Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығын қалыптастыру және реттеу саясаты

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І . тарау. Экономикалық саясатты қалыптастыруда мемлекет пен нарық механизмінің арақатынасы.
1.1.Экономикалық саясатты қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2.Үкіметтің шешім қабылдау механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3.Мемлекет нен институттардың бәсекелестік нарық механизмін қалыптастырудағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

ІІ . тарау. Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығын қалыптастыру және реттеу саясаты.
2.1.Құнды қағаздар нарығын мемлекет тарапынан реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2.Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығын қалыптастыру және реттеу саясатының негізгі бағыттары мен мақсаттары ... ... ... ... ... ... ...33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
Кіріспе
Алғашқы экономикалық саясаттың ерекше сипаттық белгісі оның жеке-жеке қалыптасқан жағдайды түзетуге бағытталған стратегиясы. Мұндай экономикалық саясат теорияда нүктелік стратегия деп аталады. Мысалы; кедендік, аграрлық, өндірістік, әлеуметтік.
Экономикалық саясаттың жағдайы қалыптасып болған соң оның келесі 3 қағидалық анықтамалармен сипаттауға болады.
1. Қоғамның дамуымен бірге экономикалық сана мен сенім де өзгереді, экономикалық құндылық ұғымының мазмұны ауысады. Осыған байланысты, тіпті дәстүрлі міндеттемелердің өзі де жаңаша көзқарасқа сәйкес шешіледі.
2. Дамыған елдерде қалыптасқан практика көрсеткендей экономикалық саясаттың тиімділігі, сол елдің нақты жағдайына қаншама жақын жасалған болса, сонша жоғары болады екен. Экономикалық саясат елдегі саяси күштердің арақатынастарын, өндірістік-техникалық мүмкіншіліктерін, әлеуметтік құрылымының жағдайларын, мемлекеттік мекемелердің жалпы-экономикалық және жергілікті тәртіптерін есепке алып, ескеруі қажет болйды екен.
3. Экономикалық саясат елдің саяси бағытын қолдан нығайтатын маңызды құрал болады.
2. Экономикалық саясаттың субъектілері.
Экономикалық саясат субъектілері бірнешеу. Оларға мемлекеттің өзі (оның құрамындағы аймақтық және жергілікті институционалдық құрылымдарын қосқанда) және мемлекеттік емес қоғамдық одақтар мен бірлестіктер жатады. Осы саяси-экономикалық субъектілердің іс-әрекеттік сипаттары әртүрлі. Мемлекеттің саяси және экономикалық бірлігі бар. Қоғамдық одақтар мен бірлестіктер тек өздерінің экономикалық мүмкіншілігіне ғана сүйене алады, олардың заң қабылдау билігі жоқ.
Пайдаланылған әдебиеттер

1.Н.Ә.Назарбаев. «Қазақстанның Халықаралық беделін нығайту
жолында» Егемен Қазақстан – 1998 ж..
2. Аубакиров Я. Экономикалык теория негiздерi. Алматы-1998ж
3. Основы рыночной инфраструктуры.Учебное пособие Каз.ГАУ
Алматы,1997г.
4. Булатов А.С.Экономика М. 2-е изд.1997г.
5. Дж.Бдази,Дуглас Круз.Новые собственники.М.1995
6. Краткий словарь экономических терминов М. 1993г.
7. Н.Ә.Назарбаев. «Қазақстан жаңа ғасырда әлемдік даму үрдісінің
кенже қалмауы керек». Егемен Қазақстан – 2000 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І – тарау. Экономикалық саясатты қалыптастыруда мемлекет пен нарық
механизмінің арақатынасы.
1.1.Экономикалық саясатты
қалыптастыру..........................................................4
1.2.Үкіметтің шешім қабылдау
механизмі............................................................8
1.3.Мемлекет нен институттардың бәсекелестік нарық механизмін
қалыптастырудағы
орны........................................................................
...............15
ІІ – тарау. ... ... ... қағаздар нарығын қалыптастыру
және реттеу саясаты.
2.1.Құнды қағаздар нарығын мемлекет тарапынан
реттеу................................26
2.2.Қазақстан Республикасындағы құнды ... ... ... ... ... ... ... мен
мақсаттары...........................33
Қорытынды...................................................................
.......................................35
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
............36
Кіріспе
Алғашқы экономикалық саясаттың ерекше сипаттық белгісі оның жеке-жеке
қалыптасқан жағдайды түзетуге бағытталған стратегиясы. Мұндай экономикалық
саясат теорияда нүктелік ... деп ... ... ... ... ... саясаттың жағдайы қалыптасып болған соң оның келесі 3
қағидалық анықтамалармен сипаттауға болады.
1. Қоғамның дамуымен бірге экономикалық сана мен ... де ... ... ... ... ауысады. Осыған байланысты, тіпті
дәстүрлі міндеттемелердің өзі де жаңаша көзқарасқа сәйкес ... ... ... ... ... ... экономикалық
саясаттың тиімділігі, сол елдің нақты жағдайына қаншама жақын ... ... ... ... екен. Экономикалық саясат елдегі саяси күштердің
арақатынастарын, өндірістік-техникалық ... ... ... ... ... ... және
жергілікті тәртіптерін есепке алып, ескеруі қажет болйды екен.
3. Экономикалық ... ... ... ... ... нығайтатын маңызды
құрал болады.
2. Экономикалық саясаттың субъектілері.
Экономикалық саясат субъектілері бірнешеу. ... ... өзі ... ... және ... ... құрылымдарын
қосқанда) және мемлекеттік емес қоғамдық одақтар мен бірлестіктер жатады.
Осы саяси-экономикалық ... ... ... ... ... және экономикалық бірлігі бар. ... ... ... тек ... ... мүмкіншілігіне ғана сүйене алады,
олардың заң қабылдау билігі жоқ.
Экономикалық саясатты қалыптастыруда мемлекет
пен нарық ... ... ... ... ... дегеніміз, ол белгіленген бір мақсаттарды анықтау
және оларды іске асыру. ... ... ... ... мен ... ... отыру қажет болады. Осы ... ... ... ... ... ... бір ... түсіру. Ғылымда мәселелердің
мынадай шешу тәртібі ұсынылады. Алдымен, ең жалпылама деңгейде экономикалық
дамудың ... ... ... ... ... ... ... қоғамның тұрмыстық деңгейін максималдау деп анықталады.
Осы түпкі мақсаттан кейін екінші анықтау ... ... ... ... ... ... ... тобы деп анықтауға болады.
Экономикалық әдебиеттерде олар мемлекеттің функцияларын /мақсаттық
қызметтері/ ретінде түсіндіріледі. Осы жерде ... ... ... ... жөн болады: әртүрлі міндеттердің арақатынастары диалектикалық
байланыста болады. Бұл ... ... ... ... ... ... мақсатқа жақындаудың құралы және оған жетудің әдісі ... ... ... ... ... ... қоғамның дамуын,
құқылық тәртіпті, ішкі және ... ... ... ... ... ... және ішкі жағдайға өзгереді. Олардың ең алғашқы
«классикалық» анықтамалық градациясын А.Смит ұсынған ... ... ... еңбектеріне сүйене келе, ол қызметтердің /мақсаттардың/ келесі
тізімін ұсынады: 1. Сыртқы сфераға қатысты ... ... ... тәртіп орнату; 3. Мемлекет тарапынан нарық инфрақұрылымын жасау.
Кейіннен экономистер бұл анықтамалық тізімді ары қарай ... ... ... ... ... ... Осы күні ... еркін дамуы» негізгі
мақсат ретінде бірінші орынға шығарылды.
Еркіндік ұғымын бір-қалыпты түрде сипаттап беру мүмкін емес; мұнда көп
нәрсе қоғам ... ... ... Бұл ... ... әлеуметтік және экономикалық ... ... ... ... ... Қоғамда жеке адамның еркінділігі қаншама
жоғары бағаланатын болса, соншама мемлекетте экономикалық ... ... ... ретінде қабылданады. Осыдан «нарықтық экономиканың дамуына
мемлекеттің кез-келген араласуы экономикалық еркіндікті ...... ... Экономикада еркіндіктің нақты деңгейі әрбір кезде саяси
ымыраға келудің нәтижесі ретінде көрінеді.
Экономикалық еркіндік туралы ... әр ... ... ... ... және экономикалық мүмкіншілікке байланысты.
Экономикалық еркіндік құқығы заң ... ... оның ... ... үшін ... мүмкіншілік және жағдай қажет болады. Еркіндіктің
экономикалық мүмкіншілігі жеке ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық мүмкіншілігіне келіп тіреледі.
Экономикалық өсу мақсатына байланысты маңызы зор міндет-ол: ... ... ... қамтамасыз ету мәселесі. ... ... ... ... ... ... көлемде және ұзақ мерзімде тұрақты
пайдалану. Нақты бұл міндет жаңа жұмыс орындарын ашу арқылы және ... ... ... ... шешіледі. Осындай іс-әрекеттер батыс
елдерінде "жұмыспен қамтамасыз ету саясаты" деп ... ... ... ... бойынша да дамыған елдердің
мүмкіншіліктері жоғары болғанымен, нарық жүйесі әлі ... ... ... ... ... үшін бұл ... де мәні мен
маңыздылығы өте ... ... ... ... ... ... мақсатының бірі
ретінде қарастырылады; ал қоғамдағы құқылық тәртіптің негізгі түрлері: жеке
меншік құқығы мен оны қорғау тәртібі; ... ... мен оны ... тұтынушы құқығы мен оны қорғау тәртібі.
Экономикалық саясаттың негізгі мақсаттарын қарастырғаннан кейін, енді
оның ... ... ... ... ... іске ... ... түпкі мақсаттың-ұлттың жақсы жұмысын қамтамасыз ету
жолында ... ... ... ... ... ... ... өсуіне ұмтылыс ретінде
көрініс алады. Бірақ практикада осыған бағыттану толық сенімді ... ... ... жағдайдағы тұрмыс-тіршілік деңгейі мен сапасын дәлме-дәл
өлшеп көрсете алмайды; ол көптеген қосымша жағдайларды есепке алуды қажет
етеді.
Дамығын ... ... ... ... жасау және оны іске
асыру практикасы көрсеткіштердің үлгілік тобының анықтап берген; ... ... ... ... ... ... ... жеке елдерде белгілі уақыт мерзімінде бұл көрсеткіштердің құрамы
өзгеруі мүмкін — анықталған мақсаттардың ... ... ... ... төмен қарай анықтау әдісіне сәйкес; бірақ, жалпы алғанда, олар
тұрақты бір ... жүйе ... ... ... ... ... қолдаибалы мақсаттарды бөліп көрсетеді: 1/. Экономикалық өсуді; 2/.
Толық еңбекпеи қамтуды; 3/. Баға мен ... ... ... және 4/. ... ... ... ретретімен келтірілген мақсатты міндеттердің орындалуы ұлттық
экономика шеңберінде шартты ... ... ... ... ... ... білдіреді. Осыған байланысты мына жағдайды ерекше
бөліп айту қажет: елдің шаруашылық даму деңгейі қаншама жоғары ... ... ... ... ... ... жеңіл болады /әрине
бұған басқа да факторлар мүмкіндік жасайды/.
Жоғары дамыған нарықты экономикалық жүйенің кеңейіп таралу қажеттілігі
экономикалық саясаттың жаңа ... ... ... Бұл ... деп ... Оның ... мақсаты-сыртқы экономикалық тепе-
теңдікті ... Осы ... жету ... ... ... бір ... ... мен қызметтердің екінші жағынан ақша мен
капиталдың еркін ағу арналарын ... ... мен ... ... орындалады.
Сонымен, экономикалық саясат - бұл ең ... ... ... кең ... мақсаттар спектрі. Осы күнгі теорияда бұл
мақсаттар жүйесін «мақсаттар ... деп ... ... ... ... ... жүйесі негізінде құрылған
экономикалық саясатты қалыптастыру өте ... Бұл ... екі ... ... өзін ... тым қиын ... қоғамда әрқашан мақсат
туралы әр түрлі болады. Дәл осыған байланысты оларды анықтағанда және іске
асырғанда қоғамда әр ... ... мен ... ... ... ... іске ... кезінде оның мақсаттары ... ... ... іске ... ... шешіміне кедергі болып,
тіпті оның іске асуын ... ... ... байланысты кез келген
экономикалық процесс қайшылықты түрде жүреді. ... ... ... ... ... ... өзара қайшылықтағы экономикалық саясат
мақсаттарының оптималды құрамын табуда. Мақсаттар тізбегіне:
1) тұрақты және мөлшері сәйкестірілген экономикалық ... ... ... ... ... ... экономика құрылымының бейімділігі.
5) табыстар мен мүлік бойынша әділетті теңестіру.
6) ақшаның тұрақтылығы.
7) сыртқы ... ... және т.б. ... ... ... ... ... ұмтылғанда дамыған елдердің тәжиірбесін көрсетіп
отырғандай ең дұрыс шешім осы екі мақсаттың арасында түрақты және өте ... ... ... ... қолдану. Бұл екі жаққа бағытталған факторлар
әсеріне қарсы қолданған іс-әрекет әдісі. Мемлекет тарапынан осы ... шешу үшін ... де ... ... емес ... ... қолдау
көрсетіп отыру. Ең парасатты саяси экономикалық шешім деп ... ... ... саясат «тыныш», оншама қайшылықты емес
мақсаттық арақатынастар мен де айналысуы ... ... ... және ... ... ... табыстарды әділетті бөлу және ... ... ... мақсаттарды қатар, бір кезде іске ... ... ... ... құрамдардың ең сәтті түрі сондай болады, егер ... ... ... жағдай жасап, бірінің орындалуы екіншісінің
шешіміне көмектесетін болса. Мұндай мақсаттар қатар, бір кезде орындалады.
Мысал ... ... ... ... айтуға болады.
Түйіндеп айтқанда, экономикалық саясаттың нақтыланған моделін ... ... ... ... тепе-теңдік жағдайын
қалыптастыруға ұмтылуы қажет.
1.2. Үкіметтің шешім қабылдау механизмі.
Белсенді экономикалық іс-әрекеттердің көбі ... ... ... жеке нарықтарда жүреді. Еркін нарықпен анықталған бағалар
негізінде реттелетін ... ... ... баға жүйесі немесе
нарық жүйесі деп аталады. Еркін бәсекелі баға ... ... ... ... ... бұл ... осы ... экономикалық
теорияның негізгі түйіні болып саналады. Экономиканың өндірістік шегі жұмыс
күші мен басқа да ... ... ... ... ... Белгілі жағдайда жеке рыноктар бәсеке болғанның өзінде тиімді
қызмет ... ... Бұл ... ... тауарлар және сыртқы
әсерлер жатады.
Өндірістің тиімді болмауы қоғамдық шығындардың өсуін және ... ... ... ... ... ... экономикалык тиімділік деген ұғымдар бар, оларды ажырата білу керек.
Технологиялық диімділік — бұл ... ... ең ... ... ... ... - неғұрлым аз өндіріс ... ... өнім ... ... өндіріс көлемі ең тиімді түрде
минималды деңгейде шығын жұмсап өндірілген өнім көлемін ... ... ... дұрыс емес, яғни тиімсіз бөлінген ... ... ... ... ... өнім ... оның мүмкін болатын
оптималды көлемінен кем ... ... ... ... яғни ... онда ... ... көлемі оптималды болады, ал тұрғындардың
тұрмыс деңгейі, немесе реалды табыстары максималды ... ... ... ... ... ... ... деңгейін
кемітеді, қоғамдық шығындарды қалыптастырады.
Қоғамдық шығын дегеніміз - бұл қоғамның ... ала ... ... мүмкін болған қосымша табысы.
Ресурстар тиімді бөлінген жағдайда қалыптасқан тұрмыс деңгейі «тиімді
тұрмыс деңгей» - деп аталады.
Қоғамдық енім ... не? ... ... ... ұғым ... ... ... өнімді ғана білдіре бермейді. Қоғамдық өнімнің екі
сипаттамалық белгісі бар. Біріншіден, бұл ... ... ... ... Тауар түріндегі өнімді тұтыну үшін, оны алдымен сатып
алу қажет. Ал қоғамдық өнімді сатып алмай да ... ... ... ... өте ... Қоғамдық пайдасы жоғары болса да, жеке экономика
секторы үшін ол шығыннан басқа ... ... ... өнім қоғамға,
қоғам мүшелеріне пайдалы болғандықтан, оларды жеткілікті мөлшерде өндіру
үшін ресурстар белу қажет ... ... ... ... ... ... ... бөледі. Бәсекелік баға жүйесі ресурстарды тауар өндірісіне
бөледі, қоғамдық өнімдерге бөлмейді. ... ... ... ... ... ... экономикалық мақсаты - қоғамдық
өнім түрлерін адамдарға қажетті мөлшерде өндірілуін қамтамасыз ету.
Қоғамдық ... ... ... жеке ... ... ... билік жүргізетін әр түрлі құрылымдарының экономикалық
шешім қабылдау принциптері мен шешім қабылдау ... ... ... жүргізетін құрылымдарына қоғам мүшелерінің ... және ... ... ... - ... ... - дауыс
беру арқылы ортақ келісімге ... заң ... ... бір ... ... ... ... бюджет саясатын жасауы және
бекітуі, бюджетті заң түрінде қабылдау процедурасы, оның ішкі мазмұны ... ... осы ... ... ... түсіндіріледі.
Бұл жерде енді анықталатын мәселе - дауыс беру ... ... ... қабылдау әдісі ресурстарды тиімді белу ... іске ... ... ... ... ... қалай шеше алатындығы.
Қоғамның әлеуметтік құрылымы әр түрлі болады, әрбір ... ... ... ... Ал ... ... тұтынушылардың таңдауымен
анықталады. Нарықтық экономика жүйесінде қоғамдық таңдау принципі нарықтық
сүрақым арқылы өзінен - өзі ... ... іске ... ... жеке
тұтынушы өзінің қажеттілігіне сәйкес табысын-қолындағы ресурсын ... ... ... ... және ... ... ... қандай
бағамен сатып алу өзіне тиімді болатыны туралы шешім ... ... ... ... ... ... ... ең пайдалы (тиімді)
деген тауарларын алғанда, ол, біріншіден қоғамдық таңдау жасайды, екіншіден
өзінің жұмсаған табысымен ... ... ... ... ... таңдау да,
экономикалық шешім қабылдап дауыс беру де өзінен-өзі тікелей, ... ... ... іске ... ... жеке ... сатып алушы
экономикалық белсенді тұлға ретінде шешімді игілігіне ... ... ... ... ... ... ... түрде тікелей іске
асады, сондықтан экономикалық тиімділік мәселесі де ... ... ... ... мен ... ... ... мәселесі мемлекет
тарапынан қоғам деңгейінде, оның ... ... ... және ... ... ... дауыс беруші концепциясы. Логроллинг.
Көптеген саяси-эконмикалық шешімдер көп дауыс ... ... ... бір ... ... беру ... ... мәселе ешқашан да
толық болмайды. Біреулердің ... ... ... ... ... ... барлығының мүддесі толық немесе бірдей есепке алынып
шешім қабылдануы мүмкін ... ... ... моделі" деп аталатын концепцияға жүгінсек, онда
белгілі бір саяси-экономикалык мәселенің оңды ... ... оны ... ... үшін ... ... ең жақын тұрған дауыс берушіні
танып алып, мәселені ... ... ... ... ... ... екен. Сонда, біріншіден, мәселенің өзі дұрыс анықталады, екіншіден
көпшіліктің мәселені ... оған ... ... оңды ... ... етеді екен. Бірақ дауыс беру арқылы қабылданған шешім, ... ... ... ... ... тиімділік
принципін ең жалпылама, макроэкономикалық деңгейде ғана ескере алады.
Көпшіліктің қолдауымен шешім қабылдау - ... ... ... ... ... нақты саяси-экономикалық өмір, өте күрделі екені де
белгілі, сондықтан саяси-экономикалық ... осы ... ... қалыптасуы мүмкін.
Мұндай жағдай экономикасы артта ... ... ... ... ... ... бюджеті тапшы, қоғамдық қажеттіліктері толық
қамтамасыз етілмеген дамушы елдерде өте жиі қалыптасады. ... ... ... ... ... қабылдау қажет. Экономикалық
тәуелсіздік ... ... ... ... белгілі. Қоғамда нақты
демократия қалыптасуы үшін қоғам мүшелері ... ... ... ... керек. Экономикалық демократия - бұл еркін экономикалық
бәсекелестік. Осы экономикалық демократия негізінде ғана ... да ... ... ... Осы ... экономикасы жоғары
дамыған елдерде орташа әлеуметтік ... үлес ... ... ... екен.
Оларда кедейлер мен байлардың саны аз (10%-тен), ал ... ... (80%) ... ... алатындар көрінеді. Сондықтан дамыған елдердің
үкіметтері ... ... ... ... орташа әлеуметтік
топтардың мүдделеріне сәйкес жасап, оны көпшіліктің дауыс ... ... іске ... күш салады. Дамыған елдердің өзінде де демократия
тәртібіне сыймайтын ... ... ... тура ... ... тұрады. Мысалы, АҚШ-та 70-80-жылдары жұмыссыздық пен
инфляция қатар ... ... ... ... көпшіліктің күңделікті
мүддесіне қайшы келетін экономикалық саясат бағытын ұстануға мәжбүр ... ... ... ... ... тежеу мақсатында табыс пен
бағаны ... ... ... Бұл ... та сол ... ... қарамастан, демократия принциптерін формалды түрде сақтай
отырып ... ... Осы әдіс ... ... деп аталады.
Сонымен, логроллинг - бұл ерекше экоиомикалық жағдайда көпшіліктің
қарсы болуына ... ... беру ... ... ... ... реттеу арқылы азайтып, ... ... ... ... қабылдау әдісі, саяси процессте саясаткерлердің
іс-әрекетін, шешім ... ... ... ... Бұл ... концепция (модель) түрінде суреттеп сипаттауға болады (1-суретке
қараңыз). Кез келген әлеуметтік экономикалық мәселені екі ... ... ... ... болады: 1) әрбір адам өзінің экономикалық-
тұрмыстық жағдайын өз еңбегімен, ынта-жігерімен шешуі ... 2) ... ... ... қамтамасыз етуі қажет. Бірінші
концепция теорияда консервативтік (оңшыл) көзқарас ретінде анықталады, ...... ... ... концепциясы болады екен. Олардың
ішінде ... ... ... ... орташа әлеуметтік
топтың саны басым болады (1-сурет).
Суретте көрсетілгендей, асыра солшылдар (BA сызығы) мен асыра оңшылдар
(КВ сызығы) ... ... ... ... ал ... ... топ (BR ... әлеуметтік идеологияның екеуінде толық
қолдамайды, тек жартылай ғана қолдайды (ВМ және МК ... Бұл ... ... ... топ осы екі ... идеологиялардың
өздеріне жақын қағидаларын қабылдайды, ал өздерінің мүдделеріне жат, қайшы
келетін ... бас ... ... сөз. ... ... идеологиясы нарықтық
шаруашылық жүйесі өзін-өзі толық реттей алады, оған ... ... ... ... нарық қызметіне араласуы ... ... ... тұрақтылықты бұзады деп түсіндіреді. Жалпы
экономикалық өсу ... бір ... ... цикл ... ... белгілі,
бұл жалпы экономикалық даму заңдылығы. Макроэкономикалық дамуда өзара теріс
қатынастағы екі әлеуметтік-экономикалық проблема пайда болады. ... ... ... 2) ... Экономиканың цикл түрінде даму
заңдылығы осы екі ... ... алға ... ... сыртқа
ығыстырып, орындарын ауыстырып тұрады. Экономикалық дамудың өрлеу фазасында
жұмыссыздық қысқарып, инфляция өседі. ... ... ... ... ақша ... қолдау идеологиясы үстемдік құрады; мемлекеттік билік
басына монетарлық саясатты ұстанушы консервативтік ... ... ... ... экономикалық процеске қатысушыларды негізінен 4
топқа бөліп қарастыруға болады. Олар: 1)сайлаушылар; 2) ... ... ... ... ... ... ... - лобби. Сайлаушылар
экономикалық саясатқа тікелей ықпал ... ... Олар ... бір саяси-
экономикалық мәселенің шешіміне өз пікірлерін екі түрлі ... ... ... ... ... ... ... 2) саяси енжарлық танытып,
сайлауға қатыспауы мүмкін. Саналы түрде сайлауға қатыспау (қатысу) теориясы-
сайлаушылардың саяси процестегі шешім ... ... ... Енді ... бір саяси-экономикалық мәселенің шешіміне
байланысты тұрғындар, жеке ... топ ... ... ... ... алуы мүмкін. Әрбір жеке сайлаушы саналы түрде ... ... ... салыстыра отырып шешім қабылдайды, қарастырылып отырған сайлау
концепциясының моделін төменде көрсетілген сурет арқылы бейнелеп ... (2- ... ... МВ - ... ... ... МС - қосымша шығын.
Сайлаушыға саясаткердің бағдарламасынан гөрі оның өзінің ... ... ... нені ... ... Саяси ықпал жасау тобы
- лобби белгілі бір заңдардың немесе үкімет шешімінің ... ... ... ... ... ... және жан-жақты
мәліметтелген ерекше мүдделі шағын топ қана саясаткерлерге ... ... ... ... бас тартуға мәжбүрлейді. Нәтижесінде
экономикалық заңдар немесе шаруашылық құжаттар осы ... ... ... ... тобы ... рента алуға ұмтылады. Рента алушылар
қоғамға пайда келтірмейді, ... ... ... ... артық
табыс алуға ұмтылады. ... ... ... ... шығындары
заңдастырылған, сондықтан олар ... ... ... алады. Бұл саяси-
экономикалық құбылыстың моделін жасап көрсетуге де ... ... ... тобы (лобби) - ерекше мақсаттағы, рента алуға
ұмтылған топ. Бұл ... ... ... ... ... асты қалып, шағын, бірақ жақсы ұйымдасқан топтың мүддесі жеңіске
жетеді. Дамыған елдерде ... ... ... саяси және экономикалық
ықпал жасау мүмкіншіліктері жоғары топтарға қарсы көптеген ... ... олар сан ... көп, ... ... ... әлсіз
әлеуметтік топтардың мүддесін қорғайды.
1.3. Мемлекет нен институттардың бәсекелестік нарық механизмін
қалыптастырудағы орны.
Әкімшілік әлімжеттікке жол бермеу үшін және ... ... ... ... ... жасау мақсатында мемлекет мекемелерін
жаңаша ... ... ... ... ... Бұл ... ... тиімді тәртіп ережелерін және шектеулерін жасау, ... ... ... ... көтеру, мемлекет пен жеке сектор
арасында әріптестік қатынасын қалыптастыру.
Мемлекет тарапьшан әкімшілік әлімжеттіктің ... ... ... ... қарсы күресте сыртқы сауданы жеңілдету, өндірісте жеке
меншік секторды дамыту кедергілерін жою және ... ... ... ... ... ... қызметкерлері арасындағы коррупцияға қарсы ресми тексерулер
арқылы да ... ... ... олар аз ... ... ... реформалау, саяси қолдауды шектеу,
қызметкерлердің еңбек ақысын көтеру де сыбайлас ... ... ... ... өз қызметтерін тәртіп бойынша ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күресті нығайта
түседі.
Мемлекет инфрақұрылымдық, ... ... ... және ... ... өнімдерді қамсыздандырушы монополист болған жағдайда, ол өзінің
қызметін жақсы ... ... ... ... ... және ... бұрын мемлекеттің қолында болып келген қызметтерді жеке
компаниялардың ... ... ... ... Мемлекеттің шектеулі
қорларын үнемдеу мақсатында ... ... ... ... ... салу мен ... ... көрсетудің орнына
оларды қаржыландыруға көбірек назар ... ... қоса ... ... ... қуатын тасымалдау жүйесін және
тұрмыстық қызмет көрсету шаруашылығын мопополиядан ... ... ... ... ... сақтандыру бағдарламаларын
әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасынан бөліп алып ... ... ... ... ... ... кепілді мемлекеттік, тегін
медициналық жәрдем беру мен еңбек қатынастары жүйесіндегі жұмыскерлердің
құқығын қорғау ... Ал, ... ... ... тек қана
тұрмысы төмен топтарды қорғау іс-шаралары жатады.
Мемлекет тұрғындар мен іскерлер қауымдастығының пікірлерін ескеретін
болса және ... ... ... ... ғана өз ... ... ... дамуы туралы есеп беру" тобының түжырымы бойышпа
"тұрғындардың ... ... ... ... ... мүқтажына, ал
жеке түрде, қоғамның аз мүлікті мүшелерінің және аз ... ... ... ... беру ... айырады".
Әріптестік жағдайында халықтың ... және ... ... топтары даму
саясатын жүргізуде бірінші кезекте тұруы керек.
Жариялық пен ашық-қоғамдық ... ... және ... ... нығайтуда өмірлік мазмұны бар фактор болып саналады.
Қытайда, Үндістанда, Латын Америкасында және әлемнің басқа да елдерінде
бүгінгі күндері мемлекет жүйесінің демократиялануы ... ... ... ... ... ... ... сапасын
арттыруға көмектеседі және тұрғындар мен іскерлік қауым мүдделерінің
өкілеттілігін ... ... ... мен ... ... ... тиімді саяси-әлеуметтік шаралар мен бағдарламаларды жасаудың
катализаторы ... ... ... ... ... ... ... Көптеген
елдерде мемлекеттік сектор қызмет көрсету саласында монополияға айналған.
Бұл қызмет көрсету сапасын ... ... ... Бұл ... ... ... ... принциптерін енгізуді қажет етеді.
Америка, Европа және Азияның ондаған елдері жаңа технология ... ... пен ... өндіру саласына бэсекелестікті
енгізген. Бұл-қызметтің өзіндік ... ... ... тез өсірген.
қызмет көрсету бойынша аукциондар мен тендер жүргізу де ... ... ... өндірісі жоғары дамыған елдсрде кең ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі жоғары деңгейде белгіленген мемлекеттік ... құру ... ... ... ... ... ресурстары шектеулі елдерге бұл жүйеге бірден көшу ... ... ... ... ... беру ... ... жіберуі мүмкін. Мемлекет секторының шеңберінде алдымен қаржылық
есеп жүргізу мен есеп беру тәртібі ... ... ... ... мен ... ... анықтап алу керек және қызмет нәтижелерін
өлшеп-бағалау жүйесін енгізу қажет. Түпкі ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымдардың
жауапкершілігін анықтап, экономикалық іскерлік еркіндігін ... ... ... ... ... ... ... көтеру үшін
оның ұйымдық құрылымын жетілдіру қажет. қызметкерлердің ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейінен әлдеқайда
төмен, ал ең ... ... ... ... ... жеке сектордағы
табысымен салыстыруға келмейді. Жалпылама ереже ретінде алғанда, кәсіби
мемлекет қызметкерінің жалақысы кем дегенде ... адам ... ... тең ... ... Егер осы ... пайдалансақ, онда
"мамандардың" жалақысын екі есе көтеру қажет болар еді.
Қалыптасқан жағдайда ... ... ... кетеру қажет.
Жалақыны бұлай көтеру үшін штатты қысқарту және ... кадр ... ... кезде жалақы қоры бюджеттегі жалпы шығын сомасының 15%-ін құрайды.
Бұл орташа және жоғары табысты ... ... ... ... ... ... бұл ... ЖІӨ-дегі үлесі күрт қысқарған. Бұл
көрсеткіш кез келген ... ... ... ... Оның үстіне,
жалақыға бөлінген бұл сома саны тоқтаусыз өскен қызметкерлерге бөлінеді.
Кадрларды таңдау және ... ... ... жалпы басқару мәселесі
мемлекеттік мекемелерді реформалаудың маңызды бағыты болып саналады.
Осы замандағы қалыптасып ... ... ... мемлекеттік
құрылымы тұрақсыз, демократиясы әлсіз елдер үшін қауіпті ... ... ... де ... ... ... мемлекеттер үшін бұл процесс
экономикалық дамуға жаңа жол ашады. Әлем ... жол ... ... сақтығын түсінуге де болады. Әлем шаруашылығына қосылу-
артықшылықтармен ... ... ... ... ... ... Бұл
мемлекеттің рөлін және жауапкершілігін ... ... ... мен ... ... ... экоиомика жағдайында ерекше
болады. Өтпелі кезеңде ұлттық қауіпсіздік пен мемлекетті ... ... ... ... деп ... ... ... саясаты және оның мақсаттары.
Сәйкестіріліп үйлестірілген және белгіленген мақсаттарға бағытталған,
осындай іс-шаралар кешені несие саясаты деп аталады.
Несие саясаты ... ... ... банктің бірлескен іс-жігерімен
өмірге енгізіледі.
Өндіріске тікелей емес, жанамалы әсер ету іс-шаралар ... ... ең ... және ... ... ... Ақылмен ойланып жасалған және
дұрыс іске асырылғанда ол кәсіпкерлерді осы саясаттың ... ... ... мәжбүр етеді. Және сырттан қарағанда, барлығы кәсіпкердің
өзінің шешімдері іске асқан сияқты болып көрінеді. ... ... ... ... арқылы жалпы экономикалық саясаттың ең бір қиын ... ... ... Және ... бәрі ... (Орталық) Банк сияқты
қуатты институтты қолдану негізінде ғана іске асады.
Несие саясатының негізгі субъектісі-ұлттық (Орталық) Банктің дәл ... ... ... ... заңды түрде, осы үкіметтің мақсаттық
міндеттемелерін орындайды. Бірақ, мемлекеттің жалпы экономикалық саясатын,
немесе оның ... ... ... ... Орталық Банк туралы сөз
болғанда ерекше айтатын жағдай - ... ... ... ... ... ... тәуелсіз экономикалық құрылым, сондықтан
өзінің іс-әрекстінде белгілі деңгейде тәуелсіз бағыт ұстай алады.
Орталық Банктің атқаратын міндеттерін екі ... ... ... Біріншісі елдегі валюта жүйесінің тұрақты қызметін ... ... ... ... ... ... ең бір ... Екінші бағыты-коммерциялық банктердің несиелік қызметтеріне ықпал
жасау. Бұл банктердің қызметі мемлекет мүддесін қажетті деңгейде ... ... ... қажет.
Несие саясаты-бұл макроэкономикалық процестердің мемлекетке қажетті
бағытта дамуы үшін Орталық банктің ақша айналымы мен ... ... ... ... ... Несие саясатының мақсаты, егер
оны жалпы экономикалық саясат мақсатының нақты көрінісі ретінде алғанда, ел
шаруашылығының ... ... ... ... банк ... саясатын іс жүзінде практикаға асырғанда оған сәйкес
құралдар құрамасын қолданады. Бұл құрама негізінен ақша-несие жүйесіне және
онымен байланысты экономика ... ... ... ... ... Бірақ белгілі бір операциялар ... банк ақша ... ... да араласа алады.
Несие соммасын шектеу. Орталық банк ... ... үшін ... тыс салалардағы несиелік салымдарының өсуіне шек ... ... үшін ... бір ... мерзімінде несиелік операциялар
арқылы өтетін соманың проценттік өсу нормасы белгіленеді.
Дисконт саясаты мен ломбардтық саясат бұрыннан келе ... және ... ... ... саласын реттеу әдістеріне жатады. Оларды
қолданғанда Орталық банк коммерциялық банктерге негізгі несие ... ... Ол ... ... есепке алу (дисконттеу) жағдайына, немесе
құнды қағаздар кепілдігіне қарай коммерциялық ... ... ... ... ... алынған қаржылар редисконттық немесе ломбардтық
несиелер деп аталады. Осы ... ... ... ... банктің белі
іленген процент деңгейін, экономикалық ... және ... ... ... немесе ломбардтық) ставкасы деп аталады.
Орталық банк бұл ставканы кез келген уақытта өзгертуге, өсіруге немесе
төмендетуге, құқылы. Есептеу ... ... ... өзгерту арқылы
Орталық банк капитал нарығында ұсыныс пен ... ... ... көтеріп, Орталық банк несие бағасын қымбаттатады, ... ... ... қарыз қаражатына сұранысты тежейді, немесе,
керісінше, есептеу процентін төмендетіп, бұл сұранысты арттырады.
Ашық нарықтағы ... ... ашық ... (мысалы, биржада) құнды қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... ықпал жасайды. Бұл
операциялар Орталық банкке ақша-несие ... ... ... ... ... ... қаралған есеп жүргізу саясатымең
салыстырғанда). Шынымен, есеп ... ... ... ... ролі
сылбыр келеді: өз міндеттемелерін (вексельдерін) есепке тіркеу-тіркемеуді,
құнды қағаздардың кепілдігіне несие алу-алмауды коммерциялық банктер өздері
шешеді. Орталық банк бұл ... ... ... шешімдерін тосып-
үміттенуге мәжбүр болады.
Құнды қағаздар нарығындағы операциялар өз табиғатымен нарық тәртібіне
сәйкес толық қанды нарық құралы. ... банк ашық ... оның ... ... ... ... құқылы агенті ретінде қатысады. Сондықтан
ашық нарыққа шығып операция ... ... ... ең ... құралы деп
саналады.
Бұл әдістің негізгі артықшылықтарының бірі-ол: ... ... ... секторына тікелей шығуы.
Несие саясатының басқа да әдістеріндей, осы ... ... ... ... осал жағы бар. Жеке ... оның уақыты әр кез шектеулі құнды қағаздар
айналымға нақты ... ... ғана ... ... ... қағаздарды міндетті түрде қайта сатып алу қажет болады. Құнды
қағаздардың айналымға шығарылған ... ... ... ... құралының да
қолдану мерзімі де соншама артады. Ашық ... ... ... тағы бір фактор бар-ол: ... ... ... ... ... Бұл ... ... шегі Орталық банктің
портфеліндегі құнды қағаздар қорымен анықталады. ... бұл ... ... ... мемлекет Орталық банкке қосымша құнды қағаздар
ресурстарын ұсынады, немесе оларды өз ... ... ... береді.
Минималды резерв саясаты.
XIX ғ. аяғында XX ғ. ... ... банк ... ... қатынастары саласындағы операциялар белгіленген сақтандыруды қажет
етеді. ... ... ... қатты еліктеп, қиын жағдайға тап болады.
Кез-келген банктің төлем мүмкіншілігі туралы тіпті шамалы болса да ... ... ... иелері барлығы бірден жаппай салымдарын ... ... ... ақша ... ... бір-бірімен тығыз байланыста
болғандықтан, олардың бірі күйресе, бұл басқаларына да әсер ... ... ... ... ... де зиян ... Осылай әр түрлі елдердің
үкіметтеріне салым иелерінің мүддесін қорғайтын заң шығаруға себеп табылды.
Содан минималды ... ... құру ... ... ... ол іске
асырылды. Соңғысы Орталық банктің есеп-шотында міндетті түрде сақталатын
белгілі қаржы сомасы. Бұл сомалар ... ... ... ... өз ... ... туралы кепілдік беру үшін қажет.
Міндетті резерв нормасы коммерциялық банктің Орталық ... ... ... осы ... ... ... ... ретінде анықталады.
Минималды резерв саясатының қызмет атқару механизмі, ол өте қарапайым:
міндетті резервтің белгіленген минималды деңгейін белгілеу және оны ... ... ... ... коммерциялық банктерді оған тәуелді етеді.
Орталық банк резерв нормасын жоғарлатып ... ... ... ... ... келісімдер саясаты.
Жоғарыда аталған реттеу шаралары "еркін түрдегі келісімдер" деп
аталатын жүйемен толықтырылуы мүкін. Олар ... банк пен ... ... ... ... мұндай келісімге өз ықыласын танытқанда, қызметін
белгілі бір шеңберге сиғызып атқарады. Орталық банк болса, ... ... ... ... ... ... ... іске асыру проблемалары.
Несие саясатын жасағанда және оны іске асырғанда ... ... ... өте көп. ... ең ... ... болады:
1) Экономиканың жалпы жағдайын
2) Ұлттық экономиканың дамуына сыртқы экономикалық факторлар әсерін.
Бұдан басқа, Оталық банк ... ... ... ... ... реттеу
бойынша нақты іс-әрекеттер жүргізе отырып, экономика буындарын ... ... ... ... ... ... болғанша) есепке алуы қажет болады.
Жеке алғанда, мысалы, оның есеп жүргізу ... ... ... тыс ... ... ... ... оның ішінде
қарыздары (шығындары) көп болатын-мемлекет секторына, ауыл-шаруашылығына,
тұрғын үй ... әсер ... ... іске ... онда ... ... ... де ерекше қиыншылықтарды қосымша туындатады. Мысалға, ақша-
несиені реттеудің ең бір кең ... ... ... ... ... алайық. Дисконттық саясаттың ең бір елеулі кемшілігі
оның баға механизміне әсер етуі.
1) Экономика субъектілері несие шығындарын (процент төлемдерін) ... ... ... тұтынушыларға ауыстыруға тырысады. Мұндай
жанамалы жағымсыз әсер кез келген экономикаға қажет ... ... ... экономика үшін қосымша ауыр жүк болады.
2) Процент деңгейін әкімшілік шешіммен ... ... ... ... бола алмайды. Ал нарық механизімін бұлай әлсірету,
мысалы, астыртын экономикалық қатынастарын нығайтуы мүмкін.
3) ... ... ... ... ... ... жасау мүмкіншілігі
шектеулі.
Коммерциялық банктер және ірі фирмалар ... өз ... егер онда ... ставкасы төмен болса, аударады және де жалпы
алғанда Орталық банктің капитал нарығын процентпен ... ... ... ... ... ... банктің капитал нарығын реттеу
деңгейі әртүрлі жағдайларға ... ... ... ... ... ерекше бөліп қарастыру қажет:
1) экономикалық жағдайға байланысты реттеу моделінің өзгеруі;
2) шаруашылық өмірінің ... ... ... әртүрлі елдерде
банк саясатын өзара байланысты және бір-бірімен үйлесімді жүргізуді қажет
етеді.
4. Қаржы және несие саясатьшың өзара ... ... - ... ... ... экономикалық саясатты жасау және
практикада жүргізу экономика ғылымы мен практикасының алдына өте ... ... ... Нақты жағдайда экономикалық саясат жүргізуші мекемелер көбінесе екі
әдістің - ... пен ... - ... ... беру ... ... мәжбүр болады.
2) Қаржы мен несие шараларының оптималды арақатынасы қандай? каржы
шараларының басымдылық нұқасы:
1) Кейнсиандық ... ... ... ... ... монетаризмнен кейнешілдік әдіске және
керісінше ауыстырып отыру-бұл қалыпты құбылыс.
Өйткені реттелетін негіздің өзі-экономика-дамып, уақыт ... ... ... ... вариант саларалық байланыстар әлі әлсіз
болған кезде ... ... ... ... ... халықаралық
экономикалық бәсекелестік те бүгінгідей қиян-кескі түрде болмаған; ол кезде
әлем елдері осы күнгі ашық ... ... әлі жете ... еді.
Ғаламдық экономикалық, экологиялық және демографиялық проблемалардың
қиындап асқындаған кезінде экономикалық саясат механизмінде тағы да ... ... ... құралдарын пайдаланудың күшейуі мүмкін.
Қорыта айтқанда, ҚР-да монетарлық саясат пен қаржы-бюджет саясаты
нақтыланып ұштала ... ... ... ... ... тікелей
өндірістің дамуына бағытталады.
ІІ – тарау. Қазақстан ... ... ... нарығын
қалыптастыру және реттеу саясаты.
2.1.Құнды қағаздар нарығын мемлекет ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты екі бөлімнен тұрады
деп анықтауға болады: реалды (нақты) экономика және ... ... ... ... Материалдық ресурстар-нақты (реалды) актив
капитал, ал бағалы ... ... қор ... -нақты-материалды
капиталдың қаржылық-құқықтық бейнесі. Бағалы қағаздар пайда болғанда
капитал екіге ... және екі ... ... ... 1) өндіріс
орындарында -өндіріс ресурстары ретінде және 2) қор биржаларында - ... ... ... осы ... пайда болуы өндіріс процесінің
күрделенуіне байланысты кең ... ... ... ... ... ... тарихи түрде қарыз капиталы негізінде дами бастады. Бағалы
қағаз капиталы қарызға берілгенін білдіреді, ал қағаздың өзі несиелік құжат
болады. ... иесі ... ... ... дивиденд немесе процент
арқылы өсуіне және меншік (иелік) ... ... ... береді.
Құнды қағаздардың нақты активтерден бөлек өмір сүруінің тағы ... - ... ... ... ... мен ... айналымы.
Теория жағынан алғанда осы жағдайдың қалыптасуы, ... ... ... ... ... ... ... мен
облигациялардың өтімділігінде, яғни ақша капиталында оңай және ... ... ... ... қағаздар табысын капиталға айналдыру
әдісімен анықталады.
Құнды қағаздар нарығының негізгі қызметі - ... ... ... ... ақша ... жұмылдыру. Оның тағы бір қызметі
-информациялық қызмет, яғни қалыптасқан нарық жағдайы ... ... ... ... ... ... инвесторларға жалпы экономикалық
жағдаятты (конъюктураны) бағалап, қажетті ... ... ... ... ... ... мәні мен ... экономикалық рөлі және
құрылымы.
Құнды қағаздардың осы күнгі мәні мен мазмұнын құнды қағаздар нарығының
қызмет ... ... ... ... болады. Өз кезегінде, құнды
қағаздар ... мәні мен ... ... орны жалпы қаржы-қаражат
жүйесінен анықталады. Алға ... ... екі ... ... анықталады: 1) дәстүрлі-тарихи әдістеме, 2)осы күндері кең
қолданылатын жүйелік - логикалық ... ... ... ... ... ... бөлігі болады.
Қаржы нарығын келесі түрде жіктеп анықтауға болады:
1. Қарыз-қаржы нарығы, оның ... а) ... ... 1 ... ... ... ... айналымы-ақша нарығы деп анықталады; б) ұзақ
мерзімдік қарыздар айналымы -капитал нарығы деп ... ... - ... ... ... ... жеке ... қарастыруға
болады. Капитал айналымы ақша формасындағы капиталдар айналымынан ... ... ... тұрады. Қаржы капиталын банк несиесі ретінде
алуға болады, немесе құнды қағаздарды ... та ... ... ... ... - ... капитал нарығынан және құнды қағаздар нарығынан
тұрады.
Құнды қағаздар екі түрлі ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған арнайы қаржы-делдалдық
құрылымдарда, қор биржаларында әлемдегі ең ірі ... ... ... 2. ... ... құнды қағаздар биржадан тыс ... ... ... ... ... ... осы күнгі кәсіпкерліктің
бір түрі болып табылады. Қаржы делдалдары қор иелерінің орнына ... ... ... ... ... ... ... және міндеттемелікке
алған қаржы құнының сақталуына, мүмкін болғанша оның өсуіне жағдай жасайды.
Құнды қағаздар нарығында сату-сатып алу ... ... 24 ... ... жатады. Ақша-қаржы нарығы, оның ішінде құнды қағаздар
нарығы информацияға негізделген. ... ... ... ... ... ... ... мен стып алынуы бір жерге шоғырланады,
соның нәтижесінде ең толық көлемдегі нарықтық ... пен ... ... ... ... ... Ақша нарығында әртүрлі
коммерциялық қағаздар, банк ... ... ... ... Банктің резервтік қорлары, шетелдік займдар айналады.
Капитал нарығының негізгі ... 1) ... ... облигациялары; 3) мемлекеттің ұзақ мерзімдік құнды
қағаздары; 4) ... ... ... ... 5) ... ... ... 6) банктердің коммерциялық ... 7) ... ... 8) ұзақ ... ... үй ... ұзақ мерзімдік несиелер және тұтыну несиелері.
3. Құнды қағаздардың түрлері.
Құнды қағаздар процент немесе процент төлемдерін ... және ... ... қаржылық құқықтарды басқа тұлғаларға беруді
көздейді. Вексельдер, чектер, ... ... ... ... ... қаржылық құжаттардың түрлері. Құнды қағаздардың ішінде
ең көп тараған түрі - акциялар мен облигациялар.
Акция - құнды қағаз, ... ... ... ... ... ... берілген куәлік, қаржылық құжат. Бұл құжат иесіне
-дивиденд деп аталатын белгілі табыс ... алу, ... ... оның ... бір ... алу; ... ... жағдайын
тексеру; қосымша шығарылған акцияларды бірінші кезекте сатып алу құқықтарын
береді.
Артықшылық берілген акциялар бойынша ... ... ... ... ... бар ... ... Акциялар ұстанушыға
арналған акция және атаулы акция болып бөлінеді. Ұстанушыға ... ... ... ... олар ... ... сатылады. Акциялардың келесі
артықшылығы бар: 1) акцияны кез келген уақытта сатып, ... ... ... болады; 2) жалпы жауапкершілік және ... ... ... ... ... сондықтан әрбір жеке
инвестордың жауапкершілігі шектеледі және ... ... ... қоғамды басқаруға мүмкіндік береді. Іс ... ... ірі ... басқарады, ал ұсақ акционерлер үщін акция иелену
табыс алумен шектеледі. Акционерлік капиталдың негізгі ... ... бос ... ... қысқа мерзімде және өте ... ... ... алу ... ... тағы бір ... түрі - ... Олар тұрақты
түрде табыс алу құжатын береді, ... ... ... ... ... ... ... Мерзімі өткен соң облигацияның құны толық
төленеді. Облигацияны үкімет, кәсіпорындар, әртүрлі қорлар және ... ... ... шығарады. Облигация бойынша табыс "купондық төлем"
деп аталды.
Айналымға атаулы және ... ... ... ... ... да шығарылады. Мұндай ... оны ... ... ... ... ... облигациялардың белгіленген
мерзімнен бұрын қайтару мүмкіншілігі болады. Шаруашылық тәжірибесі ... ... да ... ... ... алып келді. Мысалы, қалқымалы
процент төленетін облигациялар ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы жағдайға қарай өзгеріп тұрады.
Купоны (бағалы қағаздың бір ... ол қиып ... ... ... алу кезінде қолхат орнына тапсырылады) нөлге тең облигациялар
болады. Облигацияны ... ... ... ... бағамен
сатылады, мерзімі келгенде номиналына сай қайтарып алынады.
4. Құнды қағаздар нарығының құрылымы.
Құнды қағаздардың бастпқы және ... ... ... Жаңадан
шығарылған қағаздар бастапқы нарықта ... ... мен ... ... ... ... өзіне қажетті қаржы ресурстарын алады, ал
құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... қолындағы қағаздарын қайта сатып ... ... ... ... ... ... сату оның ... нарығын қалыптастырады.
Қайталама нарық механизмі, немесе құнды қағаздарды кез келген уақытта сатып
өткізу ... ... ... ... ... ... Қайта
сату нарығында құнды ... ... ... және ... ... бөлініп қалыптасады.
"Биржалық айналым" ұғымы құнды қағаздарды биржаның сату сатып алуын
білдіреді. Құнды ... ... тыс ... ... ... сату-
сатып алу саудасы "құнды қағаздардың биржадан тыс айналымы" деп анықталады.
Биржаға кез келген компания еркін түрде жіберіле ... Ол ... ... қажет. Биржада тіркелу үшін фирма оның заңмен анықталған
тәртіптерін орындауы тиіс. Әрбір биржа ... ... ... ... талап-тәртібін белгілейді. Сондықтан, кейбір компаниялар қағазы бір
биржада бір түрлі тіркеліп бағамдалса, басқа бір биржада өзгеше ... ... тыс ... ... дәрежелі фирмалардың қағаздары
түседі. Биржадан тыс нарық телефон, телекс, компьютер негізінде мыңдаған
инвестициялық фирмаларды ... ... ... ... тыс ... ... фирма кіре алады, ол үшін тек қана, делдалдық ... ... ... - қор ... ... ... ... Қор биржасы-бұл құнды
қағаздарды сатып алу және сату ... ... ... ... ... ... ... 1) тұрақты және ұйымдасқан түрде ... 2) ... ... тауарсыз жүргізіледі; 3) іскерлік келісімдер
бірін-бірі алмастыратын, тұрақты да жаппай сұранысқа ие тауарлар бойынша
жасалады. ... ... ... ... ... ... 1) ... алушылар мен сатушыларды бір-бірімен кездестіреді, ... сату және ... алу орны ... 2) ... қағаздар бағамын
(курсын) тіркейді, ұсынылған акциялар мен ... ... ... ... және оның орташа мәнін анықтайды; 3)
капиталды бір ... ... ... ... ... механизм
қызметін атқарады; 4) жалпы елдегі және жеке өндіріс салаларындағы іскерлік
белсенділікті ... ... ... ... ... жеке ... мемлекеттік құрылым ретінде қызмет атқарады. Биржаның қызметі ... ... сай ... ... ... комитеті басқарады.
Мемлекет құнды қағаздар нарығына келесі бағыттарда ықпал жасайды:
1. Мемлекет мекемелері құнды қағаздар ... ... ... заң
жүйесін қабылдайды. Бұл заңдар: а) ... ... ... анықтайды және реттейді; б) құнды қағаздарды шығару тәртібін және
акцияны шығаруға рұқсат алу түрлерін анықтап реттейді; в) ... ... ... ... ... салық кесімдерін реттейді; г)
биржаның қызметін және құнды қағаздармен жүргізілетін оперциялар түрлерін
анықтап реттейді.
2. ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығына
шығады. Қаржы ресурстарын жинау үшін мемлекет облигациялар, қазыналық
міндеттемелер сияқты құнды ... ... ... Орталық банкінің ақша-несие саясаты арқылы құнды қағаздар нарығына
ықпал жасайды. Басқаша айтқанда, қор ... ... ... ... ... және ... қолдау немесе ірку саясатымен тығыз
байланысты. ... Банк ... ... ақша резервтерін бастауы
да, тоқтатуы да мүмкін. Ақша ... ... ... ... үшін ... қазыналық міндеттемелерді сатады немесе қайта сатып алады. Құнды
қағаздардың бұл түрін коммерциялық банкілерден басқа ірі ... ... ... ... ... сатып алады. Облигацияларды сатып
алғанда олар көбіне чек ... ... ... банк бұл ... ... банкілерге ұсынады, сондықтан олардың төлем қорлары белгілі
сомаға қысқарады. Бұл ... ... банк ... алғанда
коммерциялық банк резервтері өседі. Құнды қағаздар нарығына Орталық банктің
есептеу проценті де әсер ... ... банк ... ... несие бере
алады. Есептеу кесімін, яғни қарыз ... ... ... банк
міндеттемелер есебін қолдайды, оны ... ... банк бұл ... ... ... жоғарылаған күні процент кесімі өседі, ал
акциялар мен облигациялар курсы төмендейді және керісінше, есептеу ... ... мен ... ... ... ... қорларының нормасы да құнды қағаздар нарығына ықпал
жасайды. Орталық банк несиені тез ... үшін ... ... ... Ал егер ... ... ... туса, онда Орталық банк резерв
нормасын қысқартады. Орталық банк ... ... ... ... жасау
жолымен акцияларды сатып алуға, несие беруге де болады.
Құнды қағаздар нарығына мемлекет бюджетінің тапшылығы да әсер ... ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты мемлекет қарыз процентінің төмен ... ... ... ... ... болса, мемлекеттік қағаздарды арзан процентпен орналастыруғы
болады. Процент нормасын төмендету үшін айналымдағы ақша массасын арттыруға
тура келеді. Ал бұл ... ... ... ... акциялар мен
облигациялардын курсын өсіретін болады.
2.2. Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар нарығын қалыптастыру
және реттеу саясатының негізгі бағыттары мен ... ... ... ... де ... және белсенді қаржы
саясатын ұстанып отыр. Мүлікті мемлекет иелігінен алып ... ... ... ... қоғамғдарға айналдырып
қайта құрылды.
Орталау кәсіпорындар қорының 30% акциялары мемлекет меншігінде қалды,
қалғандары жеке меншікке ... Ірі ... 50% ... мемлекет иелігінде қалып, қалғаны жеке ... ... ... ... 5%-ке ... ... ... арқылы Қазақстанның барлық тұрғындарына ... ... ... Бұл ... құнды қағаздар нарығын
қалыптастырудағы Қазақстанның бірінші қадамы болды.
Осы кездегі жұмыс істеп тұрған құнды ... ... ... ... ... ... 1) мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... ... ... ... 2) ірі коммерциялық банктердің ... және ... да ... ... ... ұтымды түрде сыртқы әлемдік және ішкі ұлттық нарық
жүйесінде орналастырыла ... 3) ... ... қара және ... ... ... акциялар Қазақстанның және Орталық Азия
қор биржаларында тіркеліп бағамдалып отыр; 4) "Қазақтелеком", ... ... ... ... ... акцияларына сұраныс жоғары
қалыптасқан.
Бірақ Республикада құнды қағаздар нарығы толық қалыптасып болды және
тиімді жұмыс атқарып отыр деуге ... оның тек ... ... ... ... ... Құнды қағаздар нарығын қалыптастыру мәселесі
бойынша ... ... екі ... ғылыми-әдістемелік көзқарас-пікір
қалыптасқан. Алғашқы кездері ... ... ... ... ... қалыптастыру үшін құнды қағаздар нарығы қажет деген пікірде
болғаны белгілі. Соңғы жылдары нарыққа көшу мәселесін механизмінің ... ... ... байланыстырылып қарайтын пікір-көзқарас
басымдылық алып келеді.
Құнды қағаздар нарығын қалыптастыру үшін, оның инфрақұрылымын құру және
бұл құрылымдарының ... ... ... ... ... ... ... дайындап шығару қажет екені ... ... ... ... ... жөніндегі ұлттық комиссиясы құрылған, 1995
жылдың сәуірінде "Қазақстан Республикасында ... ... ... мен ... ... туралы ереже" дайындалып бекітілді,
бағалы қағаздар эмиссиясы есепке ... қор ... ... ... ... ... ... заңдарымен, Президент жарлықтарымен, Қазақстан
Үкіметі, Мүлік комитеті және Ұлттық банк қабылдаған қаулылармен, ҚР қаржы
министрлігінің және Бағалы ... ... ... ... айтқанда алғашқы экономикалық саясаттың ерекше сипаттық белгісі
оның жеке-жеке ... ... ... ... ... ... саясат теорияда нүктелік стратегия деп аталады. Мысалы;
кедендік, аграрлық, өндірістік, әлеуметтік.
Экономикалық саясаттың жағдайы қалыптасып болған соң оның ... ... ... сипаттауға болады.
Экономикалық саясат субъектілері бірнешеу. Оларға мемлекеттің өзі ... ... және ... ... ... және ... емес қоғамдық одақтар мен бірлестіктер жатады.
Осы ... ... ... ... ... ... және ... бірлігі бар. Қоғамдық одақтар мен
бірлестіктер тек өздерінің экономикалық мүмкіншілігіне ғана сүйене алады,
олардың заң ... ... ... ... дегеніміз, ол белгіленген бір мақсаттарды анықтау және
оларды іске асыру. Қоғамның дамуына көптеген міндеттер мен ... ... ... ... болады. Осы проблемаларды шешудің алғы
шарты: ... ... ... бір ... ... Ғылымда мәселелердің
мынадай шешу тәртібі ұсынылады. Алдымен, ең жалпылама деңгейде экономикалық
дамудың түпкі ... ... ... «Қазақстанның Халықаралық беделін нығайту
жолында» Егемен Қазақстан – 1998 ж..
2. Аубакиров Я. ... ... ... ... Основы рыночной инфраструктуры.Учебное пособие Каз.ГАУ
Алматы,1997г.
4. Булатов А.С.Экономика М. 2-е изд.1997г.
5. Дж.Бдази,Дуглас Круз.Новые собственники.М.1995
6. Краткий словарь экономических ... М. ... ... «Қазақстан жаңа ғасырда әлемдік даму үрдісінің
кенже қалмауы керек». Егемен ... – 2000 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
Қазақстан Республикасының экономикасының нақты секторын белсендірудегі бағалы қағаздар нарығы71 бет
"Қиянат жасамау" ұғымының адамгершілік құндылығы ретіндегі мәнін ашу10 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Іскерлік этика құндылықтары мен қағидалары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь