіктердің әрқайсысы сөйлемде әртүрлі
қызмет атқарады. who, whom , whose есімдіктері
who мен whom есімдіктері
who және whom ... ... ... айтылады. Who зат ... ... ... және сөйлемде бастауыш немесе баяндауыштың
атаулы бөлігінің қызметін атқарады: Who deleted the file from the ... ... сол ... кім ... Who is that man? – Бұл адам ... бастауыш болса, who кейін етістік орыс тіліндегі сияқты жекеше түрдегі
3 жақта болады: Who is there? – Мұнда кім ... ... ... ... ... онда ... түр мен ... бастауыш
көрсетілген зат есіммен немесе есімдікпен келістіріледі:
What are these things? – Бұл ... ... ... ... пен ... ... ... толықтауыш
(көмекші сөзбен бірлесіп) қызметін атқарады [12].
Whom орыс тілінде көмекші сөзді ... ... кім ... ... ... мәнерінде whom әдетте who есімдігіне сәйкес ... (whom) did you meet there? ... онда ... ... Who (whom) did
he talk to? –Ол кіммен сөйлесті?
Who бастауышын от who толықтауышынан сөздер қатары бойынша айыруға болады:
Who did you meet there? –? Сен онда ... ... met you there? – Сені онда кім ... ... did you see? – Сен ... ... saw you? – Сені кім ... есімдігіне жататын көмекші сөз әдетте етістіктен кейін қойылады,
ал толықтауыш болған жағдайда толықтауыштан ... ... ... ... ... who ... ауыстырылады [13].
Who (whom) did you show the letter to? – Сен бұл ... ... ... (whom) are you speaking of? – Сен кім ... ... ... есімдігі
Whose есімдігі біреуге немесе бір ... ... ... ... жататын зат есімнің алдында тұрады: Whose book is
this?
Whose сын есімдік есімдік ретінде пайдаланылады. ... ... ... не зат ... не ... ... ... алмастырады. Whose book
is this? This is her book (тәуелдік есімдігі-сын есім) This book is ... ... This is Jane’s book (зат ... ... зат ... есімдік ретінде де, сын есімдік есімдік ретінде де
пайдаланылады ... зат ... ... ... есімдік есімдік ретінде what что (не) мағынасымен ... ... ... ... және каков, какой (қандай) мағынасымен
бастауыш немесе баяндауыштың атаулы бөлігінің қызметі мағынасымен ... ... ... What ... ... ... отырып орыс
тіліндегі жанама септіктердегі что(не) ... ... ... has ... –Не болды?
What is the population of the USA? – АҚШ-тың халқы қанша?
What is this for? – Бұл не ... ... ... ... who есімдігі сияқты what кейін
етістік жекеше ... ... ... ... баяндауыштың атаулы бөлігіне
жатса, онда етістік жақ пен саны жағынан бастауышпен сәйкестендендіріледі:
What are these bricks for? – Бұл ... не үшін ... is it that you need? – ... не керек еді?
What сұрақтың мақсаты тұлғаның кәсібін ... ... ... қажет
болғанда қатысты айтылады.
Ср. Who is this man? – Бұл адам кім?
What is this man? – Бұл адам кім ... ... ... ... ... ... де пайдаланылады:
What about a cigarette? – Темекі керек пе?
What is he like? – Ол өзі ... about you? – Ал сен ... of it? – ... ... ... what? – Енді қайтейін?
He knows what’s what – Ол ненің не екенін біледі.
What сын есімді есімдік ретінде
What сын ... ... ... ... мағынасымен пайдаланылады.
What есімдігі зат есімнің алдында тұрады, ал ол болса осы зат ... ... ... ... ... did he ask? - Сен қандай ... ... ... kind of ... what sort of сөз ... ... түрін/ сұрпын анықтайды:
What sort of books does he like? – Оған қандай түрдегі кітаптар ұнайды?
What kind of questions did he ask? – Ол ... ... ... ... ... қандай, нендей мағыналы леп ... ... ... ... ... жекеше түрдегі зат ... ... ... ... a nice car! – ... жақсы машина!
What a good story that was! – Қандай жақсы әңгіме!
Сондай-ақ атап өту керек, who, what, which ... ever ... ... ... ... ... (who ever) told you that? – Мұндайды саған кім айтты?
Whatever for did you go there? – Сен онда не үшін ... ... ... ... ... тілінде идиоматикалық
мағынасы бар: “I saw a ghost here last nigh”. ... – «Мен бұл ... ... елес ... ... ... ... есімдігі
which есімдігі тұлғалардың немесе заттардың шектеулі санын таңдау
туралы айтқанда қайсысы, қандай, кім, не ... ... Which ... да, ... ... да қатысты айтылады. Which ... ... ... ретінде де сын есімдік есімдік ретінде де пайдаланылады.
Which сын есім ... ... ... ... ... ... артикльді болдырмайды.
Which chapter did you read? – Сен қандай тарауды оқыдың?
Which floor do you live on? – Сен ... ... ... есімдігінің who мен what есімдіктерінен айырмашылығы, ... сөз ... ... ... what, who пайдаланғанда ешқандай
шектеу жоқ:
Who took my book? – ... ... кім ... of you took my book? – ... ... ... кітабымды алдыңдар?
2.5. ¤здік есімдік (reflexive pronouns)
Ќазаќ тілінде µздік есімдікке жалѓыз ѓана “µз” сµзі ... ... ... ... µзіњ, µзіњіз , µзі , µзіміз, µздеріњіз т.б. ... жєне ... ... ... ... ¤здік есімдіктіњ тєуелдеулі
формада ќолданылуында мынай екі ... ... бар. ... ... ќабаттасып та, ќабасттаспай да ќолданылады. М±ныњ бер жаѓында
µздік есімдік тєуелдіктіњ ќай жаѓында т±рса, ... ... ... сол жаќта ќолданылады. Мысалы, µзім – мен µзім; µзіњ – сен µзіњ ... ... ... ... ... бастауыш болса, жаќ-жаѓынан жіктік
жалѓауды тікелей µзіне ... ... ... болатын µздік есімдік
тєуелдіктіњ ќай жаѓында т±рса баяндауыш та жіктіктіњ сол жаѓында ... µзім ... ... ... (жаќтаспайды).
Тєуелдеулі µздік есімдік тєуелдеулік зат есімше септеледі. Мысалы,
Атау ... ... - ... ... - ... ... - ... ... - ... ... ... ... - ... ... тіл білімінде өздік есімдік зат есімнен бұрын айтылғанда,
ілік жалғаулары түсіріліп қолданылып, үнемі анықтауыштық ... ... өз ... ... өз ... ... өз (өзіңіздің)
кітабыңыз, өз (өзінің) кітабы т.б. (6,219(.
Қазіргі ағылшын тіліндегі өздік есімдіктің ... ... ... ... ... ... yourself – сен ... өзің; himself – ол өзі, өзі; ... ол өзі, өзі, itself - ол ... ... біз ... ... – сіз ... ... themselves- олар өздері, өздерін. I saw
him there myself and talked to him – Мен оны өзім ... және ... Camilla told herself it was ... to feel nervous – ... ... уайымдаудың күлкілі екенін айтты.
2.6. Белгісіздік есімдігі (Indefinite ... ... some, any, no ... туындылары), none,
much, many, little, few, all, both, either, neither, each, every ... other, one ... ... [1, ... , many, little, few ... мен many ... сын есімді есімдік ретінде де, зат ... ... де ... мен many сын есімдік есімдік (көп) мағынасымен пайдаланылады. Much
сансыз зат есім ... ал many – ... зат есім ... ... don’t have much time right now – Қазір менің уақытым онша көп емес.
I’ve seen many fancy cars, but I’d never seen one like this! ... көп ... ... ... мұндайды көрген емеспін!
Much мен many зат есімдік есімдік much (көбі, көп бөлігі), many
(көбі)мағыналарымен ... Бұл ... much мен many ... ... көмекшісі қолданылады [17].
I had thrown away many of those books – Мен сол ... ... ... of what you say is true – ... ... отырғаныңның көбі шындық.
Much мен many негізінен сұрау және ... ... ... бекіту сөйлемдерінде оларды a lot (of), plenty (of), a great
deal (of), a good deal (of), lots, good many ... ... you seen much of the city yet? – Сен ... көп ... көрдің бе?
Are there many cars in the parking lot? – Тұрақта машина көп пе?
I learned a lot of new things there. - Мен онда көп жаңа ... got plenty of time today – ... ... ... ... ... He doesn’t read very much – (Ол көп оқымайды) ... де ... мен few ... мен few ... сын есімдік есімдік ретінде де, зат
есімдік есімдік ретінде де пайдаланылады.
Little мен few сын ... (аз) ... ... ... зат есім алдында, ал few санды зат есім ... ... has few friends – Оның ... аз. I have little time – ... ... мен many сияқты, little мен few ... ... ... ... сөйлемдерінде қолданылады. Олар бекіту сөйлемдеріндегі not many и not
much мағыналарына орын береді ... олар rather, very, too, so, as, ... ... ... haven’t got much time (=I have little time) – Менің уақытым аз.
Но: I have very little time – ... ... өте ... зат ... ... (аз, аз ... мағыналарымен пайдаланылады,
ал few есімдігі– аз ғана:
Little has been said about it – Бұл ... аз ... people were invited, but few came – Көп ... ... еді, ... азы ғана ... мен few белгісіздік артиклімен тіркесіп пайдаланылады. A
little –(көп емес), a few – (көп ... ... me a few candles – ... ... балауыз шам алшы.
Give me a little water, please – Аз ғана су беріңізші.
Little мен few ... ... ... ... ... (сол аз
ғана мөлшердегі), (сол бірнешеуі), (сол аз ғанасы) білдіреді..
The few, who agreed to take part in the ... will stay here ... time – ... қатысуға келіскен сол бірнеше аам аз ғана уақытқа
осы жерде ... ... the little milk that is still good – Әлі ... ... ғана сүтті пайдалан.
some, any, no, none есімдіктері
Some мен any есімдіктері
Some бекіту сөйлемдерінде пайдаланылады, any ... ... ... сұрақтарда және шартты сөйлемдерде қолданылады. Олар
сын есімдік есімдік ретінде де, зат есімдік есімдік ретінде де қолданылады:
Do you have any money? – ... ақша бар ... I have some. – Иә, ... ... ... ... some ... жалпы сұрақтар кезінде
қолданылады:
Have you met any of the new students yet? – Сен жаңа ... ... ... ба?
Have you met some of the new students yet? – Сен жаңа ... ... ... мен ... ... да бір, қандай болсын мағынасымен қолданылады:
А) Сын есім – есімдігі ретінде көпше ... зат есім ... ... asked me some ... – Ол маған бірнеше сұрақ қойды.
Do you have any candies left? – Сен де әлі кәмпиттер бар ... some ... да бір ... түрдегі зат есім алдында белгісіздік
артикльмен қатар пайдаланылады: I’ve read it in some book (=I’ve read it in
a book) ... мұны бір ... ... ... Зат ... есімдіктер ретінде көпше түрдегі зат есім орнына
келесі қойылады: I gave her some ... because she really needed some ... ... ... мен дәрі ... asked for some books, but she didn’t have any – Ол ... ... ... онда ... ... ... мен any ... санды, шамалы мағыналарымен пайдаланылады.
А) Сын есім есімдігі ретінде зат есім ... ... Осы ... ... орыс ... ... сөздер болып аударылады:
Can I have some water? – Су ... ... ?
Do you have any beer? – ... сыра бар ма?
Б) Зат есімнің орнына зат есімдік есімдік ретінде:
I ran out of ink. Do you have any? – ... сиям ... ... сия бар ... (any емес) арнайы сұрақтарда да, сондай-ақ бір нәрсе ұсынылған
немесе өтініш ... ... ... ... да ... didn’t you buy some cheese? ... неге ... сатып алмадың?
Would you like some coffee? – Кофе ішкіңіз келмей ме?
May I use some of your ink? – Маған ... ... ... ... сондай-ақ кейбірі мағынасында да көптік түрдегі зат ... сын ... ... ... де және көптік түрдегі зат ... ... ... де пайдаланылады: Some people never get to know all
the illnesses they have –Кейбір адамдар өз аурулары туралы ... ... Some men think she’s ugly, some think she’s ... ... ... ... оны ұсқынсыз деп санаса, басқалары ол өте әдемі деседі.
Some (кейбірі) белгілі бір тұлғаларға немесе заттарға қатысты болса,
онда some ... of ... сөзі ... Some of my friends ... heard of Duluth ... ... кейбірі Дулут туралы ешқашан
естіген емес [19].
Some есімдігін мағынасымен зат есімнің алдында пайдалауға ... of the sugar was mixed with flour – ... бір ... ... ... ... шамамен) мағынасында сан есім алдында
пайдаланылады: There were some twenty dogs in her ...... ... ... ит ... won some five million dollars – Ол 5 млн. доллар шамасында ұтып ... ... ... ... ағынасында жекеше түрдегі зат есім
алдында немесе ... зат есім ... ... ... ... ... Any of you can use the services of this library – Сендердің
қайсысың болмасын бұл кітапхананың қызметін пайдалана ... Any, ... the rules, will be fired! – ... ... ... ... мен any ... есімдіктері
Some есімдігі one, body мен thing тіркестеніп someone, somebody
(кто-то, кто-нибудь, біреу, әлдекім), anyone, anybody ... ... ... ... бірдеме,бір нәрсе), anything (что-нибудь,
бірдеме) сұрау есімдіктерін құрайды. Some мен any ... ... ... ... сияқты бекіту сөйлемдерінде пайдаланылады,
ал anyone, anybody, anything – теріс сөйлемдері мен ... ... ... ... ... anybody home? – Үйде ... бар ... is knocking at the door. – Әлдекім есік ... ... ... ... ... атқарса, онда етістік жекеше ... Somebody is giving out secret ... ... ... ... ... someone, something есімдіктері some есімдіктері сияқты бір
нәрсе ... ... ... өтініші айтылатын арнайы сөйлемдер мен
жалпы мәселелерде қолданылады:
Can somebody help you? –сізге ... ... ала ... anyone, ... есімдіктері any сияқты қайсысы ... ... ... ... ... де, ... сөйлемдерінде де
қолданылады:
Anybody can do that – Мұны әркім істей алады.
Anybody ... ... of ... сөз ... мен neither ... ... екі ... да немесе затқа да ... және ... ... ... бірі ... ... мағынасымен
пайдаланылады. Either сын есімдік есімдік ретінде де және зат ... ... де ... Сын ... ... ... ... жекеше
түрдегі сандық зат есім алдында қолданылады:
You may take either road – Сіз қай жолмен болсын бара аласыз.
You may have either car – Сен екі ... ... ... ала ... зат ... есімдік ретінде қолданылғанда одан кейін ... ... of you may go there – ... ... ... сонда бара
аласыңдар.
Either мағынасы көбіне or. Either… or ... да ... ... ... can tell this either to Ann or Alice – Сен мұны не ... не Элиске
айта аласың.
Either есімдігі either ... ... түрі ... ... of you can go ... ... болсын сонда бара аласыңдар.
Neither of you can go – ... ... да ... бара ... ... көбіне nor толықтырылады:
Neither you nor your friends will go to the party – Не сен, не ... ... ... бармайсыңдар [20].
other, each и every есімдіктері
other есімдігі
other (басқасы, ... ... сын ... ... ретінде де,
зат есімдік есімдік ретінде де қолданылады.
Сын есімді есімдік ретінде other жекеше түрдегі де, ... ... ... есім ... ... Other ... ... немесе белгісіздік
артиклі тұруы мүмкін. Бұл есімдік сондай-ақ артиклсізде болуы мүмкін.
Егерде оның ... ... ... ... онда ол:– another бірге
жазылады:
He’s on the other side of the road – Ол ... ... ... me another sheet of paper – ... ... парақ қағаз берші.
He has other intentions – Оның ойы басқаша.
Зат есімді ... ... ... ... зат ... ... ... ал белгілі артиклі бар зат есімнің орнына the ... The others didn’t come – ... ... I ate all ... Will you give me another? – Мен ... жеп ... Маған басқасын
бересің бе?
Each мен every есімдіктері
Each (әрқайсысы) есімдігі ... ... ... шектеулі
санына қатысты айтылады. Each сын есімдік есімдік ретінде де, зат есімдік
есімдік ... де ... ... есім ... ... each ... түрдегі сандық зат есім алдында
қолданылады: There are new houses on each side of the road. – ... ... жаңа ... бар. Each student in the group has to hand in an ... – Топтың барлық студенттері ертең шығарма тапсырулары керек.
Each зат ... ... ... ... онда одан ... of ... сөзі ... of you has to read this book – ... ... бұл ... керек.
Every (әркім, кім көрінген) есімдігі each ... ... ... ... сандары туралы сөз болмағанда ғана пайдаланылады.
Every тек сын есімдік есімдік ретінде жекеше түрдегі санды зат есім алдында
пайдаланылады:
Not every person in the USA knows English ... ... ... ... біле бермейді.
I see him every day – Мен оны күн ... ... мен every ... ... ... ... беру үшін ... and every of us has to be proud of our motherland – ... ... ... ... тұтуымыз керек.
Every есімдігі body, one, thing тіркесіп everybody, everyone
(әрқайсысы, ... ... ... ... ... құрайды. Бұл
есімдіктер зат есімдік есімдік ретінде пайдаланылады:
Everything is fine –Барлығы тамаша. Everybody is here –Барлығы осында.
One есімдігі
One ... зат ... ... ретінде пайдаланылады. One ... ... ... ... ... келетін сөйлемдердегі белгісіз
тұлғаны белгілеу үшін пайдаланылады. Бұл ... one ... ... ... can never be sure what happens next – ... ... не ... алдын
ала білуге болмайды.
One never values happiness until it is gone –Бақыт ... ... ... ... [22].
Көбіне жиі one есімдігі must, should ought, can, may етістіктіремімен
пайдаланады:
One can do whatever he wants here – Бұл ... не ... ... ... ... ... ... зат есімді қайталамас үшін пайдаланады, онда ... ... ... белгілі артикльмен қайталаған дұрыс
мұндай ... one ... ... ... ... book is more ... than the one I read last time – Менің ... ... ... ... бұл кітап қызығырақ.
One қайталауды болдырмас үшін алдында аталып өткен санды зат есімді
алмастыру үшін сын ... ... ... don’t like the red hat. Give me the blue one – ... қызыл телпек
ұнамайды. Маған көгін беріңізші.
These are sweet pickles. Can I have a can of dill ones? – Бұл ... ... ... ... бір банка алуыма бола ма?.
One алдында аталып өткен зат есімді ... үшін this, that, ... the other ... ... ... these, those
есімдіктерінен кейін one пайдаланылмайды. Бірақ қазірігі ... ... бұл ... жиі ... chair is for you. I’ll take that one – Мен ананы аламын.
These lamps are better than those (ones) – Бұл ... ... ... ... ... (negative pronouns)
No есімдігі сын есімдік есімдік ретінде жекеше және ... ... ... ... ... No ... not… a мен ... мағынасы бар
(көпше түрдегі санды зат есім мен сансыз зат есім ... ... no ... ... ... болады:
I have no place to go – Менің баратын ... ... no water in the pot – ... су жоқ.
Бастауыш рөліндегі зат есімнің алдына әдетте no ( not… a немесе ... ... ... Ол орыс ... ... емес, ешқайсысы
болып аударылады:
No information has been received from him –Одан ешқандай хабар ... ... student has ... for the fall semester yet. – ... ... ... әлі тіркелген жоқ.
No зат есімдік есімдік ретінде қолданылады. Оның орнына none
есімдігі ... өз ... none ... сын есімдік есімдік
ретінде қолданылмайды:
How many pictures have you taken here? None. – Сіз ... неше ... ... есімдігі body, one, thing тіркесіп nobody, no one ... ... ... олар зат ... ... ... Бұл ... етістікпен бекіту түрінде қолданылады, себебі
ағылшын тілінде тек бір ғана теріске шығару ... Nobody, no ... ... not anybody, anyone, а nothing – not anything ... saw nobody there. – Біз онда ... көргеніміз жоқ.
There was nobody in the room – Бөлмеде ешкім болған жоқ.
He said nothing about it – Ол бұл ... ... ... ... no one, nothing ... ... қолданылғанда етістік
жекеше түрге қойылады:
Nobody is asking you to go away – ... ... кет деп ... ... is on the table – Үстелдің үстінде ештеңе жоқ.
No ... where ... ... емес) үстеуін құрайды.
2.8. Жалғаулық есімдіктері (Relative pronouns)
Жалғаулық ... ... ... ќай, ... т.б. ... ... ... who (whom), whose, what, ... өзі ... ... бұл есімдіктерді сұрау ... Осы ... ... ... ... ... ... whom , whose есімдіктері [23].
Табыс септіктегі жекеше есімдік
Бұл есімдіктер ... тура ... ... ... ... табыс септігінде (кімді? не? сауалына жауап беретін) есімдікке
сәйкес немесе септіксіз тура толықтауыш ... орыс ... ... (кімге?) сәйкес қызметін атқарады. Мәселен:
He saw me in the street – Ол мені ... ... met them at the station – Мен ... ... ... showed her the picture – Ол оған ... ... септіктегі to көмекші сөзімен есімдіктің үндесуі септік жалғаулы
жанама толықтауыш болады және орыс ... ... ... ... ... He showed the picture to her and not to me – Ол ... ... оған көрсетті.
Вy және with көмекші сөздері бар ... ... ... ... жалғаулы жанама толықтауыш болады. Және көмектес септіктегі (кіммен?
немен?) жанама толықтауыш болады [23].
The article was ... by her and not by them – ... ... ол қыз ... This pen is bad. I can’t write with it ... ... Мен ... жаза алмаймын.
Орыс тіліндегі жанама септіктегі келесі көмекші сөздері бар есімдікке
сәйкес келеді:
This letter is for you – Бұл хат ... have read about it – Мен бұл ... ... quite agree with him – Мен ... ... ... Бірақ атау
септігіндегі жеке есімдіктермен барыс септіктегі есімдіктер ... ... ... ... күні екі ... ... ... жағдайлар жиі кездеседі. Әсіресе мұны ағылшын тілінің ... ... ... ... ... атау ... ығыстыру үрдісі жүріп жатыр. Қазіргі ағылшын тілінде It is I
кітаптық мәнер береді, ал It is me - ... ... ... Атау ... ... жекеше есімдіктің барыс септігін пайдалану
арқылы айтылады. Сөйлеу стилистикасының who орнына that қатысты ... ... ... ... мәнерде осыны болдырмау үшін
өзге сөздердің қатары бар ... ... ... пайдаланады.
Мәселен: I was the one/the person who told the police» [2, ... алып ... атау ... ... ... ... ... мәнерінде жиі кездеседі. Мәселен: It is a wonderful moment for my
husband and I. Мұндай ... ... ... ... екі ... ... ... Мәселен: Some people ought to be below she and Claud
(OC.); The gum chewing woman got up and passed in front of her and ... [2, ... ... ... ... ... да ... есімдік сөйлемдегі бастауыштың қызметін атқарады. Мәселен: Her
is a real fool, (ол нағыз ақымақ) сөйлемі грамматикалық жағыннан ... ... ... ... кейбір ағылшын тілінде бұл дұрыс ... ... ... ... ... өзара орын алмасушылық
атау және барыс септігіндегі жекеше есімдік ғана ... ... ... да ... саналады. Мәселен, Камберленде және солтүстік-шығыс
Ланкаширде көпше түрдегі үшінші жақтағы ... ... their ... them ... ... ... пайдаланады:
All their cam again ( All of them came again – Олар тағы да ... ... ... ... да жаңа ережелер бар. Мәселен, жекеше
есімдік ... ... ... ... ... ... «жақындық ережесі» сақталады, яғни ... ... ... түрі мен ... ... Мәселен: Who is going there? You
and I am; Neither of us try to break it; You are the one that knows ... ... ... ... есімдігі сын есімдік есімдік ретінде де зат есімдік есімдік
ретінде де ... сын ... ... ретінде (барлығы) мағынасымен көпше түрдегі
санды зат есім ... және ... ... ... ... ... пайдаланылады. The артиклі, тәуелдеу және сілтеу ... ... ... the students have passed their exams – Барлық ... ... ... spends all his free time in the reading-room – Ол өзінің ... ... ... ... ... ... де, ... зат есім деп анықтауға болады. Артиклді
пайдалану туралы мәселе all болуы немесе болмауына байланысты ... flowers are ...... гүлдер әдемі.
All the necessary documents were ...... ... ... зат ... ... ретінде (барлығы, бүкілі) мағынасымен
пайдаланылады:
All said the same l said the same (екеуі біреу)
I know all – Мен ... ... I know all ... I know ... ... all ... we, you, they есімдіктерімен ... ... ... all ... ... алдында тұрады, of
көмекшесімен қосылады:
We all went there – Біз ... ... ... All of us were there ... ... ... ағылшын тілінде all орнына көбіне everybody, everyone,
everything есімдіктері пайдаланылады:
I know all here ( I know everyone here – Мен ... ... ... either, neither ... ... (екеуі де) есімдігі пайдаланылады:
А) сын есімдік есімдік ретінде. Анықталатын зат есімді артиклсізде, сондай-
ақ both қоятын the қоятын ... де ... ... ... ... есімдіктері both кейін қойылады: Both (the) brothers live in ... ... ... де ... ... my daughters are married – Екі қызы да күйеуге шыққан.
Б) Зат есмідік есімдік ретінде. ... we, you, they ... ... ... жағдайда all басқа есімдіктердің ... ... of ... ... ... қосылады. Атау септігіндегі
жекеше есімдіктің орнына объектілік септіктегі жекеше есімдік қолданылады:
We both knew where he lived – Біз ... оның ... ... of them left the room – Олардың екеуі де бөлмеден шығып кетті.
Егерде баяндауыш күрделі етістік түрінде ... ... ... ... ... онда both ... немесе модальдық
етістіктен кейін қойылады:
They have both gone to America – Олардың екеуі де ... ... must both go there – Біз ... сонда баруымыз керек.
Both сөйлемнің бастауышы болса, онда ... ... ... ... go the same school – Олар ... де бір ... барып жүр.
Жоққа шығару сөйлемдерінде both орнына neither қолданылады:
Neither of the two sisters is married yet – ... ... ... әлі ... ... ... Тарау
Ағылшын тіліндегі орын алмастырушы сөздер
3.1. Зат есімдегі орын алмастырушы сөздер
Орын алмастырушы сөздер – бұл ... ... ... ... ... үшін ... ... алмастырылатын сөздер. Орын
алмастыратын сөздер мен есімдіктер арасында нақты шек қою өте қиын, себібі,
есімдіктер көбіне орын ... ... ... ... етеді. Бірақ
барлық есімдіктер орын алмастыратын сөздер ретінде қызмет ете бермейді. Тек
зат ... ... ғана орын ... ... бола ... ... атау ... жекеше есімдік, сілтеу есімдігі мен сұрау
есімдіктері ... “I didn’t by it (the ... for ...... ... ... ... сатып алған жоқпын.»
“Tear the pages!”said Annie. “Why on the world you want me to do ... ... деді ... ... неге ... ... жыртқанымды
қалайсың?» I don’t like this picture. That one is more beautiful. – Маған
бұл ... ... Анау ... [37, 134]. Who said life is easy? ... сүру оңай деп кім ... Сұрау есімдіктері сөйлемде айтушыға белгісіз
зат есімдерді ауыстырады.
«Есімдік» және «орын алмастырушы сөз» түсініктерін айыра ... деп, ... не зат ... не сын есім ... ... ... ... атап өту керек. Мәселен, сөйлемде зат есім рөлін атқаратын
who сөзі бұл есімдік, ал ... ... ... ... how ... ... Орын ... сөзде мұндай қатаң шек жоқ. «Орын
алмастырушы сөз» түсінігінің мәні «есімдік» түсінігіне қарағанда кең. ... сөз ... зат ... ... ... ... те, сын ... тіпті орын алмастырушы фразалар да бола алады.
Зат есім: Trying to have an idea wasn’t the same thing as getting ... ... қол ... ... оны ... ... болған жоқ [37, 131].
Take all this stuff out of my ... – Бұл ... ... ... ... would know the real stuff when he found it ... оны таппаса, ол
нағыз идеяны білер еді [37, 125].
Етістік: - I’ll wait for you outside. – Мен сені ... ... ... that, please. – Иә, мені ... ... still wish you were free-” “Do you?” – «Мен әлі де ... ... болғаныңды қалаймын» [37, 146]. I said I was going to Jamaica
and my sister was like “Yeah, that’s a great idea you have. You need ... a rest” – «Мен ... ... ... ... жатырмын деп айттым, ал
менің қарындасым «Дұрыс, тамаша идея. Саған демалу керек» деп ... ... ... ... ... ... орын ... сөздерге
қарағанда есімдіктерге көп көңіл ... ... ... ... ... бірі ... ... бірге күнделікті сөйлеу кезінде біз
есімдіктермен қатар орын алмастырушы сөздерді де пайдаланамыз. ... ... ... ... тілінде де ғалымдар есімдіктерді ... ... ... анықтады. Бірақ орын алмастырушы сөздер туралы бұлай
айту мүмкін емес. ... ... ... орын ... ... шығу мүмкін емес. Сондай-ақ бұл сөйлемдердің қолдану шегін ... шығу ... ... ... thing ... орын ... ... тілінде ненің болсын орнын алмастыра алады: бұл сөзді жансыз ... да ... ... да, ... ... де ... ... қарпайым тілде thing сөзі алдын ала ... ... ... ... ... Jessie met Mat the other day. As you know ... her about a month ago, and that day he started shouting at ... she is dating Mickey now. That thing made Jassie’s mother totally
mad. –Это очень сильно разозлило маму ... ... ... Метаны көрді.
Сен өзің білетіндей, ол оны бір ай бұрын тастап кеткен еді ғой, ал сол ... ... ... ... үшін ... ... Бұл ... анасын
қатты ашуландырды [38, 139].
Кейбір ғалымдар орын алмастыратын ... екі ... ... ... ... ... ... өткен сол немесе алдындағы
сөйлемдегі сөздердің орнына қолданылатын қызметтік сөздер кездеседі. ... ... ... баяндауыш етістік үшін де арналған орын алмастырушы
сөздер болады. Мұндай орын алмастырушы сөздері бар сөйлемдерді ... ... ... ... ... деп ... [3, Интернет]. Беркнер
С. С. мен Пеньков Б. В: ... деп кең ... stuff, thing, ... мен shit ... ... Алмастырушы сөздер туралы сөйлеу
мәнерінде жиі кездеседі. ... ... ... де кездеседі.
Көбіне олар this thing, stuff like that ... ... ... олар ... ... сондай-ақ мұғалімдер
арасында да кездеседі. Мұндай сөздер мен сөз тіркестері бір текті санамалау
қатарының жалпы мүшесін ... үшін де ... ... things ... stuff like that, shit like that. Олар орын ... сөздер,
олардың мәнін контексте ғана түсінуге болады», Or something, or ... ... ... ... ... в этом ... «бір нәрсе», «немесе
осы сияқты бір ... ... сөз ... де көптеп кездестіруге
болады. Не could tell her I'd gone home or something [4, Интернет].
«Мектеп тілінде ... ... ... ... үшін this, ‘этот
самый’, these, those, ‘эти ... «тап ... «тап ... ... жиі ... байқалады. Мұндай бірліктер шынайы жжағдайдағы
қандай да болсын референтпен сөйлеу ... ... ... ... ... жалпы тәжірибеден белгілі белгілі сөйлеушімен), сондай-
ақ синтаксистік құрылымдағы ... ... ету ... ... ... One of those guys that wear those suits; he had ... broad ... түсінік оқушылар тілі үшін де, сондай-ақ жалпы ... де ... ... ... ... ... ... оқушыларды атау үшін
көптеген эвфемизмдер кездеседі: Under-achievers, non-academic-minded, slow,
disadvantaged, sub-paced, non-college-oriented, ... ... ... ... – so far, I've counted more than ... ... for ‘dumb kids’! [15, Интернет].
Атап өткеніміздей, есімдіктер мен орын алмастырушы сөздер арасын нақты
бөлу қиын. ... ... орын ... сөздер болып табылады.
Бірақ, атап өтуіміз керек, орын алмастырушы сөздер болып сын ... ... тек зат есім ... ... ... ... өз еңбегінде қарастырды. Бірақ, ол есімдіктерден басқалар да
орын алмастырушы сөздер бола алатынын ... ... ... (жіктеу)
есімдіктер орын алмастырушы сөздер бола ... ... олар ... ... Бірақ, you, they и it есімдіктері кеңінен тараған.
You мен they есімдіктері
You мен they ... ... ... ... ... ... ... жағдайда олар жекеше емес, белгісіздік есімдік болып
саналады.
You ... ... ... ... үшін ... яғни сөйлеп
отырған өзіне қаратып отырған тұлғаны ғана ... ... ... болсын
басқасын да белгілейді. Мұндай ... you ... one ... ... ... Аударма кезінде түсіп қалады.
She picked the machine with an ease and put it away, and you have to ... strong to do that. – Ол ... ... ... ... ... жерге
қойды, ал ол үшін өте күшті болуы ... еді [ 37, 50]. You have to be ... to believe that! – ... сену үшін ақымақ болу керек [37, 25]. ... enter the this building without entering the code number – ... код ... кіру ... емес [35, 200]. Егерде ... ... one ... ... ... өзгермейді. She picked the
machine with an ease and put it away, and one has to be very strong to ... has to be a fool to believe that! One can’t enter the ... without entering the code number. They ... ... ... тұлға белгісіз болса немесе сөйлеп отырған адам белгісіз ... ... ... ... ... ... you ... мен they
есімдігі аударма кезінде түсіп қалады. They say there are ghosts in ... – Бұл ... елес бар ... [3, ... change ... every day in this hotel, unlike that other one – Ана ... үйден
айырмашылығы, бұл қонақ үйде төсек жабдығын күнде ауыстырады.[35, 145] They
call New York the Big Apple – Нью ... ... Алма деп ... ... don’t take you all the way to Denver if you’re ... ... сен ... болсаң, онда сені Денверге дейін апармас еді [37, 99].
It есімдігін қолдану
It ... ... ... ... ... ... ... Бірақ олар кейде бөтен адамның тұлғасын анықтау
үшінде пайдаланылады. When I came closer to the pool, I realized that ... Pete. - Мен ... ... келгенде оның Пит екенін ... There was a knock at the door. I thought it was the postman. – ... Мен бұл ... екен деп ... қалдым.[18, 143]. It сондай-ақ
алдындағы сөздер, сөйлемдер тобын, ... ... ... ... ... ... ... тобы:: He tried to break the lock. It
(breaking the lock) was not easy. – Ол ... ... ... Бұл ... [37, 124]. I think you want to stay alive even if it ... does hurt – ... ... ауыр болса да, сенің өмір сүргің келеді
деп ойлаймын. [ 37, 70]. Staying there wasn’t safe, but it (staying ... the only thing he could do – Онда қалу ... емес еді, ... оның
қолынан келгені осы еді. [37, 72]. The music had stopped. He didn’t ... (that the music had ... ... ... ... Ол оны сезбеді.
[3, Интернет]. Had she foreseen the possibility that he might get out ... room? He doubted it (that she had foreseen the ... that ... get out of the room). – ... ол оның бөлмеден шыға алу мүмкіндігін
алдын ала ... Оған ол ... 98]. She was older than he ... 20 years and he knew it (that she was older than he for about ... – Оның ... 20 шақты жас үлкен екенін ол білген еді 18, ... He knew that his father was dying but he didn’t want to talk ... about it (that his father was dying) – Ол ... ... ... ... ол ... ешкіммен сөйлескісі келмеді [4, Интернет].By
the then his legs were fully awake, and it (that he was able to ... wasn’t until she had come and given him another dose of ... that he was able to fall asleep [22, 139]. He had guessed ... she was a nurse, so it (that she was a nurse) wasn’t a big ... him when she said it (that she was a nurse). [37, 120]. ... ... her, then shook his head. He waited a moment and then decided ... say what he might have been going to say. He swallowed y before ... and when he did, he returned to the ... ... He ... him do it all without any ... [3, ... It ... ауа-
райы жағдайы, уақыт, қашықтық және өлшемнің барлық түрі туралы ... ... ... ... It is snowing. – Қар ... тұр. It is ...... сағат 5. It is very cold in the room. – ... өте ... is six miles to the nearest hospital from here. – ... ... осы ... 6 ... It ... сондай-ақ баяндауыш инфинитифті
фразамен анықталған сөйлемдерде, ing-фразасымен ... ... ... ... ... is stupid to act like that ... бұлай ұстау ақымақтық. It won’t be easy finding our way home. – ... ... бару ... түспес. It was a surprise that he was going to ... – Оның ... ... ... ... ... инфинитифті фразамен немесе предикациямен анықталатын
кейінгі зат есімге немесе сын есімге ... ... де ... . ... I found it difficult to explain to him what had happened.
– Оған не болғанын түсіндіру ... ... ... [3, Интернет]. He thought
it no use to go over the subject again. - Ол бұл ... тағы да ... деп ... [3, ... He thought it odd that they had left ... to him.- Ол ... өзіне ешқандай хабар қалдырмағаны ... ... [3, ... ... it есімдігі эмфатикалық құрылым деп
аталатын ... ... ... да бір ... немесе тұтас фразаға
логикалық екпін беру үшін қызмет етеді:It was my question that made ... ... ... ... оны ... It was on the terrace that ... them to lay the table – Ол ... ... ... ... It wasn’t me who killed her! – Оны мен ... 111]. Соңында it есімдігі өте аз лексикалық мағынасы бар
әртүрлі идиоматикалық ... Stop it – ... that you’re ... it home ... ... ... ... бара бер.
Көбіне сілтеу есімдіктері қайталауды болдырмас үшін ... сөз ... ... М.Г.Рубцова өз кітабында былай деп жазды:
That, those – оң ... бар зат ... ... ... ... ... that мен those ... не көмекші сөз (көбіне оf), ... ... ... II), ... сын есім ... ... ... those сілтеу есімдіктері болғандағыдай емес, зат есім қолданылмайды ... point of view is that of a ... rather than a ... пікір физиктің емес, математиктің пікірі болып табылады. ... These devices are more reliable than those designed in ... Бұл ... ... ... ... ... қарағанда
сенімдірек [3, Интернет]. Her smile became a glow. Incredibly a blush rose
in her cheeks. That’s what it looks like, if you build a furnace inside ... of one of those idols in the H. Rider Haggard Stories. – Оның ... ... Оның беті ... ... ... ... “Хаггард”
әңгімесіндегі идолдардың аузында пеш салса, онда ол тап ... ... еді. [37, 66] ... make sure you get all the books. They are a
little dogeared, but that’s a sign a bok has been well read and ... it?” ... ... бұл ... ... алуыңа жағдай жасаймын».
«Олардың парақтарының шеттері бүктелген, бірақ бұл кітапты оқығанның, ... ... ... емес пе?» [37, 69] That ... ... ... егерде that жекеше түрдегі зат есім алдында ...... ... ... есімдігі; That car is an old one, but it is well ... ... ... ескілеу, бірақ жақсы күтілген [37,77].
2) егерде that зат есімнен кейін тұрса который (қай); белгілі ... ... Remember that guy that hit Liz? Well, he’s the Mayor ... Он ... Мэр! Лизді ұрған жігіт есіңде ме? Енді ол Мэр![3, Интернет]; 3)
егерде that сөйлемнің басында тұрса, онда то, что – ... не; ... ... That he lives in her house ... mean that he has ... whatever she says! – Оның сол үйде ... оның айтқанының барлығын
істеуді білдірмейді [37, 298]. 4) Егерде that баяндауыштан ... ... ... не; ... ... сөйлем енгізеді; He supposed that he had pretty well
known what all this was about… - Ол ... бәрі нені ... ол ... ... [37, 44]. 5) орын ... сөз ... ... өткен зат
есіммен аударылады, одан кейін көмекші сөз ... ... ... than lying here ... I don’t think you belive that (that ... better than lying ... old buddy. – Бұл жатып алып
уайымдағаннан жақсы…Қария, сен ... ... деп ... [37, 87].
Сілтеу есімдіктері жеке сөздерді, түсініктерді, сөйлемдерді, тіпті
контекстерді де ... ... “You can take any of the ... I will take this (jacket)” –«Сіз бұл күртелердің қайсысын болсын
ала аласыз» ... мен ... ... ... [37, 187]. “Be ... the gun! Give me that (the gun)!” – ... сақтан! Оны маған берші!»
[35, 147].
“I need another type of paper,” he said. “Different from this (type)? This
(type) is the most ... Этот ... ... ... ... ... ... деді ол. «Бұл сұрыптан айрықша ма? Бұл сұрып ең қымбат!»
[37, 77]. Фраза: “Well,honestly! I knew writers were supposed to have ... but I guess I didn’t ... that (having big egos) ... too!” –«Шынында да, мен жазушылардың ... ... ... ... білген жоқпын, бірақ бұның ізгілік емес екенін мен
түсінген жоқпын!» [37, ... are a little ... but that (being ... a sign a book ... well read and loved, isn’t it?” – «Олардың парақтарының шеттері
бүктелген, ... бұл ... ... оны ... ... ... ... [37, 69].
And you might as well stop that (getting mad)! Getting mad won’t change ... ... ... Бұл ... ... 78].
Сөйлем:: “Did I say I wasn’t going to start?” “No… No, but-” ... ... didn’t say I wasn’t going to start) ... – «Мен ... ... деп айттым емес пе?» «жоқ, жоқ, бірақ...» «Дұрыс!» [37, ... died, and he could never live with this (that she died). – Ол ... олда өмір сүре ... [4, ... Атап өту ... кейде this
(these) орын ... сөзі ... ... ... .
Gas molecules move faster than liquid molecules. They are ... than these. ... ... ... ... ... ... Олар соңғыларына қарағанда көтеріңкі көңіл ... ... көп ... ... мағынасында the latter сөзі
қолданылады, ал (бірінші) – the former ... ... such ... ... ... де ... ... орын алмастырушы сөз ретінде
same есімдігі ғана пайдаланылады. Same зат есім ... ... ... ... сын есім ... ... орын алмастырушы сөзі бола алады. Бұған
қарамастан ағылшын ... same зат есім ... де бола ... орыс ... есім ... аударылады. “What kind of juice did you take?” ... take the same ... – «Сіз ... ... ... «апельсиндікі»
«Мен де сондай аламын» [4, Интернет].The latter мен the former ... ... ... ... орын ... ... арасында the
former и the latter сөздері жиі кездеседі. Бұл орын алмастырушы сөздердің
(алғашқы ... ... ... ... өткендердің) мағыналары бар.
Олар қайталауды болдырмас үшін ... John told Jerry the ... The latter took a deep breath of relief. – Джон ... ... ... ... Соңғысы жеңілденгендей күрсінді [37, 189]. Орыс
тілінде the former мен the latter ... ... ... ... ... орыс ... ауыстырылған сөздер қайталанады. Мәселен: The latter
procedure is much more ... than the former one. ... ... ішінде) алғашқысына қарағанда күрделірек. We have Dr. Arthur
and Walker's opinion on this question, the former being a ... ... a ... ... and the latter director of a large plant. - ... ... докторлар Артур мен Волкердің пікірлері белгілі, ... ... ... ... ғылыми қызметкер болса, ал ... ... ... ... ... [3, ... former, the latter орын алмастырушы сөздері әдетте екі зат
есімнің орнына қосарланып қолданылады. ... ... ... ... ... ... заттардың, құбылыстардың алғашқысы немесе соңғысы (екуінің
бірі міндетті емес) қызықтырса, бір-бірінен ... те ... ... this paper, we shall take the former ... This latter ... ... more difficult to represent. - Бұл мақалада біз ... ... Бұл ... ... ... ... [3, ... Етістіктердің орын алмастырушы сөздері
Етістіктердің орын алмастырушы сөздері арасында ... ... мен ... ... ... ... ... жай
түрлерін (яғни, бір сөзден тұратын) пайдаланғанда ... ... ... ... ... ... түрлерін қолданғанда
қайталаған кезде негізгі етістік түсіп қалып, көмекші етістік қалады: If
you study as well as you did this year... - Сіз биыл да ... ... ... біз “учиться” «оқу» етістігін қайталай алмаыз
және түсіріп тастаймыз. Ағылшынша ... ...... қоя ... She knows this rule and so do I. - Ол бұл ... мен де ... They passed the ... and so did I. - Ол ... ... ... мен де ... ... ... ... басқа да сөздер болады. Мұндай сөздер ... ... ... ... ... ... ... тілінде to say сөзі to be like
мағынасымен алмастырылады: I said ... if I ... in my right ... think you’re trying to hit on me” and he was like “and you’d be ... ... ... мен ... ... сені ... ... жүгіріп
жүр деп ойлаған болар едім» дедім, ал ол болса, «Сен шындықты ... ... [38, 76]. ... ... ... алмастырушылар.Көбіне
модальдық етістіктерді басқа баламалармен алмастырады. Ол ... ... көбі ... ... ... шақтың түрлерін құра алмағандықтан
болады. М.Г.Рубцова былай деп ... ... ... инфинитивтің
қорытынды түрлері болмайды, яғни күрделі түрлерді құра алмайды (мәселен
келер ... ... ... және ... ... ... Сондықтан
мұндай түрлерді құру үшін инфинитиві бар және қандай болсын түрді, уақытты,
райды құра алатын баламалар қызмет етеді.Модальдық етістіктерді ... ... can и may ... ... ... ... көрсетеді: can - to be able (able - ... ... -
to be allowed (to allow - ... (рұқсат етті). Модальды етістіктердің
орнын алмастырушылардан кейін әрқашан to демеулік шылауы бар ... ... ... [3, ... ... We shall be able ... the program. He was allowed to perform the ... Мы сможем
исправить эту программу. Біз бұл ... ... ... Оған ... жасауға рұқсат етті. Немесе: Ол бұл операцияны жасай алды.Must
модальдық етістігінің екі ... бар: to be ... ... ... have. These problems were to be ... ... Such a search will
have to be undertaken. Unfortunately, some things just have to be ... rote. Бұл ... ... қарастырылуы қажет еді Мұндай ізденіс жүргізу
керек. Өкінішке орай, кейбір нәрселерді жаттап алуға тура ... ... ... мен оның to have мен to be ... ... ... ... бірақ олар мағынасында әртүрлі болады, сондықтан
көп жағдайда аударма кезінде ... ... ... ... мағынасын
беретін баламаларды қолданған дұрыс. Ср: I must go to the conference. ... go to the ... I have to go to the ... «Мен ... ... бұл ... ... тиістімін. Мен бұл ... ... ... бұл конференцияға бару керек (жоспар ... ... Мен бұл ... ... ... ... қалған Н орнына
баруға тиістімін)» [3, Интернет]. «Модальдық етістік пен ... ... ... екі ... де аударады, кейде оның ... ... ... ... ... [3, ... Мәселен: We must
be able to predict the properties of a ... may have to take ... into ... may also need to be preceded by research ... Біз ... (барлық) қасиеттерін айта алуға тиістіміз.
Пайдалану (тәжірибелік) үшін модельдеу ... ... ... ... [3, ... ... етістіктер мен жалғаулық етістіктер
мағыналық етістіктердің орнын алмастырушы ретінде барлық көмекші ... ... ... ... ... ... ... алмастыра
алады. Қайталанған кезде мағыналық етістік түсіп қалып, ... ... ... ғана ... ... мағыналық етістіктер орнына to be,
to do, to have ... ... Орыс ... ... ... ... сөзді қайталаған дұрыс. “Didn’t your mother tell you that ... ... is not always the best?” “No she did ... – «Ең ... ... бола бермейді, деп саған анам айтқан жоқ па еді?» ... ... ... ... I say I wasn’t going to ... “No… No, but -” “That’s right. Because
I am.” – «Мен бастағалы жатқан жоқпын деп айтып тұрған жоқпын ба?» ... » ... ... мен ... ... [22, ... I won! No – that wasn’t right. Misery had. – ... Мен жеңдім!
Жоқ, бұл өтірік Мизери ... [22, ... ... ... ... ... сипаттай отырып
Рубцова өз еңбегінде былай ... do – ... ... жоқ ... ... ... қойылады (яғни, мағыналық етістікпен ғана
көрсетілген баяндауыштың орнына). do етістігі уақытты белгілеп бастауышпен
келіседі. ... ... ... ... ... ... ... етістікпен және орын алмастырушы етістікпен белгіленген ... ... ... ... shall use this letter, as Prof. N. did, for the constant V.
A wise man seldom changes his mind, a fool never ... ... Н тұрақты көлем V үшін жасағандай (қолданғандай), бұл әріпті
қолданамыз; Ақылды адам өз пікірін ... ... ал ... ешқашан
(өзгертпейді). Жаңа көмекші етістік. Егерде ... ... ... ... көп ... ... (яғни, мағыналық етістіктен басқа
көмекші де), онда оны ... үшін ... ... ... ... ... ... етістік қолданылады. Орыс тіліне аударылған
кезде оны көмекші етістік-орын алмастырушы ... ... ... ... ... ... қажет. ... science has evolved so has its ... should assemble all the facts and ... we ... ... ... оның мағынасы да дамиды.
Біз жинай алатын барлық деректер мен ... ... ... ... so ... ... ... атаулы бөлігі сын есіммен, зат есіммен
немесе үстеумен ... ... ... ... ... ... орын алмастырушы сөз (мағыналық жағының) so ... ... ... ... ретінде көбіне көмекші етістіктер
мен жалғаулық етістіктер қызмет ... Бұл ... ... да ... ... ... мүмкін. Сондай-ақ модальдық етістіктердің
орнын алмастыратын сөздер де болады.
Аударма кезінде баяндауыштың ... ... ... қажет мәселен:
These data are very important for theory, and less so for ... ... ... да аса қажетті, сондай-ақ тәжірибеге де қажет.Аударма
кезінде so 'также' сөзінің мағынасын да ұмытпау ... ... ... are ... and so are the ... of the ... елемеуге болады, сондай-ақ бұл үрдістің әртүрін де
елемеуге ... ... ... мәні жоқ, ... күш түседі (уақыт, тұлға , сан көрсеткіші болып табылады(
және зат есіммен, сын ... ... ... ... және ... көрсетілген баяндауыштың мағыналық бөлігімен бастауышты қосу үшін
қызмет етеді. Кең тараған to be ... ... ... ... language is a means of ... ideas. He was liberal in his ... ... беру құралы. Ол өз көзқарастарында либералды болды.
This demonstration оf samples is more ... problem is how to secure its ... ... ... ... ... болды. Мәселе оның
артықшылықтарын сақтауда болып отыр. ... ... ... ... ' ... ... to remain (қала алады) ... же ... The problem became ... Much work remains to be ... шешілмес болды. (Әлі де) көп жұмыс жасау қажет. ... ... ... та, ... та ... ... бола алады.
(3,Интернет]. Не is a student. Ол -студент
Но: Не is in the laboratory. Ол ... ... орын ... ... ретінде де қызмет етеді
және олардың арасындағы шек бұлыңғыр, бірақ сонда да осы екі ... ... бар. ... ... орын ... сөз бола ... ... орын алмастырушы сөздер есімдіктер бола бермейді. Сын есімдік
есімдіктер орын алмастырушы сөздер бола ... ... ... зат есімнің де, сын есімнің де қызметін атқарады. Сын есімдік
есімдіктер орын алмастырушы сөздер бол ... Олар орын ... ... тек зат ... ... ... да ғана ... Мәселен, this
есімдігі:This car is an old model. – Бұл ескі ... ... [ 22, ... was going blank again. He didn’t like this. – Ол тағы да ... Оған
бұл ұнайтын [22, 168].
Бірінші жағдайда this зат есімге (car) сілтеп тұрған тек ... ... ... ... this – орын алмастырушы сөз. ол жаңа
сөйлемді алмастырып тұр. (She was going blank ... ... ... ... орын ... сөз ... ... да зат
есімдер, сондай-ақ басқа етістіктің ... ... ... бола ... сын ... үстеудің орнын алмастыратын сөздер де болады. Бірақ
ең кең тарғаны зат есім мен етістіктің орнын ... ... ... ... ... орын алмастырушы сөз ретінде кейбір ... де ... ... dumb kids, оның ... ... ... ... non-academic-minded, slow, disadvantaged, sub-paced, non-
college-oriented, underprivileged, non-linguistic, intellectually deprived
сөздерімен алмастыра алады.
Ең кең тараған зат есімнің ... ... сөз thing мен ... ... Олар ... ... ... бастап абстрактілік түсінікке
дейін және тұтас оқиғаны да алмастыра алады. Барлық жекеше есімдіктер ... ... ... ... ... орын ... сөз болып
абсолюттікк түрдегі тәуелдік есімдігі, some ... ... ... ... ... есімдері және ... ... ... stuff мен thing ... ... зат ... сияқты to do етістігі қайталау кезінде қандай да ... ... to do ... етістіктердің орнын алмастыратын сөз ретінде
барлық көмекші етістіктер мен ... ... бола ... ... мағыналық етістік түсіп қалып, оның орнына көмекші етістік ... ... ... ... етістіктердің орнына олардың
орнына баламалары пайдаланылады, олардың ... ... олар ... шақ пен келер шақтың түрлерін құра алады.
Есімдік те, орын алмастырушы сөз де әрбір ... ... ... ... Бір ... олар ... болдырмау үшін пайдаланылса,
екінші жэағдайда сөйлемді қысқарту үшін ... орын ... жеке ... де, ... ... ... мен ... де орнын
алмастыра алады. Жұмыс барысында көргеніміздей, көбіне it, that, ... one орын ... ... пайдаланылады. Бұл жұмыстың 250
мысалдың 36- да it орын ... сөзі ... It- дан ... ... that (those) тұр, ол 25 астам мысалда кездеседі. this (these), one
мен thing орын алмастырушы сөздері ... ... жиі ... ... жұмыстың 15 мысалында кездеседі.
Ќорыта айтќанда, есімдіктердіњ ќыр-сырын ќарастырып ... ... сµз ... теориялыќ наќты анықтама беруі қиынѓа
соѓатынын ањѓарамыз, себебі ... зат есім мен сын ... ... ... да ... бір затты немесе сапаны
атамайтындыѓында, тек оған ... ... ... т.б. ... ... ... Е. М., Крылова И. П. A Grammar of Present Day English, М., 1980.
с. 268-304.
2. Вейхман Г. А. ... в ... ... М., 1990. 220 ... Интернет: Рубцова М. Г. Обучение чтению английской ... и ... ... ... М., ... ... Беркнер С.С., Пеньков Б.В. Некоторые Лексико-Семантические
Особенности Языка Американской ... ... ... ... ХХ ... и ... / Язык ... и Социальная Среда, Выпуск 1,
Воронеж, 2001 (http://tpl1999. narod.ru/WebLSE2001/BerkPenk.htm)
5. Ќазаќ тілі энциклопедиясы, –А., ... ... ... ... ќазаќ тілі А. 1991ж.
7. Верховская И. П., Расторгуева Т. А., ... Л. А. ... ... ... в ... М., 1987. 350 ... ... Е. Е., Качалова К. Н. Практическая Грамматика Английского
Языка, М, 1953. с. 67-239
9. Ильиш Б. А. The ... of Modern English, Л., 1971. с. ... ... ... Клоуз Р. А. A Reference Grammar for Students of English, М., 1979. ... ... Г. Я. ... ... М., 1972. 245 ... ... Т. Н., Успенская Н. В. Сборник Упражнений по ... ... ... ... ... Пособие, Л., 1978. с.
182-236
14. Редфорд Э. Почему англичане так говорят, М., 1964. 230 с.
15. Смирнова Л. Н. Курс ... для ... ... Л., 1990. 289
с.
16. Интернет: http://www.anriintern.com/leseng/641_660.html
17. Интернет: http://www.englspace.com/online/lesson22/index.shtml
18. Интернет: http://accent.hotmail.ru/languages/english/pronoun.html
19. Интернет: http://www.langust.ru/unit_ur/ureg_037.shtml
20. Интернет: http://gambit.com.ru/~wolf/home/hornby.htm
21. Интернет: http://sch-yuri.narod.ru/student/veikman/veik3.htm
22. Грузинская И. А. ... о ... ... английского языка, Л.,
2001. 360 с.
23. Дьюканова М. Н. Практическая грамматика английского языка, М., ... ... Джи Р. - ... ... ... Л., 2001, 46 ... Сидоренко Г. И. Сборник упражнений по грамматике английского языка,
Минск, 2002, 232 ... ... ... Интернет: http://enative.narod.ru/theory/grammar.htm
28. Христорождественсая Л. Модальные глаголы в английском языке. Сборник
упражнений, М., 2000, 336 с.
29. ... Л. ... ... английского языка, М, 1998, 48 с.
30. Рушинская И. С. English Verbals and Modals, 2002 (Интернет)
31. Oxford New ... ... ... Third New English ... ... ... М. - Англо-русский словарь сленга, М., 1986
34. Джозеф Вамбо. The Golden Orange, Нью ... ... ... ... ... Trial, Нью ... ... Сидни Шелдон. Master of the Game, Лондон, 1994
37. Стивен Кинг. Misery, Великобритания, 1991
38. Терри Мак ... How Stella Got Her Groove Back, Нью ... ... Селинджер Дж. Д. The Catcher in the Rye (Интернет)
40. Кауфман Б. Up The Down ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет
«Қазақ тіліндегі терминдік атаулар мен ұғымдарды білдіретін лингвостатистикалық сөздер мен сөз тіркестері»29 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абай лирикасындағы азаматтық сарын. Абайдың қара сөздері. Абай және Толстой9 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Абай шығармаларындағы кірме сөздердің қолдану ерекшеліктері:37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь