Жеткіншіктердің агрессивтілік мінез-құлық көрсетуі және оны коррекциялау

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

І.ТАРАУ.
1.1. Жеткіншек жас кезеңнің психологиялық ерекшеліктері
1.2.Агресивтілікті зерттеудің теориялық аспектілері

ІІ .ТАРАУ.
2.1. Агресивтілікті жоюдың, алдын алудың психокоррекциясы
2.2..Әр түрілі ойындармен әуестенетін жеткіншектердің
агрессивтілік мәселесі.

ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қоғамның дамуындағы жеке адамның эмоциясы тұрақты қалыпта болуының қоғамға әсері, экономикалық техниканың жетістіктеріне жетуге итермелейтіндігі. Президент Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында былай деді : « Біріншіден, осы өңірде тұрақсыздық пен діни экстремизм етек жая бастауы. Екіншіден, бел ортасында тұрған өңірде есірткі таратудың тыйылмай отыруы». Нашақорлық, өзгеге қиянат, зорлық көрсету сияқты осындай жағдайлар адам бойында кері әсердің жиылуы, агрессивті әрекеттің осылай бой көрсетуі - өзін және өзгені талқандаудан көрініс табады.
Зорлық-зомбылық және агрессия мәселесі күннен-күнге өзекті мәселеге айналып жатыр. Қоғамда жетістіктерге жету күресінің құралы ретінде агрессивтілік ашық және жасырын формада қолданылуы сирек емес. Мұндағы жасырын формаға компьютерлік ойындар жатады. Агрессивтілік жеткіншектердің жеке тұлғасында негізінен қоғамдағы орнына қанағаттанбаудан, үлкендердің оларды түсінбеуіне қарсылық көрсету түрінде қалыптасады, яғни агрессивті мінез-құлық көрсетуінен байқалады.
Агрессиялық мінгез-құлықты зерттеу мәселесі төңірегіндегі бұл теориялар бір-бірінен агрессиялық мінез-құлықтың дамуы мен қалыптасуын түрліше түсіндірумен ерекшеленеді. Соңғы көрсетілген теориялар реті адамның агрессиялық мінез-құлқын тоқтату мен бақылаудың барынша көп мүмкіндігін туғызады. Агрессияның әлеуметтік үйрену теориясы әлеуметтену процесінде меңгерілген жағымсыз мінез-құлық моделін көрсетеді. Мысалы, кіші жеткіншек жастағы балалар басқа балалармен өзара әрекеттестікке және өзара қатынас барысында түрлі мінез-құлық модельдерін меңгереді.
Мінез-құлықтағы әлеуметтік ауытқушылыққа себепші индивидтік, жеке–даралық, әлеуметтік-психологиялық және психологиялық-педагогикалық факторлардың жүйелі талдануының жүргізілуі, ауытқушылықтан сақтандыратын тәрбиелік-сауықтырушы жұмыс та толық үздіксіз жүргізілуі керек.
1. Қазақстан Республикасының «Білім тұралы » Заңы. Алматы: Данекер, 2001.
2. Қазақстан Республикасында Білім беру 2010 жылға дейін дамытудың мемлекеттік бағдарламасы //Егеменді Қазақстан,2003.
3. Қазақстан Республикасында 2015 жылға дейінгі білім беруді дамытудың тұжырымдамасы //Егеменді Қазақстан,2003,26 желтоқсан.
4. Қазақстан Республикасының 12 жылдық жалпы білім беру тұжырымдамасы // «12 жылдық білім беру»ғылыми-әдістемелік басылым.-Алматы,2006, №1.- б.6-11.
5. Назарбаев Н.Ә. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан.Қазақстан халқында жолдауы // Егеменді Қазақстан,2007.1 наурыз.
6. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
7. Жұмабаев М.Педогогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 13 – 14 б.
8. Рубинштейн С.Л. Основы опщей психологии.Изд.2-е-М,1946.
9. Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики.-М.: Педагогика,1972.
10. Ананьев Б.Т. Избранные психологические труды.:В 2т.М.,1980.
11. Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И. Жалпы педагогика. – Алматы: Заң мектебі, 2005
12. Аймауытұлы. Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.
13. Аймауытұлы .Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.-325б.
14. Қоңыратбаева Т.Ә. Халық педогогикасы және оны оқу – тәрбие ісіне ендіру жолдары. Пед. ғыл. канд. дисс.автореф.-Алматы,1993.-29 б.
15. Елікбаев Н. Қазақ ұлтының психологиясы. – Қарағанды,2000.
16.Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И.Жалпы педогогика.-Алматы:Заң мектебі,2005.
17. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
18. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№5(11).
19. Жанғозиева М.С. Ұлт психологиясы этнопсихологияның негізгі мәселесі//Бастауыш мектеп,2007, №7-б. 26-28.
20. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№6(11).
21. Писаренко В.И. О когнитивной лингвистике и семантике термина
«когнитивный».
        
        Жеткіншіктердің агрессивтілік мінез-құлық көрсетуі және оны коррекциялау
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
І-ТАРАУ.
1.1. Жеткіншек жас ... ... ... ... ... ... ... Агресивтілікті жоюдың, алдын алудың психокоррекциясы
2.2..Әр түрілі ойындармен әуестенетін жеткіншектердің
агрессивтілік мәселесі.
ІІІ. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
І.Кіріспе
Қоғамның дамуындағы жеке адамның ... ... ... ... ... ... техниканың жетістіктеріне ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауында
былай деді : « Біріншіден, осы өңірде тұрақсыздық пен діни ... ... ... ... бел ... ... өңірде есірткі таратудың
тыйылмай отыруы». Нашақорлық, өзгеге қиянат, зорлық көрсету сияқты ... адам ... кері ... ... ... ... осылай бой
көрсетуі - өзін және өзгені талқандаудан көрініс табады.
Зорлық-зомбылық және ... ... ... ... ... ... Қоғамда жетістіктерге жету күресінің құралы ретінде
агрессивтілік ашық және жасырын ... ... ... ... ... формаға компьютерлік ойындар жатады. Агрессивтілік жеткіншектердің
жеке тұлғасында негізінен қоғамдағы орнына қанағаттанбаудан, ... ... ... ... ... ... яғни ... көрсетуінен байқалады.
Агрессиялық мінгез-құлықты зерттеу мәселесі төңірегіндегі бұл теориялар бір-
бірінен агрессиялық ... ... мен ... ... ... ... ... теориялар реті ... ... ... мен ... ... көп ... ... әлеуметтік үйрену теориясы әлеуметтену ... ... ... ... ... ... кіші ... балалар басқа балалармен өзара әрекеттестікке және ... ... ... ... ... ... ... ауытқушылыққа себепші ... ... және ... ... талдануының жүргізілуі, ауытқушылықтан сақтандыратын
тәрбиелік-сауықтырушы жұмыс та толық үздіксіз жүргізілуі керек.
І -ТАРАУ
1.1. Жеткіншек жас кезеңнің ... ... ... ... ... ... әлі жетпеген 11 – 15 жас
аралығындағы балаларды психологияда жеткіншек жас ... ... Бұл жас ... ... ... ... ... «проблемалы» т.б
көптеген қосымша белгілерге бай. Оның барлығы осы жас кезеңінде жүретін
психофизиологиялық ... ... Бұл жас ... бала ... бір ... екінші сатысына өтіп, ал әлеуметтік статусы бойынша
олар әлі балалық шақта ... ... ... мұндай құбылыс даму
дағдарысы деп аталады.
Жеткіншек жас кезеңінде баланың бойында бұрын қалыптасқан қасиеттерге
жаңа сапалар ... жаңа ... ... Бұл ... бұрынғы
психологиялық және физиологиялық көріністерге жаңа сапа беріп, олардың бір
– бірімен бітісуі әлі аяқталмаған кез ... ... екі ... ... ... бала ... қиналыстарға ұшырайды: болашақта кім
болатынын, өмірде орындайтын әлеуметтік ... ...... ... қажеттілігі туғанынан бала уайым шегіп, өз орнын
іздейді.
Үлкендер баланы барлық ... ... ... ...... ... ... бағындыру, үстемдік көрсету тіл алуды
талап ету оры ... да, ... ... ... ... ... орын
алуы мүмкін.
Жеткіншектердің дене мүшелерінің дамуында да үлкен үйлеспеушілік орын
алады. ... ... аяқ – ... бет мойыны тез ұзарадыда, кеудесінің
өсуі, бұлшық еттерінің ұзаруы кешеуілдейді. Дене мүшелерінің бір келкі
дамымауы ... ... ... ... – жан - сезіну» деп аталатын
комплекс пайда болады. Ол денесін тік ұстауға ... ... ... бір ... ... ... жас кезеңінде балалардың эндокриналық жүйесі де ... ... ... ... ... жұмысын әсерлендіріп, күшейтіп
жеткіншекті жыныстық өмірге дайындайды. Ми қабығының жасушалары жыныс
гармондарының ... ... ... жеткіншектер көп
мәселелердің байыбына үңіліп жатпайды, сөзді ... ... ... морт ... ... осының салдарынан туады.
Жеткіншек жас кезеңіндегі мінездің ... ... ... ... кетуін акцентуация деп айтады. Акцентуацияның байқалу ерекшеліктерін
Леонград жан – жақты зерттеп, оның типологиясын жасаған.
Сонымен қатар осы жас ... ... да бала ... ... ... Осы жас кезеңінің ерекшеліктерін ата – аналар, ... ... ... ... да ... айналасындағылар жақсы
түсінетін болса, барынша төзімдік ... ... ... ... ... оңайырақ көтереді.
Жеткіншек жастың ерекшеліктері:
- барлық нәрсені өз бетімен орындап, үлкендердің қамқорлығы мен ақыл –
кеңесінен құтылғысы ... үйге ... ... ... ... өз ... түсінікті етіп
айтуға тырысуы;
- үлкендерге сын көзбен қарап, олардың айтқанын сынап – мінеп қай кезде
өрескел мінез көрсетуі; жеткіншек істі ... ... әлі бала ... ... қою ... ересек өз мүмкіндігін жоғары бағалап бәрін өзі
істей алатындай сезінуі.
Жеткіншектердің қырсық мінез ... ... ... оңай
орындамауына негіз болатын бірнеше себептер бар. Олар:
1. Балалардың оқудан басқа айналысатын шаруасының болмауы.
2. Радио теледидар басқа да ... ... ... ... ... ... еліктейтіндігі.
3. Өзінен үлкен балалармен танысып солардың жарамсыз әрекеттеріне
еліктейтіндігі
4. Күні – түні ... және ... ... ... ... еліктеуі
5. Акцентуацияның көрініс беруі
6. Агрессиясының анық байқалуы
Психологтың жеткіншек жас кезеңіндегілермен ... ... мен ... осы ерекшеліктерден туады. Барлық іс – шаралар
жеткіншектердің жасымен байланысты проблемаларын ... ... ... ... шешу ... табуға көмектесуге бағытталады. Сонымен қатар
осы жас кезеңінде баланың интеллектуалдық дамуына үлкен көңіл бөлу қажет.
1. 2. ... ... ... ... ... агрессия мәселесі қазіргі біздің қоғам үшін ең маңызды
мәселелердің бірі.Қоғамдағы болып жатқан ... ... өсуі ... ... ... ... белең алуына байланысты агрессия
сұрағы зерттеудің негізгі объектісі болып отыр.
Психолог А.А.Реан ... және ... ... екі ... ... ... бөлек мағына деп қарастырады. Агрессия ... ... ...... ... ... ... бұл бөгде
адамға болмаса адамдар мен ... ... ... тура ... – бұл жеке ... ... мінез-құлық, агрессияға
дайындық көрінісі.Осылай түсіндіре келе, мұны былай ... ... – бұл ... ... ал агрессивтілік оосындай әрекетке
дайындық.
А.Басс және А.Дарки ... бес ... ... ... сызба
түрінде ұсынады:
Адамдар үнемі қауіпті агрессивті әрекеттер ... ... ... ... барады, деген мәселе ұзақ уақыттан бері ... пәні ... ... Психология ғылымында психикалық
құбылыстардың ішіндегі көп зерттелінген құбылыс эмоциялық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін әрбір жеке
адам түрліше өткізетін болғандықтан ... ... бұл ... ... ... болып қала береді.
Эмоциялық тұрақсыздықтың бір көрінісі - агрессивтілік адамның жеке
тұлғалық қасиеті ... де, ... жан ... ... ... ... бұл ... зерттеу бірнеше бағыттан тұрады.
Көптеген әр түрлі бір-біріне қарама ... ... ... Р. Бэрон мен Д. Ричардсонның пікірінше [8 с. ... ... ... төрт категорияның біріне сәйкес келеді. Агрессия
бірінші кезекте мыналарға қатысты :
1. Туа ... ... ... ... ... ... ... белсенетін қажеттіліктерге
3. Танымдық және эмоционалдық процесстерге
4. Бұрынғы тәжірибемен үйлескен ... ... ... ... ... ... ... әрекеті, яғни сырттан немесе іштен
келген тітіркендіргіштерге жауап реакциясының әрекет ретінде ... ... ... ... болса, соларға тоқталып кетейік.
Агрессияға қатысты ең ... және ... ... ... , бұл ...... ... инстинктивті болып келеді. Бұл
теориялық ойға сәйкес, адамдар осы ... ... ... ала ... ... ... ... – бұл тұжырымның негізін қалаушы З.Фрейд.
Ұзақ жүздеген жылдар бойы, оның теориясы қызу да ... ... ... ... ... ... және агрессивтілік моральдық
тақырыптың ой тартысы, ғылыми ... ... ... айналды
Фрейдтің бастапқы жұмыстарының тұжырымы бойынша бүкіл адамзат әрекеті бұл
тікелей болмаса жанама ... ... өмір ... ... ... ... ... көзі ретінде қарастырылады. Агрессия бұл
тұрақты емес, алайда қашып құтыл ... ... бір ... келе заманға сай көптеген ... ... ... ... психоанлитикалық анықтамада ... ... » деп ... ... - өлім мен ... ... ... ұмтылыс. Фрейдтің ұғымы бойынша танатос бұл өмірге
ұмтылыс, танатостың энергиясы жарық ... ... ... ... ... – қайшылықтың бір бағыты өмірдің сақталуы мен талқандалуы,
ал басқа механизмдер қызмет етуі танатос энергиясының ... ... бой ... ... бағыттау. Фрейдтің тұжырымы бойынша бүкіл адазат
әрекеті эрос пен танатостың ... ... ... мен ... ... ... ... жанама себепкер болу арқылы агрессия
сыртқа шығарылып, өзге ... ... ... 1.1 ... ... өзгеге бағытталуы
Сызба 1.2
Агрессияның өзгеге бағытталуы: Инстинкт пен әлеуметтік норманың бір-
біріне қайшылығы, ... ... ішкі ... туу ... яғни зорлықтың пайда болуы. Адам зорлықты өзіне, өзгеге және
қоршаған ортаға қатысты жасайды. ... ... және ... ... ... ... махаббат пен өшпенділіктің бірдей теңдігін
көрсетеді. ... ... ... әкелсе, ал махаббат
агрессивтілікті ( сексуалдық) тудырады. ... ... ... ... ... ... Бұл әрекет тек туа бітіп қоймай, танатостың
энергиясы іштен шықпай қалуы индивидтің ... ... ... ... ... ... арқылы көрінуі, талқандаушы энергияның
азайып, жеңілдеуін ыңғайлы тәсілмен сыртқа ... ... үміт ... ... ... ... отырылуы агрессивті ... ... ... мен ... ... бойына сіңіруі
мүмкін
Этнологиялық көзқарас: К.Лоренц агрессия – бұл ұзақ ... ... ... ... ойы ... агрессия – бұл біткен инстинк,
өмір сүру үшін күресу, бүкіл адамдарға және жануарларға тән қасиет.Адам ... ... ... ... ... ... қажет.Агрессияны зерттей
келе ол оны жануарлармен ортақ табиғи заңдылық деп қарастырады.
Агрессия генетикалы фонды ... ... яғни ... ... ... ... ... сақтап қалуға күші жетеді.
Агрессивтілік бірлесе жасалған функцияның бірі. Осы ... ... ... ... ... ... ... әкеледі. Басқа
тіршілік иелеріне қарағанда адамдарда бір-біріне ... ... ойы ... ... ... иелерінде туа біткен
инстинкті тартыстан басқа, ол өзінің ұмтылысын ... ... ... және бұл ... ... ... қиянат әкелетін әрекетке тиеселі.
К.Лоренц осылай тұжырымдай келе агрессияны құтыла алмайтын туа біткен ... ... оның ... ... адам ... ... жасау
арқылы, біреуге қиянат келтірмейтін жағдайлар, агрессия ... ... ... ... ... ... бойнша – достық жылы қарым-қатынас махаббат ашық
агрессияның ұйшығуын жауып жеңілдетуі мүмкін.
Аңшылық ... Адри ... ... « ... ... ... ... Адридің айтуы бойынша, іріктеп алу нәтижесінде
аңшылықтың жаңа түрі пайда ... : «Біз ... ... үшін –шабуылдадық.
Біз қауіпке лайықты қарсы ... та онда біз ... ... ... Біз ... антомиялық және физиологиялық жағынан икемделгенбіз».
Бұл табиғи аңшылық адамзат агрессиясының ... ... ... ... осы ... ... адам ... дамуы – қару-жарақтың
шығуы, адамды бір-біріне шабуылдайтын ... иесі ... ... агрессияға көзқарасы: агрессия, зорлық-зомбылық санадағы
санасыз адам психикасындағы қимыл әрекет деп түсіндірді. ... ... оның ... ... ... бөлігі, рухани талқандалуы, жеңуі,
жаңаруы.
Агрессия фрустрациялы жағдайдан шығудың бір жолы ... ... ... ... ... көзі ... ... қарқындылығынан туындайтын өзгелерге зиян тигізуге
ұмтылу деп ... Бұл ... ... ... эволюциялық
процеске емес, жағдайға байланысты қарастырылған. ... ... бұл ... ... ... Дж. ... Оның көз қарасы
бойынша агрессия - бұл адам бойындағы ... ... ... ... ... ... үшін ... кедергілерді
жеңу, ләззат алу мен эмоциялық тепе-теңдік. Бұл теорияның нақты түсінігі
бойынша агрессия бұл ... ... ал ... әр ... ... ... Агрессия – фрустрация бұл төрт негізгі
түсініктің шоғырлануы: агрессия, фрустрация, тежелу, орнын баса ... – бұл ... іс - ... ... ... қиянат келтіру
ниеті.
Фрустрация – көзделген реакцияны орындалуында кедергілердің туындауы.
Фрустрация деңгейі кедергінің маңызы мен бағышталған ... саны ... ... ... ... ... ... жету және мақсатқа
бағытталған әрекеттің санынан кейін фрустрация басталады.
Тежелу – бұл тенденция күтіп отырған жағымсыз ... ... ... ... ... қондырылған тежелу акті кез келген болатын шабуылдың
күшімен тікелей тепе-теңдігінде. ... ... акті ... ... ... осы ... қателесіп қабылдануы, агрессияның
басқа формаларының оянуының артуы агрессияны ... ... ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Орнын баса тұру – бұл бөгде ... ... ... ... ... фрустрацияның шығуы, оның негізгі түбіне қатысты емес,
сол мезеттегі реакция. Дж. Доллардтың ... ... екі ... ... ... ... ... да бір формасына әкеледі.
2. Агрессия үнемі фрустрацияның нәтижесі ... ... ... қосымша аспектілер бар. Агрессияға түрткі
болатын маңызды үш фактор бар:
1. ... ... ... ... ... қанағаттану
дәрежесі.
2. Екіншіден, мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ... Доллард агрессияны баяулататын факторларды ... ... кез ... актісінде баяулау дәрежесі осы әрекеттен
кейін жүзеге асатын жазалау ... ... ... ... Бұл теориясын нақтылай келе Берковиц фрустрация агрессивті
әрекет ... ... ... деп ... ... құлық
пайда болу үшін агрессияның алғышарттары, яғни ... ... ... ... ... орта стимулдары ... 1.3 ... ... ... ... ... (Берковиц бойынша)
Сызба 1.3
Жоғарыда қарастырылған теориялар агрессияны ... ... ... ... ... ... әрі ... қозумен
байланыстырсақ дұрсырақ болар деп санады.Жалпы айтқанда, ... ... ... ... ... деп санады..
Фрустрация теориясының негізін қалаушылардың бірі ... ...... ... үш мңызды түзету енгізді.
а) Фрустрация міндетті түрде агрессивті әрекеттен ... ол ... ... ... ... ... күйде ыңғайлы жағдай тумаса ұйшықпайды.
б) Фрустрациялық жағдайдан индивид агрессия әрекеті арқылы ... онда ол ... осы ... ... ... айналдырып
отырады.
Ал С.Розенццвейг - фрустрацияны ұйшықтыратын үш себебін көрсетті:
1. Мақсатқа жетуге қажетті ... ... ... ... ... « ішкі айрылу» және «сыртқы айырылу»
болып бөлінеді. « Сыртқы айрылу» - фрустратор адамның ... ... ... ... - ... ... ... Затты болмаса қандайда бір объектіні жоғалту, ертеректегі
қанағаттың қажеттілігі.
3. ... бір ... ... үйлеспейтін жағдай, тұрақсыз
күй немесе қатынас.
Сызба 1.4
Берковиц өзінің соңғы зерттеулерінде алдыңғы еңбектерін қайтадан қарап
шығып, ... ... ... және ... процесстерге аударды. Ол
кедергілер қандай теріс әсерге әкелсе, сол ... ... ... ... « ... мен ... ... тығыз байланысты екенін
дәлелдеді; олар бүкіл уайымдау, қамығу ... ... ... ... (Сызба 1.4 назар аударыңыз).
«Әлеуметтік оқыту теориясы» бұл адамзаттың ... ... ... Бұл жерде үлгі тұлғаралық қарым-қатынастың құралы
ретінде, яғни адам әрекетінің құрылымы, ... ... ... ... да бұл ... ... қатынастың бастапқы әсерін
анықтап, үйренуі - бұл ата-ананың бала ... ... ... ата-ана әрекеті, агрессияның ілгері басуының негізгі
себебі, агрессивті ата-ана, агрессивті бала тәрбиелейді. Мұндай теорияның
негізін ... ... . Ол ... ... үш ... негіздеді:
- әрекеттерд меңгеру тәсілдері;
- олардың көрінуіне себеп болатын факторлар;
- оларды нақтылайтын жағдайлар.
Аталған теорияның түсіндіруі бойынша адам ... ... ... ... ол оның ... ... бір бөлігі болып қалады.
Агрессивтілік әрекеттің маңыздылығы мен табыстылығы артқан сайын жетістікке
жетуі, агрессияның бой ... оның ... ... ... ... табыссыздықтың қайталануы – теденция күшінің тежелуіне әкеледі. Бұл
теорияның басқа ... ... ... қорғаныс болып табылады.
Қорғныс түсінігі бұл қандайда бір әрекеттің белгіленген ... ... ... ... және ... ... бақылауда ұстауы. Бұл мақтау
немесе сөгіс, кекету болмаса күлу, ... ... ... ... ... ... екі формаға бөледі:
- жағымды қорғаныс – реакцияның соңынан ілесетін қандай да бір стимул ... ... сол ... ... ... жағымсыз қорғаныс – бұл өткізу салдарынан реацияны ұйшықтыратын стимул.
Қорғаныстың түрлері өте көп, ... ... және ... төрт ... ... Егер бала ... соңынан жағымды қорғаныс түрін қолдансақ – онда
жағымды көтермелеу қортындысы болғаны;
2. егер жағымды қорғаныс баланың осы ... ... ... кейін
өткізіліп алынып тасталынатын болса – онда жағымсыз жазалаудың қортындысы
дейміз;
3. егер реакцияның соңынан жағымсыз қорғаныс ... онда ... ... ... егер ... қорғаныс заты реакциядан кейін өткізіліп алынып тасталса –
онда жағымсыз көтермелеудің қортындысы болғаны.
Деликвенттік мінез-құлық баланың ... ... ... ... оның ... әрі ... әсер етуін жалғастыратын әлеуметтену
процесінің сәтсіз иллюстрациясы ... ... ... ... ... емес мінез-құлық моделі әлеметтену процесінің тікелей
көрінісі болады. Мінез-құлықтың ауытқушылығы немесе әлеуметтік ... ... ... – құлық формасының туындауынан көрінеді.
ІІ-ТАРАУ.
2.1.Агресивтілікті жоюдың, алдын алудың психокоррекциясы
Агрессия дағды мен үйренуді қажет ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін
адам көптеген жағдайлар мен ... ... ... қандай сөздер мен
әрекеттер залал ... ... ... ... ... ... ... жеткіншекте туа пайда болмайды және бірден қалыптаспайды. Бала
өз құрдастарымен күнделікті ойында басқа балаға бір рет ... ... ... ... ... алуы ... бұл әдісті тағы да
қолдана отырып, өз бойындағы агрессиялық мінез-құлықты күшейте түседі. Бұл
жеткіншектегі агрессиялық мінез-құлықты ... ... ... тиімді тағы
бір әдісі – тікелей ынталандыру, еліктіру. Басқаның агрессиялық мінез-
құлқын бақылай ... ... өз ... ... ... ... ... болады,онда маған да болады. Бұл іспеттес мінез-құлық
жеткіншектің басқа балалармен ... ... ... ... ... ересектерге бағынбауда, жалған әрекеттерде агрессиялық сипат
алады.Бала агрессиясы әлемде ... ... де ... ... жастағы анатомиялық – физиологиялық өзгерістер
нәтижесінде баланың ішкі және сыртқы ... ( ... ... Бұл, өз ... баладағы жоғары қобалжу, күмәнданғыштық, түрлі
қорқыныштарға бейімділік, мінез-құлықтағы қатыгездік, ... ... ... ... туындауына әкелуі мүмкін.Жеткіншектің
жеке–даралық сипаттамасындағы агрессиялық ... ... ... ... де ... сонымен бірге өзінің қоғамда аалатын орнына
қанағаттанбаушылығынан туындайды. ... ... ... ... ... тез қозушылық, әсерленгіштік, эмоция күші, өзін-
өзі ұстай алмауы сияқты мінез-бітістер ықпал етуі ... ... ... ... тауып отырса, онда оның агрессиясы әртүрлі жадайда
өсіп отырады. Жасалған агрессияға қолдау тауып отыруы, ... ... ... салдарынан агрессиялы тұлға қалыптасады.
Осы мәселелер төңірегінде шетел зерттеушілері бала агрессиясы ... ... ... ... ... ... тапқан. Американ
зерттеушілері А.Бандура мен Р.Уолтерс өз баласының агрессиялы ... ... ... ... ... ... ... баласы тағы да агрессиялы бола
түсетіндігін көрсетеді [1]. Өте қатал жазаланған бала да жоғары агрессиялық
мінез-құлық деңгейін көрсетеді, ... ... ... көп соққы
көрген бала өздерін бірқалыпты ұстап, ... ... ... да, ... өз ... салыстырғанда жоғары ... ... ... ... үш ... ... Агрессия өзінің «Мен» тұжырымын ... ... ... Мұндай
агрессияның бой көрсетуі, ... ... ... ... байланысты, мұндай адам бірінші танысқанда-ақ өзін
нақтылау үшін, ... ... ... ... ...... ішкі ... сыртқа шығуын іздену,яғни
«Текені босату»;
3. өз ... ... « ... бәрін соға, итере мына есіктен құтылып
шыққым келеді».
Агрессияны ... ... білу ... ол өсек ... ... ауыр ... ... мүмкін. Агрессия адамның өзіне де бағышталуы
мүмкін.
Аутоагрессия – бұл өзіне әрүрлі қиянат жасау: денені ... ... ... ... өзін кінәлау болмаса қандайда бір әрекеттің өзін-өзі
талқандауға бағышталуы. Қазіргі уақытта мұндай мәселемен ... ... орын ... пікірі бойынша агрессия әрекетін ... ... ... кейбір жеке жағдайларда агрессияның
құлшынысы жоғары болған кезде, оны ... алу ... ... ... ... , ... ... және т.б.еңбектері
агрессия мен зорлықты өзінің ... ... ... ... ... ... агрессия мен ... ... ... ... шекеуге мәжбүр еткенге қарсы әрекеті.
Агрессия және зорлық психологиялық ... бір ... ... ... ... яғни қауіптенетін жағдайда индивидтің ... ... ... ... Адам өз құндылықтарын, өзін-өзі қабылдауды
қажет етеді. Ол жақсы өмір мен бақытқа ұмтылады. Өзі жайында өзгенің ойына
көбірек ... ... ішкі ... ... ... ... ... мазалайды. Адам олардың талап етуі мен үмітін ... ... ол ... ... әрекетті таңдауы шектелген.К.Роджерстің
айтқанындай « агессия – бұлшектелген ... ... ... ... ... ... ... түрлі әдебиеттің теориялық
зерттеу негізінде төмендегідей қорытынды жасауға болады.
А.Басс агрессия мен қастандықты бөліп ... ... ... ... ... ... ... және А.дарки агрессияны
суреттей келе, шабуыл, күйгелектік, ... және ... ... ... ... ... ... – бұл
күдіктенгіштік пен өкпелегіштік.
Авторлардың көзқарасындағы мына болжамдарына зейін қоятын болсақ: «
агрессия ... ... ... ... оны ... ... алу
өте қиын. Ғылыми тұрғыдан жақындайтын болсақ, олардың әр тұстарындағы бір-
біріне ... ... көре білу ... ... .агрессияның жан-жақты әр
түрлі қатынасына қараастан, қазіргі ... көп ... ... түсінік
қолданылады: агрессия – бұл балағаттауа немесе біреуге, тірі жанға зиян
келтіруге бейімделген ... ... бір ... ... жануар мен адам арасындағы агрессиялы әрекетті
айыра білу қажеттілігн көрсетті.
Екіншіден « агрессия» ұғымы – ... ... ... ... ... мотиві жайында грессивті әрекет ештеңе хабарламайтынына көңіл
аудару ... ... өсу ... ескерген жөн, мұндай
әрекеттің ... ... даму ... кезеңінде бой көрсететін
эмоциялық күйдің ... ... ... ... жағдайдың тнмдық , эмоциялық және жігерлілік
компоненттерін анықтады:
- ... ... ... білу ( оның ... және ... ... өзін болатын жағдайға қоя білу;
- эмоциялық компонент-ашу-ызаның клуі, санасыз жағдайды мінездейді,
жасаған ... ... ... жігерлілік компоненті-агрессиялы әркет үстнде ерікті формальды
құндылықтарын көрсете білу - ол ... ... ... және күштілігі мен инициотивтілігі.
Агрессивті мінез-құлықтың қалыптасуы – көптеген факторлар ... ... ... ... ... құрбы-құрдастарының,
бұқаралық ақпараттың ықпалынан анықталады. Балалар агрессивті мінез-құлықты
тікелей әсер етуден, сондай-ақ ... ... ... ... ... арасында ғы теріс қарым-қатынасын
тоқтату мақсатында, еріксіз ... ... ... келетін мінез-құлықты
қолдап, көтермелейді.
Ең қатал жазаны қолданатын және баласының немен айналысатынын
қадағламайтын ... өз ... ... және ... ... ... өз құрбы-құрдастарымен қарым-қатынас жасай отырып та
агрессия жайлы мәлімет алады.Олар өздерін ... ... ... ( ... ) ... ... ... үйренеді. Бірақ-
та, кім қатты агрессивті болса,сыныптағылардың көбісі оны шеттетеді. ... бұл ... ... ... агрессивті балалардың арасынан
домтар табуы әбден мүмкін.
Паттерсон және оның ... ... ... ... ... ... мінез-құлық моделін жасады.
Тұтастай агрессия табандылық, қайсарлық формасында ( деструктивті
емес) , сондай-ақ ... және ... ... ( ... ... ... тұлғаның қалыптасуына, психикалық саулыққа
әсер ... жеңе білу ... ... және ... ... анықтайды.
Әртүрлі ғалымдардың денісау баланың мінез-құлқына арналған жеке
еңбектерінде кез келген ... ... ... ... ... ... Агрессивтіліктің барлық формасы жалпы бір сипатқа ие: олар
Паттерсонның ұсынған ауытқушы мінез-құлық моделі
Сызба 1.5
жағдайды қадағалау ... ... ... өзін ... өзін ... ... ... адамдарды жетілдіру мақсатында оған әсер етеді.
Г.Паренс агрессияның екі түрін ... ...... ... ( конструктивті), яғни табанды қастандықсыз мақсатқа жетуге
бағытталған өзін-өзі қорғаудағы мінез-құлық.[7]
Г.Паренстің зерттеулері деструктивті ... ... ... өз ... ... ... жетуге қызмет ететін туа
біткен табиғи мехнизмдерден туындайды, деп ... ... ... ... сәттен қарапайым болса да, байқалады әрі қызмет етеді.
Ал, келесі форма – ... ... ... ... жағымсыз ауыртпалық жасайтын мінез-құлық. Жек ... ... ... т.б. өзін-өзі қорғау формасы болуы мүмкін, алайда бұл
теріс әрекеттер көптеген жекелік ... ... және ... да ... ... ... ... емес агрессияға қарағанда туыла сала көрінбейді. Бірақ-та,
оны өндіретін және мобилизаиялайтын механизмдер баланың өмірінің ... бар ... ... ... өте ... жағымсыз
уайымдаулардан ( қатты ауыртпалық, дистрес) туындайды және жанданады.
Адамның бүкіл эмоционалдық ... ... екі ... ... ... Олар көп ... өйткені баланың тәжірибесін
қалыптастырады, әсіресе, олардың жеке тұлғалық қарым-қатынасынан ... ... ... сөзсіз қажет, тіршілік үшін және жетістіккке жету
үшін де ... ... ... агрессия теріс сапаларына қарамастан, өз
уақытында ... ... және ... де ... ... ... пікірінше, психологтың ...... ... ... ... ... қастандықтан құтылуға
көмектесу. Балалар өз өмірін ішкі кикілжіңдерімен, кінә және ұялу ... ... ... ... құрметтеп,сыйлау үшін, өзінің
әлеуметтік жауапкершілігіне ие болу үшін, айналасындағылармен жақсы ... болу үшін бұл ... өте ... ... тұжырымдай келе, баланың жан ... ... ... оның ... ... ықпал ететінін атап
өткен жөн. Алайда,қоғам үшін де зұлымдық ... ... әкеп ... жеке ... үшін ... күйі ... қандай мақсатта жүзеге
асатынына байланысты. Ол ауыртпалық пен ... ... ... ... ... жек көру дәл осы мақсаттарға арналған және
белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... болатын жағдай. Қастандықтың пайда болу жиілігі
мен қарқындылығын және концентрациясын белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... басынан кешіруден
қорғауға болады.
Эмоционалдық уайымдауларға және тітіркенушілікке, сонымен қоса адам
өзі меңгеретін ... ... ... табиғи бейімділік, міне, осылар
адамның өзінің жақын адамдарына деген қатынасын анықтайды. Бірінші кезекте,
балаларға ... ... жеңе ... ... ... ... мұны біз ... агрессивтілікті жеңе білуге үйрету арқылы
жүзеге асыра аламыз. ... ... ... ... ... ... ... көзқарасы: Агрессия бұл өлімге, қайғыға
ұмтылыс. Э.Фроммның зорлықтың бірнеше ... ... ... ... кек алу ... ... жай ... болған кезде, біреу -
біреуді өз билігіне жүгіндіруі, оны қорғансыз объектіге айналдыру , ... ... ... ... ... ... ... - қайғыруға мәжбүр
ету. Адам өзі жаңа нәрсені біліп, ... ... ... ол өз күшін
талқандауға жұсмсайды. Яғни адам, ... ... ... ... жол береді. Адам бойындағы қайырымдылыққа, махаббатқа, сенімге
көңілі қалған жағдайда талқандауға кіріседі. Көңілі қалу өмірді жек ... ... ... ... ... ал ... бағытталған – агрессия бұл басқаша түсінік. Реактивті зорлық-
зомбылық өзінің ... ... ... ... мұның негізгі
мақсаты құрып-қалыптастыру болып саналады.
Сөйтіп Э.Фроммның белгілеуінше ... ... пен ... ... ... құбылыс, агрессия мен зорлық әрдайым көрініп
отырады деп атап көрсетті.
Фромм зорлық пен агрессия проблемасын адамның ... ... ... топ өз ... ... сондай-ақ зорлыққа қатынасын қалыптастырып мақсатты
бағыттайды.
Э.Фроммның ... ... ... еңбегінде
нейрофизиологтардың, ... ... ... ... ... ... мәліметтері адамда тумыстан берілетін,
кенеттен өзімен-өзі дамитын ... ... ... гипотезаны
теріске шығарғаны жайлы атап кеткен[8].
Біріншіден, Э.Фромм мидың қызметі мен ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелерін талдайды.
В.Гесс, Д.Олдс, Р.Р.Хит, Х.М.Р ... [8] ... ... ... және ... ... мидың әртүрлі бөліктермен
«қадағаланады» деп пайымдайды. ... ... ... бір ... ... ... аффектісін (және соған сәйкес мінез-құлық моделін)
күшейтуге және сондай-ақ ... де ... ... ... , белсендіру аралық миға, латеральдық гипоталамусқа,
орталық сұр затқа тәуелді. Осы тектес зерттеулер бір ... ... ... ал енді бір ... ... кідірісте болатынын көрсетеді.
Мидың жарты шарларының дуальдық (биополярлық) ұйымдастыру нәтижесінде
агрессия рефлексінің екі ... да ... ... ... ... ... бұзады және ашық ашу-ызаны және де соған ... ... ... ... ... ... ... маңызды.
Мұндай бұзылыстар бір жағынан электрлік тітіркендіргіштен, ал екінші
жағынан – тежелу орталығының істен ... ... ... тәжіриблер
көрсетіп жатыр.Марк және Эрвин секілді ғалымдар тепе –теңдіктің бұзылысы
мидың әртүрлі ауруларынан да туындайтынына назар ... ... ... мәліметтері адами талқандаушылықтың
инстинктивті интерпретациясының сын көтермейтіндігін атап көрсетті.Оның
пікірінше, қатыгезлік пен ... ... ... ... қала ... ... « ... берілген құмарлық» деп
түсіндіруіміз сенімсіздікке ие. Мәселен, ... ... ... ... ... жер ... ... өркениеттерге қарағанда төмен деңгейдегі агрессивтілікті көрсетеді
екен.[ 8].
Э.Фроммның ... ... ... тепе-теңдігн бұзатын әлеуметтік
жағдайларды зертеу маңызды.
Э.Фромм адамдардың және ... ... ... ... талдай келе, жануарладың агрессивті мінез-құлқы кез келген
өміріне қатысты қауіп – қатерге ... ... Бұл ... ... ... қатысты қарастрылуы мүмкін. Ең негігі жағдай – индивидтің
ткелей өміріне немесе оның өмірлік маңызды қажеттіліктеріне ... ... ... ... ... ... кешенді түрі –
«Crowding» (біріктірілген), кеңістіктің тарылуы, еркін ... ... ... құрылымның кішіреюі .Әртүрлі формадағы агрессивтік мінез-
құлық витальдық қызығушылықтарына ... ... ... ... осыған
сәйкес аймақтарындағы агрессияны мобилизациялау (жұмылдыру) өмір үшін
күрес ретінде жүреді. Бұл Э.Фроммға ... ... ... ... да ... да кезедесетін қорғаныс ... ... деп ... ... мүмкіндік береді.
Э.Фромм агрессияның және деструктивтіліктің түрлі типтерін, сондай-ақ
алғышарттарын талдайды. Э.Фромм агрессия ... өзге ... ... ... зиян ... (немесе зиян келтіруге
ниеттелген) әрекет деп түсінеді.Э.Фромм агрессияны өз ... ... ... бейімделушілік, өмірді сақтауға қатысы жоқ ... ... ... ... ... ... агрессия» жайлы ой өрбітеді. Биологиялық
бейімделу агрессиясы – бұл ... ... ... деген
қауіпке жауапты реакция; ол филогенезде негізін салған. Ол ... ... да тән. ... ... жарылғыш тәрізді кенеттен қауіп-қатерге
жауап береді; ал оның салдары – төініп тұрған қауіп ... өзін ... ... жою ... ... ... , ... агрессивтілік ( басқаша айтқанда,
деструктивтілік, қатыгездік) шабуылдан немесе қауіп-қатерден қорғану болып
табылмайды;ол филогенезеде қаланбаған.Бұл агрессияның түрі тек ... ... Оның ... ... - ... және қатыгездік зорлық-зомбылық
көрсетудің – рахаттанудан, ләзаттанудан басқа ешқандай мақсаты ... бұл ... тек ... ғана емес ... ... де ... Қатерлі агрессияның негізінде инстинкт емес,адамның өзінінің
тіршілік ету ... ... ... ... ... ... да бір адами
потенциал жатыр.
Э.Фромм агессия феноменін талдай келе, ... ... ... ... ... , ... агрессия», « өзін таныту ретіндегі
агрессия», « ... ... ... ... зиян ... ниетімен жасалмаған, бірақ
зарар келітірген ... деп ... ... ... - кездейсоқ
адамды жаралап алу, мысал бола алады.
Ойындық ... оқу ... ... ... ... ... ... қажет.Оның талқандаушылық мақсаты және теріс
мотивациясы (ашу-ызалану, жек көру) болмайды.Мәселен, сайысу, садақпен ... ... ... түрі.
Негізгі Э.Фромның идеясы мына тұжырымға келіп тіреледі, қатыгездік пен
деструктивтілікті жануарлардан ... ... ... ... ... ... жануар тектес арғы тектерінен өзгешелеп тұратын
факторлардан іздестіру ... ... ... ... өмір ... онда қинап-зорлауды, жәбірлеуді және өлтіруді қалауына,
аңсауына жауапты, ... оның осы ... ... алу ... ... неге байланысты екенін анықтау - маңызды ... ... Бұл ... ... ... тек әлеуметтік даму факторын
есепке ... ғана ... ... агрессивті әрекеттерін ерте жастан-ақ байқауға болады. Өмірінің
алғашқы жылдарынан-ақ балада агрессия ересектердің ... ... ... ... көріне бастайды. Мұнадай реакциялар
жағымсыз әрі қолдау таппаса да , қалыптан тыс болып та саналмайды. ... ... ... ... және ... ... келтіру ниеті жоқ болады.
Өсе келе балада ойыншықтарға, заттарға қатысты құрбы-құрдастарымен
болған ... және ... ... ... ... ... ... бір жарым жастағы баллардың осы тектес
кикілжіңдері 78% құрайды екен. ... ... ... ... бағытталады әрі шабуыл реакциялары байқала бастайды. Мүмкін, бұл
баланың осы жастағы басым ... ... ... ... дәл ... ... мен «босатуға» қатысты болар ... бала ... ... ... ... және ... ғана көрсету үйренеді. Бұл жастағы баланың агрессиясының байқалуы
ата-анасының осы немесе басқа ... ... ... ... ... ... болады. Егер баланың ата-анасы оның кез ... ... ... ... ... ... және қарсыласудың басқа да түрлері ... ... ... қалыптасуы мүмкін.
Бала есейе келе символдық агрессияның формалары агрессивті ... ... ... табылыды. Қазіргі заманауи жағдайларға байланысты
компьютерлік ойындарға әуестенушілікті де символдық агрессияның ... ... та ... ... – бұл ... қатынысты қаламайтын өзге бір тірі ағзаға
зиян келтіруге бағыталған кез ... ... ... ... ... ... пайда болуы жеке тұлға дамып жатқан әлеуметтік
ортаның ерекше жағдайларына ... ... ... ... формада көрсетеді.Мұндай формалардың бірі болып компьютерлік
ойындар табылады. Бір жағынан, ... ... өзі ... ... ықпал етуші фактор ретінде қарастырылуы мүмкін
2.2.Әр түрілі ойындармен әуестенетін жеткіншектердің
агрессивтілік мәселесі.
Стимулдау теориясы ойынның ... және оның ... ... ... ... ... ... бағалауға байланыпсты зерттеушілер екі
топқа бөлінеді ( оң және теріс баға).
Позитивті ... ... ... қатыгездікті,
өшпенділікті, жауыздықты бейнелейтін ойындардың ... ... ... келеді.Негізгі дәлелдері ретінде катарсис жайлы ілім ... ... ... ... ... және әлеуметтк
көрсеткіштерінің жақсаруы жайлы зерттеулер.
Катарсис ретінде негізінде бүіл ойынбарысындаойыншының іштей ... ... ... ... мен ... ... стимулдау теориясы қатыгездік ойындардың ... ... ... ... ... ... ... виртуальдық әлемде көзлеген оъектілерді «
өлітіре отырып», қатыгездік ойындарды ойнайды. ... шын ... ... ... өмірде осындай ауыр қылмысқа бару үшін ... ... жеңу ... ... жеңуде оған
қатыгездік ойындар көмектеседі.Ол өз сана-сезімдерінде ... ... ... мұндай мінез-құлыққа рұқсат береді.Ойынның өзі ... ... « ... ... ... ... ... Мұны –
«Вельд синдромы» деп атайды.
Осы ... ... ... ... бір ... ... жастағы
В.Федоров өз анасы мен қарындасын ... ... 3DAction ... ... көп ... ... болған.Бірде
анасымен ренжісіп қалып « бала ... ... алып ... ... ... құлап, баласына есіңді жидеп, айқайлай бастайды.Бірақ
бала өзін тоқтата алмайды.Ашу-ызасы келіп, қолындағы ... ... ... ... ... со сәтте-ақ сынып қалады.Сол кезде бала
жерде жатқан балғаны алып, анасының басынан ... ... ... қарындасы – Вика жүгіріп келеді. Вася келесі бір ... ... ... ... ... балның кінәсі анықталып, оның заттарына зерттеу жүргізгенде
күнделігінде мындай жазбалар табылған: « Бүгін ... әкем ... ... ... жыл ... келгенде мен оның ақшасын ұрлаймын. Мен
қатты ... ... ... ... ... деп ... агрессияға деген ықпалды журналистер мыа бір терминмен
сипаттауды қабылдаған. Бұл ықпал - «Лара ... ... дер ... – ол «Tomb Raider» ... ... ... Бұл эффект
әлеуметтік құбылыс ретінде ... яғни « ... ... ... ... шынайы өмірде қолданануға ауыса бастайды..
Агерессия бұл жерде қатыгез ойындардың тікелей салдары ... ... ... ... ... кейіннен шынайы өмірде
қолданылады. Бұл жағдайда агрессия үйрену нәтижесі болып саналады.
Агессияның пайда болуына деген ықпалдың ... ... ... және « ... ... ... ену ... синдромы» деп
атаған. Олардың түсіндіруінше адам өзіне ... ... ... ... өзін ... Бұл сирек кездесетін
құбылыс.Бұл ... ... ... тән. ... ... ... жағдайда агрессияға деген ықпалды «ойыннан кейінгі қатыгездік
феномені» деп аталады.Ойыннан кейінгі қатыгездік феноменін сызба түрінде
былай көрсетуге ... ( ... 2.1 ... аударыңыз).
Сызба 1.5
Ойыннан кейінгі қатыгездік феномені
Сонымен , ойыннан кейінгі ... ... екі ... ... 1) Ішкі ... – бұлар ойыншының қылмыстық ( агрессивтік) мінез-құлқын
анықтайтын жее тұлғалық қасиеттері.Оларға: а) ойыншының ойын ... ... ... ә) ойыннға тәуелді болуы; б) агрессивтік прайминг; ... ... ... ... ... ... ... лабильділік
белгілері; г) ойынның әсерінен сананың дерформациялануы (өзін-өзі кемсіту
комплпксінің, ... ... ... пен ... ); ғ) ... ... жоғарғы дәрежесі. 2)
Сыртқы белгілері ( жеткіншекте ... ... ... ... екі ... ... нәтижесінде қылмыстық агрессия жасауға
әкеліп соғады.
Ойындағы агрессияға анықтама беру. Ойындағы агрессия ... ... Көп ... ... ... ... үйрену теориясы
тұрғысында қарастырылыпр келді және арнайы ... ... ... ... ... реалдық және виртуалдық зорлық-зомбылықты бөліп
қарастыру қажеттілігі ... ... ... ... ... бола ... ... оның бірнеше нұсқалары пайда
болды.
Мектептегі «медиапедагогика» шеңберінде компьютерлік ... ... - ... ... мазмұны ретінде
«медиамәтіндер» деп ... ... ... деп те ... ... ... ықпалы «медиаэффект» деген терминмен
талатын болды. Медиаэффектердің адам агрессивтілгіне ықпал етуіне қатысты 5
негізгі ... ... ... ... ... агрессияның катарсисі; зорлық-зомбылық десенсибилизациясы (
аяушылықтың, эмпатияның жойылуы);аудиторияны агресивті ... ... ( ... ... ... ... 2.2 назар аударыңыз).[ 11 ]
АҚШ-та «Отбасы және бұқаралық ақпараттар институты» видео ойындардағы
агрессияға анықтама беру ... өз көз ... ... ... ... ... көріністерінің графикалық бейнелеу»
дегенмағынаны білдіретін термин – ... ... ... ... Уолш « егер ... « ... көріністерді бейнелеу» болса,
онда «киллография» термині лексиконға «қатыгездік ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Нейрофизиологтар (Н.Н.Кудррявцева) өздерінің анықтамалырын ұсынады.
Зорлық-зомбылық элементтері бар компьютерлік ойындарға әуестенуді ... ... ... ... деп ... ... символдар мен белгілер арқылы көрсетеді, ал ойындық
агрессия абстрактілі символдық формада орындалады.
Алайда, бұл ... ... ... ... ... мен
т.б құбылыстарда қолданған орынды.
Бұқаралық ақпараттар құралдарында, ғылыми –танымал мақалаларда «виртуалдық
зорлық-зомблық» (агрессия) ... жиі ... ... ... бұл ... ... ... де, термин кең таралған.
Біздің көз қарасымыз бойынша, виртуалдық зорлық-зомбылық – бұл ... ( ... ... ... ... күш ... ... Тұжырымдай келсек, компьютерлік зорлық-зомбылықтың 2
белгісі жайлы сөз қозғауға болады. Бұл виртуалдық пен ... ... ... ... ... үш ... ... ұзындық,
ендік) үлгісінде жүзеге асады. Зорлық-зомбылықтың реалдық және ... ... ... ... ... ... Матиактың зерттеу
тақырыбы болатын [12].Оның айтуынша адамның миы виртуалдық зорлық-
зомбылыққа ... ... ... , ... ... де мида ... процесс
жүреді екен. Бұдан адам ойында да өлтіру кезінде жек көрушілік, қорқыныш,
өшпенділік эмоцияларын сезінуі мүмкін, ... ... ... ... Қорытынды
Қазір қоғам да, қоғамдық көзқарастар да күннен – күнге ... Әрі ... ... және қарым–қатынас құралдарының
жұмысындағы барлық ... ... ... ... ... кең
жол ашылуы балалардың сана – сезімі мен ... кері әсер ... ... тұра қазақ тілін ұмытып, ата – бабамыздың салт – дәстүрі мен әдет ... ... ... шетелдік компьютерлік ойындар мен қатыгездікке
құрылған фильмдердің еркіне ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда бұл сұрақ ұлтымыздың ... ... ... ... қауымды толғандыруда.
Соңғы уақытта қоғам жеткіншек ... ... ... ... ... қатыгездік, агрессиялық, жағымсыздық, асоциалды мінез-
құлықтарын қарқынды түрде зерттеуді талап етіп отыр.Осындай ауытқушы мінез-
құлықтың дамуына ... ... ... ...... ... ... Республикасының білім беру жүйесін дамытудың мақсаттары мен
міндеттерін, құрылымы мен мазмұнын және негізгі ... ... ... ... дамыту тұжырымдамасы» мемлекеттік тәуелсіздікті
қалыптастыру мен нығайтудың, елдің прогресшіл дамуының негізін құрайды. Бұл
тұжырымдамада ... ... ... және ... ... ... ... бөлімінде негізгі мәселе мектеп жасына дейінгі және
мектептегі жас кезеңдегі эмоциялық дағдарыстар деп көрсетіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... » ... ... Данекер,
2001.
2. Қазақстан Республикасында Білім беру 2010 жылға дейін ... ... ... ... ... Республикасында 2015 жылға дейінгі білім беруді
дамытудың ... ... ... желтоқсан.
4. Қазақстан Республикасының 12 жылдық ... ... ... // «12 ... білім беру»ғылыми-әдістемелік басылым.-
Алматы,2006, №1.- б.6-11.
5. Назарбаев Н.Ә. Жаңа ... жаңа ... ... // ... ... ... ... Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
7. Жұмабаев М.Педогогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 13 – 14 ... ... С.Л. ... ... ... ... А.Н. ... развития психики.-М.: Педагогика,1972.
10. Ананьев Б.Т. Избранные психологические труды.:В 2т.М.,1980.
11. Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И. ... ...... ... ... Аймауытұлы. Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.
13. Аймауытұлы .Ж. Психология. – Алматы: ... ... ... Т.Ә. ... педогогикасы және оны оқу – тәрбие ісіне
ендіру ... Пед. ғыл. ... ... ... ... Н. ... ұлтының психологиясы. – Қарағанды,2000.
16.Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И.Жалпы педогогика.-Алматы:Заң ... ... Қ.Б. ... Алматы: Ғылым, 2004.
18. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның
күнгей және ... ... ... ... Жанғозиева М.С. Ұлт психологиясы этнопсихологияның негізгі
мәселесі//Бастауыш мектеп,2007, №7-б. 26-28.
20. ... Қ.Б. ... ... ... жағдайы, оның
күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№6(11).
21. ... В.И. О ... ... и ... термина
«когнитивный».
-----------------------
Бағышталған өсек,келеке
Бағышталмаған (топ ішінде айқайлау, аяғымен тепкілеу
Жанама агрессия
Негативизм
Физикалық агрессия ... ... ... ... (күйкелек, ашушаң, дөрекілік)
Агрессия
Вербальды агрессия (айқай, шу, қорқыту, т.б)
Мен
Танатос
Талқандау
Сақтау
Эрос
Агрессияның өзгелерге бағытталуы
Фрустрация
Агрессивтік мінез-құлық
Агрессиялы әрекетке дайындық
Агрессияның алғышарттары
Күшті ... ... ... процестердің дезинтеграциясы
Қозудың жоғарғы деңгейі
( мәселен, қасақана арндату нәтижесінде)
Агрессияны ... орта ... ... бар ... ... ... ... болмауы
Когнитивті процестер мен агрессияның өзара байланысы
Отбасындағы нашар атмосфера,бала өзімен -өзі
Мінез-құлықтық мәселелер (қарсыласу, дамымаған әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ауытқыған құрбы құрдастар-мен өзін теңестіру
Қылмыс
( агрессия)
Агрессия мотивациясының қалыптасу процесі
Қылмыс ( агрессия) жасауға ... ... ... ( ... ... жеке тұлғалық сапалары (потенциалдық ойыншының) немесе олардың
ойын барысында дамыған саплармен қиылысуы ( ішкі белгілер)

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық құндылықтар – білім бастауының қайнар көзі4 бет
Дамытушы және қалыпқа келтіруші жұмыстардың модельдері5 бет
Жеткіншектердің агрессивті мінез - құлқының психологиялық ерекшеліктері48 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Агресиялық мінез-құлық табиғатына психологиялық талдау78 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары25 бет
Балабақша балаларының ауытқуын коррекциялауды дамыту әдіс-тәсілдері36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь