Қой шаруашылығы – қазақ халқының ежелден келе жатқан тарихи дәстүрлі мал шаруашылығының саласы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1 Шаруашылықтың негізгі бағыты және сипаттамасы ... ... ... ... ... ... .. 5
1.1 Шаруашылықтың табиғи.климаттың жағдайы және мал азығының қамтылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
2 Аналитикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.1 Жұп таңдау. Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойларын жұптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
9
3 Технологиялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
3.1 Етті.құйрықты бағыттағы қойлардың өнімділік көрсеткіштерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
14
4 Жеке тапсырма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
17
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 19
Қой шаруашылығы – қазақ халқының ежелден келе жатқан тарихи дәстүрлі мал шаруашылығының саласы. Халқымыздың тұрмыс тіршілігі, күнкөріс көзі қой шаруашылығымен тікелей тамырласып жатыр. «Мал өсірсең қой өсір, өнімі оның көл-көсір» деген сөздерде терең ұғым бар. Мүшел жыл санауда, қой 8-жыл. Қой да киелі түліктің бірі. Оның пірі – «Шопан ата» (кейде «Қошқар ата») деп аталады. Сондықтан Шопан атадан тілеу тілегенде «малды берсең қойды бер» деп өтінген. «Бірінші байлық – денсаулық, екінші байлық – ақжаулық, үшінші байлық – он саулық» деген ұғым қойға қатысты. Он саулықтың басын құрайтын кәсіптің иесі – қойшы (шопан).
Республикада қой еті өнді­рісін арттыруда қойлардың етті тұқымдарын, құйрықты қылшық жүнді қой шаруашылығында етті тұқымдар шығарудың маңызы зор. Бұл жұ­мыстар арқылы жүн түсімін кеміт­пей, қойдың тірі­дей салмағын 15-20%-ға артты­руға болады.
Кеңес одағы ыдыраған соң, Қазақстанда құйрықты қылшық жүнді қой саны 10 есе азайды, ал етті-майлы қылшық жүнді және ұяң жүнді қой шаруашылығы дамып, мұндай қойлардың саны қазіргі таңда республикадағы қой басының 70%-ын құрайды. Себебі, жүнді-етті құйрықты қылшық жүнді қойлармен салыстырғанда осы бағыттағы қойдан алынатын ет-май өнімдерінің мөлшері көп және оларды өсірудің экономи­ка­лық тиімділігі жоғары.
Қазақстанда қой етін өндіру - ет және ет өнімдері өндірісін арттыруда басты бағыттардың бірі. Сол себепті, халық шаруа­шылығы үшін жоғары сапалы қой еті мен жүн өнімінің көп мөлшерін өндіруге мүмкіндік бе­ретін етті бағыттағы құйрықты қылшық жүнді қой шаруашылығын да­мы­тудың маңызы зор. Әлемдік құйрықты қылшық жүнді қой шаруашылығы­ның даму үрдісіне қарай біздің республикада етті бағыттағы бия­зы жүнді қойдың (етті мери­ностардың) жаңа тұқымын шығару жұмыстары 1981 жылы бас­талды. Бірінші кезеңде - 1981-1990 жылдары Алматы және Талдықорған облыстарының ша­­­руашылықтарында 1 саулық­тың таза жүн түсімі 3,0 кг. және ет өнімі 45-48 кг. болатын қа­зақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқы­мының жоғары өнімді отарлары мен желілерін құру көзделді.
Екінші кезеңде - 1991-2000 жылдары қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқымының тұқымішілік типтерін құру жоспарланған. Бұл жұмыстардың нәтижесінде ірілігімен және өте жақсы жүн өнімділігімен сипатталатын «Сарыбұлақ» тұқымішілік типі шығарылып, Қазақстан Респуб­ликасы мал тұқымдарының мемлекеттік реестріне енгізілді.
Үшінші кезеңде - 2001-2010 жылдары жаңа «Етті» бағытындағы құйрықты қылшық жүнді қой тұқымы шығарылды.
1.Арғынбаев X., Казақтың мал шаруашылығы жайында этнографиялықочерктер. А., 1969;
2.А. Бекенов, X. Қыдырбаев. Сирек кездесетін хайуанаттарды қорғау.
3.Есентаев.Е.ақ жүнді құрықты қойлар.-Алматы,1985.
4. Ә. Жұмадилов., А. Бекенов., X. Қыдырбаев. Қазақстан қорықтары.
"Қайнар" баспасы, Алматы,— 1980.
5.Иойриш.Н.П. Ара шарушылығының өнімдері және оны пайдалану.-Алматы,1998.
6. Кененбаев Ырым. Інжу-маржандар.— Алматы, Жалын, 1980, 184
бет.
7. Қазақ Совет Энциклопедиясы, 1—12 том, Алматы қаласы, 1972—
1978.
8.Қыдырбаев.Х. Қазақстанның жануарлар әлемі.-Алматы,1977.
9.Құсайынұлы.Қ. Қазақ шаруашылығы отаршылық дәуірде.-Алматы,2001.
10.Мадиев.Ө.Қ. Былғары және мех химиясы мен технологиясы.-Алматы,1995.
11.Марзабеков.Ж. Қарақұйрық.-Алматы,1986.
12.Мұқанов С.,Халықмұрасы.Тарихи-этнографиялық шолу, А., 2002; Сәбденов К,, Төрттүлік, А., 2002;
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе..............................................................................................
4
1
Шаруашылықтың негізгі бағыты және сипаттамасы ..........................
5
1.1
Шаруашылықтың табиғи-климаттың жағдайы және мал азығының қамтылуы...................................................................................................
6
2
Аналитикалық бөлім ...............................................................................
9
2.1
Жұп таңдау. ... ... ... ... ... ... ... бағыттағы қойлардың өнімділік көрсеткіштерін анықтау......................................................................................................
14
4
Жеке тапсырма ........................................................................................
Қорытынды...............................................................................................
16
17
Әдебиеттер тізімі......................................................................................
19
Кіріспе
Қой шаруашылығы - ... ... ... келе ... ... дәстүрлі мал шаруашылығының саласы. Халқымыздың тұрмыс тіршілігі, күнкөріс көзі қой ... ... ... ... ... сөздерде терең ұғым бар. Мүшел жыл санауда, қой 8-жыл. Қой да ... ... ... Оның пірі - ... ) деп ... ... Шопан атадан тілеу тілегенде деп өтінген. деген ұғым қойға қатысты. Он саулықтың басын құрайтын кәсіптің иесі - ... ... қой еті ... арттыруда қойлардың етті тұқымдарын, құйрықты қылшық жүнді қой шаруашылығында етті ... ... ... зор. Бұл ... арқылы жүн түсімін кеміт­пей, қойдың тірі­дей салмағын 15-20%-ға артты­руға болады.
Кеңес одағы ... соң, ... ... ... ... қой саны 10 есе ... ал ... қылшық жүнді және ұяң жүнді қой шаруашылығы дамып, мұндай қойлардың саны қазіргі таңда республикадағы қой басының 70%-ын құрайды. Себебі, ... ... ... ... ... салыстырғанда осы бағыттағы қойдан алынатын ет-май өнімдерінің ... көп және ... ... ... ... жоғары.
Қазақстанда қой етін өндіру - ет және ет өнімдері өндірісін арттыруда басты бағыттардың ... Сол ... ... ... үшін ... ... қой еті мен жүн ... көп мөлшерін өндіруге мүмкіндік бе­ретін етті бағыттағы құйрықты қылшық ... қой ... ... ... зор. ... ... ... жүнді қой шаруашылығы­ның даму үрдісіне қарай біздің республикада етті бағыттағы бия­зы жүнді қойдың (етті мери­ностардың) жаңа тұқымын шығару ... 1981 жылы ... ... ... - ... ... ... және Талдықорған облыстарының ша­­­руашылықтарында 1 саулық­тың таза жүн ... 3,0 кг. және ет ... 45-48 кг. ... ... ... ... жүнді қой тұқы­мының жоғары өнімді отарлары мен желілерін құру көзделді.
Екінші кезеңде - 1991-2000 жылдары қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқымының ... ... құру ... Бұл ... нәтижесінде ірілігімен және өте жақсы жүн өнімділігімен сипатталатын тұқымішілік типі шығарылып, Қазақстан Респуб­ликасы мал тұқымдарының мемлекеттік реестріне енгізілді.
Үшінші кезеңде - ... ... жаңа ... ... қылшық жүнді қой тұқымы шығарылды.
1 Шаруашылықтың негізгі бағыты және сипаттамасы
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... көп ... бері қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымын және қазақы жылқы тұқымын өсіруге мамандандырылған.1992 жылдан бері қазақтың қылшық ... ... қой ... өсіріп оның өнімділігін еділбай және қисары қой тұқымының қошқарлармен будандастыру нәтижесінде 2013 жылы ... қой ... ... ... түкпір-түкпіріне таратылуда. Қазір ол қой тұқымы шаруашылықта 6000 бастан астам жыл сайын асыл тұқымды 500-600 ... 700-800 ... ... ... ... нарықтық экономика талабына байланысты халықтың әл-ауқатын жақсарту мақсатында еліміздің халқын сапалы мал өнімдерімен қамтамасыз ету бар мүмкідігінше үлес қосу үшін ... ... ... ... да ... өнім беретін ірі салмақты, нарықтық бәсекеге төтеп беретін жергілікті жердің экологиясы қолайсыз шөл-шөлейтті жерлерге бейімделген қазақы жылқы тұқымын өсіруге мамандандырылғанына 20 ... ... ... ... ... ... 2000 ... түрлі шаруашылықтардан өнімділігі жоғары асыл тұқымды қазақы жылқы тұқымының айғырлары мен байталдарын сатып алып өзінде бар жылқылармен қосып селекциялық - ... ... ... ... іске асырып асыл тұқымды, ірі салмақты жаңа генотипті қазақы жылқы тұқымының саны (2015ж.) қазіргі таңда 426 басқа, оның ... 148 ... ... ... қыс ... ... ... арналған жылы қоралармен, аулалармен жабдықталған, барлық малқоралар шахталы құдықтармен және ЗИТ су ... ... ... жаңа үй мен ... ... ... жағдайлар жасалған. Аудан, облыс орталықтарынан Бадам елді мекеніне дейін асфальт жол төселген, ал станциясынан мал қораларға және мал ... ... жай ... ... ... байланысады. шаруашылығында жылқы малын емдеуге, бағалауға, сұрыптауға арналған темір раскольдары және талапқа сай қоралары, ... бар. Қора ... ... ... ... ... жасалған типті шопандар үйі мен басқа да ... ... ... ... 1-2 сағат қана жағатын күндіз теледидар көретін моторымен және Қытайдан әкелінген ... ... ... ... ... ... ШҚ-ғы қазақы жылқы тұқымын асыл тұқымды шаруашылықтардан ... ... ... ... ... ірі салмақты жоғары сапалы өнім беретін шөл-шөлейт аймаққа бейімделген қысы-жазы дала ... ... асыл ... жаңа ... ... ... ... саны мен сапасын артырып өнімділігі жоғары асыл тұқымды малдарды көбейту межеленіп отыр.
1.1 ... ... ... және мал ... ... ... ... ауданы Бадам ауылының оңтүстік-батыс жағында Теспе елді мекенінің аймағында орналасқан. Аудан орталығынан 50 км-дей қашықтықта, Шымкент қаласының солтүстік ... ... ... 60-70 шақырым шамасында қыстаулары орналасқан. Жазы ұзақ ... ... ең ... ... деңгейі 450 - 50[0] С дейін көтеріледі, көктем айларында жаңбыр аз түсіп, ылғал тез ... ... ... Қыс ... қар аз түсіп, салқындық - 25[0]С дейін төмендейді. Жылқылар ... ... ... ... жер 1200 га, ал арендалық қосымша жайылым жер 900 га-дан астам, егістік жер 350 га. ... ... ... жер 300 га, ... ... ... 50 га ... Жайылым жерде өсетін табиғи шөптер: көктемгі раң, боз шөп, аққурай, бүрген, қурай, жантақ, аңыз және жоңыршқалық. Дала шөптерін әр гектарынан 4-5 цн, ... ... ... 11-12 цн шөп дайындалады.Қыстың 3-ай мерзіміне әр-бір шартты малға 2,0-2,5 кг-нан шөп және 200-500 граммнан жем қоры ... ... 8-9 ... ... жайылымда еркін қоректенеді. Тек қатты суықта, қар қалың түскенде ғана ... ... ... ... (Рельеф) - аумақты жердің бедері, көлемі шөлейтті сазды топырақты, аралас ... биік ... ... жерлер болып, кейде жыралар кездеседі.Солтүстігі Отырар, солтүстік-батысы Арыс ауданымен, ... ... және ... ... ... ауыл ... шекараласады. Ол өңірінің топырақ қабаты негізінен: сарғыш сұр, боз ... оның тең ... ... ... және ... тас ... топырақтан қалыптасқан. Кейбір жерлері сұр топырақты болады. Ауа-райы тез өзгергіш, ... ... ... Өсімдік қоры негізінен ерте көктемде эфимерлер, оларға: ебелек, балық көз, раң, ... ... ... т.б. Бұл ... ... және құрғақ күйінде де мал ... үшін ... қор ... ... абсолюттік ең төменгі жылы температурасы +27,5, жоғарғысы 46 ... ... ... ... ... ... +12 градус. Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері - 221 мм, жылдық ... жыл ... ... ... оның 90 ... қысқы және көктемгі мерзімге тура келеді. Жазы өте ... ... және ... ... қар мөлшері аз, жиі-жиі жылып кетеді. Қардың қалыңдығы 31 см, ал орташа 11 см. Қардың ұзақ ... 40 күн. Бұл ... бола ... Қыс ... ауа ... ... 73 пайыз, ал жазда 34% тең.Ауа температурасына жауын-шашын мөлшеріне ... ... ... ... көп. ... орташа жылдық жылдамдығы 8м/сек дейін жетеді. Солтүстік және солтүстік-шығыстан шыққан желдің күштісі ... мен ... яғни ... аз ... ... ол жел ... ... шөптерін өте тез құрғатады. Өсімдіктер құрамы жағынан шөлейтті дала аумағына ... ... 50-60 ... ... ... ... ... сақтап тұрады.Негізгі өсетін шөптер жусан және жантақты жаз айынан ... ... ... көп түрлері пайдаланады, қойлар болса жыл он екі ай ... ... ... ... негізгі құрамы эфимерлі: шөл раңы, бидайық, ... ... және ... ... яғни ... - құрғақ түрінде жыл бойына жақсы ... ... ... ... шөп түсімі гектарынан 4,0 центнер (құрғақ күйінде). Жалпы малдарды шахталы ... ... ... ... 5-тен 56 метрге дейінгі тереңдіктен алынады, бұлардың суы ащылау. Шопандар тұщы ауыз сумен арнайы су ... ... ... ... етіледі.
Оңтүстік-Қазақстан облысының шөл-шөлейт аймақтарында жергілікті табиғатқа ежелден бейімделген аса көп шығынды талап етпейтін ... ... ... ... орын ... ... бұл мал түрі аса көп ... талап етпейді, әрі үйірді дұрыс топтаса айғырлары биелерін, құлындарын қасқырдан және ... ... ... ... ... ... ... жерлерге айдап барып иелік жасайды. Қазіргі зоотехникалық қалыптастыруға байланысты қазақтың асыл тұқымды жылқысы табиғи іріктеуден ... ... ... ... Сол ... де қазақтың жергілікті жылқысының қалыптасуына көптеген зерттеулерге жүгінсек, Қазақстанның әр түрлі ... ... ... дене ... ... ... ... болатыны генетикалық тұрғыдан әр түрлі популяциялардан тұратындықтан және паратипикалық әсерлерге, ... де көп ... ... ірі ... ... қатар, мал топтарында ұсақтары да кездесетінін көрсетеді.Ауа райының, табиғатының, шөп құрамының кеңбайтақ ... ... ... ... да ... жылқылардың бірнеше топқа бөлінгенін көреміз және түрлі тұқымды жылқылармен будандастыруда өзгерістерге алып келді. Алынған төлдер тез ... және ірі ... ... ... Жылқыларды ұстаудың негізгі түрі - шарушылығы жыл 12 ай ... ... ... ... қыстың қатал жылдары шөптің басын мұздақ шалған жағдайда 10-15 күн аралығында қорға ... ... ... ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызды6 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайы51 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Алматы қаласы музейлеріндегі ат әбзелдері мен қару-жарақ қоры коллекциялары112 бет
Біріккен Араб Әмірліктеріндегі туризм35 бет
Бастауыш сыныпта педагогикалық технологияларды ендіру жолдары27 бет
Бастауыш сыныпта оқыту процесінде мұғалімнің дидактикалық қағидаларды қолдану теориясы58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь