Кәсіпкерлікті дамытудың шетелдік тәжірибелері


Жоспар

Кіріспе

I.Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік

1.1 ҚР.ғы кәсіпкерліктің дамуының жолдары (бағыттары)

1.2 Кәсіпкерліктің мәні және маңызы

1.3 Кәсіпкерліктің түрлері

1.4 ҚР.ғы кәсіпкерліктің классификациясы

II.Тарау. Кәсіпкерлікті дамытудың шетелдік тәжірибелері
2.1 АҚШ.та кәсіпкерлікті ұйымдастыру ерекшеліктері.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Нарықтық қатынастар аясында жүзеге асырылып жатқан кәсіпкерлік қызметтің мемлекет тарапында және экономика өмірінде алатын орны зор. Қазіргі экономикалық өркениетті дүниенің қрылымдық даму жүйесіндегі болашағы келтірмейтін салалардың бірі – кәсіпкерлік болып табылады.
Бүгінгі таңда республикамызда экономиканы қайта құру жолында оның негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру күн тәртібіндегі негізгі мәселелердің бірі. Оның негізгі маңыздылығын ҚР-ы Президентінің «Қазақстан-2030» Қазақстан халқына жолдауында: «еліміздің экономикалық саясатының бірден-бір басым бағыты кәсіпкерлік» деп аталынған. Сондықтан кәсіпкерлікті дамытуды басқару еліміздің жүзеге асырып жатқан саясатының стратегиялық мәселесі болып табылады. Оның стратегиялық маңыздылығын бағалау үшін Қазақстан экономикасының мынадай ерекшеліктеріне көңіл бөлу қажет:-айқын көрініс алған шикізаттық бағыт; -қайта өңдеу өнеркәсібінің нашар дамуы; -импортқа тәуелділігі; -инфрақұрылымның нашар дамуы; -аймақтар бойынша өндіргіш күштердің біркелкі орналаспауы. Бұл аталған біздің экономикамыздың мұндай зардаптарын шағын және орта бизнестің даму жолдарымен ғана жеңуге болады. Себебі, кәсіпкерлікті дамытудың маңыздылығы мемлекеттің экономикалық жетілуіне ықпал етуі және өндіріс, халықтың жұмыспен қамтылуына жеткілікті түрде қамтамасыз ете алуы жатады. Сол үшін кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш күші деп білуіміз қажет. Осыған байланысты мемлекетте кәсіпкерліктің жан-жақты қолдау мен қорғау табуын тек кәсіпкерлікті дамытумен бірге оның нарықтық экономиканы дамытуда қосар үлесі де аз болмайды. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай шағын дамып отырған нарықтық шаруашылықтың бөлінбес, ажырамас бір элементі болып табылады. Кәсіпкерлік экономикалық өсу деңгейінің, ұлттық табыс көлемінің деңгейін де анықтайды. Әлеуметтік жағынан да функциясы – жаңа қосымша жұмыс орындарын құру сияқты дәйекті мәселелер оның актуалдылығын көрсетеді. Сондықтан, кәсіпкерліктің мемлекеттегі нарықтық экономикалық қатынастарды құруда алатын манызды роліне байланысты бұл жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлікті дамытуды басқару мен оны қолдау мәселелерін зерттеу болып табылады, яғни қолдау оның даму үрдістерін айқындаумен оған мемлекеттік қолдау қажеттілігін негіздеуді талдау. Қойылған мақсатқа жету үшін келесі мәселелер анықталды:
• Кәсіпкерліктің теориялық негіздері мен оның даму эволюциясы сипатталынды;
• Әлемдік тәжірибелер негізінде кәсіпкерліктің экономикадағы ролі мен орны анықталды;
• Қазақстандағы кәсіпкерлікті ұйымдастыру тенденциялары мен жағдайы зерттелінді;
• ҚР-ғы кәсіпкерліктің даму үрдістері айқындалған;
Пайдаланылған әдебиеттер көздері

1. Под ред. Жатканбаева Е. Б. «Малое предпринимательство» , Алматы 2001 г.
2. Казахстан и мировой опыт рыночной трансформации, Арынов Е. М. – 2003 ж.
3. Ғылыми-практикалық халықаралық конференция материалдары боиынша; Алматы – 1999 ж. және 2001ж.
4. Жатқанбаев Е. Б. «Основы смешанной экономики» Алматы-1992 г.
5. Катенова С.Д. «Факторы и особенности развития малого предпринимательство» (Материалы международной научно – практической конференции Алматы КазГУМО 1999 г.)
6. Назарбаев Н. А. «Қазақстан - 2030» Алматы 2002 г.
7. «Вестник предпринимателя» 2004г.
8. «Аль-Пари» журнал 2000ж.
9. ҚР-ның статистикалық жылнамалар жинағы 1997-2001 ж.ж.
10. Берденалиев «Экономиканың басқару негіздері » Алм. 2002ж.
11. Бусыгин А.В. «Предпринимательство» Москва 2001
12. «Малый и средний бизнес»: законодательство РК, сборник законодательно-правовых актов. – Алм. 2003
13. «Континент» журнал 2005
14. «Казахстанская правда» газета 2001ж
15. «Қаржы-қаражат» 1999

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

Кіріспе

I-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік

1. ҚР-ғы кәсіпкерліктің дамуының жолдары (бағыттары)

2. Кәсіпкерліктің мәні және маңызы

3. Кәсіпкерліктің түрлері

4. ҚР-ғы кәсіпкерліктің классификациясы

II-Тарау. Кәсіпкерлікті дамытудың шетелдік тәжірибелері
2.1 АҚШ-та кәсіпкерлікті ұйымдастыру ерекшеліктері.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Кіріспе

Нарықтық қатынастар аясында жүзеге асырылып жатқан кәсіпкерлік
қызметтің мемлекет тарапында және экономика өмірінде алатын орны зор.
Қазіргі экономикалық өркениетті дүниенің қрылымдық даму жүйесіндегі
болашағы келтірмейтін салалардың бірі – кәсіпкерлік болып табылады.
Бүгінгі таңда республикамызда экономиканы қайта құру жолында оның
негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру күн
тәртібіндегі негізгі мәселелердің бірі. Оның негізгі маңыздылығын ҚР-ы
Президентінің Қазақстан-2030 Қазақстан халқына жолдауында: еліміздің
экономикалық саясатының бірден-бір басым бағыты кәсіпкерлік деп аталынған.
Сондықтан кәсіпкерлікті дамытуды басқару еліміздің жүзеге асырып жатқан
саясатының стратегиялық мәселесі болып табылады. Оның стратегиялық
маңыздылығын бағалау үшін Қазақстан экономикасының мынадай ерекшеліктеріне
көңіл бөлу қажет:-айқын көрініс алған шикізаттық бағыт; -қайта өңдеу
өнеркәсібінің нашар дамуы; -импортқа тәуелділігі; -инфрақұрылымның нашар
дамуы; -аймақтар бойынша өндіргіш күштердің біркелкі орналаспауы. Бұл
аталған біздің экономикамыздың мұндай зардаптарын шағын және орта бизнестің
даму жолдарымен ғана жеңуге болады. Себебі, кәсіпкерлікті дамытудың
маңыздылығы мемлекеттің экономикалық жетілуіне ықпал етуі және өндіріс,
халықтың жұмыспен қамтылуына жеткілікті түрде қамтамасыз ете алуы жатады.
Сол үшін кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш
күші деп білуіміз қажет. Осыған байланысты мемлекетте кәсіпкерліктің жан-
жақты қолдау мен қорғау табуын тек кәсіпкерлікті дамытумен бірге оның
нарықтық экономиканы дамытуда қосар үлесі де аз болмайды. Әлемдік тәжірибе
көрсетіп отырғандай шағын дамып отырған нарықтық шаруашылықтың бөлінбес,
ажырамас бір элементі болып табылады. Кәсіпкерлік экономикалық өсу
деңгейінің, ұлттық табыс көлемінің деңгейін де анықтайды. Әлеуметтік
жағынан да функциясы – жаңа қосымша жұмыс орындарын құру сияқты дәйекті
мәселелер оның актуалдылығын көрсетеді. Сондықтан, кәсіпкерліктің
мемлекеттегі нарықтық экономикалық қатынастарды құруда алатын манызды
роліне байланысты бұл жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы
кәсіпкерлікті дамытуды басқару мен оны қолдау мәселелерін зерттеу болып
табылады, яғни қолдау оның даму үрдістерін айқындаумен оған мемлекеттік
қолдау қажеттілігін негіздеуді талдау. Қойылған мақсатқа жету үшін келесі
мәселелер анықталды:
• Кәсіпкерліктің теориялық негіздері мен оның даму эволюциясы
сипатталынды;
• Әлемдік тәжірибелер негізінде кәсіпкерліктің экономикадағы ролі мен
орны анықталды;
• Қазақстандағы кәсіпкерлікті ұйымдастыру тенденциялары мен жағдайы
зерттелінді;
• ҚР-ғы кәсіпкерліктің даму үрдістері айқындалған;

I-Тарау.Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік

1. ҚР-ғы кәсіпкерліктің дамуының жолдары (бағыттары)

Негізінен, қазір Қазақстанда кәсіпкерлік ісі үлкен жетістіктерге
жетіп жатқан жоқ. Сөз жоқ, көптеген тиімді , дұрыс заңдар қабылданып жатыр,
бірақ олардың бірі іске асса, екіншілері іске толығымен асып жатқан жоқ.
Бір жағынан, осы кәсіпкерліктің дамуына көптеген кедергілер болғалы тұр,
солардың бірқатарын қарастыратын болсақ, ол біріншіден бақылаушы органдар
мен жергілікті әкімдер жанынан құрылған комиссиялардың үсті-үстіне
тексерулер жүргізіп, кәсіпкер қызметіне заңсыз санкциялар қолданатындығы
екен. Тіпті олар соттың шешімінсіз кәсіпкердің жұмысын тоқтатып тастайтын
да көрінеді.

Екіншіден, жергілікті атқарушы органдар тарапынан қабылданатын қосымша
шешімдер мен қойылатын талаптар;

Үшіншіден, түрлі ведомствалар мен құрылымдар тарапынан тексерулердің
сансыз көптігі;

Төртіншіден, кейбір мәселелерде кәсіпкердің құқықтық сауатының
төмендігі;

Бесіншіден, өзекті осы салаға бірыңғай мемлекет бақылау жасау
саясатының жетіспей жатқандығы және осы сияқты көптеген кедергілер бар.

Қазақстандағы нарықтық экономиканың даму өзгешелігіне көңіл аударған
кезде республикадағы кәсіпкерліктің елеулі түрде қайшылықты қалыптасуын
көруге болады. Мысалы, Трансұлттық корпорация, Қаржы-өндірістік топтар
сияқты ірі корпорациялар түріндегі кәсіпкерліктің тиімділігіне қарамастан
оларды қысқа мерзім ішінде құру, жүзеге асыру өте қиын мәселе. Сонымен
бірге, кәсіпкерліктің шағын нысандарын дамытуға кейбір ұйымдық және
құрылымдық факторлар кедергі жасайды.

Кәсіпкерлікті дамытпайынша, қазіргі кездегі экономиканы қалпына
келтіру мен дамыту мүмкін емес, өйткені қазірде бизнес нарықтық
қатынастарда үнемі қайта өндіріп өндіріп отыратын орта болып табылады.
Қазіргі жағдайда тек бизнес қана республика мен облыс экономикасын
жандандыруға қабілетті. Сондықтан да кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау жасау
мен ынталандыру жалпыұлттық басымдыққа айналды. Қазақстанда іс жүзінде
кәсіпкерлікті қолдау және қорғау жөнінде заңдар қалыптасты, олар үнемі
жетілдіруде.

Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы Үкімет қаулысымен
Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі қоғамдастық-сараптамалық комиссиялар деген
түсінік енгізілді және осы аталған комиссияның қызметі мен құрамы заңды
түрде бекітілді. Бұл үкіметтік емес ұйымдардың ролін күшейтуге, атқарушы
өкіметтң шешімдерін дайындауға кәсіпкерді кеңінен қатыстыруға, бизнес
саласында бастамашылықты дамытуға жәрдем көрсетуге және оларды аймақтағы
көкейкесті проблемаларды шешуге бағыттауға мүмкіндік береді.

Қазіргі кәсіпкерлік саласындағы қолданылып жүрген заңдар нарықтық
экономиканың түбегейлі талаптарына толығынан жауап беріп жүр. Осының өзі
алға ілгерілушіліктің негізі бола алады. Кәсіпкерлікті қолдау әрі дамыту
мәселелері жөнінде сарапшылық кеңестерінің негізгі міндеттері:

• кәсіпкерлік саласында мемлекеттік саясатты әзірлеу және іске асыруда
консультациялық көмек;

• кәсіпкерлікті қорғау мен дамытудың құқықтық нормаларын жетілдіру
жөнінде ұсыныстар әзірлеу;

• мемлекеттік органдар мен ұйымдардың кәсіпкерлік субъектілерімен өзараіс-
қимылы әрі ынтымақтастығы мәселелері жөніндегі құжаттарды дайындауға
жәрдемдесу болып табылады.

Тағы да Қазқстанда қабылданған заңдарға мән беретін болсақ, 1993 жылы
10-шы наурызда ҚР Министрлер кабинеті №207 –де Жастар кәсіпкерліктерінің
республикалық фонды, ал 1993 жылдың қыркүйек айының 15-нде кәсіпкерлік
орталығының құрылу тәртібі жайлы заңдар қабылданған. Содан кейін біраз
жылдар өтп, көптеген экономикалық және заңдық өзгерістер болды. Көптеген
бизнестің кәсіпкерлері пайда болды.

Қазақстан кәсіпкерлерінің 10-форумында берілген Қазақстан
Республикасы Президентінің тапсырмасын орындау мақсатында Қазақстан
Республикасының Үкіметінің қаулысы бойынша Орталық және Жергілікті
атқарушы органдар 2003 жылғы 1 қаңтар – 1 қазан аралығында салық төлеушінің
өтініші оларды жүргізу үшін негіз болатын салық тексерістерін, ыңғайласпа
салық тексерістері мен хронометраждық зерттеулерді, қылмыстық әрекеттер мен
әкімшілік құқық бұзушылықтың жолын кесу мақсатында заңнамаға сәйкес
жүргізілетін тексерістерді, сондай-ақ конституциялық құрылысты, қоғамдық
тәртіпті, адамдардың құқықтары мен бостандықтарын, Қазақстан
Республикасының халқының санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқаты туралы
заңнамасы нормаларын бұзуға бағытталған іс-әрекеттерді болдырмау үшін
жүргізілетін тексерістерді қоспағанда, кәсіпкерлік субъектілерін тексеруді
тоқтатсын деген қаулы қабылданған. Және осында айта кететін басты мәселе –
осы тоғыз ай ішінде кәсіпкерлік қызметтен Республикалық бюджетке 29953
млн. тенге табыс түскен. Бұл әрине өте жақсы көрсеткіш, бірақ осы
мораториядан кейін мемлекеттегі кәсіпкерлік жағдай бұрынғы қалпына келді.
Яғни ол міндетті түрде салық төлеу, мемлекет тарапынан қысым көру және
тағы да басқа жағдайлар. Осыған байланысты мысал келтіретін болсақ,
кәсіпкерлердің көпшілігі қосылған құнға деген салық мөлшерлемесі шамадан
тыс жоғары деп санайды. Соның нәтижесінде кәсіпорындар өздерінің өнімдеріне
деген бағаны төмендету мүмкіндіктерінен айырылып, өндіріс көлемін
қысқартуға мәжбүр болғандықтан, ондағы жұмыс орындары да азайып,
жұмыссыздық өседі. Қосылған құнға деген салықтың салмағы тұтынушыларға
өседі, олардың қабілеттілігін төмендетіп қана қоймай, бағаны өсіруге
итермелеу арқылы инфляцияны күшейтеді.

Шет елдік тәжірибе

Дамыған елдердің көпшілігінде экономикалық өсудің шешуі бір факторы
бизнесті жан-жақты дамыту болып табылады. Олардағы кәсіпорындардың жалпы
санының ішінде фирмалардың үлесі 80 – нен 99 пайызға дейінгі мөлшерді
қамтып, елдің жалпы ұлттық өнімінің 50 пайызға жуығын өндіруді
қамтамасыз етіп отыр. Кәсіпорындардың шаруашалақты жүргізуге икемділігі –
ғылыми – техникалық прогрестің негізгі бір қозғаушы күшіне айналған.

Мысалға, Жапонияда концерндер мен басқа да ірі кәсіпорындар Жапония
экономикасы айсбергінің шыңы ғана деп айтуға болады. Бұл жерде бизнес
өзара бәсекеге түсіп қана қоймай, сонымен қатар қызмет ету саласын бөлісу
негізігде бірін-бірі толықтырып отырады. Жапонияда бірқатар салаларда, атап
айтқанда, аяқ киім, тігін және галантерея өндірісінде, дәрі-дәрмек
құрастырушы бұйымдармен конструкциялар өндіруде, бөлшек саудада қызмет
көрсету саласында өндірістік және тұрмыстық техникаларды жөндеп, қалпына
келтіруде бизнес басым орын алады.

Әсіресе соңғы кезеңдерде АҚШ-та да бизнес кеңінен дамып отыр. Ол
жұмыскерлер саны 50 адамға дейінгі фирмалардың жиынтығы болып табылады. Бұл
фирмалар американдық барлық барлық фирмалардың 99 пайызын құрайды. Бұлардың
негізгі бөлігі ұсақ, көбінесе жанұялық немесе жеке кәсіпорындар. Мұндай
фирмалардың 87 пайызында саны 20-дан аспайтын, ал 80 пайызында 10-нан
аспайтын адам жұмыс істейді. АҚШ-та фирмалар жалпы ұлттық өнімнің 40
пайызын өндіреді, оның ішінде өңдеуші өнеркәсіпте - 21 пайыз, құрылыста
80, ал көтерме саудада – 86, қызмет көрсету саласында – 81 пайыз.

АҚШ экономикасында олар ғылыми-техникалық прогресс саласына жататын
барлық жаңалықтарды жасаудың, игерудің және өндіріске енгізудің тең
жартысына жуығын қамтамасыз етеді.

Германияда кәсіпкерліктің басты сипаттамасы – ең алдымен меншік құқы
мен кәсіпорынды тікелей басқарудың бірлігі болып табылады. Екінші сипаттама
– кәсіпорын қызметінің айшықтылығы, оның көлемінің шектеулігі, қожайын мен
жұмыскер арасындағы өзіндік ерекше қатынас сипатын білдіріп, өндірістің
түпкі нәтижесі үшін екі жақтың да бірдей мүдделілігін, ынталылығын
тудырады. Үшіншіден, кәсіпорын өмірінде басқарушы ролінің ерекше
маңыздылығы : ол шаруашылықтың нәтижелігіне тек қана мүлік иесі
болғандықтан ғана емес, сонымен бірге оның өзінің де өндіріспен де тікелей
айналысып, оны ұйымдастыруға барлық жағынан қатысуынан көрінеді. Төртінші –
істі жанұялық негізде жүргізу, яғни кәсіпорын қызметін нәтижелі
ұйымдастыруға, жүргізуге атадан балаға мұра ретінде машықтану. Бесіншіден
– кәсіпкерліктің тағы бір сипатты белгісі ретінде кәсіпорынды
қаржыландыру мәселесін айтуға болады. Егер алыптар қажетті ресурстарды
негізінен капитал нарығы арқылы алатын болса, ал кәсіпорындар банктердің
аздаған несиелеріне арқа сүйейді, сондықтан да олар үшін қаржыландыру
мәселесі басты проблема болып табылады.

Кәсіпкерліктің барлық кешенді ішкі және сыртқы проблемалары олардың өз
күшімен шешілуі мүмкін емес. Германияда бизнесті мемлекеттік қолдау
жүйесінің негізінде жатқан басты принцип - өздігінен, мүмкіндігінше, өз
бетінше дамуды барынша ынталандыратын көмек беру болып табылады.
Бағдарламаның мақсаты – бизнестің тиімділігімен бәсекеге қабілеттілігін
арттыру. Осыған байланысты мынадай шараларды атап өтуге болады.
Фирмалардың позицияларын нығайтуға байланысты - картельдік құқық. Картель
қызметін қадағалаушы ведомство кәсіпорындардың кооперациялануына жеңілдік
жасайды. Бизнеске қолдау жасаудағы құрылымдық-саяси шаралардың тағы бір
бөлігі меелекеттік тапсырмаларды бөлуге қатысудағы олардың құқықтың
жағынантеңдігін қамтамасыз ету. Тағы салық салудағы жеңілдіктер.
Германияның жаңа аймақтарында қазіргі кезде кеңінен пайдаланылып жүрген бұл
жұмыстың 3 түрі бар: 1. амортизациялық аударымдардың арнайы нормалары; 2
пайданың салқ салынбайтын резервтерін жасау; 3 салық ведомстволары
төлейтін инвестициялық үстемелер.

Қаржы жағынан қолдау. Федералды үкімет тарапынан берілетін
салыстырмалы түрде пайыз ставкасы төмен және жеңілдік жағдайын пайдалана
отырып, ақшаны қайтаруға мүмкіндік тудыратын несиелер – бизнес үшін
айтарлықтай қамқорлық болып табылады. Жаңа жұмыс орындарын ашу мен
экономиканың аймықтық құрылымын жақсартуға ынталандыратын арнайы несиелерді
жергілікті үкіметтер береді. Инновациялық салаға көмек. Ол көмектің
ұйымдық формалары әралуан: индустриалды және ғылыми парктер, жұмыс бабына
қарай бөлмелер бере алатын, ақпараттық банктерге енуге, консультацияларға,
капиталдарға қатысуға рұқсат беретін мүмкіндіктері бар инновациялық
орталықтар. Бизнес саласында инновацияны мемлекеттік қолдау олардың
ғылыми мекемелермен бірлесіп жұмыс істеуіне көмектесу, қажетті ақпараттық
және консультациялық инфрақұрылымды жасау, технологияны алуды жеңілдету
ғылыми қызметкерлерді жәрдемдесу жұмыстары арқылы іс жүзіне асырылады.

Кәсіпкерлер мен менеджерлердің білімін жетілдіруге көмек.
Кәсіпкерлерді оқыту жаңа кәсіпорын құрушылар үшін арнайы семинарларды
тұрақты түрде өткізіп тұратын сауда-өнеркәсіптік палаталар жүйесінде
жүргізіледі. Ақпараттардың маңызды көзі ретінде сыртқы сауда және нақты
белгілі бір елдердің рыногына шығу жөніндегі проблемалар бойынша
ұйымдастырылатын кездесулерді атауға болады.

Консультациялық қызмет. Мемлекеттік органдар, бір жағынан
кәсіпкерлерге арнайы мамандардың қызметі арқылы кһөмек көрсетеді; екінші
жағынан, жеке консультация жүргізген жағдайда фирмалардың ол үшін жұмсайтын
шығындарының айтарлықтай бөлігін өтеуді өз мойнына алды.

Енді біз осы шет елдік, атап айтқанда, германиялық тәжірибені
өзіміздің отандық кәсіпкерлік проблемаларын шешуге қолдану мүмкіндіктері
жөніндегі мәселелерді қарастыруымыз керек. Ол өз алдына жеке қарастыруды
қажет ететін мәселе. Соған қарамастан, біздің ойымызша, аталған мәселелер
біз үшін творчестволықпен ой елегінен өткізуді және соның негізінде пайдалы
ұсыныстар жасауды талап етеді.

2. Кәсіпкерліктің мәні және маңызы

Кәсіпкерлік ұғымының тарихи орта ғасырдан басталады. Тіпті сол
кезеңдерде саудагерлер, қолөнершілер, үгіттеушілер бастаушы кәсіпкерлер
ретінде болған. Орта ғасырларда кәсіпкер деген термин одан да бұрынғы
антрепренер, яғни француз сөзі делдалдық екі мағынада қолданылды: 1)
түрлі мереке мен музыкалық көріністі ұйымдастырушы; 2) өндірістік немесе
құрылыс жобаларын басқарушы. Ал кәсіпкерлік ұғымын ең алғаш ХVIII
ғасырдың басында ағылшын экономисі Ричард Контильон (1680-1734жж) енгізген.
Ол кәсіпкер деп нарық жағдайында әрекет жасайтын адамды айтқан.
Егер "кәсіпкерлік" терминінің эволюциясының қалай қалыптасқанын
қарастыратын болсақ:
1723ж : Парижде басылып шыққан коммерцияның жалпылай сөздігінде ең
алғаш "кәсіпкер" ұғымы, яғни "обьектіні өндіру немесе құруда өзіне
міндеттеме алатын адам" пайда болған;
1725ж.: Р. Контильон : кәсіпкер – ол нарық жағдайында тәуекел етуімен
байланысты іс-әрекеттер жиынтығын жүзеге асыратын адам;
1776ж.: Адам Смит, кәсіпкерлік – кәсіпорынның меншік иесі;
1797ж : К. Бодо, кәсіпкер – ол белгілі бір жүзеге асырылатын іске
жауапкершілігі бар адам;
1803ж : Ж.Б.Сей, кәсіпкерлік – екі өндіріс факторлары еңбек пен
капиталдың тәуекел жағдайындағы шығармашылық үйлесуі;
1876ж : Ф. Уокер, кәсіпкер - ол өзін ұйымдастырушылық қабілеттілігі
мен пайда табатын адам;
1934ж : И. Шумпетер, кәсіпкер – ол инновациялардың көзі және дамудың
қозғаушы күші, новаторлар;
1964ж : П. Друкер, кәсіпкер - белгілі бір мүмкіндіктерден мейлінше
көп пайда түсіретін адам;
1975ж : А. Шапиро, кәсіпкер – ол әлеуметтік экономикалық механизмдерді
ұйымдастырушы.
Қазіргі кездегі кәсіпкер деп – пайда табуға бағытталған және
тауарларға ( қызмет, өнім) сұранысты қанағаттандыру арқылы өз атынан жүзеге
асыратын жауапкершілікті, инициативті қызметті атқарушы азаматтар.
Бұл тұрасында ҚР-дың Азаматтық Кодексінің 10-ші бабында: меншік
түрлеріне қарамастан, азаматтар мен заңды тұлғалардың тауарларға ( жұмысқа,
қызметке) сұранысты қанағаттындыру арқылы пайда табуға бағытталған ынталы
қызмет және ол кәсіпкердің өз атынан, оның тәуекелдері мен мүліктік
жауапкершілігімен жүзеге асырылады делінген.
Кәсіпкерліктің бірнешінеше анықтамаларын қарастыру негізінде бұл
ұғымның негізгі құрамдас бөліктерін атауға болады:
- жауапкершілік, тәуекел, инициатива;
- жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау;
- құралдарды іске асыру еркіндігі;
- жаңа шешімдерді,идеалдарды іздеу.
Жоғарыдағы кәсіпкерліктің құрамдас бөліктері менеджмент
фукнкцияларымен байланыстыеркіндігін көтеруге болады. Сонымен, кәсіпкерлік
дегеніміз – ол жеке бизнесті ұйымдастыра білу және осы жеке бизнесті жүзеге
асырумен байланысты функцияларды табысты, тиімді түрде іске асыру болып
табылады.
Жалпы кәсіпкерлік қатнастарды қарастырудың алғашқы сипаты – олардың
субьектісі мен обьектісі. Кәсіпкерліктің субьектісіне экономикалық қызметке
қатысушы түрлі мүшелерді, алдымен жеке дара индивиттерді жатқызамыз, содан
соң кәсіпкерлік қызметті бір топ адамдар жүзеге асыратын ұйымдар, яғни
акционерлік қоғамдар, кооперативтер, шаруашылық серіктестіктер.
Ал кәсіпкерліктің обьектісі – ол адамның белгілі бір қызметі, нақты
жағдайда: новаторлық, жаңашылдық, ерекше мағынадағы өндіріс, айырбас,
бөлудің әртүрлі факторларын қосу. Кәсіпкерліктің соңғы нәтижесі -
өндірілген өнім мен қызмет.
Сонымен қатар, кәсіпкерлікті процесс ретінде қарастыруға болады, ол
төрт сатыдан тұрады:
• жаңа идеяларды іздестіру мен бағалау;
• бизнес-жоспарды құру;
• қажетті ресурстарды іздеу;
• құрылған кәсіпорынды басқару.
Бұл аталған сатылар бір –бірімен тығыз байланысты. Бірінші кезеңде ,
барынша көп табыс келтіру - кәсіпкерліктің ең қозғаушы факторы. Кәсіпкерлер
өзіне тиімді өзгерістер, яғни жұмыстарына жаңалықтарды енгізеді, мақсаты –
пайда табу. Нарыққа жаңа тауар ұсынған алғашқы фирма оларды белгілі бір
уақытқа дейін баламалы құннан жоғары бағамен сатады. Міне осы қабілет
әдеттегіден ерекше шешім қабылдау қабілетін және іске шығармашылықпен қарау
іскерлік әлемде жоғары бағаланады.
Екінші кезеңде, ең күрделі мәселе – бизнес-жоспарды құру методологиясы
жатады, яғни өзіне нарық сигменттерін қосатын, оның көлемін және негізгі
сипаттамаларын, маркетинг жоспарларын, өндіріс және қаржылық жоспарларды
қамтамасыз ету.
Үшінші кезеңде, ең бастысы қандай ресурстар қажеттігін нақты бағалау;
бастапқы деңгейден қайталама деңгейді ажырата білу; ресурстар
жетіспеушілігімен байланысты теріс зардаптады бағалу жұмыстары жүзеге
асырылады.
Төртінші кезеңде, пайда болған кәсіпорынды басқару. Ол нақтыланған
өнім стилінің басқарушысынан тұрады, ұйымдық құрылым құруды ұйымдастыру,
табыстың шешуші тетіктерін және де әлсіз жақтарын табу ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шағын кәсіпкерлікті құрудың шетелдік тәжірибелері
Экономиканы мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибелері
Шағын кәсіпкерлікті құрудың шетелдік тәжірбиелері
Шетелдік өзін-өзі басқару тәжірибелері
Кәсіпкерлікті дамытудың теориялық және методологиялық мәселелері
Кәсіпкерлікті дамытудың әлеуметтік - экономикалық шарттары және заңдылықтары
Кәсіпкерлікті дамытудың жалпы сипаттамасы және өзіндік ерекшелігі
Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың жолдары мен тетіктері
Резерфорд тәжірибелері
Атомның құрылысы. Резефорд тәжірибелері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь