Еңбек биржасы және халықты жұмыспен қамту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I ТАРАУ. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ЕҢБЕК БӨЛІНІСІ ЖӘНЕ ЕҢБЕК НАРЫҒЫ.
1.1. Еңбек нарығының пайда болу теориясы және
формасы мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.5
1.2. Еңбек нарығының қалыптасу ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.12
1.3 Еңбек нарығы жұмыссыздық және жұмыспен
қамтудың реттеушісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13.15

II ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕК НАРЫҒЫ.
2.1. Дүниежүзілік еңбек бөлінісіндегі Қазақстанның орны ... ... ... ..16.22
2.2. Қазақстан Республикасының еңбек нарығының мониторингі және жұмыс бастылығының бағалау методологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... .23.24
2.3. Қазақстан Республикасының жұмыссыздық проблемасын шешу және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты ... ... ... .25.32

ІІІ ТАРАУ. ЕҢБЕК БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
3.1. Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... .33
3.2. Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... .34.36
3.3. Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы ... .37

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38.39

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
КІРІСПЕ
Менің бүгінгі таңдаған тақырыбым «Еңбек нарығы және Қазақстан Республикасындағы еңбек бөлінісі». Еңбек нарығының және еңбек бөлінісінің тек өзіне тән қасиеттері, яғни ерекшеліктері бар. Еңбек нарығы - бұл ресурстар нарығы, басқа да өндіріс факторларының нарығы сияқты жалпы ұқсастығы мен айырмашылығы бар. Еңбек нарығының басқа да ресурстар нарығынан ең негізгі ерекшелігі - нарықта маңызды институттардың ( мемлекет, корпарациялар, кәсіби одақтар ) болуы. Осы институттарды ескермей еңбек нарығында ұсыныс пен сұранысқа анализ жасай алмаймыз. Еңбек - ресурс, өндіріс факторы. Еңбектің басқа факторлардан, яғни жер мен капиталдан айырмашылығы, еңбек - адамның қызмет, әрекет етуі. Сол себептен нарықта еңбек нарығының мәселелерін қарастырғанда ресурсқа сұрнысты білдіріп, шешім қабылдайтын тек фирма ғана емес, сонымен қатар ойлау қабілеті, ырқы бар экономикалық субъекттер. Субъекттер еңбек нарығында ұсынысты қалыптастырады.
Еңбек нарығының құрылуы, оның ерекшеліктерінің дәл өту кезеңіндегі маңызы зор, өйткені бул кезеңге өндірістің кенет төмендеуі мен қарқынның тез өсуі, көп бос жұмыс орындары, жұмысшылардың өндіріс өрісінен қызмет ету өрісіне өтуі және жекешелендіру мен мемлекетті тарау басқаруына шығарумен байланысты мәселелері тән болады.
Осыған байланысты жаңа эдістермен жұмыс бастылықтың зерттеуін жақындатып өңдеу керек, сонымен қатар, Қазақстан еңбек нарығының даму мэселесін және негізгі тенденциясын табу керек.
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасының нарық қатынасына өту кезеңінде ерекше, инфляциялық жұмыс бастылықтың қолдауының түрі, ол кезде жұмыссыздық жасырынды болады. Осы негізгі мәселелерді мен өзінің курстық жұмысымда қарастырамын.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Курс экономической теории: учебник - 5-е дополненное и переработанное издание - Киров: «АСА», 2004 г. - 832 с.
2. « Жалпы экономикалық теория ». Оқулық. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Б.И. Комягин. / Жалпы редакциясын басқарған Ө.Қ. Шеденов - Ақтөбе, «А -Полиграфия», 2004 - 455 бет.
3. Әкімбеков С, Баймұхаметова А., Жанайдаров У. Экономикалық теория. - Алматы: КЕНЖЕ - ПРЕСС. 2001. -206 6.
4. Қ.Р. жұмыс бастылық Департаменті және Еңбек Министрлігінің бюллетені. 1992 ж. № 1,2 б.
5. Жұмыс бастылық пен еңбек нарығы //Экономика сұрақтары, 1993ж.,№12, 13 6.
6. Еңбек нарығы //Понорама, 1996 ж., М 39.
7. Қ.Р. Еңбек Министрлігіндегі жұмыс бастылық Департаментінің бюллетені. 1995 ж., № 1,7 6.
8. 1995 ж. еңбек нарығындағы жағдай туралы ҚР еңбек Министрлігіндегі жұмыс бастылық Департаменті. Алматы, 1995 ж.
9. Қазақстанның статистикалық //Нацстатагенство, 1997 ж., №1,2 б., 116.
10. Байсенов С. Еңбек нарығы //Қазақстан: экономика және өмір, 1992 ж., № 6.
11. Ромашова Л.О. Жастар еңбек нарығының қалыптасу ерекшеліктері //Экономика және коммерция, 1993 ж., № 1.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
.......................................3
I ТАРАУ. Дүниежүзілік еңбек бөлінісі және еңбек нарығы.
1.1. Еңбек нарығының пайда болу теориясы ... ... ... ... ... Еңбек нарығы жұмыссыздық және жұмыспен
қамтудың
реттеушісі..................................................................
.....................13-15
II ТАРАУ. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы.
2.1. Дүниежүзілік ... ... ... Қазақстан Республикасының еңбек нарығының мониторингі және
жұмыс бастылығының бағалау методологиясы.................................23-
24
2.3. ... ... ... ... шешу ... ... қамтудың мемлекеттік саясаты………….25-32
ІІІ ТАРАУ. ЕҢБЕК БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
3.1. ... ... және оның ... ... қамту саясаты және ... ... ... ... жұмыспен қамту
туралы.....37
Қорытынды..............................................................
......................38-39
Қолданған ... ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасындағы еңбек бөлінісі». Еңбек нарығының және еңбек ... ... тән ... яғни ... бар. ... ... - ... нарығы, басқа да өндіріс факторларының нарығы сияқты жалпы
ұқсастығы мен айырмашылығы бар. ... ... ... да ресурстар
нарығынан ең негізгі ерекшелігі - нарықта ... ... ... ... ... ... ) болуы. Осы институттарды ескермей
еңбек нарығында ұсыныс пен сұранысқа анализ жасай алмаймыз. Еңбек - ... ... ... ... ... яғни жер мен капиталдан
айырмашылығы, еңбек - адамның қызмет, әрекет етуі. Сол ... ... ... мәселелерін қарастырғанда ресурсқа сұрнысты білдіріп, шешім
қабылдайтын тек ... ғана ... ... ... ... ... ырқы бар
экономикалық субъекттер. Субъекттер ... ... ... ... ... оның ... дәл өту кезеңіндегі
маңызы зор, өйткені бул кезеңге өндірістің ... ... мен ... ... көп бос ... ... ... өндіріс өрісінен қызмет ету
өрісіне өтуі және жекешелендіру мен мемлекетті тарау басқаруына шығарумен
байланысты мәселелері тән болады.
Осыған ... жаңа ... ... ... ... өңдеу керек, сонымен қатар, Қазақстан еңбек нарығының даму
мэселесін және негізгі тенденциясын табу керек.
Қазіргі ... ... ... ... ... өту кезеңінде
ерекше, инфляциялық жұмыс бастылықтың қолдауының түрі, ол кезде жұмыссыздық
жасырынды болады. Осы негізгі мәселелерді мен ... ... ... ... ... ... ... және еңбек нарығы.
1.2. Еңбек нарығының пайда болу теориясы және формасы мен маңызы.
Еңбек нарқы дегеніміз не? ... ... ... ... ... ... ... еңбек ресурстарының нарқы ма? Халықты жумыспен қамтамасыз
етудегі орны қандай? Еңбек бөлінісінің маңызы бар ... ... ... беру үшін ... ... ... ... құқықтары
беру құқығы обьектісі бола алатын тауарды анықтап алу керек. Осындай тауар
түрінде ... күші ... Осы ... ... күнде ғылым мен тәжірибенің
жаңа мәліметтері есебімен айтылады. Жүмыс күшін алу жұмысшының өзінің еңбек
қабілеттерін ... бір ... ... ... ... ... әділет бостандығын сақтау жұмыс ... ... ... ... ... ... ... күшін қолдану тауарлар нарығында
кіру рұқсатын беретін төлем арқылы өтеді. Жүмыс күшін қолдану ... ақша ... ... жүзеге асады, нарық тауарларына рүқсат берілетін
келісім, яғни бүл жұмыс күшін сату немесе тұрмысқа қажетті қаражат.
Тұрмысқа қажетті қаражат ... ... ... қаражат-бүл жұмысшының еңбек процесінде жоғалтқан
дене күштері және ... ... ... өзінің отбасын асырауға
қажетті тауарлар жинағы. Тұрмысқа қажетті қаржатқа бірінші ... ... ... ... ... ... алуға қажетті қаражат, мамандық
және т.б. жатады. Бірақ та оның ... ... ... ... ... жұмыс күшіне ұсыныстар ... ... ... ... (жұмысшыларды қызметі бойынша бөлу),
жұмыс күшінің нарқы деп аталады. Жұмыс күші ... ... ... ... процесінде қолданады. Жұмыс беруші жұмысшының барлық
қабілеттілігіне ақы төлеу қажет пе, әлде ... ... ... ... пе? ... күнде өткен тарихи жылдармен салыстырғанда өндіріске
қажетті еңбек көп ... ... ал ... күні ... қысқартылды. Мұнда тек
еңбек процесінде жұмсаған күшіне ғана төлеу эділеттілік. Басқа ... ... ... ... ... барлық күштерінің жиынтығы
емес, ғана марапаттамай ... ... ... ... ... ... программистің еңбектері және т.б).
Осы проблемаға ... ... ... ғана ... әдіс жағынан бару қажет.
Мұндай жұмыс күшінің нарқын жұмыс күшінің қалыптасуы ... ... деп ... ... ... - бұл ... қарым-қатынас, бұл біріншіден жұмыс
күшіне сұрныс, өз кезегінде қоғамдық азық-түлікке немесе тауарға деген
сұрны, ... ... ... күшін пайдалану. Осында алмастыру
обьектілері ... ... ... ... ... ... жұмыс
күші шығады. Еңбек нарығының осындай ... ... ... ... ... ... ... Ол қысқа жұмыс күні ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының
отбасында дүрыс өмір сүруіне, сондай-ақ бос уақытында ... ... ... ... ... ... ... қарастырсақ, ол дүрыс түсінік
емес. Еңбек ресурстары ... ... ... тобы жатады (мысалға,
оларға жоғарғы оқу ... ... ... ... еңбек
резервін, қабілетін, болашақта еңбекте пайдаланатын, ... ... ... ... ... етілмейді. Сонымен қатар еңбек резе рві,
сондай-ақ мемлекеттің қоғамдық ... ... ... Олар ... ресми экономика саласындағы бос адамдарды өздеріне тарту
үшін жағдай жасаулары қажет. Олай ... ... ... ... ... ... істер үшін база болуы мүмкін.
1.2. Еңбек нарығының ерекшелігі.
Еңбек нарығының ең негізгі айырмашылығы онда ұсынылған тауар ... ... осы ... не ... не сатып алынады? Бүл сұрқтың
жауабы мынадай - әрине, еңбек. Бірақ еңбек ... өзі ... ... ... ... дене және ой еңбегіне жұмсалған энергиясы. Еңбек
адамнан бөлінбейді, ол - жеке ... өмір сүру ... Яғни ... ... саяси тұрғыдан еркін қоғамда не сатуға, не ... ... ... адам ... ... ... сияқты)
және де адамға тиісті қызметтерді де сату, ... ... ... ... ... тұрғыдан қарастыруға болады. ... ... ... ... ... ... күшінің саны мен сапасы көптеген факторларға
байланысты: жұмысшының кәсіби ... ... ... және де т.б. ... күшін сату - сатып алуы ерікті жұмысшының
келісіліп алынған ... ... ... ... ( алынуы ) арқылы
жүзеге ... ... ... ... ... үзақтығына, жалақының
көлеміне, лауазымына және т.б. аспекттер бойынша жасалынады. ... ... ... - мемлекет немесе кәсіпкерлік қызмет көрсетуді
қолдануды сатып алады, ал еңбектің ... ... ... өзі ... ... « ... нарығы » дегенде біз еңбекті тікелей сату немесе сатып алу
емес, жұмыс күшін сату немесе сатып алуды ... Әрі ... ... ... біз осы үғымда қарастырамыз.
Еңбек нарығындағы сұрныс басқа да ресурстар нарығындағы ... ... ... осы ... ... өндірілген тауарлар сұрнысына байланысты.
Мысалға, сапалы жолдарға деген қажеттіліктің жоғарылауы жол жұмысшыларына
сұранысты арттырады, ал ... ... ... ... жасаушы
жұмысшылардың қызмет көрсетуіне сұранысты түсіреді.
Жоғарыда айтылған тауардың ерекшелігі мен формасының нарықтағы сату,
сатып алуы осы ... ... ... ... ... ... мен ... алушының үзақ мерзімді қарым
қатынасы. ... ... ... ... мен ... ... қатынасы сату объектісін сатып ... ... ... Ал ... нарығында сатушы мен сатып алушының
қарым - қатынасы келісім - шартта ... ... ... жүргізіледі.
Сатушы мен сатып алушының қарым - ... ... ... ... мен сатып алу операцияларына байланысты.
- екіншіден, еңбектің ақшалық емес факторлары ( ... ... ету ... ... қауіпсіздігі, кәсіби өсу, жұмыс ... ... ... роль ... ... әр түрлі институционалды қүрылымдардың кәсіби
бірлестіктер, ... ... ... ету, ... ... ... кәсіпкерлер бірлестігі, т.б. Бүл негізінен қызмет
көрсетуді сатушылар - ... ... ... ... тобын қүрайтынына
тікелей байланысты. Ал жалданып жұмыс істеу олардың табыс көзі.
Жалақы түтынушылардың ең ... ... ... сол себептен жалақы
түтынушылардың сұрнысы мен тауарлардың бағасына әсер етеді. Жалақы ... « ... » ... ... факторынан алғандағы табысты ... ... ... ... ... дегенде біз бір уақыт көлеміндегі еңбек
бірлігін қолданғанды айтамыз.
Жалақының номиналды және ... екі түрі бар. ... ... ... ... жұмыс істеген сағатына, күніне, аптасына,
айына, жылына алатын ақша көлемі. ... ... ... ... ... біле аламыз.Нақтылы жалақы дегеніміз алынған
ақша көлеміне ... ... ... игіліктер мен қызметтер жиынтығы. Ол
номиналды жалақыға тікелей байланысты және керісінше, түтыну тауарларының,
ақылы ... ... ... ... ... ... салығына
байланысты.
Жүмыс күшіне баға сұрныс пен ұсынысқа ... ... ... сұрныс субъектісінің ... ... ... ал үй ... - ұсыныс субъектісі болады.
Жетілген бәсеке жағдайында кәсіпкерлердің жұмысқа жалдаған жұмысшылар
саны мынадай екі көрсеткішпен ... ... ... мен ... қүндылығы ( ақшалай өлшемде ). Жалданған жұмыскерлердің саны көбейген
сайын шекті өнімнің көлемі ... ... ... ... көбею шекті
еңбек өнімінің ақшалай қүны жалақы көлемімімен теңесетін болған ... ... ... жалақы көлеміне кері байланыста. Жалақының өсуі
кезінде басқа жағдайларды түрақты деп ... ... тепе - ... ... ... қолдануды азайту керек, ал жалақы көлемі
төмендеген кезде еңбекке ... ... ... ... көлемі мен
еңбекке сұрныс көлемінің арасындағы қатынасты еңбекке сұрныс қисығы ... ... ... ... ... ... күшінің көлемі ( L), ал ординат
осінде жалақының мөлшері (W ) көрсетілген.
W
DL ... ... ... ... әр ... ... сұрныс
көлемін көрсетеді. Қисықтың кері бағыты жалақының өте аз мөлшерінде сұраныс
көлемінің көп екендігін және керісінше, жалақының ең көп ... ... ... ... байқаймыз.Еңбекке сұраныс көлемінің функциясы
басқаша. Абцисса осінде қажет ететін қызмет көрсетудің көлемі ( L ), ... ... ... ... ( W ) ... ... ... де жалақының мөлшеріне байланысты. Еңбек нарығында
сатушылар жетілген бәсеке жағдайында жалақы ... ... ... қызмет
көрсетуге ұсыныс көлемін үлғайтуға тырысады. Сол себептен еңбек ұсыныс
қисығы оң ... ... SL ... ... мөлшері өскен жағдайда жұмыс
күшіне ұсыныс көлемі өскенін, ал жалақы мөлшері төмендегенде еңбекке ұсыныс
көлемі ... ... ... ... ... жалпы ұсыныс
көлеміне, саны мен сапасына әсер етеді. ... ... ... ... белсенді халықтың мөлшері, жұмыс ... ... ... ... және т.б. ... сұраныс пен ұсыныс қисықтарын қоспай тұрып тағы да бір өте
қызық экономикалық құбылысқа тоқталайық. Яғни ... : ... ... табыс эффектісі. Бүл жағдайды біз жеке индивидумның еңбек ұсынысы
жалақының мөлшері ... ... ... ... ... көре ... қарағанда, еңбекке ұсыныс көлемі өсу керек. Бірақ олай ... ... ... мөлшерінде жұмысшының істейтін уақытының
жалпы мөлшері берілген. Бұл қисық ... ... ... ... SL ... Li
I нүктесінде бізді қызықтыратын қисықта еңбек күшіне ұсыныс көлемінің
жалақының жоғары мөлшерінде жоғары екенін анықтаймыз. Бірақ
I ... ... соң SL ... бағытын өзгертеді. Қисық ... кері ... ... осіне барынша таянады. Бүл өте қызық
парадокс, жалақының жоғары ... ... ... ... азаяды. Осыдан
жалақының тек белгілі бір мөлшеріне дейін ғана ұсыныс көлемі артады, ал
одан ... кеми ... ... ... өсуі ... ... үлғаю мен
кішіреюіне әкеледі. Бүл сонда қалай?
Жалақы мөлшері ұлғайған сайын бір сағаттағы істелген жұмыс ... де ... ... ал әр бос ... уақыт жұмысшы үшін бос, далаға
кеткен уақыт, сол уақытта табыссыз қалдық дейді. Осы
9табыс бос ... ... ... ... ... ғана мүмкін
болады. Сәйкесінше, бос уақыт жұмыс уақытымен ... осы ... ... ... өнім өндіріледі. Жоғарыда айтылғандарды алмастыру
эффектісі деп атаймыз. Берілген ... I ... ... ... ... ... ... алмастыру эффектісіне қарағанда керісінше және
жұмысшының жоғары материалды ... ... ... ... нан ... ... ... кезде бос уақытты өткізу жайлы
біздің көзқарасымыз өзгереді. Оған бос уақыт бүрынғыдай ... ... ... Жоқ, бүл ... уақыты болып көрінеді және жалақыға
қосылмай қалған ... ... ... деңгейлі жалақы да бүған
мүмкіншілік береді. Осыдан тек қана ... ... ... алу ғана емес,
көбірек бос уақыт алуға да талаптанады. Ал осыны еңбекке ұсыныс ... ... ғана іске ... ... Ол үшін бос ... қода бар ... бос уақыт үшін жалақыдан алынатын алымға сатып алу керек. ... ... ... ... ... ... ... бола бастайды, бүл жоғары
жалақы мөлшерінде ұсыныстың төмендеуіне әкеледі. Жүмысшы көбірек дем алуға
үмтылады.
Қай эффектінің басымырақ ... ... ... Бірақ айта кететін
бір жайт, бүл ... ... тек жеке ... ... және ... ... ... отырып өз зерттеуімізді әрі
қарай ... және ... ... ... Е ... ... аударайық.
Бұл нүктеге графиктеде көрсетілген жалақы мөлшері WE мен осы ... ... ... Е нүктесінде еңбекке сұрныс көлемі еңбекке ... тепе тең ... Бүл ... осы ... ... ... ... қажетті жұмыс күшін ала алады, яғни жұмыс күшіне сұрныс
толығымен қанағаттандырылады. ... тепе - тең ... ... ... ... етілген. Е нүктесі жұмысшылардың толығымен
жұмыспен қамтылғанын көрсетеді.
Жалақының WE басқа мөлшерінде еңбек нарығындағы тепе - ... ... ... ... пен ұсыныстың сәйкес келгенінде жалақы нарықта
тепе - теңдік мөлшері ретінде ... ... тепе - тең ... ... болуы W еңбек
нарығындағы ұсыныстың сұрныстан жоғары болғанын көрсетеді ( О - Ls ) . ... ... ... ... ауытқу болады, барлық жұмыс күшін
сатушыларға жұмыс орны ... ... ... ... ... ... осінде LD - Ls көрсетілген.
Жалақы мөлшерінің нарықтық тепе - тең ... ... ... ( мысалы W ) еңбек нарығындағы сұрныс ұсыныстан асады Ls - LD ... ... ... ... мөлшеріне келіспейтін жұмысшылар
жетіспегендіктен бос жұмыс орындары пайда болады.
Осы екі жағдай да ( ... пен бос ... ... ... )
жетілген бәсекелі нарықта тұрақты бола алмайды, олар ... ... ... ... ... ... ... да, еңбекке ұсыныс сұраныстан жалақы мөлшерінің тепе - ... ... ... ... көп болғандықтан жұмыссыздар төмен
жалақы деңгейіне қарамастан жұмыс ... ... ... Сондықтан жұмысы
барлар жұмысынан айырылып қалмау үшін төмен жалақы мөлшеріне жұмыс күшін
ұсынуға мәжбүр ... ... ... ... ... көбірек
жұмысшыларды алуға ынталанады. Осыдан жалақының төмендеуіне тек сұрныс
емес, ... ... ... та әсер ... ұсыныстан асқан жағдайда жұмыс берушілер бос орындарды толтыру
үшін жалақы деңгейін көбейту арқылы жұмысшыларды жұмыс орындарына шақырады.
1.3. Еңбек нарығы жұмыссыздық және ... ... ... - ... елде халық арасында жұмыссыздық ешқашан бірдей болмайды.
Сондықтан жұмыссыздықты "емдеуде" халық арасында кең ... ... ... ... ең ... аспектілердің бірі.
Статистикалық мәліметтер көрсеткіші бойынша ... ... ... ... барлық жастағы әйелдер қүрайды немесе бүл ер адамдардан екі ... Бұл ... ... бос ... ... үміткер адамдарға
қойылған негізгі талаптар арнайы -техникалық мамандыктарды қажет етуіне
байланысты. Алматы ... ... ... ... мәліметтер бойынша
техникалық саласындағы бос орындарға жұмыс ұсынушылар 40 ... ... 25 ... ... жастар арасында кең таралды. Жұмыспен қамту
орталығына жұмыс сұрған халықтың ... саны 41,2 ... ... Бүл
көрсеткішті "өз тілегі" бойынша жұмысты тез ... таба ... ... ... ... ... Сонымен қатар жұмыссыдар
көрсеткіші нақты қызмет ... бар ... бос ... ... Ал, қызмет өтілі жоқ жастар ... ... жоқ. ... ... жастар арасында жұмыссыздық деңгейі
өте төмен (5,75 пайыз) Германиядағы эдісті ... ... Онда ... ... және ... орындарындағы тікелей дайындық, кэсіптік білім
беру жүйесі өте жоғары дамыған, бүл адамның алғашқы ... ету ... ... жылы ... ... нарқын қалыптастыруға күрделі
элеуметтік - экономикалық жағдай тікелей эсер етті. ... ... ... саны ... ... ... ... 1996 жылдың қаңтар-
желтоқсан айларында кәсіпорындар мен ұйымдарда әр ... ... ... ... жұмыстан шығарылды, немесе эрбір ... адам 1995 ... ... 219 мың адамға көбейген. 1996 жылғы 859 мың (1995
жылы -893,7 мың) адам жұмысқа ... 1996 жылы 47,7 ... ... ... (1995 жылы -70,3 пайыз).
Ұлттық статистикалық агенттігінің мәліметі бойынша 1996 жылы барлығы
391,7 мың адам ... деп ... Осы жылы ... ... саны 235,1 мың адам, соның ішінде 60 пайызы эйелдер және 161,5 ... (41,2 ... ).30,4 мың ... ... білімі бар ( олардың ішінде
68,1 пайызы эйелдер, 42,5 пайызы жастар),орта білімі бар — 111,1 мың ... ... 57,3 ... ... 43,4 ... ... ... жоғары болуының тағы да маңызды себебі
элеуметтік менталитет қүруда ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ішінде үкіметтің халық
шаруашылығына бақылауды аз ... ... Енді ... жеке ... ... ... ... немесе өз алдына тәуелсіз институт деп
елестесек, үкімет өз әрекетсіздіктерін ақтап отыратындығы көрініп түрады.
Әрбір ... ... ... серіктестігін өзі табуы қажет, өз
қызметінің бағытын анықтап, институт ... ... өзі ... ... ... ... " жұмыссыз" деп анықталғандар, Кеңес ... ... ... ... және ... экономиканы толық
реттеген, олай болса, жұмыссыздық проблемасын шешуге әдеттенгендер ... ... ... ... көлеңкелі экономикаға бой ұрған
"кәсіпкерлер" деп ... ... ақ ... ... және ... да ... айла -
тэсілімен айналысатындар. Мемлекеттің қазіргі ... ... ... ... Осы ... ... ... азаматтары жұмыссыз
қалды. Егер де өндірістер толығымен жұмыс істесе, адамдар өз ... ... өз ... ... ... еді, бүл бәріне белгілі
жағдай. Осыған байланысты ... ... және ... ... ... үшін Республика Үкіметі шетелдік ... ... ... еңбек нарқында бәсекелестік деңгейін сақтау ... саны болу ... ... ... ... сайын жұмыс күшіне
деген сұрныс ... және ... сай ... да көбейеді. ... ... ... ... өтемақы ұсталатындықтан,
өндірушілер тауарлар мен ... ... ... ... бұл ... ... Республикасындағы жұмыссыздықтың өсу себептері. 1990 -
1991 жылдары Кеңес үкіметі таратылған ... ... 4,6 ... Оның ... ... ... тез өсуіне не себеп болды? Сондай - ... ... ... оның саны ... ... қабылданбай - ақ,
оның деңгейі "белсенді халықтың" ағынымен ұласты. Нарыққа көшу уақытын ... ... ... ... құнсызданғаны сонша өзін және отбасын
асырауға жетпеді. Халық табысы аз жұмысын тастап, коммерциямен ... - ақ ... ... ... ... қамтамасыз етті. Қазір
барлық өндірістер нарықтық экономиканың барлық мәнін өздері көргендіктен,
кедейшіліктен қорғану үшін, ... ... жабу ... ... ... ... ... тура келді, өйткені
технологиялық жетістіктер өте төмен болған. Осы ... ... ... мыңдаған адам "көшеде" қалды.
II ТАРАУ. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы.
2.1. Қазақстан Республикасындағы және аймақтарындағы еңбек нарығыньщ
ерекшеліктері.
Экономикалық ... ... ... үлттық азық-түліктің өсуі,
халықтың экомикалық белсенділік санының ... ... ... 2001 ... ... оның саны 7626,8 мың ... қүрады. Бүл 9,2 пайызға көп, 2000
жылдың екінші тоқсанында бү_л сан 6983,0 адамды ... Бұл ... ... осындай уақыттағы 13,1 пайызға көбейген, ал
жұмыссыздардың саны 21,1 ... ... ... статистикалық агенттігінің мәліметі бойынша
2000.01.07.13,0 пайызға қарсы, жұмыссыздардың деңгейі 9,8 пайызды ... та ... ... ... ... саны 2001 жылдың 1
қыркүйегінде 3,0 ... ... ... ... ... 4,0 пайызға
төмен.
2001 жылдың 1 қыркүйегінде мына нэтижелерге қол ... 1 ... ... ... 9,8 ... ... ақпараты бойынша 147,4 мың адамға жұмыс орны ... ... ... 1,2 ... артығымен орындалды);
- 93,4 мың жұмыссыздар жұмысқа ... ... ... ... 104,7 мың ... қатысқан немесе жоспарға 129,9
пайыз;
- ... ... 11,3 мың ... ... жоспарға 67,3 пайыз.
Өткен жылы жұмыспен қамту органына 10,4 пайыз жұмыссыз ... ... ... ... ... азаматтардың саны азайған
(өндіріс орындарының жиі тоқтап қалуы мен ... ... ... 0,8 ... ... ... өткен жылы 1,5 пайыз.
2001 жылдың 2 тоқсанында ... ... ... экономикада жұмыс
істейтін халықтың саны 6,1 млн-нан 6,9 млн адамға өскен, сонымен ... ... ... ... ... саны 3,65 млн ... құраған
және 12,0 пайызға өскен.
Қазақстан Республикасы агенттігінің мәліметі бойынша ... ... ... ... ... және ... ... шағын бизнесті қолдау 2001 жылдың 1 ... млн. ... ... өткен 2000 жылдың осы айында бұл сан 1,4 млн. адам
құраған.
Жұмыспен қамту өкілетті органдары жұмыспен қамту мэселелері ... ... ... 2001 ... 8 айында жұмыссыз азаматтардың саны
1,2 есеге өскен.
Республика бойынша салыстырғанда жұмыссыздардың ең ... ... ... ... ... ... ... Жамбыл облыстарында
жұмыссыздардың саны республикалық орташа көрсеткіш бойынша 10,0 ... ... және 11,7 ... құрайды.
2001 жылдың қаңтар-шілде айларында жұмыспен қамту органдарында 230,9
мың адам, 2000 жылы осы ... 266,4 мың адам ... ... ... ... 78,8 мың ... құраған(жалпы сан бойынша 34,1
пайыз). 2001 жылдың осы уақытымен ... 8 ... ... саны ... ... ... Ақтөбе облысы-1,6 есеге,
Қызылорда облысы-1,5 есеге, Алматы қаласы-1,8 ... ... және ... ... саны аз ... Шығыс Қазақстан облысында-20,0
пайызға, Жамбыл ... ... 2001 ... ... 800 ... 120,0 мың адам онша толық емес жұмыс уақытымен
жұмыс істеген немесе үйымдар тоқтап ... ... ... ... ... ... саны 2000 ... 92,9 мың адаммен салыстырғанда 57,8 мың
адамға азайған.
Осы қарастырылған уақыттарда 93,4 мың жұмыссыз адам жұмысқа тұрғызылды
(2000 ... ... 79,9 мың ... бү_л ... ... ... адамның 40,4 пайызын қүрайды. Ауылдық жерде хабарласқан 32,2
пайыз адамның 25,4 мың адам ... ... ... бойынша бұл көрсеткіштің үлкен айырмашылықтары
бар. Қарағандыда жұмысқа ... ... ... - 68,0 ... - 53,9 ... Батыс және Оңтүстік Қазақстанда - 47,6 пайыз,
Солтүстік Қазақстанда - 61,6 пайыз, Алматы ... және ... ... 54,7 ... төменгі көрсеткіш Қызылордада - 14,1; Атырауда - 17,4; Жамбылда-
19,1 пайыз.
Нормативтік құқықтық базаларды жетілдіру, жұмыспен қамту ... ... ... ... ... және көлемін көбейтуге
мүмкіндіктер ашылды. Жүмыссыздардың жылдық көрсеткіші бағдарламасы бойынша
қоғамдық жұмысқа қатысқандардың саны 1,3 ... ... ... осы ... ... 81,7 мың ... ... 2001
жылдың басында қоғамдық жұмысқа 104,7 мың адам ... ... ... Шығыс Қазақстан облыстарында 115 пайызға, Атырау
облысында - 242,2; Жамбыл ... - 103,2 ... ... ... ... негізгі түрлері: комуналдық тұрғын үй шаруашылығы
ұйымына қала аумағын тазартуға көмектесу, аумақты және қаланы ... ... ... және абаттандыру), ... ... ... әлеуметтік мэдениетке арналған
объектілерде және тұрғын үйлерде ... ... мен ... ... бірге республика қоғамдық жұмысқа 78,9 млн. теңгеге қарыз.
Шығыс ... (11,9 млн. ... және ... ... (6,4 млн. ... ... ... Жамбыл облысы бойынша 2001 жылы 1 қыркүйекте
қоғамдық жұмысқа 4,8 млн. теңге ... ... ... ... ... ... ... келмегендіктен
жұмыспен қамту мэселесі жөніндегі уәкілетті орган жұмыссыздарды қайта оқыту
және ... ... ... ... Осы ... ... қамту мэселесі жөніндегі уэкілетті орган 2001 жылы белгіленген
бағдарлама бойынша 11,3 мың ... ... ... 67,3 ... ... ... біліктілігін көтеруге, мамандандыруға жіберді. Жұмыссыздарды
оқытудың жоғарғы көрсеткіші Ақмола облысында жылдық тапсырма бойынша ... ... - 74,6; ... ... - 79,6 пайыз ... қол ... ... ... ... 2001 жылы 1 ... елде ... адамға жұмыс орны ашылған, сонымен бірге 31,0 мың орын ... ... ... орны. Бұл Жамбылда — 17,1 мың, Шығыс Қазақстан облысында —
16,1 мың жұмыс орны көп ашылған.
Жұмыспен қамту ... ... ... 10,6 мың жұмыссыз
тіркелген Атырау облысында 3,8 мың адамға ғана жаңа орын ... -бүл ... ... және ... ... ... жұмыс орнын ашу және қайта
құру кестесіне сәйкес 2001 жылдың 7 айында 10,2 мың ... ... ... ... ... - 4,2 мың, кеңейтілген ескі кэсіпорын — 2,9
мыңға, жаңа ... 3,1 мың ... орны ... ... егінді жинап алу мерзімдерінде уақытша жұмыс орындары
ұзақ уақытқа қамтамасыз етілмеген.
Келтірілген мысал, инвестициялық ... ... ... ... куә ... Бірақ та, жұмыс орнын құру қарқыны
көңілге қонарлық емес және жұмыссыздықты төмендетуге ... ... ... алмайды.
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау
министрлігі Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... құру, шетелдік жұмыс күштеріне
үйретуші мекемелерде қазақстандық азаматтарды кәсіптік даярлау жұмыстарын
жүргізеді.
Шетелдік азаматтар ... ... ... ... ... өсуі ... (2000 жылдың бірінші жарты жылдығы - 122,2 мың адам,
2001 жылдың 6 айында 239,8 мың адам).
2001 ... ... ... ... 5190 ... ... ... жылға қарағанда 10 пайызға аз (5785 адам).
Сонымен ... ... ... ... жұмысқа шақырушы жыл
сайын Қазақстан азаматтарына арналып қүрылған қосымша жұмыс ... ... ... 2000 жылдың бірінші жартыжылдығында - 5416, 2001
жылдың 6 айында - 7,415.
Атырау облысының шетелдіктер ... ... ... 1,9 мың
жаңа жұмыс орындары кү-рылған, 516 ... ... ... ... шетелдіктермен 11,5 мың Қазақстан азаматтары бірге ... ... ... нормативті құқықтық актілерді
қабылдауы министрліктің алдына қойған міндеттерінің ... ... ... ... 1 ... «Халықты жұмыспен қамту туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы өз күшіне енді.
«Халықты жұмыспен қамту туралы» ... ... ... ... ... жұмыс берушілерге рүқсат беру және
квотаны анықтау ... ... ... ... және ... ережелерін, кэсіби дайындықты
өткізу ережелері, жұмыссыздарды қайта дайындау және біліктілігін ... ... 23 ... ... ... ... туралы" Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... "2001 жылғы 5 наурыздағы ... ... ... жылға арналған Қазақстан Республикасы аумағында ... үшін ... ... үшін еңбек қызметін жүзеге асыруға квота бекіту
туралы " қаулысы;
- "Алматы және Астана қалалары, облыстары бойынша ... ... ... ... ... қызметшілерді мэртебесімен қамту мэселесі бойынша орган
қызметшілерін бөлуді қарастыратын қамту мэселелері жөніндегі өкілетті орган
туралы типтік ... ... ... ... ... мен мүдделі министрліктермен
бірге 1998-2000 жылдар мерзімдерінде аз қамтылған азаматтарға шағын ... ... ... ... ... Үкіметке бағдарламаның
болашағы туралы ұсыныстарымен ақпараттық-талдау анықтамалары енгізілді.
Қауіпсіздік кеңесінде Республикасының оңтүстік өңірінде заңсыз еңбек
беру проблемалары туралы ... ... ... ... ... ... және жұмыссыздық және кедейшілікпен күресу
жөніндегі бағдарлама көрсеткішіндегі ... ... жою ... іс-шаралар қабылданды. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы мен
Қырғыз Республикасы арасында ... ... ... ... екі жақты
келісіммен жоба дайындалуда.
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің 2001 жылғы 23 ...... ... және халықты элеуметтік қорғау министрлігі және Білім және ғылым
министрілігімен бірге ... оқу ... ... мемлекеттік
білім беру тапсырысы бойынша оқитындарды және жоғарғы ... ... ... еңбек нарқында сұрныс құрылымын бағдарлаушы ұзақ мерзімді шағын
әдіспен жұмысқа орналастыру бағдарламасы ... ... тобы ... ... ... ... Өскемен, Теміртау, Жезқазған,
Қарағанды, Жамбыл, Шымкент қалаларында "нақты тұрғылықты жері жоқ түлғалар
үшін ... ... ... ... ... ... ... уақытта әлеуметтік бейімделу 10 орталығы жұмыс істейді.
"Халықты жұмыспен қамту туралы" Заңының дамуында:
- шетелдіктерді жұмысқа ... ... ... рұқсат беру және
квотаны анықтау ережелерін бекітуді,қоғамдық жұмыстарды қаржыландыру және
үйымдастыру ... ... ... ... ережелері,
жұмыссыздарды қайта дайындау және біліктілігін көтеру "2001 ... ... ... ... қамту туралы" Қазақстан Республикасы Заңын
орындау жөніндегі шаралар туралы" қаулы қарастырады.
- "2001 ... 5 ... ... ... Үкіметінің "2001
жылға арналған Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... үшін еңбек қызметін жүзеге асыруға ... ... ... және ... ... облыстары бойынша квота санын тарату
туралы"бұйрық;
- мемлекеттік қызметшілерді мәртебесімен қамту мәселесі бойынша орган
қызметшілерін бөлуді қарастыратын қамту мэселелері жөніндегі өкілетті ... ... ... қабылданды.
Қазақстан Республикасының Үлттық банкі мен мүдделі ... ... ... ... аз ... азаматтарға шағын несие
беру бағдарламасының орындалуына талдау жүргізілді. Үкіметке ... ... ... ... ... ... ... Республикасының еңбек нарығының мониторингі және жұмыс
бастылығының бағалау методологиясы.
1991 ж. желтоқсан айында ... ... ... ... ... Заңы ... 1992ж. ... айында бұл заңның күшіне
енуіннен кейін Қазақстан Республикасының Еңбек Министрлігінің ... ... ... осымен қатар облыстық және мемлекеттік халықты
жұмыспен қамту қызметтері құрылды. Осыдан бастап ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты комплексті бағалау үшін, оның ... ... ... айтқанда, оны зерттеу, бағалау, бақылау. Мониторинг
жүйесі, сонымен қатар, бөлшекті еңбек нарығын ... атап ... ... ... ... нарығы;
кәсіби еңбек нарығы;
ақпараттық қамтамасыз ету нарығана бөлінеді.
Республикалық және оның өңірлер ... ... ... жеке көрсеткіштер жүйесі бағалау негізіне салынған. Бұл ... ... ... ... және ... факторлар
кешенін сандық сипаттамаларын ... ... ... Осы
факторларды жинағанда өндірістің соңғы қорытындысында көрінеді, қоғамдық
жалпы ... ішкі ... ... ... ... өнім және ... ... көлемінде
көрсетілген.
Интегралды көрсеткіш ретінде еңбек нарығының ... ... ... ... = ... ресурстарды пайдалану тиімділігі; ҰТ-ұлттық табыс, теңге. ЕР-
еңбекті ресурстар саны, адамдар;
Жұмыс бастылықты талдау мен ... үшін ... ... ... жұмыс күшінің тиімділігін, еңбек процесінің құруын
сипаттайтын көрсеткіштермен толтыру ... ... ... ... ... ... - ... істей алатын жастағы халықтың экономикалық белсенділік
дәрежесі;
ЭБТ - экономикалы ... ... ... ... ... ... ЖІАХ -
Жұмыс істей алатын халық, адамдар.
Экономикалы белсенді халық ... ... ... ұйымының
стандартына сәйкес ол өз ... ... ... қызметке өңдеп
ұсынатын бір мезгіл ішінде статистикалық зерттеу және ... ... ... бос ... ... көрсеткіштердің анықтамасына сәйкес, еңбек қатысудың
дэрежесін немесе халықтың экономикалық белсенділігіне сипаттама ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының
жағдайының ... ... ... ... ... болжау
өткізіледі, оның оптимизация туралы нақты мінездеме ... ... ... ... ... шешу ... жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты.
Жұмыспен қамту және табысты болу ... ... ... ... қайта өндіруіне және т.б. өмірді ... әсер ... Аз ... ... ... өте ... тап
болады, кедей болатын қауіп - қатер тобы бірінші кезекте ұзақ уақыт жұмыс
істемегендер құрайды. Жүмыссыздық және кедейшілік ... ... ... ... ... ... Үкімет не істеуі қажет?
Кедейшілікті төмендетуге бағытталған Үкіметтің алғашқы бағдарламалық құжаты
2002 жылы 3 ... ... ... 2000 -2002 ... ... пен кедейшілікке қарсы күрес ... ... ... ... ... ... қамтуды жүзеге асыру арқылы жұмыссыздық
деңгейін төмендету — осы ... ең ... ... ... 2003 — 2007 ... арналған Қазақстан Республикасында
кедейшілікті төмендету жөнінде Түжырымдама ... ... және ... ... ... осы ... елдегі кедейшілік
проблемасын шешудегі ең негізгі әдіс қарастырылады.
Қазақстанда кімдер жұмыссыз болып қалады? Жүмыссыздардың санын ... ... ... Бүл ... ... ... кезі.
Жұмыссыздардың 29 пайызы 16-дан 29-жасқа дейінгі жастар. ... ... ... ... Атырау, Батыс Қазақстан және Маңғыстау
облыстарында.
Халықты жұмыспен ... ... және ... ... Үкімет қызметінің нәтижесі қандай? Қазақстан Республикасының
Сауда және ... ... ... ... (2002 ... ... 1-23/6 хаты),жұмыссыздық деңгейі халықтың экономикаға белсенді
қарым- қатынасы бойынша есептелген, 2000 жылы 13,5 ... 2001 ... ... 9,2 ... төмендеген. 2001 жылы 218 мың жұмыс орны
құрылды. Осы жұмыс орындары ... ... ... ... пара- пар
келмейді. Жүмыспен қамту ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейін ... және ... ... ... эсер ... үміт ... ... жұмыстар әзірше,(ең төменгі) жұмыс
берушілер және жұмыссыздар үшін ... ... ... ... ... қайта даярлау мен оқытудан өткен ... 2001 жылы ... әлі ... бухгалтерлік және экономистік ... ... ... ... ... ... біліктілігі жоғары мамандардың
жеткіліксіздігін көріп отыр (темір ұсталары, дәнекершілер, ... ... ... күшеюі байқалады - 2001 жылы жұмыс
іздеушілердің әрбір үшіншісі бір жылдан көп жұмыссыз отырған.
Халықты ... ... және ... ... ... көзқарасы қандай? He істеу қажет?
Біздің мекемелердің өз қызметінің ... ... ... ... ... ... берушілер
Конфедерациясының міндеті: "Біз Қазақстан Республикасындағы жұмыс
берушілерге ... және ... ... ... ... жаңа ... ... ашамыз, жұмыс істеп тұрған ... ... ... Бір ... ... тез
табылатындай - жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... ету және экономиканың дамыту болып табылады.
Сондай - ақ әлемде өткізілген зерттеулер ... ... ... ... ... ... үшін жеткіліксіз. Жұмыс орны және
адамдарға ... ... ... үшін түрақты экономикалық өсу өндірісті
жаңарту және саралаумен ілесіп отыруы қажет.
Сонымен қатар, кедейшілік ... ... ... ... ... жоғарғы көрсеткіші байлықтың шоғырлануын қайта бөлу
саясатымен ілесіп отырғандықтан болар ( мысалға Швеция).
Елде жұмыссыздықты ... үшін ... ... жаңа орын үшін
көтермелеу механизмі құрылу қажет. ... ... ... уақытта жаңа
жұмыс орындары үшін жұмыс берушілерді (кэсіпкерлерді) ынталандыру элі қолға
алынбаған. ... енді ғана ... ... ... ... ... талдау жүргізу,сонымен бірге элеуметтік- элсіз санаты үшін,
атап айтқанда қосымша жұмыспен ... қүру үшін ... ... ұсынады ("2003 - 2007 ... ... ... ... ... ... ... 19
жобасы).
Республикада экономикалық белсенді халық 7,8 мың ... ... ... адам жалданып жұмыс істейді. Тағы да 3 млн. адам жеке ... ... 0,8 млн. адам - ... ... ... жалпы
экономикалық саны 10,3 пайызды қүрайды. Қазақстан Республикасы халқының
саны өздеріңіз білетіндей 15 млн. ... ... - ақ, ... ... ... және ... ... министрлігінің мәліметі бойынша 2002 жылдың 1 қаңтарында халықты
жұмыспен қамту ... ... ... ... 216,1 мың ... адам
түр. Бүдан жұмыссыздардың көбі есепке тұрмағандығы анықталады.
Азиат банкінің даму ... ... ... ... ... ... үш ... өскен. 1991 жылы төменгі тұрмыстық
табыстағылар Қазақстанда 10 пайызды ... 2001 жылы бүл ... ... ... Сонымен қатар жеке меншік бизнес ... 1991 жылы ... 2001 жылы 70 ... ... Жеке ... өту жұмыссыздықтың
қысқаруына кепілдік бермейді.
Экономиканың дамуы еңбек нарқына тұрғысы келетін адамдардың ... ... ... ... ... берушілер жұмысқа қабылдау кезінде
біліктілік талабын көтеруге мәжбүр болады. Жастар қызмет ... ... ... ... ... ... түруына көптеген мәселелер
кедергі жасайды, сондықтан жұмыс ... ер ... ... ... оқу орындарын бітірушілерді жұмысқа орналастыруда тағы ... ... - ... білімнің сапасы! Жүмыс берушілер кірушілердің
қандай жоғарғы оқу ... өз ... ғана ... жұмысқа
шақыру қолайлы екендігін,олардан толыққанды маман шығатындығын алдын — ... ... ... ... оқу ... ... ... мамандығы бойынша
жоғарғы деңгейдегі дайындығы, білімі, икемі, жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... болғанда өзекті проблема мамандарды
сапалы даярлау. ... ... ... берушілердің кірісі бірінші кезекке
кэсіпорын менеджерлерінің дайындығы, ... ... ... Бүл жерде бизнес білімін ... жас ... ... ... ... ... және жеке ... айналысатын халық жұмыссыздықтың
төмендеуіне және жаңа ... ... ... тиім ... ... Бұл ... кәсіпкерлердің дамуы үшін қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... көлемі 1999 жылы 97 мыңнан 2001 жылы 400 ... ... ... ... кәсіпорындарды тіркеу проблемасы жеткілікті.
Халықаралық ұтымды тэжірибе ретінде Оңтүстік - Азиядағы ... ... ... ... ... ... ... мэселесі өз үйымда шешіледі.
МСП құру - ескерту сипатына ие болады. ... ... ... ... ... ... ... және салық төлеу
тізіліміне бекітеді. Сонымен қатар, қайтадан құрылған ... ... ... дейін жеңілдікпен жұмыс істейді. Микро қаржыландыру және
жеңілдік несиелерін беру арқылы ... ... ... ... кең ... ... ... Қазіргі уақытта Қазақстандағы коммерциялық банктер
өздеріне шағын бизнестер үшін өте ... және ... сай ... ... ... бел ... келмейді.
Көптен бері шағын бизнес субъектерін жалға беру жолдарымен, сенімді
басқармаларымен өндіріс орындарын тек қана ... ... ... ... ... кэсіпкерлікті белсендіру айтылып келеді.
Кәсіпорындардың қызметкерлерге ресми түрде жоғары еңбекақы төлеуге
және жаңа жұмыс ... ... ... ... үшін қорған еңбекақыны
аударуды төмендету жөніндегі ... ... ... ... ... үнемі айтататын, еңбекақыны ... ету ... ... ... ... ... ... жария ету проблемасы - сондай - ақ жеке
еңбек шарттарын жасау кіреді. Жүмыс іздеуші халықтың көпшілігі жұмыс беруші
жұмысқа қабылдануын ... ... ... ... ... Осы проблема тек қана еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... халқының қолдауынсыз қол жеткізу мүмкін емес.
Елді дағдарыстан шығарудың "Қазақстан - 2030" жаңа ... ... Н.Ә. ... ...
"...біз (үкімет) Республика халқының қолдауынсыз осы барлық реформаны
жүзеге асыра алмаймыз, себебі елді дағдарыстан шығаратын тек қана Қазақстан
халқы. ... ... ... елге ұзақ ... ... долларын
салымын беріп, тұрмысымыз жақсарады деп үміт арта ... ... ... сөзге тек мен ғана емес, барлығы келіседі деп ... ... ... ... ... бойынша есептелген сомадан ... ... мен ... ... ... Банк ... ... 10% көлемінде зейнетақы қорына
міндетті төлемді төлейді, бірақ банк оны ... ... ... ... ... 10% зейнетақы ... ... ... жалақы көлемінен 26% ... ... ... Жеке ... ... ... салығы. Табыс салығын есептеу
тәртібі 20-тарауда «Банктің салық салу ... ... ... ... есеп айырысу тізімдемесінде есептеледі.
Жалақыны есептеу кезінде келесі бухгалтерлік жазу жазылады:
Дт 5720-5721 «Еңбекке ақы ... және ... ... ... 2854 ... қызметкерлерімен есеп айырысу»
2851 «Салықтар және ... ... ... ... төлемдер бойынша есеп айырысу».
Және сол уақытта әлеуметтік салықты есептеу жүргізіледі:
Дт 5729 «Өзге төлемдер»
Кт 2851«Салық және ... да ... ... ... есеп ... беру кезінде:
Дт 2854 «Банк қызметкерлерімен есеп айырысу»
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша».
Табыс, ... ... мен ... ... салымдарын аудару
кезінде:
Дт 2851 «Салық және басқа да ... ... ... есеп ... 1050 ... ... есепшоттары».
Есептелген жалақы сомасы банктің шығындарына жатады. 22 «Банктің
табыстары мен ... ... есеп ... ... ... келесілер жатады:
• косымша төлемдермен бірге банк қызметкерлеріне еңбекақы төлеу
шығындары;
... ... ... сәйкес пайда-
ланылмаған еңбек демалыс күндері үшін төленетін өтемақы;
• банкті ... ... ... ... ... ... кызметкерлерді кыскарту кезінде банк кызметкерлеріне
төленетін төлем;
• кезекті (жыл ... және ... ... ... жоғары және орта арнайы оку орындарында кешкі, ... ... ... жалпы білім беретін мектептерде жақсы оқитын,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... толенетін телемдер;
• кадрларды дайындау шығындары;
• банк штатына тіркелмеген ... ... ... ... ... келісімшарт бойынша
орындалған жұмысқа байланысты төленеді;
... ... ... ... ... ... күндерінде артық жұмсалған уақыт үшін төлем;
• Қазақстан Республикасының заңдылықтарында ... ... ... ... ... ... жұмысты орындағаны үшін
төлем;
• өнертабыс және ... ... ... және ... да шығындарды есептеу ... ... ... ... ... ... ... теңгемен төленеді. Жұмыспен
қамтамасыз етіп отырған жерде қызметкерлер жүмыс істеген уақыт аралығында
әлеуметтік ... ... ... алымдарын, жинақтаушы
зейнетакы корына төленетін жарналарды, ... ... ... ... ретінде таниды. 1999 жылы банк орталықтандырылған ... ... ... төлемнің барлық түрін есептеуге ауысты.
Қызметкерлерге төленетін шығындар кдтарына іссапарлык шығындар жатады.
1993 жылдың 22 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының Еңбек ... ... ... ... ... ... аумағында іссапарға
шыққан қызмет-керге іссапарда ... ... ... ең ... ... 50% ... тәуліктік төлем төленеді, түрғын жайды жалдау
және жол шығындары іссапар ... ... және ... ... ... қайтарылады. Растайтын құжаттар ұсынылған кезде орынды
сақтап қою шығындары іссапарға байланысты қайтарылады.
Шетелге қысқа мерзімді ... ... ... шы-ғындарды
қайтару 29.09.98 жылдан бастап №967 «Шетел валютасында іссапар шығындарының
орнын толтыру мөлшері туралы» Қазакстап Республикасының ... ... ... ... ... құжаттарды ұсынған кезде нақты
шығыидар бойынша жүзеге асырылады.
Заңмен бекітілген ... ... ... ... өтеу,
материалдық және әлеуметтік сипаттағы ... ... ... қатарына жатады. Сонымен катар салық заңдылықтарына сәйкес банк
төлем көзі сомасынан 15% мөлшерлеме бойынша ... және ... ... ... ұстап калады. Егер кызметкерлерден жеке тұлғалар
табыс са-лығының мөлшерлемесі ... ... ... салык салынса
көрсетілген төлемдер банктің жылдық жиынтық табысынан алынады.
ІІІ ... ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
3.1. Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметі.
Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек биржалары айтарлықтай орын
алады. ... ... ... елдерде еңбек ... ... ... беру ... адамгершілік институттары ретінде
пайда болды. Уақыт өте келе еңбек қатынастарының дамуына ... ... мен ... өзгереді. Еңбек биржасы – бұл ... ... ... мен ... ... ... келісім
жасалатын, тұрақты жұмыс жасайтын мекеме. 1991 жылдың бірінші шілдесінен
бастап Қазақстанда барлық жерлерде ... ... ... ... жұмыс
істей бастады.
Еңбек биржаларының негізгі атқаратын қызметітері мыналар: еңбек
нарығындағы сұраным мен ... ... ... ... алу ... ... ... тіркеу, жұмысын ауыстыруға және жұмысқа тұруға тілек
білдіретін адамдарға ақпараттар беру, жұмыс істеп жүрген ... ... ... ... ... ... арасында кәсіптік бағдар беру
жұмысын жүргізу, адамдарды жұмысқа ... үшін ... ... және ... жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы ... ... мен ... мүдделерін есепке ала отырып,
биржалар арқылы еңбек нарығына әсер етеді. ... ... ... ... ... үшін ... ... ол тек қана ұсынымдылық сипатта
болады, себебі, ... ... ... ... ... құқы бар және ... кадр ... арқылы жүзеге асыруға тырысады.
3.2. Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы.
Адамзат ... ... ... ... ... ең ... ... яғни
талаптануы – тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана ... ... ... ... ... ең алдымен жұмыс күшіне
сұраным. ... бұл тым ... ... ... ... күшін реттеу, оны ... ... ... ... әдіс деп ... болады. Еркін
еңбек – бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы уақытқа дейін біздің елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды
қайта ... тым ... ... ...... ... бірақ
тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға ... ... өмір сүру ... ... жол берді. Ал ол белгілі бір дәрежеде қоғамның
өндіргіш күштерінің дамуын ... ... ... ... ... мемлекет, жұмыспен толық қамту мәселесін өндіргіш күштерді
орналастыру бағдарламасына ... ... ... бойынша,
өндіріс салалары мен аймақтарына бөлу ... ... ... Жаңа жұмыс
орындарын жасау, еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санынан асып кетіп
отырды, ал ол өз кезегінде ... ... ... тудырды, және де бұл
кадрлық экстенсивті ... ... ... ... алып отырды:
кәсіпорынның жалақы қоры жұмыскерлердің санына ... ... ... ... отыруы еңбек өнімділігінің төменділігінің ... ... ... жұмыстарынан ауыл шаруашылық және ... ... ... ... тиіс еді. Оның ... ... бір жұмыс орнына ие болуға ... ... ... және ... ... іс ... ... Соның нәтижесінде, жұмыс күшіне деген
сұраным еркіндігі қатаң шектеледі. Мемлекет жұмыскерлердің белсенділігі мен
қозғалысына ... ... ... ... ... ... ... күшін
қолдануға тек қана мемлекет белгіліген еңбек нысандарының шеңберінде ғана
рұқсат етілді.
Қазіргі жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... күші мен ... ... жағдайына қоятын талабы арасында елеулі
қайшылықтар бар. Оның ...... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік
жағдайларын жақсарту мақсатында, жұмыс орнын ... ... ... ... Ол ... 2 айдан 6 айға дейін созылады. Сонымен бірге
миллиондаған диплмы бар ... да оңай ... ... ... ... ... ... ал бұл – құрылымдық, яки салалық жұмыссыздықтың
орын алып отырғанын ... ... ... ... ... өту ... басынан
кешіріп жатқан біздің елімізге де тән бола бастады. Атап ...... өте ... ... ... ... және
жекешелендірудің нәтижесінде көп укладты экономика ... ал ол ... ... ... жұмыспен тұрақты түрде қамтылған
жұмыскерлердің босауын жеделтуде. ... және ... да ... баяу ... ... ... ... жұмыскерлерді жұмыспен
қамтамасыз етуге мүмкіндік бермей ... ... ... ... ... салдарынан шикізаттың және жабдықтардың өндіріс
қуатын толық пайдалануына, ... ... ... ... соқтыруда. Қорыта айтқанда, жұмыссыздық нарықта экономикаға тән
құбылыс ... ... ... ол әр ... ішкі ... ... бір ... болады. Егер жұмыссыздар сол мөлшерден асып ... ... ... ... ... ... Ал ол қажетті деңгейде
тұрса, онда экономиканың тиімді дамуына ... ... ... таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу ... ... 1992 жылы 9,4 ... ... ... ... ... жалпы
санынан ол 17 миллион адам, 55 % - ін құрады. Халық ... ... ... 7,4 ... адам ... ... олардың 6 миллионға
таяуы немесе 81% - ы ... ... ... ... ... ... ... әлі де басым екендігін, яғни нарық механизміне
тән еңбекпен ... ... ... баяу ... ... Сонымен қатар, қазіргі еңбекпен қамту қатынастары әкімшілік
экономика жағдайында қалыптасқан ... ... ету ... ... ... ... ... қоғам әкімшілдік басқару жүйесі
жағдайында халықты толық, әсіресе ... ... ... ... ... Еңбекпен толық қамту дегеніміз, ол – ... ... ... ... ... бар ... жұмыс орындарымен қамтамасыз ету. Ал
тиімді ... ... ...... қажеттіліктерді минималды еңбек
шығындармен қанағаттандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді ... тек ... ... өмір ... ... ғана ... ... жылы еңбекпен қамту қызметіне жұмыс іздеп жүрген 185 мың адам ... оның 75 мыңы ... ... ... ... ... Сол жылы
бірінші 4 мың адам жұмыссыз деп тіркелді, оның 75 пайызы әйелдер болды. Ал
1992 жылы ... ... 70,5 мың адам ... деп тіркелді. Олардың 54
пайызы жұмыссыздық бойынша жәрдем ақы алады. ... 80 ... ... ал ... ... ... 29 жасқа дейінгі жастар еді.
Әрбір жұмыссыздың бесіншісі – ... ... әр ... – орта ... әр үшіншісі – жалпыға бірдей орта білімді.
Болжаммен, үстіміздегі жылдың аяғына қарай ... ... саны 250-500 мың адам ... мүмкін деп күтілуде. Сондықтан
мемлекет дүниежүзінде жинақталған тәжірибеге ... ... бұл ... ... ... ... Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы.
Осы мәселе туралы Қазақстан Республикасызаңына ... ... ... ... деп ... азаматтарға бұрыңғы жұмыс орындағы
негізгі жалағысының 50 ... кем емес ... ... ... орташа жалақы мөлшерінен жоғары және өмір сүру минимумынан
төмен болмайтын жәрдем ақша беруге кепілдік береді.
Олармен ... ... ... ... ... ... ... шектеу, шетел жұмысшыларының репартиясын ынталандыру, ... ... ... орнын бөлу және мерзімнен бұрын құрметті
демалысқа шығару сияқты ... ... ... ... ... қосымша
жұмыс орындарын жасау үшін қаржы бөлу бағдарламасын жүзеге асырады, сөйтіп
жұмыссыздықтан мйлінше жапа ... ... ... жастар, жұмыссыз
болатындарға үнемі жәрдем ... ...... күрделі және жетілмеген нарық түрі болып
табылады. Өзінің жұмыс күшін ұсынатындар, әдетте, ... ... ... ... бола ... олар ... тұратын қала
шеңберіндегі босжұмыс орындары туралы да білмеуі мүмкін. Ал ... ... орны ... одан да аз ... Еңбек нарығы да басқа
нарықтар сияқты сұраным, ұсынымның және тепе-тендік жағдайымен сипатталады.
Қорытынды
Еңбек нарығындағы сұраныс ... ... ... ... ... ... жұмыс күшін ұсынушы экономикалық субъект - адам. Еңбек
нарығында жалақының ынталандырушы ролі бар . Бұл ... ... ... ұсынушы экономикалық субъект фирмадағы барлық іс - әрекеттерді
максималды ... ... ... ... еңбек күшінің сағатын кей жағдайда
арттырады, алмастыру эффектісінде де осыны байқаймыз. Ал ... ... ... ... ... ... ... пайданы
максималдандыруға тырысады.
Еңбек нарығындағы ұсыныс пен сұрнысты негізінен жалақы мөлшерін
анықтауға ... ... ... ... ... жалақы мөлшері мен
жұмыс күшінің қажет ететін жалақы мөлшерін топтастырып анализ жасау ... тең ... ... ... ... ... ... басқа ресурстар нарығынан өзгеше, бүдан да
терең зерттеуді қажет ететін нарық.
Қазақстан Республикасындағы еңбек ... ... ... ... ... ... ... жұмыс бастылықтың зерттеуі және қалыптасатын еңбек
нарығының мониторингі Қазақстанның өту ... ... ... ... ... ... қарағанда, жұмыссыздықтың табиғи
дэрежесі фрикциондық және ... ... ... ... және аймақтық еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... ... еңбек нарығы жағдайының күшеюі жұмыс күшіне озып бара жатқан
сұраныс, жұмысшылар ... ... ... өсуі және ... ... өсуі, осының бәрі де ... ... ... ... ... бастылықтың деңгейі түсіп, халыққа
қызмет көрсететін ... ... ... саны ... жұмысшыларды
экономика секторларына қайта бөлу.
5. Материалдық өнім саласында жұмысшылардың саны мүлде төмендеуі еңбек
өндіргіштігінің ... ... ... емес ... бастылықты және
жасырын жұмыссыздықтың едэуір масштабтары аз нэтижелі еңбегімен ... ... ... Республиканың Ұлттық жалпы өнімнің қысқаруы,
Қазақстан халқының материалдық ... ... ... ... ... талдау еліміздің әлеуметтік - экономикалық саясатымыздың
ең маңызды бағытының біреуі боп саналады.
Қолданған әдебиеттер тізімі:
1. Курс экономической теории: ... - 5-е ... ... издание - Киров: «АСА», 2004 г. - 832 с.
2. « Жалпы экономикалық ... ». ... Ө.Қ. ... ... Б.А. ... Ү.С. Байжомартов, Б.И. ... / ... ... Ө.Қ. ... - ... «А ... 2004 - 455
бет.
3. Әкімбеков С, ... А., ... У. ... - ... ... - ... 2001. -206 ... Қ.Р. ... ... ... және ... ... 1992 ж. № 1,2 ... Жұмыс бастылық пен еңбек ... ... ... 13 ... ... ... ... 1996 ж., М 39.
7. Қ.Р. Еңбек ... ... ... ... 1995 ж., № 1,7 ... 1995 ж. ... ... жағдай туралы ҚР еңбек Министрлігіндегі
жұмыс бастылық Департаменті. Алматы, 1995 ж.
9. ... ... ... 1997 ж., ... ... Байсенов С. Еңбек нарығы //Қазақстан: экономика және өмір,
1992 ж., № ... ... Л.О. ... ... нарығының қалыптасу ерекшеліктері
//Экономика және коммерция, 1993 ж., № 1.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы қызметінің теориялық негіздері31 бет
Инфляцияға жалпы сипаттама28 бет
Білім беру жүйесінің басты сипаты11 бет
Еңбек нарығы туралы35 бет
Инфляция дегеніміз не ?24 бет
Мемлекеттің ұғымы мен белгілері20 бет
Мүмкіндігі шектеулі баларды әлеуметтік бейімдеу мен қоғамға тарту шаралары5 бет
Нарықтық инфрақұрылым пәні, мақсаттары және міндеттері5 бет
Отаншылдық мұраты – жасампаздық6 бет
Шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудағы салық салудың рөлі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь