Балада ойын әрекеті және оның түрлері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І Тарау Баланың негізгі іс.әрекеті . ойын
1.1. Таным процестерін дамытатын ойын түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.9
1.2. Ойынның ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.12
1.3. Ойынның психологиялық даму теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13.20
ІІ Тарау Балалардың психикалық дамуына ойынның ықпалын зерттеу
2.1. Балалардың ойын арқылы ойлау қабілетін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ...21.24
2.2. Балалардың ойын арқылы сөйлеудің функциясын дамыту ... ... ... ... ..25.26
2.3. Балаларда ойынның психологиялық педагогикалық негіздері ... ... ... 27.29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Зерттеудің өзектілігі. Қазақстан Республикасының призденті Н.Ә. Назарбаев 2007 жылы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты халыққа жолдауында атап өтілгендей, әлем елдері арасында қуатты дамушы елу елдің қатарына қосылу межесі барша қазақстандықтарға қуат беруде.
Қазақстан бүгінде әлем таныған өркениетті елдер қатарына қосылуға бет бұрған жағдайда демократиялық жолмен дамушы мемлекетіміздің қалыптасуы жағдайында өскелең ұрпақтың рухани байлығы мен мәдениетін, еркін ойлау қабілеті мен шығармашылығын, кәсіби біліктілігі мен білімдерін арттыру қажетті туындап отыр.
Бүгінгі таңда ағымдық ақпараттық құралдар мен компбютерлік технология қуатты дамып отырған кезде қоғам талабына сай білім берудің озық технологияларын пайдалана білуі қажет. Осы орайда әлемдік білім берудің озық үлгісін қолдана отырып білім беру деңгейін көтеру, балаларға кәсіби бағдар беруді іс жүзінде қуаттандыра біліп, балабақша шеберханаларын қажетті материалдармен, құрал жабдықтармен сұраныссыз жабдықтап отыру, ең негізгісі – жеке тұлғаны жауаптырақ тәрбиелеуді талап етіп отыр.
Демек, бүгінгі күні технология психологияны оқытуда мектепке дейінгі жастағы балаларға саналы тәрбие мен сапалы білім беру деңгейін көтеру мақсатында балада ойын әрекеті және оның түрлері арқылы баланың дүниетанымын қалыптастыруда, болашақ жас ұрпақты дамытуда басты құрал болып саналады.
Зерттеудің мақсаты. Балада ойын әрекеті және оның түрлерін зерттеу.
Зерттеудің міндеті: Баланың негізгі іс-әрекеті – ойын.
- Таным процестерін дамытатын ойын түрлері;
- Ойынның ерекшелігі;
- Ойынның психологиялық даму теориясы;
- Балалардың психикалық дамуына ойынның ықпалын зерттеу;
- Балалардың ойын арқылы ойлау қабілетін дамыту;
- балалардың ойын арқылы сөйлеудің функциясын дамыту;
- Балаларда ойынның психологиялық педагогикалық негіздері;
Зерттеудің теориялық қолданымы. Ойын балалардың негізгі іс-әрекеті. Ретінде психологиялық, анатомиялық-физиологиялық маңызы зор қызметтер атқарады. Ойын баланың даму құралы, таным көзі, білімдік, тәрбиелік, дамытушылық жөнге ие бола отырып, адамның жеке тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етеді. Ойынды әпбір адам ойнап өседі.
Зерттеудің практикалық қолданымы. Ойынды көп ойнаған адамның дүниетанымы кең. Жаны таза, жүрегі нәзік, нағыз сезімтал тұлға болмақ. Әрине, ойын адамның дамуына, қалыптасуына әртүрлі әсер береді. Кей бла ойында шынайы өмірді бейнелесе, кей бала ішкі сезімін білдіреді.
1. Тәжібаев Т. «Жалпы психология», Алматы, Қазақ университеті, 1993 ж.
2. Сәбет Бап-Баба, Жалпы психология. /Жантану негіздері/: -Алматы «Заң әдебиеті», 2003 ж.
3. Жарықбаев Қ, Озғанбаев Ө. Жантануға кіріспе: Оқу құрал / А, - 2000 ж.
4. Жалпы психология. Алматы: Білім, - 1996, - 224 б.
5. Жарықбаев Қ. Психология. Оқулық: - 3 - ші басылым. - Алматы: Білім, 1993 ж.
6. Жарықбаев Қ. Жантану негіздері: Оқулық. -Алматы, 2002 ж.
7. Педагогикалық ізденіс. Алматы, «Рауан», 1990 ж.
8. Гиппенрейтер Ю. Б. Введение в общую психологию. Курс лекциий. – М., 1988.
9. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии: В 2т-Т. I –М., 1989
10. Леонтьев А. Н. Избранные психологические произведения : В 2т. – Т. П. – М., 1983.
11. Выготский Л. С. Собрание сочинений: В 6 т. – Т. 2. М., 1982. ( Мышление и речь: 2-361. Мышление и его разитие в детском возрасте: 395-415 ) .
12. Зак А. З. Развитие теоретические мышления у младших школьников. –М., 1984.
13. Ильясов И.И. Исследование развития познавательной деятельности. – М., 1971.
14. А.А. Давыдов, Т.В. Драгунова. Пдагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы Алматы 1973.
15. Б. С. Ысқақова, Қойшыбаева Н.И. Мектепке дейінгі балалардың жеке басын қалыптастырудың психологиялық құралы. Оқу құралы. Шымкент 2002.
16. Қ. Жақыпов Бірінші класс оқушысының отбасындағы итәрбиесі. Алматы – 1966
17. С. В. Мухина. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы алматы «Мектеп» 1986.
18. Сухомлинский В. А. Балалық шақтағы жеке тұлғаның қалыптасуы.
        
        Тақырыбы:  Балада ойын әрекеті және оның түрлері
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І Тарау Баланың негізгі іс-әрекеті – ойын
1.1. Таным процестерін дамытатын ойын
түрлері............................................4-9
1.2. ... ... ... ... ... ... ... дамуына ойынның ықпалын зерттеу
2.1. Балалардың ойын арқылы ойлау қабілетін
дамыту...............................21-24
2.2. ... ойын ... ... ... дамыту..................25-
26
2.3. Балаларда ойынның психологиялық педагогикалық негіздері............27-
29
Қорытынды...................................................................
.......................................30
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.............31
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Қазақстан Республикасының ... ... 2007 жылы ... ... жаңа Қазақстан» атты халыққа
жолдауында атап өтілгендей, әлем елдері арасында қуатты ... елу ... ... ... ... ... қуат ... бүгінде әлем таныған өркениетті елдер қатарына қосылуға бет
бұрған ... ... ... ... ... қалыптасуы
жағдайында өскелең ұрпақтың рухани байлығы мен ... ... ... мен ... ... біліктілігі мен білімдерін арттыру
қажетті туындап отыр.
Бүгінгі таңда ағымдық ақпараттық құралдар мен компбютерлік технология
қуатты дамып ... ... ... талабына сай білім берудің озық
технологияларын пайдалана білуі қажет. Осы ... ... ... ... ... қолдана отырып білім беру деңгейін көтеру, балаларға кәсіби
бағдар беруді іс ... ... ... ... шеберханаларын
қажетті материалдармен, құрал жабдықтармен сұраныссыз жабдықтап отыру, ең
негізгісі – жеке тұлғаны жауаптырақ ... ... етіп ... ... күні ... психологияны оқытуда мектепке дейінгі
жастағы балаларға саналы тәрбие мен ... ... беру ... ... ... ойын әрекеті және оның түрлері арқылы ... ... ... жас ... ... басты құрал болып
саналады.
Зерттеудің мақсаты. Балада ойын әрекеті және оның түрлерін зерттеу.
Зерттеудің міндеті: Баланың негізгі іс-әрекеті – ... ... ... ... ойын ... ... ... Ойынның психологиялық даму теориясы;
- Балалардың психикалық дамуына ойынның ықпалын зерттеу;
- Балалардың ойын арқылы ойлау қабілетін дамыту;
- балалардың ойын ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық негіздері;
Зерттеудің теориялық қолданымы. Ойын балалардың негізгі ... ... ... ... зор ... Ойын ... даму құралы, таным көзі, білімдік, тәрбиелік,
дамытушылық жөнге ие бола отырып, адамның жеке ... ... ... ... ... ... адам ... өседі.
Зерттеудің практикалық қолданымы. Ойынды көп ... ... кең. Жаны ... жүрегі нәзік, нағыз сезімтал тұлға болмақ.
Әрине, ойын адамның дамуына, ... ... әсер ... Кей бла
ойында шынайы өмірді бейнелесе, кей бала ішкі сезімін ... ... ... ... ...... ... процестерін дамытатын ойын түрлері
Баланың өмірге кадам басардағы алғашқы қимыл-әрекеті – ойын, ... оның мәні ... ... ... ұлы ойшылы Абай Құнанбаев: «Ойын ойнап,
ән салмай, өсер бала бола ма?» деп айтқандай баланың ... ойын ... ... Жас ... ... ... еңбекке қатынасы, психологиялық
ерекшеліктері осы ойын үстінде ... ... ... ... ... мен ... ғана ... философтар, тарихшылар, этнографтар
және өнер қайраткерлері мен бала тәрбиесін зерттейтін ... ... ... ... ... бала ойының психологиялық мәнін
және ойынға тән ерекшеліктерді көркем ... ... ... де ... ... ерекше бір түрі – ... ... ... ... өз ... өнер және ойын ... іс-
әрекеттің алғашқы қадамы деп түсіндіреді. Ойында шындықтың көрінісі, оның
бейнелі сәулесі қылаң ... ... ... тән ... ... ... мен үлкендерің түрлі іс-әрекеттеріне еліктеу екені белгілі.
Ойынның шартты түрдегі ... бар, ал сол ... жету ... ... бала үшін ... ... ақыл-ой, адамгершілік, дене
шынықтыру және эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі ... ... ... балалар өзін еркін сезінеді, ізденімпаздық, ... ... ... ... ... қиялдау, зейін қою, ерік арқылы түрлі
психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді.
Сондықтан да педагогикада бала ойынына ерекше мән ... ... ... ... балалық шақтың түйсігі мен әсері адамның көңіліне
өмірбақи өшпестей із қалдырады. Бала ойын ... өзін ... ... ренішін, асқақ арманын, мұрат – мүддесін бейнелесе, күні ертең сол
арман қиялын өмірде жүзеге асыруға ... ... ... ... ойын,
бейнелі әрекет ертеңгі шындық ақиқатқа айналатын кезі аз емес.
Ойны мектеп жасына дейінгі баланың жеке ... ... игі ... ... ... құбылыстың бірі деуге болады. Бала ойын арқылы ... ... ... орта мен ... ақиқат сырын
ұғынып, еңбек дағдысына үйрене ... ... ... ... ... жолы, тәлімдік өнегесі ойыннан бастап өрбиді.
Ойын мен еңбектің бір-біріне ұқсас сипаттары көп, сондықтан ... ... ... ... ... да, жаман ойын-жаман жұмыс
сияқты» деп қарап, бұлардың арасындаайырма шамалы деген ... ... ... жас ... ойын тиісті дәрежеде ақыл мен қажыр-
қайратжұмсауды ... ... ... ... пен ... ... ойын ... табылмайды. Жақсы ойын да, жақсы жұмыста
көңілді қуанышқа толтырып, рахатқа бөлейді. Демек, осы жағынан ойын ... ... ... ... ... да ... дәрежеде тиісті
жұмыстағыдай жауапкершілік болуға тиіс. Олардың негізгі айырмашылығы тек
мынада: баланың ойыны ... ... ... ... көздемейді, ал
жұмыс ондай игілікті өндірудің негізгі жолы екені ... ... мен ... ... айқын көрінеді. Ойын кезіндегі
баланың психологиялық ерекшелігі мынада:олар ойланады, эмоциялық әсері
ұшқындайды ... ... ерік ... қиял ... ... мұның
бәрі баланың шығарымпаздық қабілеті мен дарынын ұштайды.
Ойын үстінде бала бейне бір ... ... ... ... ... ... одан ойын ... білмейді деген тусінік тумайды.
Сондықтан шындықтағыдай «сөйтейік, бүйтіп ... ... ... ... деп түсінуінде жатыр. Осыдан келіп ойын туралы мынандай ... ... ... ... тілді ұстартады, сөздік қорды байытады,
өмірді танытып, сезімді кеңейтеді тәрбиелейді.
ә) Ерік және мінез ... ... ... ... ... ... ... өсе түседі.
в) Эстетикалық тәрбие беру құралына ... ... ... беру ... ... ... ... Дене күшінің жетілуіне көмектеседі.
Демек, ойын баланы жан-жақты жарасымды тәрбиелеудің психологиялық
және физиологиялық негіздері ... ... ... ... өсіріп, бойын сергітіп қана қоймай, оның ... ... ... де әсер ... Балалар ойын арқылы тез
тіл табысып жақсы ... ... ... ... Ойын ... қимылы арқылы өзінің денсаулығын нығайтады. Халқымыз ... ... ды ... ... ... деп ... жас ерекшеліктеріне сай
олардың көзқарасының, мінез-құлқының қалыптасуы құралы деп те ... ... ... ... ұлт-ойындарымыз: тоғызқұмалақ, қуыршақ, асық
ойындары. Қазақтың көне жыр-дастандарында ұлттық ойындар – ... ... орын ... ... ... ... «Қобыланды»,
«Алпамыс», «Ер Тарғын» сияқты эпостық жырларда елін сүйген батырлардың,
жұртшылық сүйіспеншілігіне ... ... ең ... ... түсіп, одан кейін көп кісі ... ... ... ... ... ... көрсеткендіктері
айтылады. «Домбырамен күй шерту», «Аттың құлағында ойнау», «Аударыспақ»,
«Күлкі ... ... ... Ақ ... ... құмалақ», «Жұмбақ айтыс»,
«Асық ойнау» өте ерте заманда ... ... ... өзі ... ... ... ... ғасырлар бойы өмәр сүргендінін айқын
көрсетеді. Балалардың жиі ойнайтыны «Ақ сүйек» ... ... ... ... ... ... Баланың ақыл-ойын
дамытатын тәжірибелік маңызы зор тағы бір ойынның түрін – «он бір ... деп ... Оның ... ерекшелігі есеп сұратарын қою арқылы баланың
ойлау қабілетін ... ... ... де ... ... мол. ... «Жылдам айт», және тағы ... ... ... тіл ... ... ... деп ... Балалар негізінен ойын
үстінде бір-бірімен тез тіл табысады. Ойынына ... бала ... ... Бес ... ... емес ... әр ... шыққан
балалардың мінез-құлқы бірдей емес.
Балалар ойынында кейде өлең-тақпақтар жиі кездеседі. Ол ... ... ... тапқырлыққа, шындыққа, ептілікке баулу,
шапшаңдыққа, қиялына қанат беріп, ойын ... өз ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу. Бұған қоса кз-келген
ойынның аяғында жеңу бар да, жеңілу бар. ... әрі ... өз ... ... жеңілгендер айып тартады. Ол көбінесе тақпақ айту, ән ... ... ... болады. Бұдан қай ойынның да түпкі ... ... ... ... ... ... ... айтуға төселдіру екенін аңғару
қиын ... ... ... түрі ... атадан балаға, ұрпақтан ұрпаққа,
ауысып отырады. ... ... ... ... ... да,
психологиялық жағынан денсаулық сақтауға негізделеді. Тапқыр да, алғыр,
шымыр да, епті, ... да, ... бала ... армандамайтын отбасы жоқ.
Демек, ойынның өзі бала үшін біліктің, тәлімнің қайнар көзі болып ... ... ... ... оған ... әр беріп, жаңартып өткізіп
отыруды ата-аналар, тәрбиешілер бір сәт те ... ... ... жас ... ... да, ойлай білсін!
Танымдық іс-әрекет сипатына сәйкес ойын түрлері:
Балалардың орындаушылық әрекетті талап ететін ойындар.
Қәйта жаңғырту ... ... ... ... жасау іс-әрекетін жузеге асыруға бағытталған ойындар.
Оқушылардың іс-әрекетін бақылауға бағыттаған ойындәр.
Ізденіс ... ... ... ... қоғамьмыздың даму бағытында жан-жақты дамыған сауатты,
саналы адамзат тәрбиелеу мәселесі жүктеліп отыр. Мұндай ... ... ... жүйесінің үлесіне түсетінін ескерсек, білім негізі
бастауыштан басталғандықтан, жас жеткіншектердің білімді, ... ... ... орны ... Ойын ... ... ... алуға, оқуға
қызықтыра отырып, тұлғалы ... ... ... ... бойынша
барлық дидаткалы; ойындар оқушыпардың ақыл-ой белсенділігін қалыптасырудың
маңызды ... бола ... ... ... ... ... бойынша алған білімдерін тереңдете түсуді, әрі пысықтауды
көздейді. Бұл ойындар балапәрдың сабақ ... ... ... түседі,
олардың пәнге қызығушылығын оятып, ынта-ықылас қоюына баулиды және
оқушылардың зейінің ... ... ... ... ӨмІр тәржірибесін бір
жүйеге келтіруге үйретіп, нерф ... ... ... ... да ... ... рол атқарады.
6.Мұның барлығы дидактикалық ойындарды бастауыш сынып оқушыларының оқу іс-
әрекетінде ... бір ... ... қажеттілігін дәлелдейді.
Ойын түрлері өте көп. Соның ішінде бастауыш ... ... ... ... ... ... ... мақсаттағы ойындар,
сөздік ойындар, логикалық ойын есептер, ұлттық ойындар, т.б. Бұндай ойындар
оқушыны жан-жақты дамытып, ... ... ... көмектеседі.
Оқу үрдісінде - кеңінен қолданылатын ойынның тағы бір түрі ол - ... ... ... ... балалардың ынта-ықыласын есепке
ала отырып, оқуды қызықты ... ... ... ... ... ойда ... бірінші талап - оқушының танымдық әрекетің
қызығушылығын дамыту.
Ұлы Абайдың "Ойын ойнап ән ... өсер бала бола ма?" ... ... ... ... маңыздылығын көруге болады. Бастауыш сынып балаларының
психикасының дамуына ойын әрекеті шешуші рөл атқаратындығы ... ... ез ... ... ... ... ... С.Торайғыров, Т.Тәжібаев т.б.
Ал ертедегі ұлы ойшылдар Ж.Ж.Руссо мен ... ойын ... ... өмірге бейімдеу керек деп ... ... ... ... ... ... мен П.Ф.Лесгафт, тәрбиеде және оқыту
барысында ойынның алатын орны ... ... ... ... өз ... білдірген.
Педагогикалық үрдісті жетілдіру ойынның алар орны жөнінде ... ... да ... Ойын бала үшін ... ... күнделікті
негізгі іс-әрекет және өмірі деп дәлелденген. Н.Құлжанованың айтуы бойынша
ойынды әдептілік, тәрбиелік мақсатқа пайдалану - ... ... түзу ... ... еліктеу және өмірдің талаптарына сай бейімдеу деп
түсіндірген.
Д.Коменский "Ұлы дидактика" ... ... 6 ... 12 ... ... ... ... және қамқорлық тәрбие мектебі деп атайды. Бұл кезеңдерде
балаларды нақты, түсінікті ана тілінде білім беру ... ... ... ... ... қалатындай болуы тиіс. Бұл кезеңде балалар
қиындықты сезінбейді, сол ... ... оқу ... ... ... ... орай ... сынып оқушыларының оқу әрекетін жеңілдетудің бірден-
бір құралы ретінде "ойынды" айтуға болады.
Бастауыш сынып оқушылары еліктегіш, жаңаны жаны ... ... ... ... барысында ойын турлерін пайдаланып отырса, ... ... ... ... ... ... ... қолдана білу мен
ізденімпаздық дағдылары жетіле түседі.
Ойын түрлерін ... ... ... білу ... меңгертіп отырған
білімін аса зор ықыласпен тыңдап, білімді берік ... ... ... ... ... жас ... байланысты олар
ойынға өте ынталы келеді. Ойын барысында балалар тез серігіп, ... дәл ... ... ... оқушыларына ойын түрлерін қолдану, оқушылардың ... ... ... сабаққа белсенді түрде қатысып, түсінбегенін
түсінуге ... ... ... ... ... ... ... сайын дидактикалық "деректіден
дерексізге, жеңілден ауырға, жақыннан алысқа" деген ... ... ... ... күрделендіре жүргізуіне болады. Мүмкіншілігіне қарай,
әр тақырып бойынша ойын түрлерін қолданып ... ... ... ... сабақтың сапасын арттырары сөзсіз.
Ойынның негізгі мақсаты - баланы қызықтыра ... ... ... ... ... міндеті - сол ойын түрлерін пайдалана отырып, оқушыларды
өздігімен жұмыс істей білуге, ой белсенділігі мен тіл ... ... ... дағды мен шеберлікті меңгертуге қол жеткізу.
Оқу үрдісінде ойын түрлерін пайдалану - бағдарламада ... ... және ... ... ... ... ... тексеру болып
табылады. Сондай-ақ мұғалім ойын түрлерін балалардың жас және ... ... ... ... жаңа ... ... ... кайталағанда, білімді тиянақтау жөне ... ... ... кез ... ... оқыту әдісінің құралы ... ... ... ... ... оқу үрдісінде "ойын'' ... ... ... ... ... ... құралы болса,
екіншіден бапалардың қызығушылығын, белсенділігін арттырып, білім сапасын
көтеру болып табылады.
ЕСТЕ САҚТАУ ҚАБІЛЕТШ ДАМЫТУҒА
АРНАЛҒАН ОЙЫНДАР
Қуыршақтың ... ... ... ... ... Катя есімді қуыршақтың туған күні екендігін
айтып, оны ... үшін ... ... ... Ал ... сіз оған кейінірек айтуыңыз керек. Сіз төрт-бес ойыншық алып
(қуыршақтар, қояндар, ... жэне т.б.), ... ... ... ... ... қонақтардың барлығы үстел басына отырып шәй ... ... ... ... ... ... шәй ұсынады. Ойынды қуыршаққа
әртүрлі қонақтарды шақырып және оларды әртүрлі есімдермен атап түрлендіруге
болады. Бара-бара қонақтардың саны алты-жетіге ... ... ... ... ал.
Бұл ойып ушін алдын ала 10-12 сурет дайындау қажет. Әр суретте бір
заттың ... болу ... ... бірнеше балалардың арасындағы жарыс
түрінде огкізуге немесе баламен өзіңіз жарыссаңыз болады - кім көбірек
суретті ссіне ... ... ... Ойыншылар суреттерді екі-үш минут ішінде
мұқият қарап шыққан соң, суреттер алып тасталынады. Содан кейін барлығы
сстеріне ... ... атай ... ... бір ... атауға
болады. Соңында басқалары әлі атамаған суретті кім атаса, сол жеңіп шыққан
болып саналады.
Бір-бірінің ... ... ... бір ... бірнеше баламен ойнауға болады. Бірінші ойыншы
кез-келген сөзді айтады, екіншісі соны қайталайды да, оған өзінің ... ... ... ... Сөйтіп, әр ойыншы естіген сөздерді қайталап, оған
өз сөзін қоса береді. Қателескен ойыншы ойыннан шығады.
1.2. Ойынның ерекшелігі
Ойын ... ... ... ... ... ... маңызы зор қызметтер атқарады. Ойын баланың даму құралы,
таным көзі, ... ... ... ... ие бола отырып, адамның
жеке тұлға ретінде ... ... ... ... ... адам ... өседі.
Ойынды көп ойнаған адамның дүниетанымы кең. Жаны таза, жүрегі нәзік, ... ... ... ... ойын ... ... қалыптасуына әртүрлі
әсер береді. Кей бла ойында шынайы өмірді бейнелесе, кей бала ішкі ... ... ... және ... ... ... ететін
факторлар өте көп. Мысалы, үлкендердің ойынға басшылық жасауы, ойыншықтар,
баланың өсетін ортасы, балалар ... ... ... және тағы да ... де ойын тек әрекет емес, балалардың да үлкендердің де ... ... ... және қанағат сезіміне бөлейтініс-әрекеті. Балалар
тұрмақ, ... ... ... ... ... ... ойынның түрлері өте
көп. Балалар ойынына талдау жасайтын ... оның ... ... ... және жеке дере ... ... ... сюжеттік рөлді,
қимыл-қозғалыс, драматизациялық, ... ... ... ... дамытушы ойлардың түрлері бар.әрқайсысынаң өзінің өзіндік
міні бар, ерекшеліктері, мазмұны, ережелері, дамытушылық функциялары ... ... жеке ... ... ... ... ойындар ойыннық
алғашқы танымы десек, артық болмас.
Балалар ... ... ... ... ... келіп,
А.С.Макаренко былай деп жазды: «Бала өмірінде ... ... зор, ... үшінеңбектің, жұмыстың, қызметтің қандай маңызы болса да, нақ сондай
маңызы бар. Бала ойында қандай болса, өскенсоң ... көп ... ... ... ... ... ... басталады.».
Мысалы, сюжеттік - рөлдік ойындар.
Ойынның негізгі ерекшелігі ол балалардың қоршаған өмірді – ... ... ... ... ... Ойында бөлме теңіз, аспан
кеңістігі де, темір жол ... да ... ... ... жадайға ойынның
өздері ойлағантүпкі ниеті мен мазмұнына лайықты маңыз береді.
Ойын іс-әрекетінің тағы да бір ерекшелігі – оның ... ... ойын ... ... жасаушылар болып табылады. Олар ойында
өздеріне ... өмір ... мен ... ... ... ... ойынының ерекшелігі сондай-ақ бейненің, ойын әрекеті ... ... ... Бұл оның ... ... емес, шын мәні.
Ойында бала өзі бейнелеген қаһарманның іс-әрекетімен, сезімімен тыныстайды.
Кейде бейненің баланы баурап әкететіні соншалық, ол тіпті өзін ... ... та ... ... ... ... бала жалғыз болғанның өзінде
ойыншықтармен сөйлесіп жүреді. Ойындағы қиялға қатысушылармен әңгімелеседі
және тағы да ... Сөз нақ бір ойын ... ... ... ... оған ... өз ... толығырақ ашады.
Ойын процесінде сөйлесу үлкен рөл атқарады. Сөйлесе жүріп балалар
пікірлесіп, әсер ... ... ... ниеті мен мазмұнын анықтайды. Ойында
сөзбен уәделесу ұйымдастырушылық қызмет атқарады, балалар арсында ... мен ... ... ортаның қайсыбір фактілері ... ... ... ... ... және дамуына көмектеді.
Бейненің, ойын әрекеті мен сөздің өзара байланысы ойын қызметінің
өзегі ... ... ... ... құралы қызметін атқарды.
Ойынның негізгі құрылымдық элементтері мыналар: ойынның түпкі ниеті;
сюжеті ... ... ойын ... ... ойынның өзінен туатын және
балалар жасайтын немесе ересектер ұсынатын ойын ережелері. Бұл элементтер
өзара тығыз байланысты және ... ... ... бір ... ретінде
көрсетеді.
Ойынның түпкі ниеті – бұл балалардың нені және ... ... ... ... ... ... ... «қызы мен шешесі»,
«мектеп» және тағы сол сияқты ... ... Ло ... ... ... өзінде бейнеленеді, ойынның мазмұнында қалыптасады ... ... ... ... түпкі ниетіне қарай ойындарды азды-көпті мынадай типтік
топтарға бөлуге болады:
а) Тұрмыстық құбылыстарды ... ... ... ... және тағы ... ... ... жасампаз еңбекті бейнелейтін ойындар ( корабль ... ... ... және тағы басқа)
в) қоғымдық оқиғаларды, дәстүрлерді бейнелейтін ойындар ( мерекелер,
демонстрациялар. Қонақтарды қарсы алу, ... және тағы ... ... ... ... ... ғана, өйткені ойын өмірдің алуан
түрлі құбылыстарын ... ... ... ... ... – бұл оның ... ... құрайтын, ойын
әрекеттерінің, балалардың өзара қарым-қатынастарының дамуын, көп жақтылығын
және өзара байланысын анықтайтын..... Ойынның мазмұны оны ... ... ... ... пен ... қоздырады.
Ойынның құрылымдық ерекшелігі мен түйіні – бала атқаратын рөл. Ойын
процесінде ... ... ... ... ... ойындар рөлді-сюжетті
ойындар деп аталады. Рөл әрқашан адамға немесе жануарға, ол ... ... ... қатысты болады. Солардың
бейнесіне енген бала сол өзі қалап алған нәрсеге ... яғни ... ... ... ... ... ... (ал кейбір ойындарды – ересектер)
ойнаушылардың мінез-құлқы мен ... ... ... және
реттейтін ереже белгілейді. Ереже ойынға ... ... ... оның мазмұнын баяндыетеді және қарым-қатынас пен өзара қарым-
қатынастардыңодан арғы ... ... ... ... ... бірге
ойын ережесі жасқаншақ, ұялшақ балалардың ойынға белсендірек қатысуына
көмектеседі.
Ойынның осы құрылымдық элементтерінің бәрі ... ... ... ... ... бар және ... ойыдар ішінде көпшілік ара-
қатынаста болады. Әрине ... ... ... ... ... ойындардың
өзіндік , тәрбиелік, дамытушылық мәні болады.
Дидактикалық ойындарды мұғалім сабақта ... ... ... ... ... ұсынады:
«Қай сөзді жоғалттым?». Бұл сыныпта сөз және сөйлем ... Гүл ....... ... ... жүргізіледі.
Жоғарыдағы тәрізді таблицаларды қойып немесе карточка түрінде
оқушылардың алдарына үлестіріп ... ... ... ... ... сөйлемдегі сөздердің дұрыс қойғанын, ... ... ... ... математикалық ойындар лайық келеді.
1.3. Ойынның психологиялық даму теориясы
Мектепке дейінгі бала проблемаларымен ... ... ... ... Ж.Пиаженің орны ерекше. Алайда ол мектепке дейінгі
баланың тұлғалық даму ... ... ... ... ... осы ... жасына дейінгі балаларға арналған көптеген
материалдар бар. ... ... біз, ... арнайы қалыптастырып
жазбаса да, осы жастың теориясын кездестіреміз. Бұл теория Ж.Пиаже енгізген
ойлау және әрекеттің даму тұжырымдамасымен ... ... ... ... ... ... еңбекте Ж.Пиаже нәрестеге абсолютті
(таза) эгоцентризм тән дейді, оған біз ... ... ... ... ... ... Ж.Пиаженің ойынша, балада әлеуметтік өмір ... ... ... кеш ... ... ... дейінгі жастан соң
дамиды. Абсолютті ... ... ... ой мен ... ... қатынасқа арнайы әлеуметтік формаларға дейінгі аралық буын
жатады.
Аутизм мен логикалық ойлау екі полюстен құралады: бірі — таза ... ...... ... ... дейінгі кезең, Ж.Пиаженің
көзқарасы бойынша, осы екі ... ... ... Осы ... әлеуметтік әрекет пен логикалық ойлауын нәрестенің алғашқы
аутистикалық ойлауы мен ... ... ... Мектеп жасына дейінгі
балаға тән бүл ... ... ... ... деп ... ол
солипсизмнің басы мен әлеуметтене бастаудың арасындағы өзіндік салыстыру
болып табылады.
Сондықтан, ... ... ... деңгейін баланың бір
полюстен екінші полюске өту барысындағы ... ... ... ... ... жоғары болса, жолдың алғашқы нүктесіне
соншалықты жақын және керісінше.
"Біз баланың ойын эгоцентристік деп ... — деп ... ... ... бұл ой әлі де ... өз ... түрғысынан аутистикалық болып
табылады, бірақ оның ... жай ойын ... ... ... керісінше, ой сананың қалыптасуына бағытталған, ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі баладағы эгоцентризмнің себебі әрекеттің
негізінен ... деп ... Ол ... деп ... ... ... ... қарағанда, баланың ойы ... ... ... Ол ... ... эгоцентрлік және эгоистік
сипатта болады. Әлеуметтік инсгинкт айқын түрде кейінірек дамиды. Бұл
тұрғыдан ... ... ... кезеңді 7—8 жас аралығында қарастыруға
болады. Сол себепті Ж.Пиаже эгоцентризмнің тамырын баланың әлеуметтік емес
және ... ... ... ... іздейді. Ж.Пиаже мектепке
дейінгі баланың негізгі ... ... ... ... ... дәл ... дейінгі жаста бала бір мезгілде екі ортада — ойын мен
шынайы болмыста өмір сүреді.
Бұл ... бала үшін ... ... қарағанда ойын шындыққа сәйкес
келеді. "Сондықтан болса керек, бала ойынында тәуелсіз шындық өмір ... ... ... ... нағыз шынайылық бала үшін шындыққа сәйкес
келмесе ... бала ... екі ... ... екі түрлі ортада өмір сүреді. Бұл
орталардың ... ... ... әуел ... бар ... шеңбердің — "мәңгілік балалықтың" оған сырттан таңылатын
әлеуметгік, ... пен ... ... ... ... мектепке дейінгі
балалар туралы тұжырымдамасы жалпы алғанда осындай сипатта.
Ж.Пиаженін баланың дамуы туралы, негізінен мектеп жасына ... ... ... ... ... 1930 жылдардың басында Л.С.Выготскийдің
(1983, 3-том, 145—146-6) сынына ұшыраған болатын. Ең ... ... ... аутизмнен әлеуметтікке өтеді, ал бала алғашқы даму ... ... және ... ... әлемінен алшақ жатқан
тіршілік иесі деген болжамын дұрыс ... ... ... ... ... ... ... өте ерте кезеңінен бастап ересек
адамдармен өте ... ... ... көрсетеді. Баланы қарайтын
ересектердің ерекшеліктерін (адамның бет әлпеті мен даусы) бала 2 ... ... ... ... бар ... деректер бойынша
сыртқы әлемге бағытталған ізденімпаздық әрекет өте ерте пайда болады ... ... ... жылдарында қарқынды түрде дамиды.
Ішкі әлем, өзіндік қалау әлемі бала үшін сырты әлемге қарағанда сәл
кейінірек ... Бұл ... ... ... ... ... оған дейін болмайды.
Ж.Пиаженің баланың алған әлеуметтік емес дамуына Л.С.Выготский баланың
әлеуметтігін қарама-қарсы қойды, бала ... ... ... ... бүл ... тек ... ... бойынша дұрыс. Бала
өзінің балалық дамуы барысын әлеуметтік сипатқа ие. Бала ... ... бола ... ... ... ... бастайды, қоғаммен
байланыс тұлға мен сана-сезімнің қалыптасу шамасына ... ... ... ... ... ... өз бетінше әрекет етудің ... ... ... ... әлсіреуі емес, ол тек ... ... ғана ... Бала ... ... даму ... мүшесі болып табылады және қоғаммен өте ... ... ... ... ... ... өмір сүруі мүмкін емес. Баланың тек
қоғамдық жүйедегі орны, қоғаммен байланыс сипаты ғана ... ...... ... ... баланын негізгі әрекет түрі. Бұл ... мына бір ... ... ... ойын - эгоцентристік-
эгоистік әрекет, ерекше әлем, бала онда ... ... мен ... ... кетуге тырысады. Керісінше, ойын (мектеп жасына ... тән ... ... шығу ... мен ... ... ... ие. Ойын "символизмі" (оны арқау ете ... ... ... ... ... ...... адам әрекетінің заттық
мазмүнынан ересектердің ... ... ... ... көрсететін
көрсеткіш.
Ж.Пиаженің ойынды эгоцентрлік ... деуі және ... ... болмайды деуі жиналған деректерге сәйкес ... ... ... балалар тобын дүрыс басқарса, олар нағыз үжымға
айналады, онда серіктестіктің әр ... ... ... ... ... ... Ж.Пиаженің пікірін қолдамасақ, аутизм мен эгоцентризмді
көрсетпейді, ол үжымды қалыптас-тыратын, осы жастағы ... тән ... ... ... ... ойын ... балалар бір-бірін ... әрі ... ... өз ... мен ... ... асырғысы
келіп түрады екен. Ал деректерге сүйенсек, ойын үстінде ... ... ... олар ... ақылдасып бөліседі, ойынның мақсатын біріге
отырып жүзеге асырады, бір-бірін сынайды, ойын ... ... ... ... ... соңғы еңбектерінде эгоцентризм мәселесіне субъект пен ... мен зат ... ... ... ... ... мен қоршаған орта
аралығындағы негізғі форма ретінде қарастыра отырып, Ж.Пиаже оны ... - ... мен ...... ... - бала
әрекетінің схемасына заттың әрекет етуі болса, аккомодация - ... ... оның ... рікемделіп, затты игере бастауы.
Ж.ГІиаже пікірінше, даму процесі ассимиляцияның аз не көп аккомодацияны
игеруіне байланысты жүреді. Осы көзқарас түрғысынан келгенде, ойын ... ... ... онда ассимиляция басым, мектепке дейінгі кезең
ассимиляцияның ... ... ... ауысатын кезеңге сәйкес
келеді. Алайда, талдау барысы
көрсеткендей, эгоцентризмді мектеп жасына дейінгі кезең ... ... ... ... ... ... ... контекстін көрсетеді, Ж.Пиаженің
бүл мәселеге деген көзқарасын ешқандай өзгертпейді6.
Кеңестік ... ... ... ... шақ ... өзінің
айрықша ерекшелігі бар теориясын ұсынды. Оның пікірінше, баланың және оның
сана-сезімінің дамуына жеке ... ... ... ... ... тек ... тұлғалық тұтас дамуы ғана жатады. "Мұндай ... ... мен ... — деп ... ...... ... функциялар арасындағы қатынастың өзгерісіне әсер етеді".
Функцияның жаңа жүйесінің пайда болуы мектепке дейінгі ... ... ... Онда жады ... ... ие болады. Жадының сана-
сезімнің негізгі орталығына ... осы ... ... ... ... нәтижеге алып келеді. Ең алдымен, баланың ... ... ол ... ... ... ... ету мүмкіндігін игереді.
Бұл таза бейнелі ойлау-дан бірінші рет қол үзу әрі ... ... ... ... ... ... болатын байланысты
қалыіггастыру мүмкіндігі. Өзгеше ойлаудың ... ... ... ... ... шеңберін кеңейтеді. Сонымен қатар оның қарым-қатынас
мүмкіншілігі де арта түседі. (Бала сыртқы ... ... ... байланысты ғана қарым-қатынасқа түспейді, сонымен қатар ... ... ... ... ... де ... ... .
Екінші нәтиже - бала қызығушылығы мен сұранысын қайта құрумен байланысты.
Үшінші нәтиже - бала жаңа типті әрекетке ой мен ... ... ... ... ... ой-дан оны жүзеге асыруға, ойдан
жағдайға ... ... ойға өту ... өту ... ... болады.
Бүл әрекеттер түрін шығармашылық деп атаса да болады.
Сонымен, мектепке ... ... ... ... рет ішкі этикалық
инстанциясы әрі табиғат, өзі туралы бастапқы түсінік ... ... рет ... ... болмысы пайда болады. Соңғы екі жаңа
нәрселердің қалыптасуын Л.С.Выготский ... ... ... ... ... тән балалық амнезиядан мүлде арылған деп біледі. Л.С.Выготскийдің
мектепке дейінгі жасқа арнал-ған теориясының ... ... ... жасына дейінгі шақтағы барлық өзгерістер толық бақылауға алынады.
Ол өзгерістерді Л.С.Выготский көр-сеткен. Сонымен, мектепке дейінгі бала
шынымен жаңа ... ... ... оньщ есі ... ... ... Ол ... түсінік негізінде ойлай басгайды, олардың қалаулары мен қызығушылықтары
өзгереді, алғаш рет этикалық инстан-ңиясы мен ... ... ... ... ... негізі жөніндегі
түсініктемесімен келіспеуге ... Ол мүны ... ... ... ... ... байланыстырады. Осы кезеңде жадыпың қарқынды дамуы
күмән тудырмайды. Тек барлық өзгерісті мектеп жасына дейінгі бала жадының
ерекше жағдайымен ... ... әкеп ... ... осы ... ... ... - ойынның пайда болуын да Л.С.Выготский жадының ерекше
жағдайына байланыстырады. Сонда осы ... бала мен ... ... ... те, ... қатынас та сана-сезімнің дамуы мен жекеленген
функция-ларын анықтамайды екен, керісінше, ... ... ... ... ... ... бала мен ... қатынасы мен әрекетінің
дамуын айқындайды. Мүндай түсінік шындық болмыспен сәйкес ... ... ... ... ... ... ... функцияаралық
байланыстардың даму схемасына ауысты-рады, ол бүл байланысты ... ... деп ... ... ... барлық жаңа қүрылымдар мектепке дейінгі балаға
тән психикалық ... ... аша ... ... ... Дей ... біріншіден, жүріп жатқан барлық өзгерісті түсіндіре алмайды,
екіншіден, тұлғаның дамуын дәл ... болу ... ... Л.С
.Выготскийдің барлық өзгерістердің жиынтығы баланың түлғалық өзгеріске
үшырауына әкеледі деген пікіріне де қосылуға ... ... ... мәселесіне мына тұрғыдан келеді:
мектепке дейінгі жастағы оқыту типі ... ... ... тән ... ... ... тән реактивтілік арасындағы аралықта қарастырылады (бұл
аралықты споытанды-реактивті тип деп атайды). Бала ... ... ... ... бағдарламасы бойынша оқуға дайып болады, алайда ол
мүғалім ... оның ... ... айналу керек. Л.С.Выготский
бала мен даму процесін анықтайтын ересек адам арасына тән ... ... ... ... ... ... ... бала мен ересек
адамның ерекше қатынас жағдайы Л.С.Выготский еңбегінде толығымен ашылмай
қалған.
Кейінірек ... ... ... ... ... мектепке
дейінгі баланың дамуы теориясын жәсауға тырысты. А.Н.Леонтьев "баланың
қоғамдық қаты-настар ... ... орны оның ... ... күш мәселесін шешуге талпыныс жасай отырып бірінші деп белгілеу
қажет дүние ... ... ... бүл орын өзінен өзі дамуды айқындай
алмайды, ол тек қаиа жол ... бар ... ... Бала психикасын
тікелей анықтайтын нәрсе — ол оның өмірі, сол өмірдегі шынайы ... ... бала ... ... және ... ... келіп шығарады.
А.Н.Леонтьев бұл жерде жетекші әрекетке көп ... ... ... десе ... ... ... даму ... берілген кезеңдегі баланың болмысқа
белгілі бір жетекші қатынасымен, оның ... бір ... ... ... ... ... қатысын көрсететін әрекеттің
жетекші типтерінің өзгерісі бір сатыдан ... ... ... ... ... ... бір әрекеттің екінші әрекет-пен ауысуы жаңа
түрткілердің пайда болуымен байланысты. А.Н.Леонтьев мектеп жасына дейінгі
баланың жетекші әрекеті деп ерте ... шақ ... ... ... ... Т.О.Гиневская, 3-И.Истоминая, З.В.Мануйленко,
Я.З.Неверович, Н.Г.Морозова, Л.С.Славина, Д.Б.Эльконин сияқты ғалымдардың
зерттеулерін жинақтай келе ... ... ... ... ... ... шақ — түлғаның бастапқы қалыптасып келе жатқан
кезеңі, әрекеттің тұлғалық "механизмдерінің" даму ... ... ... алғашқы байланыстар орнайды, алғашқы байланыс пен қатынас қалыптаса
бас-тайды, олар жаңа, жоғәрғы ... ... ... ... жоғарғы
бірліктегі субъектіні - тұлға бірлігін қалыптастырады. Сол себеші де
мектепке дейінгі балалық шақ ... ... ... ... деп ... әрі ол өте ... түлғаның қалыптасуын мектепке дейінгі жастың басыпда пайда
болып, бірге ... даму ... ... ... "Біз тек ... рет әталған жаста осы жоғары ... ... көре ... ол ... ... ... түрткілерді
өзіне бағындыра алады" (1959, 448-6.). Осы мәселеге қатысгы мектеп ... бала ... ... ... ... ... А.Н.Леонтьев
мыпадай қорытындыға келеді: мектеп жасына дейінгі болатын ... ... оның ... ... ... ... ... үнемі
ауысып, бірін бірі толықтырып немесе өзара кикілжіңге түсе ... жеке ... ... бағынышты түрткілердің жүйесіне
бағытталады. "Түлғаның қалыптасу мәселесінде біз бала ... ... ... болуына ерекше мән береміз, — деп жазады А.Н.Леонтьев.
— Осы жеке-жеке ... ... ... ... ... ... бағына қатынасатындай байланыстыратын адам әрекетіндегі басты
мағыналы сызықтар, ... ... ... ... ... (451-6.).
"Міне сондықтан да бала дамуындағы сол кезең өте ...... ...... ол ... ... ... қалыптасып, сол
сабақтасудын механизмі де жасала бастайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... келеді. Үш жаста сабақтастықтың
қалыптасуының бірінші белгілері көріне ... жеті ... олар ... мәнінде жетеді".
Әрекеттің жалпы қүрылымындағы көрсетідген өзгерістерді ерекшелеп ... ... деп ... әрі ... мектеп жасына дешн бақылайтын
барлық нақты психолоғиялық ... ... ... ... жеке ... ... ... А.Н.Леонтьев ерекше атап өткен.
Ол қалыптастырған теориялық негіз ... ... ... ... ... қалыптасуы туралы ... ... ... Ол ... ... ... (звено) - түрткінің әрекетке
тәуелділігі расымен-ақ орталық болып табылады және ... ... ... түрады. Дегенмен, бүл теорияда бір буын ғана жетіспейді.
Бала мен ересектер арасындағы өзара жаңа ... ... ... ... Ол мектепке дейін өте ерте кезде пайда болып, кейінгі
кезең барысында дами береді. А.Н.Леонтьев мектеп ... ... ... ... нәр ... ... ... онда түрткілер иерархиясы
қалыптасады.
Мектепке дейінгі жастағы түлғаның қалыптасу процесін ... ... бала мен ... адам ... қатынасты негізгі мәселе ретінде алу
керек. Ерте балалық шақ соңында ... ... ... ... ... ... ... бастайды. Бала өзінің әрекеті мен өзін ... алу ... ... ... оның ... мен қатынасын
бала бірінші рет ерекше объект ретінде көре бастайды. Ерте балалық ... ... ... рөлі мен ... ... ... өзі туралы
түсінік болмайды. Сондықтан оларда өзін-өзі үстау ережесі жоқ, онда ... ... ... және ... бірлескен әрекет бар, ол әрекет
барысында ересек адам ... ... ... ... да, бала ... қажетті әрекетті орындайды. Сонымен бірге, тыңдау, ... ... ... мәселелер дег түрткімен күресу де жоқ. ... ... ... яғни ... мен ... арасындағы "жеке түрткілік"
аралық буындар жоқ.
Ерте және мектепке дейінгі жас аралығындағы жағдай түбегейлі ... ... ... жойылуы негізінде пайда болған өзіндік қалау
мен өзіндік әрекет үрдісі ересектерді үлгі ретінде ... ... ... ... ... ... әрекет етуте мүмкіндік туады. Мектепке дейінгі
жастағы бала ... адам " ... ... ете ... бала ... ... ... жанама байланысқа түседі.
Ересектер, олардын зат пен ... ... ... ... зат пен ... ... ... жанама байланысқа ауыстырады. Бала енді
үлкендердің затқа немесе бірі-бірі деген ... ... қана ... ... сияқты әрекет етуді қалайды. Бүл бала мен ересек арасындағы жаңа
қатынас пайда болады, онда ересек бейнесі баланьщ ... ... ... ... бала ... ... жаңа ... негіз
болады.
А.Н.Леонтьев көрсеткен бағыныппы түрткілер - үрдістің тікелей әрекеті мен
үлгісі бойынша әрекет ету ... ... ... ... жатады)
арасындағы қатынас керіністері. Мінез-қүлықтың ырықтылығы өз қылықтарын
олардың үлгілеріне ... ... ... ... ... ... ... — үлкендер тарапыпан бағаланумен байланысты мінез-қүлық үлгісін
игеру ... ... ... пен ... ... - ... типінің пайда болу процесі, бүл түлғалық деп аталуы мүмкін, яғни
үлкендердің ... және ... ... ... табылатын жанама
бағдарланған үлгі мен мазмүн.
Бүл көзқарасқа сәйкес мектепке дейінгі жас ... ... ... ... ретінде түсіндірілуі мүмкін (адамдардың қатынастарын жалпылау
ретінде кәрінетін мінез-қүлықтың нормасы және ... және ... ... қалыптасуы ретінде түсінілуі тиіс.
Бүл кезеңде іс-әрекеттің түрлері мазмүны бойынша ғана емес, сонымен қатар
баланың іс-әрекетіне үлкендердің ... ... ... да ... ... ... үш ... ажырагуға болады. Біріншіден, заттарға және басқа
адамдарға өз қатынасы бойынша ... ... ... ... ... ... жанама қатынасады. Ойын кезін-дегі баланың мінез-қүлқы, оның ойын
кезіндегі ... және ... ... ... ... үлкендер бағ-
дарлайтын бейнемен жанамаланады.
Сондықтан да ойын ... бала мен ... ... ... ... ... ол ... жетекші тиігі болып табылады.
Онда, бір жағынан, рөлдік әрекет ... ... ... ... ал ... ... ... мінез-қүлықтың өзіндік меха-низмдері,
яғни өз мінез-қүлықтарының бейнеге бағыну меха-низмдері қалыптасады. Ойынға
сурет салу, жабыстыру, қүрастыру тәрізді шығармашылық іс-әрекеттің әр түрлі
формалары ... ... ... ... ... беру және ... ... арқылы
үлкендердің басқаруы арқылы үйымдасқан сабақтар. Бүл ... ... ... әрі үлкендермен қатынасты жалпы айқындаушы ретінде қаты-сады.
Мектепке дейінгі кезеңнің соңғы жағында ... ... ... оқу ... қарайтын көз-қарас пайда болады, яғни таза оқу
жаттығулары мен мақ-саттары айқындалады.
Үшіншіден, алуан түрлі ... ... ... ... бала ... қатынасы тікелей формада берілетін іс-әрекет.
Іс-әрекеттің бүл түрін жіктеу ... ... және ... дейінгі
жастың басында олар бір-біріне өте жақын ... ... ... түрлеріндегі үлкендер мен балалар арасындағы
қатынастың дамуы ... ... ... ... баланың үлкендердің
арнайы қызметтерін және өз-дерінің арнайы міндеттерін ... ... алып ... ... рөлін үғыну, оның қоғамдық қызметі -баланы
оқыту, өзінің ... ... - оқу ... ... ... ... ... Осы
негізде оқуға деген тілек қалып-тасады.
Үлкендер мен балалардың жаңа қатынастарының ... - ... ... ... ... болып табылады.
ІІ Тарау Балалардың психикалық дамуына ойынның ықпалын зерттеу
2.1. Балалардың ойын арқылы ойлау қабілетін дамыту
ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ
ОЙЫНДАРЫ
Тілік суреттер
Ірі және ашық ... ... ... ... ... ... әрекет
жасап көріңіз де (суреттің сапасы маңызды емес), ... ... ... ... бөлшектеңіз. Бала осы тіліктерді қайтадан құрастыруы керек.
Бір суретті әртүрлі етіп бөлшектеуге ... ... ... ... бала ... шәйнек тағы да бірнеше рет құлап әртүрлі сынықтарға
бөлініп қалды делік. Бір жағдайда сурет тігінен немесе диагоналі бойынша,
ал ... ... - ... ... ... ... шүмегіне,
түтқасына) сәйкес тіліктеледі, үшінші жағдайда сынықтар күрделі болу керек.
Қосымша суреттер
Бұл «Тілік суреттер» ойынының басқа үлгісі. Қарапайым суреттен ... ... ... оларды таза параққа жапсырыңыз да, тіліктерді қара
сызықпен айналдыра жиектеп шығыңыз.
Ойықтарды кескіндеменің сәйкес келетін қосымша суреттерімен толықтыру
үшін, бала әр ... ... тек ... ғана ... ... ... шеберхананы ұйымдастыру мүлде қиын емес. Ол үшін бастары алып
тасталған сіріңкелер (немесе есептеуіш ... ... ... ... бөліктері (немесе қалың жүннен иірілген жіп) және геометриялық
фигуралар үлгілері ... ... ... тік ... үшбұрыш сияқты тік
бүйірлі фигураларды бала таяқшалардан тізіп, ал дөңгелек және овал сияқты
фигураларды ... ... ... Сәби ... әрқайсысын жасауды
үйренген соң, оны сол ... ... ... ... ... ретінде жіңішке жэне енді тік төртбұрыштар, бұрыштарының көлемі
әртүрлі үшбұрыштар және т.б. ... ... ... ... ... ала
баланың қолындағы материалдан осы фигураларды жасау мүмкін екендігіне ... ... ... ... ... ... ... мына фигуралар жоғарыдағыдан күрделірек болып табылады:
Ара қайда кіріп кетті?
Бұл ойын үшін қуыршақ бөлмесі мен ... ... ... ... ... ... ... диван, кереует, шкаф. Жетіспеген заттарды
басқасына ауыстыруға болады. Ең бастысы, олардың саны алтаудан артық
болмауы тиіс. Егер дайын жиһаз жоқ ... оны ... ... ... ... ... мен ... ойылған қақпақсыз қорап бөлме ретінде
алынуы мүмкін.
Жиһазды бөлмеге қойып шығып, баламен бірге сызбасын ... ... ... ... ... ... ... дөңгелектермен,
төртбұрыштармен, тік төртбұрыштармен белгілеңіз.
Бұл сызба шамамен төмендегідей болып ... ... 1 ... 2 - ... 3 ... 4 - диван, 5 - кереует,
6 - шкаф бейнеленген.
Әрине, бұл жерде біз жиһазды орналастырудың шамаланған сызбасын
келтіріп ... ... ... турі басқаша болуы мүмкін. Кейіннен
ойындағы заттар санын көбейтіп, ұқсас заттарды енгізуге болады.
Ойынның мәні мынада. Сызбада ара астына ... ... зат ... ... Бала осы ... ... оны ойыншық бөлмеден тауып
алу ксрск. Ойынды бірнеше рет қайталауға болады: ара әр кезде әртүрлі
заттың ;астына кіріп кеткен ... ... ... ... сызбаны қуыршақ
бөлмесіндегі жиһаздың, есіктің және терезенің орналасуына сәйкес бағытқа
салуды үмытпаңыз.
Кейін тапсырманың күрделендіруге ... ... ... ... ... қарай кері қойыңыз да, оны дүрыс қоюға тыйым салынатынын
ойынның шарты ... ... Енді бала ... ... үшін сызбаны
оймен дұрыс қоюға мәжбүр болады. Сөйтіп, ... ... ... дами ... ... ... ... сатып алды
Бұл ойынды өткізу үшін алдыңғы ойында қолданылған қуыршақтың жиһазы
бар бөлмесі мен оның ... ... ... сызбаның суретін салмай, қалың
қағаздан қырқып алынған геометриялық фигураларды қолданып қағаз бетіне
қойған жөн.
Тапсырманың мэні жиһаздың орындарын ауыстыруда. Маша есімді қуыршақ
пианино ... ... ... оны ... ... ... Ол үшін қалған
жиһаздардың орындарын ауыстыру керек. Баладан Машаға көмектесуін өтініңіз.
Ол үшін оған пианиноны білдіретін тік төртбұрышты беріңіз де, одан
сызбадағы жиһаздардың ... осы жаңа ... ... етіп ... Бұл ... оңай іс ... пианино қабырғаның жанында тұруы
керек және оның жанында орындық сыятындай жер болуы тиіс. Содан кейін бала
қуыршақ бөлмесіндегі жиһаздардың орындарын ауыстырып, өз ... ... ... Бүл ... таңдап алынған шешімнің дүрыс немесе бұрыстығын
дәлелдейді. Мұндай ойын жиһаздың кез-келген түрімен өткізілуі мүмкін.
Ойыншықты тап
Ойын бөлмеде өткізіледі. Бастар ... сіз өз ... ... ... Бүл ... ... бір масштабты таңдап алып (мысалы, 1:10),
бөлменің қабырғаларын сызыңыз, ссік пен терезелерді белгілеңіз, содан кейін
бөлмедегі заттарды бейнелеңіз, Сызбаның шамаланган үлгісі 60 ... ... ... ... пайдалана отырып жасырылған затты тауып алу керек.
Ересек адам мен бала кезекпен ойыншықты жасырып, сызбағабелгілі-бір белгі
қояды. Бала бөлменің кез-келген ... ... ... ... үйренуі
тиіс. Ол үшін алдымен ол сызбаны бағытқа салып (оны есіктің кескіні есікке,
ал терезенің кескіні -терезеге «қарап» тұратындай етіп қою), ... ... қай ... ... ... тиіс (мен мына орындықта
отырмын). Содан кейін сызбада белгіленген затты бөлмеден тауып алу оңайға
соғады.
КейІннен ойынды басқа ... ... ... ... 180 ... ... қолдануға болады.
2.2. Балалардың ойын арқылы сөйлеудің функциясын дамыту
Сөйлеудің қалыптасуы ... ... ... ... пайда болуын, қарым - қатынастары жалғыз және ... ... ... ... көшуді анықтайды.
Сөйлеу балалардың үлкендермен қарым-қатынасының ғана негізгі құралы
емес (мұндай қатынас екі жасқа аяқ басқанда ... ... ... ... жасау құралы. Тәрбиеші өзінің жеке басының ... ... ... беру арқылы балаларды бір-бірімеи сыпайы сөйлесуге үйретеді,
оларды өзара көмекке (басқа баланың ... ... нан ... тарелкені
көршісіне жылжытуға) итермелейді өзінен кішілерге аяныш, ұқыпты қатынас
білдіруге баулиды. Балалар-сөйлеген сөзді түсініп, өздері де ... ... ... ... ... оның дұрыс формаларын айту,
түсіндіру арқылы тәртіптеу керек: «Вова, велосипедіңді Сережаға ... ... ол ... ... ... қайтарады», «Коля, Ленаның кубигін алма, өзіңе
басқасын ал. Қара, ... тағы да ... ... ... ... ... ойын әрекеті қолайлы
мүмкіндік туғызады: балалар келісіп ... ... ... ... ... ... көмекке келуге, өз қуаныштарын ортаға салуға
үйренеді.
«10 ... ... ... ... ... сөйлеу
әрекетін дамыту
Мақсаты: баланың сөздерді ырықты есте сақтауын анықтау, тілін дамыту.
Бұл әдістеме көмегімен баланың өз ... ұзақ ... бір ... ... ... оған ... стимулдық мате-риалдар (ойын,
көрнекіліктер) қолданбай танымдық қызметін ұйым-дастыруға болатындығы
анықталады.
Зерттеуді ... үшін 10 сөз ... сөз ... дайындалады. Олар
бірнеше вариантта болғаны ... Әр ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізуді психолог келесі кіріспе
сөзбен бастайды: «Балалар, мен қазір ... ... ... ... ... ... есте ... қалуға тырысыңдар. Мен оқып болғаннан соң
сендер олардың ішінен естеріңде қалғандарын қайталап айтасыңдар».
Жаттығуды екінші рет орындату үшін ... ... «Мен ... ... оқимын. Сендер ол ... ... ... ... ... ... бірге қазір жаңадан еске
сақтаған сөздерді қосып айтыңдар».
Үшінші және ... рет ... ... ... ... тағы да ... ал ... жақсылап тындаңдар». Бесін-ші рет
кайталағанда: «Мен бұл сөздерді соңғы рет ... ... ... ... қайталауға тырысыңдар» - деп ескерту қажет.
Қалыпты жағдайда дамып келе жаткан балалардың есте ... ... ... арта ... Баланың д саулығы болмай жүрсе немесе
психологиялық проблемасы ... есте ... ... кеми ... тізімін қайталап оқу барасында ешқандай қосым түсінік-теме
берудің қажеті жоқ. Тек қана ... өте ж ... ... ... ... ... түсті» деге сұрақ арқылы кішкене дем
беріп отыруға болады.
Орындау уақыты 7-8 минут.
Бағалау шкаласы:
Бір рет оқығанда - 5-6, бес рет ... - 8-10 сөз ... ... еске ... ... деп бағаланады; Бірінші оқығанда — 3-4,
бесіншіден кейін — 5-7 — орта; Бірінші оқығанда — 1-2, ... ... — 3-
4 — ... ... ... — 0, ... ... — 1-2 - өте төмен.
Сөздер: уақыт, нан, аспан, өсімдік, қар, май, ... ... ... ... ... бірнеше вариант тапсырмалар жасап алу керек.
2.3. Балаларда ... ... ... ... ересек адамдармен бірлесіп өмір сүруге ұмтылуы бірлескен еңбек
негізінде қанағаттандырыла алмайды. Бұл қажеттілігін балалар ойын ... ... ойын ... ... ... ... алып,
еңбектік өмірді ғана емес, сол сияқты әлеуметтік қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... орны оның ... араласуының айрықша түрі болып саналатын рольдік ойыының ... ... ... Ойын ... ... ... арасында болатын
объективті қарым-қатынастар тұңғыш рет ашылып, ол ... ... ... ... ... орындауды талап ететінін және бір-сыңыра
праволар беретінін біледі. Сатып ... ... ... ... ... ... ниеттенген затын мұқият тексері атқаруға, қызмет көрсетуге
байланысты ескертпе жасауға правосы бар ... ... ... ... ... заты үшін ақша төлеуге міндетті екенін аңғарады. Сюжеттік
ойында роль ... ... өзі ... ... міндетті орындау және
ойынның басқа ... ... ... ... ... болып
саналады. Белгілі рольдерді жүйелі орындау ойнаушы балаларды тәртіптендіріп
отырады. Бірлескен іс-әрекет ... олар өз ... ... ... тобының баска мүшелерімен ... ... ... қарым-қатынастар коллективтік ... ғана ... ... ... баланың ... ... ... туа ... ... ... ... бағдар алу әлеуметтік
сезімдерін: топқа іліесу, ... жаны ашу т.б. ... егер ... ... ... ... іс-әрекет және өзара
қарым-катынасымен таныстыруға мүмкіндік немесе шынайы өзара қарым-қатынас
оны балалар ... ... ... ... өзін ұстап білуге
үйретеді. Мұның негізінде әр бала өзін ойынның ... ... ... ... ... ... және ... жеке-дара қабілет-түріне сай ... ... ... ... ... ... және өзіндік
мүмкіндіктерін бағалауына байланысты. Бұйырып ... ... ... ... ... дұрыс көретін балалар да болады. Баланың
ойында ... ... ... дәрежесін анықтамайды.
Мектепке дейінгі шақта, балалардың құрбыларымен өзара ... ... ... өзін ... ... ... тобындағы барлық
балалар үшін маңызды орынға ... ... ... Талаптану
әлеуметтік белсенділіктің табиғи түрі жеке адамның дұрыс дамуының шарты
болып есептеледі. ... бұл ... ... көріне бермейді, өйткені бала
маңызды орынға талаптануын көбінесе аса бір ... өзі үшін ... ғана ... ... ... ... ... жағдайында баланың басқаларға өзін
таныту қажеттілігі байқалады. Өзін таныту қажеттілігі ... ... ... ... ... жеңімпазбен эмоциялық теңесу
(«идентификация») күрделенеді. Әлеуметтік және талаптанушы тіршілік ... ... ... ... ... тебірену, жеңімпаздың шаттығына куану
қиындау болады. Әдетте сезімнің шарықтауы роль ... және ... ... ... ... ... ... түседі. Танылу,
қажеттілігі және бірге тебірену қабілеттерінің өзара әсері бірлескен ... ... ... ... ... ... ... бәрі балалардың ойнаушы тобын мінез-кұлықтың әлеуметтік
түрлері үнемі жобаланып және нығайып отыратын қайсібір ... ... ... деп түсінуге мүмкіндік береді. Ойнап жүріп балалар
адамдардың ынтымақтасу ... ... ... бала ... ... ... немесе кездейсоқ нәрсемен
алмастыруға болатынын тез аңғарады. Шынайы ... ... ... ... Балдырған тасты нан, таяқшаны адам ретінде ауыстырып
қолданады. Ол бір затты екінші ... ... ... қана ... ... ... адамдар орнына өзін де қолданады. Мысалы, мылтықтан атып
жібереді де ... ... ... өзі ... түседі, қиялдағы
тепловозды жүргізеді әрі өзі ... ... ... ... ала
бастайды.
Сонымен, ойын бұл кезеңде өзінің манісі жағынан ... ... ... ... ... қолдануы — оның ... ... ... ... ... бір объектіні екінші
объектінің көмегі арқылы ауыстыра білу ... ... ... ... қамтамасыз ететін жетістік болып табылады. Символикалық
функцияның дамуы арқасында баланың ... ... ... ... ... жағы және ... да' ... тән қабілеттері елеулі
өзгереді. Бір заттарды екінші заттардың орынбасарлары ... кең ... ... бір ... әр ... қолдануға болады деп дәлелдеуге негіз
бермейді. Бала орынбасар-заттардың қасиеттеріне қарап ... ... ... ... ... іріктегенде балдырған балмұздақ орнына
ақ кірпіш, шұжық орнына қызыл цилиндр, алма ... ... ... ... ... қанағаттануы мүмкін. Ойыншық мылтық, қажет
болған ... ... ... — үйге ... ... ... осы және ... ауысулар формасы, түсі немесе фуикциялық ерекшеліктер ұқсастығынан
барып шығады. Мынадай жайтты да атап өткен ... бала ... өзі ... соң енді ... ... қасиеттеріне сай іс-әрекет жасамай, ... ... сай ... ... ... Егер таяқ ... айналса, ол одан
атады, атқа айналса, оған мініп шабады; пароходқа айналса, ол ... ... ... ... ... ырықты зейін мен ырықты естің дамуына көмектеседі. Ойын
жағдайларында балалар ... ... ... ... ... және ... есте сақтайды. Зейінді жинақтау, есте сақтау
және еске түсіру, яғни саналы мақсат балаға ойын үстінде ертерек және ... ... ... өзі ... ойын ... ... ойналатын іс-әрекеттер мен сюжет мазмұнына зейін жинақтауды
талап етеді. Егер бала болашақ ойын ... ... ... ... ойынның шарттарын есінде сақтамаса, онда оны құрдастары ойыннан
қуып ... ... ... ... ... ... ... мақсатты түрде зейін жинақтауға және есте сақтауға мәжбүр етеді.
Тілдің дамуына ойын өте ... әсер ... Ойын ... оған ... ... белгілі қатынас жасау қабілетін талап етеді. Егер бала ... ... өз ... ... етіп айта ... егер ... ... сөздік нұсқауларын ұқпайтын болса, онда құрбылары
оны жақтырмайды. Бұл жағдайдағы эмоциялық ... ... ... ... ... әдебиетте құрбылармен қарым-қатынас жасау
мүмкіндіктерінен айрылған егіз ұлдардың ... ... даму ... ... ойынның пскхикалық іс-әрекеттін басқа формаларын дамыту үшін де
үлкен маңызы бар. ... қиял тек ойын ... және ... ... дами ... ... шактың ішінде ойын мазмұны сапалы өзгеріске түседі.
Мектепке дейінгі кішкентайлар ойынының негізгі ... ... ... ... ... ойын заттары аркылы кайта жаңғыртатын іс-
әрекеттерді орындау болып есептеледі. Мәселен, үш жас ... ... ... еденді сыпырады, нан тіледі, аяқ киім тазалайды т.с.с. Іс-
әрекеттерді қайта жаңғырту — мектепке дейінгі ... ... ... міне осы. Бұл ... ... әдетте, жеке-дара
ойнайтынын атап өту маңызды. Тіпті ойын ... ... ... ... ... ... ... олардың ойыны бәрібір бірлесіп
ойнау емес, қатар ойлау. Балалар бір-бірінің ойынына аз ... ... өз ... ... ... ... дейінгі ересектердің ойыны сәл басқаша ... Егер ... ... ... ... ... отырып, осы іс-
әрекеттерге сәйкес рольдерді өзіне алмайтын болса, ересек ... ... ... ... ... ... ... отырған екі-үш жасар
қыз бұл жерде өз мойнына мама ролін алмайды да бұл жағдайда: «Сен кімсін?»
- деген сұраққа өз атын атап ... ... Ал ... қыз ... өзін
«мамамын» деп таныстырады. Бұл жерде бала енді сол ... өзі ... Олар ... кіріседі Енді сіз кең жайылған кайталама іс-
әрекеттерді көре алмайсыз. Балалар жасайтын ... ... ... Ойын ... бұл ... ... адамдар арасында болатын қарым-
қатынастар қызықтыра бастайды. Әрекеттер қарым-қатынастарды өрістетудің
кұралы ... ... Ойын ... ... балалар кімнің кім
болып ойнайтынын ... ... ... бұрын айтылып өтілгендей, әлеуметтік
рольдер игеріледі. Балалар көп жағдайда балалар болып ... ... олар ... ... жүйесіндегі өз орындарын жақсы
түсініп, өздерінің осалдықтары мен күштерін біледі.
Қорытынды
Алты жасар ... ... ... беру ... творчестволық,
ізденісі мен шеберллігін қажет етеді Муньң өзі әлі ойын ... ... ... ... ... болу ушін тақырыпқа сәйкес ойындар
тандап алып, оларды ... ... ... ... ғана барлық баланы
сабаққа ынталы қатыстыруға болады.
Әрбip тәрбиеші сабақ, процесінде қандай дидактикалық, ойын ... ... ... ... мақсатына сай лайықтап таңдап алғаны жөн. Өйткені
мектепке келген 6 ... ... ушін ... ... бола ... ... мен дамытудың аса маңызды құралы
болып табылады. Бірақ ол ұйымдастырылған педагогикалық процеске
енгізілгенде ғана сондай құралға айналады. Ойынның ... ... оны нақ, ... тәрбиелеу қуралы ретінде
пайдалануға көп ... ... ... ... ... ... балаларды,
Л.С.Макаренконың сезімін айтқанда "жақсы ойын" жасауға уйретеді. Мундай
ойынға мынандай сапа тән: ... ... ... ... ... ... ... ойы, ic-әрекетнің орындылығы, белсенділігі. ұйымшылдығы және
творчестволык ... жеке ... және ... ... ... отырып, ойында ережелерге бағыну және соларды басшылыкка ала білyi,
ойыншықтармен ойын ... ... ... ... игі ... және ... ... басқара жүріп, тәрбиеші баланың жеке басының ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... ... өзі баладан ойыншык заттарға, ойналатын көріністер мен сюжетке
зейін токтатуды талап етеді. Егер бала ойын талабына зейін койғысы ... ... есте ... оны ... ... шеттетеді.
Кұрбыларымен карым-катынас жасау кажеттігі Баланы ... ... ... есте ... ... ... Максаткерлік, epiк күшін бағындыра білуі-
жеке басты дамытуға ... ... ... ... ... және дене ... ... үшін пайдаланылады. Ойын
процесінде балалардың білімiмен ұғымы айкындалып терендей түседі.
Демек, ойын балалардың соған дейінгі біліммдерімен ... ... қана ... ... бipre ... таным ic-әрекеттерінің өзінше
бip формасы болып табылады, соның барысында олар ... ... ... меңгереді.
Ойын бала үшін — нағыз өмip. Егер ұстаз ойынды ақылмен ұйымдастырылса,
ол балаларға ықпал жасауға мүмкіндік алады.
Пайдаланған әдебиеттер
1. ... Т. ... ... ... ... ... 1993 ... Сәбет Бап-Баба, Жалпы психология. /Жантану негіздері/: -Алматы «Заң
әдебиеті», 2003 ж.
3. Жарықбаев Қ, Озғанбаев Ө. ... ... Оқу ... / А, - 2000 ... ... психология. Алматы: Білім, - 1996, - 224 б.
5. Жарықбаев Қ. ... ... - 3 - ші ... - ... ... ... Жарықбаев Қ. Жантану негіздері: Оқулық. -Алматы, 2002 ж.
7. Педагогикалық ізденіс. Алматы, «Рауан», 1990 ... ... Ю. Б. ... в ... психологию. Курс лекциий. – М.,
1988.
9. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии( В 2т-Т. I –М., ... ... А. Н. ... ... ... ( В 2т. – Т. П. ... ... Выготский Л. С. Собрание сочинений( В 6 т. – Т. 2. М., 1982. ... и ... 2-361. ... и его ... в ... ... 395-
415 ) .
12. Зак А. З. Развитие теоретические мышления у младших ... ... ... И.И. ... ... ... деятельности. – М.,
1971.
14. А.А. Давыдов, Т.В. Драгунова. Пдагогикалық және жас ... ... ... Б. С. ... ... Н.И. Мектепке дейінгі балалардың жеке басын
қалыптастырудың психологиялық құралы. Оқу құралы. Шымкент 2002.
16. Қ. Жақыпов Бірінші класс ... ... ... ... ... С. В. Мухина. Мектеп жасына дейінгі балалар ... ... ... ... В. А. Балалық шақтағы жеке тұлғаның қалыптасуы.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ата-аналарға ойын терапиясының маңыздылығын қалай түсіндіру қажет4 бет
Балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту14 бет
Дидактикалық ойынның балалардың оқу-танымдық әрекетін дамытудағы ерекшеліктері28 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі31 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың ойын психологиялық іс-әрекетінің дамуы21 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Мектепке дейінгі балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту40 бет
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың басты іс-әрекеті23 бет
Ойын әрекеті45 бет
Ойын әрекетінде баланы дамыту48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь