Психология ғылымы туралы

Психологияның міндеттері
Психологияның салалары
Психологияның принциптері
Психологияның әдістері
Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму үстінде. Психикалық әрәкеттің даму бары-сындағы оның заңдылықтарын оқытып-үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. Соңғы онжылдық көлемінде психо-логиялық зерттеулер шеңбері айтарлықтай кеңіп, жаңа ғылыми бағыттар мен пәндер пайда болды. Психология ғылымының ұғым аппараты өзгеріп, жаңа жорамалдар мен тұжырымдамалар үздіксіз пайда болып, психология жаңа эмприкалық мәлметтермен толығуда. Б.Ф.Ломов «Психологияның әдіснамалық және теориялық пробле-малары» деген еңбегін қазіргі кезеңдегі ғылым жағдайын сипаттай отырып, қазіргі уақытта «психология ғылымының әдіснамалық мәселелерін және оның жалпы теориясын өңдеуге қажеттілік кенеттен артуда» деп атайды.
Психология зеттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік деңгейі әр түрлі – сезім мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түр-лерінің қарапайым айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын адамның күйлері мен қасиеттері, үрдістерді қамтиды. Бұл құбылыстардың кейбіреулері жеткілікті зерттелген ал басқаларын сипаттау қарапайым бақылаулуарды тіркеумен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын жалпы және дерексіз сипаттау – теория болады деп көпшілік санай-тынын ерекше атап айтқан жөн. Алайда мұнымен теориялық жұмыс бітпейді, сондай-ақ бұған жиналған білімдерді салыстыру мен интег-рациялау да, оларды жүйелеу де және т.б. кіреді. Бұл жұмыстың негізгі мақсаты болып зерттелетін құбылыстардың мағынасын ашу саналады. Осыған байланысты әдснамалық мәселелер пайда болады. Егер теориялық зерттеу айқындамаған әдістемелік принципке сүйен-се, онда теорияляқ білімнің эмприкалықпен алмастырылуының қаупі туады.
Психикалық құбылыстардың мағынасын түсінудегі диалектика-лық материализм дәрежесінің рөлі маңызды болады. Б.Ф.Ломовтың аталған еңбегінде психологиялық ғылымдардың негізгі дәрежелері анықталып, олардың жүйелік өзара байланысы, әрқайсысының жалпыға ортақтығы, сондай-ақ бір-біріне келтірілмейтіндігі көрсе-тілген.
        
        Психологияның міндеттері
Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің
көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ... ... ... ... ... даму ... оның заңдылықтарын оқытып-
үйрету психологияның негізгі міндеті ... ... ... ... ... ... шеңбері айтарлықтай кеңіп, жаңа ғылыми
бағыттар мен пәндер пайда ... ... ... ұғым ... жаңа жорамалдар мен тұжырымдамалар ... ... ... жаңа ... ... толығуда. Б.Ф.Ломов «Психологияның
әдіснамалық және теориялық пробле-малары» деген ... ... ... ... ... ... ... уақытта «психология ғылымының
әдіснамалық мәселелерін және оның ... ... ... ... ... деп ... зеттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік деңгейі
әр түрлі – сезім мүшелеріне әсер ... ... жеке ... ... ... тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын
адамның күйлері мен қасиеттері, ... ... Бұл ... ... ... ал ... сипаттау қарапайым
бақылаулуарды тіркеумен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен ... ... және ... ...... болады деп көпшілік
санай-тынын ерекше атап айтқан жөн. Алайда мұнымен ... ... ... ... ... білімдерді салыстыру мен интег-рациялау
да, оларды жүйелеу де және т.б. кіреді. Бұл жұмыстың негізгі мақсаты ... ... ... ашу саналады. Осыған ... ... ... ... Егер теориялық зерттеу айқындамаған
әдістемелік принципке сүйен-се, онда ... ... ... ... ... құбылыстардың мағынасын түсінудегі диалектика-лық
материализм дәрежесінің рөлі маңызды болады. Б.Ф.Ломовтың аталған ... ... ... ... ... ... жүйелік
өзара байланысы, әрқайсысының жалпыға ортақтығы, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... бейнелеу дәрежесі, сондай-ақ жалпыламалық
деңгейі боцынша ... ... ... бұл ... ... ұғымдар. Адамның әлеуметтік және табиғи ... ... ... және биологиялық дерминанттарының
даму барысындағы қатынасын анықтау – ғылымның күрделі міндеттерінің ... ... ... ... ... ... ... Оның қазіргі уақыттағы қоғам өміріндегі рөлі ... ... Ол ... ... ... ... ... білім беру жүйесіндегі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... практикалық
міндеттерді шешуге енгізу, оның теориясының даму жағдайларын да маңызды
өзгеріске ... ... ... ... ... ... рөлінің көтерілуімен анықталатын мәселелер қоғам өмірінің барлық
салаларында әр түлі ... ... ... ... ... деп ... ... көрінетін адам бойындағы әлеуметтік-психологиялық,
психология-лық және психо-физиологиялық қасиеттердің кең шеңберін түсінуге
болады. Бұл ... біз ... ... ... тәжірибе (олардың саны
көп, өйткені адам бар жердің бәрінде шешілуі «адам факторын» қажет ететін
мәселелер бар) ... ... ... ... атапайтпаймыз, бала
психикасының дамуын түсінудегі ... ... ... Халық ағарту жүйесінің барлық қатарларына (мектепке дейігі
білім беру, ... ... ... беру ... ... орта білім беру, жоғары
мектеп) психологияға тиісті мәселелер туады. Психикалық құбылыстардың
жүйесін ... ...... қарапайым сезінулерінен беастап,
психикалық ... ... ... олар ... ... ашуға бағытталған. Бұл зерттеудің ғылыми негізін жасаудағы,
қоғамдық мәселені шешудегі, оқу және тәрбие ұйымдарын жетілдірудегі ... ... ... ... ... рөлін қоғамының
мойындауы білім беру ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта мұндай қызмет өзінің
дайындалу, даму кезеңінен өтуде және ... мен оның ... ... ... ... ... ... деп
ойластыруда.
Психологияның салалары
Еңбек психологиясы – адамның еңбек ету ... ... ... ... ... ... психологиялық
аспектілерін зерттейді және психология ғылымының жеке салалары ... ... ... тұрады: инжинерлік, авиациалық, ғарыш
психологиялары.
Педагогикалық психологиялық – адамға білім және ... ... ... ... Ол ... ақыл-ойы мен ойлау
жүйесін, дағдыларын қалыптастырудың, олар-дың оқу ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеудің түйіні
мәселелерін қарастыра-ды. Педагогикалық ... ... ... бөлінеді: а) оқыту психологиясы – дидактиканың психологиялық
негіздерін, оқыту мен білім ... ... ... ... ... қалыптастыру сияқты өзге де мәселелерін зерттейді; ә)
тәрбие психологиясы – ... және ... ... ... ... ... ұжымының, еңбекпен түзету педагогикасының
психологиялық негізіндерінде қатысты мәселелерді қарастырады.
Медициналық психология – дәрігердің ... және ... дың ... ... ... ... ... тұрады: психикалық
құбылыстардың мидың физиологиялық ... ... ... ... ... әрекетіне дәрілердің әсер етуін
зерттейтін психоформакалогиядан; адамның ... мен оны ... ... ... ... жүйесін, оның әдіс-тәсілдерін айқындайтын
психопрофилактика және гигиенадан; ... ... ... патопсихологиядан; психикалық ауытқушылықтары бар адамдардың
өзіндік психикалық ерекшеліктерін зерттеп, психотерапевтикалық ... ... ... ...... ... мәселелерді реттеу және олардың
тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық ... ... ... сот ... ... ... ... түзету
психологиясы деп аталатын тармақтардан құралады
Сот психологиясы сот, айыптаушылар, куәлар, сот ... ... ... алу тәрізді т.б. жайттардың психологиялық астарлар-ларын қарастырады.
Қылмыс психологиясы ... жеке басы мен оның ... ... ... Еңбекпен түзету психологиясы тұтқындағы адамдарды сендіру не
күштеп істету арқылы қайта тәрбиелеудің жолдарын ... ... - ... ... ... ... ... басшылар мен олардың қарамағындағылар арасында-ғы қатынастардың
психологиялық жақтарын, ... ... ... ... ... ... және кері ... тәсілдерін және
т.б. мәселелерді зерттейді.
Спорт психологиясы – спортшылардың іс-әрекетіндегі психоло-гиялық
ерекшеліктерін ... ... ... мен ... ... ... ... даялаудың жағдайын, құрал жабдықтармен қамтамасыз
етілуін, психологиялық дярлығын іздестіре келе, ... ... және ... ... ... ... ... өткізу мәселелерінің
психоло-гиялық факторларын зерттейді. әрбір ел мен халықтың спорт өнерін-
дегі ... де ... ... оларды жаттықтыру міндетте-рі
анықталады.
Психология тармақтарын жіктеудің негізі ретінде дамудың психо логиялық
аспектілерін алуға ... Бұл ... даму ... ... Енді
психология салаларының келесі түрін қарастырамыз.
Даму психологиясы - әр ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін және әр
түрлі психикалық үрдістердің онтогенезін ... Бұл сала ... ... ... ... психологиясы, ересек адам
психологиясы және геронтопсихология. Осы сала оқыту мен іргелі ... ... ... ... ... ... ... жолдарын түрлі әдістер арқылы өрістетуге болады деген мәселелерді
қарастырады.
Арнайы психология – бұл адам ... ... даму ... ми ... ... психикалық күйзелістері мен ... әр қилы ... ... қарастырады.
Арнайы психологияның мына тармақтары, атап ... ... – ми ... ... туған адам психологиясы-ның дамуын,
сурдопсихология – саңырау не керең болып ... ... ...... ... мен ... психологиялық дамуын
зерттейді.
Салыстырмалы психология – ... ... ... Мұнда адам мен хайуанаттар психикасын салыстыра отырып
зерттейді. Олардың ... ... мен ... Бұл саланың жануарлар психологиясын зерттейтін тармағы ... мен ... ... ... ... ... құлқын, әр қилы
механизмде-рін қарастырады. Мысалы, өрмекші, құмырсқа, ара, ит, құс, ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде бұл
тармаққа биология мен психологияның тойқаласқан ... ... ... ... қосылып отыр. Бұл орайда, кит-тер сияқты дельфиндердің ... ... ... ... құлқындағы туа пайда болатын
механаизмдер зеттелуде.
Әлеуметтік психология – адам мен ... ... ... ... Бұл сала адамдардың белгілі бір ... ... мен ... топтары арасындағы өзара қарым-қатынастағы
психологиялық құбылыстардың сырын зерттей-ді. Қазіргі кезде әлеуметтік
психология қарқынды ... ... ... ... экономикалық қоғамның
күрделі мәселелері. Сонымен қатар үлкен, ірі ... ... ... Бұл ... ... ... ... байла-
ныстар:радио, теледидар, баспасөз, және т.б. кіреді. әр түрлі топқа жататын
адамдарға осы құралдар арқылы алуан ... ... ... тән ... мен ... ... мен сенімдер, қоғамдық көңіл-күйлер
жайлы әсер ... ... ... ... ... ... ... мәселелер, этностық және ұлттық психология сипаттары,
дін ... ... ... ... де ... ... топтарда-
ғы психологиялық-жағдайлары жайлы мәселелер. Мұнда оңашала-нып тұрақтаған
топтардағы адамдардың бірігуі,олардың ... ... ... сыры ... топ ... ... алатын орны, әр түрлі топтық типтер ... ... ... ... ... және ... ... қатынастынастар, сол топтардың шеңбері, ... ... мен ... шоғырлану деңгейі зерттеледі.
Қоғамдағы адамның қасиеті мен әлеуметтік-психологиялық орны. Азамат -
әлеуметтік психологияның зерттеу объектісі. Осы ... ... ... ... ... рөл ... және соларға ... ... ... ... ... ... ... оның ұстамдылығы мен бағыт- бағдарын, ұжымшылдығы мен ... мен ... ... мән ... ... ... яғни этностық психология, ұлт психологиясы және
дін психологиясы әлеуметтік өмір тынысын жан-жақты қамтиды.
Басқару психологиясы адам әрекетін тиімді ... ... ... ретінде қарастырылып, ұйымдастырудың белгілі бір мақсатын ... ... ... ... ісінің әлеу-меттік-психологиялық
мәселелерін шешу, басқарушы қызметтің және оған қойылатын талап тілектерін
ескеру, басшы қызметкердің тұлғалық қасиеті мен ... ... ... жолға
қою мәселелерін қарастырады.
Көркем, әдебиет пен ғылыми шығармашылыққа қатысты психология. Соңғы
кездерде ... ... ... Бұл ... ... ... қзметі, өзіндік ерекшелктері, белсенділігі ... ... ... ... ішкі ... ... рөлі т.б. ... Бұл сала бойынша әсемдікті қабылдау және оның адам жан дүниесін
байытуға ықпал ету факторлары туралы мәселелер қарастырылады.
Психологиялық аспектілерді қазіргі замандағы ... ... ... ... үшін ... ... ортаны қорғау, ғарышты меңгеру
және т.б.); адамдардың күнделікті өмірдегі сауалдардан(тұлғалар арасындағы
дау-дамйларды шешу, эмоционал-дық күйден шығару және т.б.) ... ... ... ... өйткені бұл мәселелер қалайда болмасын ... ... ... ... ... оның ... қызықтырады.
Жалпы психология салаларының ішінен ерекше орын алатынын айта кеткен
жөн. Ол басқалармен бір қатарда тұратын психология ... ... ...... айқындаған жалпы заңдылықтарды ... ... ... атау. Психо-логияның тарихы мен әдәстемелерінің
психикалық құбылыстыардың пайда болуының, дамуының және ... ... ... ... мен ... мәселелерін шешу жалпы
психологияның міндеттеріне ... Ол ... және ... ... ... ... ... зерттеу-дің нәтіжесі –
психология ғылымының барлық саласы мен бөлімдерінің дамуына негіз болады.
Жалпы психология, пәні психологияның жалпы теориялық ұста-нымдары ... ... ... ... ұғым ... Қарас-тыруға ыңғайлы болу үшін,
бұл ұғымдар үш негізгі дәрежелерге біріктіріледі: психикалық үрдістер,
психикалық ... және ... ... ... ... тұлғалар.
Психологияның принциптері
Детерминизм приципі
Детерминизм – психика өмір сүру үлгісімен анықталып, өмір сүру үлгісі
өзгерсе, ол да өзгереді дегенді ... ... ...... адам ... ... – қоғамдық даму заңдары, өндіріс әдісінің
даму заңдары анықтайды.
Детерминизм психикалық және олардың мағынасы ... ... ... ... ... ... дүниетанымды меңгеру үрдісі кезінде дамыды. XX ғасырдың
басындағы ... ... ... ... ... ... көзқарас интропективтік ... және оған ... ... ... ығыстырды. Өзін-өзі бақылаудың объективтік
әдіс ие болды. Объективтік әдіс – адамға не әсер ететінін анық ... ... ... және ... ... ... сыртқы реакцияларды, көріне-
тін мінез құлықты тіркеуге, тітіркендіргіштерді салыстыруға ... ... ... ... принципін жүзеге асырудағы басты кезең болып Выготскийдің
тарихи-мәдени концепцияны жасау саналады. Бұл концепцияның мағынасы мынада:
психикалық үрдістердің табиғи ... ... ... ... ... факторлардың ықпалынан, адамның басқа адамдармен
қарым-қатынас жасау барысында түрленеді.
Қоршаған орта мен арақатынастар кезінде сыртқы дүниені ... оған ... ... саналы жай адам ғана емес, сонымен ... ... ... ... және оны ... әрекет
адам болатыны туралы идея детерминизм ... ... ... ... ... Психикалық құбылыстардың қалыптасуындағы іс-әрекет ... ... ... және т.б. атап ... ... ... теориясы мен тәжірибе-сінде ... ...... ... оқытуды және тәрбиелеуді жүзеге асырады.
Іс-әркекет пен сана бірлігінің приципі
Сана мен әрекет ұғымдары – психология ғылымының негізгі ... ... ... ... ... жасала бастады (С.Л.Рубинштейн,
А.Н.Леонтев, Б.Г.Ананьев, Б.М.Теплов және т.б.).
Әрекеттің мінез құлықтың және сананың бірлігі туралы ережені алғаш ... ... Ол ... деп ... ... пен сана – екі ... ... аспектілер емес, олар теңдікті емес, бірлікті – ... ... ... маңызды әдістемелік мағынаға тез ие болды. Онда сананың іс-
әрекетінсіз және ... ... тыс ... ... ... ... ... сананы әрекет арқылы зерттеуге мүмкіншілік пайда болып,
сана мен психиканы объективті зерттеуге жол ... ... сана ... ... принципі психологияның барлық объективтік әдістерінің
негізі болды.
Бұл принципті енгізу, ... ... мен ... ... ... ... ... тудырды. Сана психологиясындағы “психика – бұл
ішкі, ал әрекет сыртқы” деген көзқарасқа тойтарыс беру керек болды. ... ... сана ... бір нәрсе емес, сондай-ақ әрекетті де, тек қана
сыртқы деуге болмайды: ол ... ... ... ... оның бұл түрі ... ... Жеке ... барлық психикалық ерекше-ліктері мен
санасы ... ... қана ... ... ... ... ... – оның мінез-құлқының нәтижесі, әрі алғы ... Бұл сана мен ... ... ... Сана мен ... приципі ғалаымдарға мінез-құ-лықты, әрекетті мақсатқа жеткізетін
ішкі психологиялық мәханизм-дерді анықтауға, яғни ... ... ... ... ... ... ... бола тұрып, психология ғылымының
ұгымдар ... де ... ... ... Даму идеясы психологияға
Ч.Дарвиннің эволюциялық теориясының ықпалымен енді және ... ... ... адамның психо-логиясының қалыптасуына енгіз ... ... деп ... ... ... біз үшін – зерттеудің тек
қызықты сала-сы болып қана ... ... ... ... ... ... ... немесе жалпы принципі де болды. Енді ... ... ... ... олардың қозғалуы және өзгеруі,
пайда болуы және жойылуы үрістерінде ғана ... үшін даму ... ... маңызды, өйткені ол зерттейтін
құбылыстар, Ломоносовтың айтуынша, “ерекше ... ... ... ... ... даму ... кезінде пайда болып,
өзгереді.
Психологияның әдістері
Ұйымдастыру ... екі ... түрі түрі ... ... ... ерек-
шеліктері мен заңдылықтарын білуге білуге болады: көлденең және бойлық
(лонгитюдтік). Екуінің де бірқатар ... мен ... ... лонгитюдтік зерттеулер баланың соматикалық және психикалық ... ... ... егіздерге 20 жыл бойы лонгитюдтік психологиялық
зерттеулер жасады. ... және ... ... ... үшін, егіздер ыңғайлы модель болып табылады. Бұл ... ... деп ... ... ... егіздерге қолдануды талап етті.
Көлденең кескін әдісіне қарағанда, лонгитюдтік ... ... ... ... жекелеген жас кезеңдері бойынша мәлімет-терді көлденең
өңдеуге мүмкіндік береді;
• Ол екі кезең ... ... ... шамаларын айқынырақ көрсетуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... жеке
динамикасы мен құрылымын анықтайды;
• Тек ... ... ... ... ... жеке ... ... мен қатынастарды талдауға, дамудың дағдарыс
кезеңдерінің мәселелерін ... ... ... ... ... кемшілігі: оларды ұйымдастыруға және
жасауға көп уақыт қажет.
Психикалық ... ... ... ... зерттеулердің мәні мынада:
дамудың ерекшеліктері ... ... әр ... ... әр түрлі даму
деңгейіндегі, әр тұлғалық ерекшеліктері, клиникалық реакциялары және т.б.
бар, салыстырмалы ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізгі ерекшелігі: зерттеудің салыстырмалы
жылдамды-ғы – қысқа уақыт ішінде нәтижелерге жету мүмкіндігі.
Эмприкалық әдістер
Бақылаудың психологияда екі негізгі түрі ... ... ... ... және ... ... объективтік бақылау. Дәстүрлі
интроспекциялық психология өзін-өзі бақылауды психологиядағы жалғыз немесе
негізгі әдіс деп ... Бұл ... ... ... ішкі ... ... прин-ціптің зерттеу әдістерінде қолданылуымен байланысты
болды.
Өзін-өзі бақылау арқылы өз психикасын тану, ... да ... ... бақылауы арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... жалғыз әдісіне айналдыру орынсыз
болып табылады. Психологиядағы бақылаудың объективтік ... ... ... ... ... ... қолданылуы ішкі мен сыртқының,
объективтілік пен субъективтіліктің ... ... ... ... ... объективтік әдістерінің ішіндегі ең қарапайымы және
кең қолданылатыны. Бақылау ... әдіс ... үшін ... ... ... ... ... талап – нақты мақсаттың болуы: ... ... ... ... Мақсатқа байланысты, үлгі арқылы көрсетілген,
бақылау жобасы болуы тиіс. Бақылаудың жобалануы және жүйеленуі, оны ... ... ... ... ... ғана ... ... бақылау-лар арқылы
жорамалдарды қалыптастырантындықтан, ғылыми танымдық әдіс ... ... ... ... басты ерекшелігі: психикалық үрдістерді
табиғи жағдайдайларда зерттеуге мүмкіндік береді. Бірақ бұл әдіс ... ... ... ... ... ... төмендегідей
талаптар қойылады:
1. мақсат пен міндетті анықтау;
2. объектіні және жағжайды таңдау;
3. зерттелетін объектіге барынша аз әсер ... және ... ... ... ... ... әдісін таңдау;
4. бақыланатын объектіні тіркеу әдісін таңдау;
5. алынған ақпаратты өңдеу және ... ... ... ... ... мақсаты
психологиялық күйі, тұлғалық ерекшеліктері бақылау ңәтижесінде ықпал ... ... ... ... ... бақылау көп уақытты
қажет етеді.
Эксперименттік әдіс. Эксперимент – ... ... ... ... ... Оның мәні ... ... зерттелетін құбылысты өзі тудырады және оған белсенді ықпал
етеді.
2. Эксперимент жасаушы құбылыс жағдайларын ... ... ... ... ... рет ... ... Эксперимент математикалық формулалар рақылы белгіленетін санды
заңдылықтарды орнатады.
Экспериментті ... ... ... ... ... ... мен міндеттерінің жүйесін белгілеуге болады:
Ι – зерттеудің теориялық кезеңі. Бұл ... ... ... Зерттеудің тақырыбы мен мәселесін айқындау,
• Зерттеудің пәні мен объектісін айқындау,
• Зерттеудің міндеттері мен жорамлдарын анықтау.
Пән зерттеулерінің шегін анықтау кезінде төмендегілерді ... ... ... ... мен ... 2) зерттеу объектісін; 3)
эксперименттің ... және ... ... 4) ... теорияда көрсетілген мәселені ғылыми өңдеудің нәтижелерін.
ІІ – зерттеудің әдістемелік кезеңі. Бұл ... ... мен ... жоба ... ... әдістемесі зерттеу
тақырыбын эксперименттік жағдайдың айныма-лысы ретінде көрсетуі керек.
Экспериметте екі айнымалы болады: тәуелді және ... ... ... ... тәуелсіз; өзгерісін тәуелсіз
айнымалы тудыратын фактор тәуелді айнымалы деп аталады.
Эксперимент жобасы ... ... ... ... ... ... өңдеудің матеметикалық жобасы.
ІІІ – эксперименттік кезең. Бұл ... ... ... ... жүрісін басқаруға, сыналушылардың реакциясын
өзгертуге байланысты тәжірибелер тікелей ...... ... Бұл ... ... ... ... алынған
айғақтарды ғылыми жинақтау, жаңа ғылыми жорамалдарды және ... ... ... асырылады.
Эксперимент пен бақылау арасындағы аралықты білдіретін экспе-рименттің
өзіндік бір нұсқасы болып, орыс ғалымы А.Ф.Лазурский (1910)ұсынған, табиғи
эксперимент ... Оның ... ...... ... ... ... Бұл әдістің мәні мынада:
зерттелетін әрекет жағдайларына эксперименттік ықпал жасалады, ал әрекеттің
өзі оның ... ... ... ... ... ... ... экспериментті психологиялық-
педегогикалық эксперимент деп атайды.
Психологиялық тестілер
Тест деген ағылшын сөзі «сынақ» деген ... ... Бұл ... ... ... ... ғасырдың аяғында енгізді. А.Бине мен
Т.Симонмен бірге ақыл ойының дамуын анықтау үшін өз ... ... ... ... тәжірибелік мағынаға ие болып кең тарала бастады. Тест –
күрделі техникалық құралдарды қажет етпейтін стандпртты, ... ... ... ... ... ... көзқарастар туғызды. Олардың біреуінің мәні
мынада: егер екі адам бірдей тестіні ... ... ... онда ... ... ... ... болуы мүмкін. Тестінің
шешілуінің ... ... ... айғағы сәйкес психикалық актілердің
ішкі табиғатын әлі ... ... ... ... ... ... өңдеудің негізінде тұлға туралы ... ... ... бәрі ... ... ... екенін білдірмейді.
Қазіргі уақытта тестілеу әдісін басқа әдістермен бірге ... Оның ... ... бір ... ... анықтауға, тұлғаның кейбір қасиеттерін тура сипаттауға, қандай
салада жұмыс істеуге бейім екенін анықтауға және т.б. жүзеге ... ... ... ғылыми эксперимент деңге-йіне және
психологиялық айғақтың растығына ... ... ... және ... психологиялық тестілер педагогикалық
тәжірибені шығынға ... ... ... ... ... мүмкін.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң психологиясы – психология ғылымының бір саласы ретінде 5 бет
Педагогика-психология ғылымы34 бет
Психология ғылымы4 бет
Психология ғылымы жайында6 бет
Психология ғылымы және оның зерттейтін пәні мен міндеттері15 бет
Психология ғылымында қарым- қатынастың теориясы48 бет
Психология ғылымындағы жеткіншек шақ туралы ғалымдардың теориялары.15 бет
Психология ғылымындағы кәсіби бағыттылық мәселелеріне теориялық шолу45 бет
Психология ғылымының даму тарихы14 бет
Психология ғылымының пәні мен объектісі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь