Оқушылардың зейінінің тәрбиелеудің теориялық және психикалық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

ІІ Негізгі бөлім
1 ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІНІҢ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПСИХИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1.Оқушылар зейінінің тәрбиелеудің
педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.6 бет
1.2.Оқушылар зейінінің психологиялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.11

2 ОҚУШЫЛАР ЗЕЙІНІНІҢ ОҚУ.ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНДЕ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ

2.1.Оқушылардың зейінің дамуын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12.15
2.2.Мектептегі оқушылардың зейінін тәрбиелеу жолдары ... ... ... ... ... ... .16.18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19.20 бет

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21.бет

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22.25 бет
Зерттеудің өзектілігі: Мектепке дейінгі жастағы балалар, кездескен қиыншылықтарды шешуге және алдарына қойған мақсаттарына жетуге тырысады. Мұндай жағдайлар, өздерін дұрыс ұстай білуге, ішкі және сыртқы жағдайларды бағалауға және мінез-құлқы мен танымдық өрістерін дамытып, қалытастырады. Зейін-барлық психикалық таным процестерімен байланысты және соның көмегімен анықталады. Егер адамда зейін болмаса, ой еңбегін де, дене еңбегінің де мәні, нәтижесі болмас еді.
Зерттеудің мақсаты: Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың психикалық дамуы барысында зейіннің қай дәрежеде тиянақтылығын бағалау және оны дамыту.
Зерттеудің міндеті:
-Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың зейінін бағалау;
- Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың зейінін дамыту және шоғырландыру;
-Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балаларда зейінді зерттеу әдістемелерін пайдалану;
-Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың зейіннің қалыптасу деңгейін бағалау;
Зерттеудің әдісі: Зейінді дамытудың мәнін, мазмұнын, көлемін анықтауға байланысты психологиялық және әдістемелерді талдау.
-мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың зейінің анықтауда қазіргі қолданылып жүрген психологиялық оқу құралдары мен психологтар тәжірибесін зерттеу;
-зерттеу жұмысы барысында, балаларда қолданған әдістемелік тесттердің жауаптарын талдау пайдалынады.
Теориялық қолданылымы:Зейін анықтаудың тиімді үлгілерін табуды және ұйымдатыруды жалпы зейін әрекетін анықтауды жүзеге асыру. Практикалық қолданылымы: Мектеп барысында оқушыларда зейінді бағалау және сабақ барысында олардың зейінінің шоғырлануын қамтамасыз ету және дамыту жолдарына мүмкіндік жасау.
1. Алдамұратов Ә. Қызықты психология. Қазақ университеті. 1992 жыл.
2.Алдамұратов Ә. Оқушылардың грамматикалық ұғымдарды меңгеру психологиясы. Алматы. Мектеп, 1983 жыл.
3.Алдамұратов Ә.М. Мұқанов. Психолгия пәнінен лабараториялық практикалық сабақтар. Бірінші бөлім. Алматы, 1997 жыл, Екінші бөлім. 1979 жыл.
4.Аймауытов Ж. Психология (оқу құралы). Қызылорда-Ташкент, 1926 жыл.
5.Әбдірахманов А. жарықбаев Қ. Психологиялық орысша-қазақша сөздік. Алматы, Мектеп, 1976 жыл.
6.Бейсенова Жұпаркүл. Жоғары сынып оқушыларының кәсіби өзіндік бағалау ерекшеліктерін зерттеу. –Алматы, -2004 жыл –28 бет.
7.Выготский Л.С., жетекшісі Нысанбаев Ә.Н. Адамзат ақыл ойының қазынасы 10 том. Психологиядағы ақыл-ой әрекетін сатылап қалыптастыру теориясы. –Алматы, Таймас –2005 жыл –450 бет.
8. Жігітбекова Бақыт Растанқызы. Оқыту процесіндегі танымдық іс-әрекеттің мотивациялы –мағыналық компоненттерінің дамуы. –Алматы, -2003 жыл –43 бет.
9.Жарықбаев К.«Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
10.Нумұхамбетова Т.Р, Рсмаханбетова Ш.Е. «Тәжрибелік психология» Шымкент 2004 жыл - 43б.
11.Оспанова Махаббат Пернебайқызы. Балалар психологиясы. Мектепке психологиялық даярлық диагностикасына ғылыми негізделді. –Алматы, 2002 жыл –30 бет.
12.Орманова З. Мектеп оқуына дайындау психологиясы. –Алматы, Дарын 2005 жыл –184 бет.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................................3-4
ІІ Негізгі бөлім
1 ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІНІҢ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПСИХИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1.Оқушылар зейінінің тәрбиелеудің
педагогикалық негіздері....................................…………………………...5-6
бет
1.2.Оқушылар ... ... ... ... ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНДЕ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
2.1.Оқушылардың ... ... ... ... ... ... бет
Пайдаланылған әдебиеттер………….……………………….…………..21-бет
Қосымша……….……………...…………………………..………….....22-25 бет
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі: Мектепке дейінгі жастағы балалар, кездескен
қиыншылықтарды шешуге және алдарына қойған мақсаттарына ... ... ... ... ... ұстай білуге, ішкі және сыртқы жағдайларды
бағалауға және мінез-құлқы мен ... ... ... ... психикалық таным процестерімен байланысты және соның көмегімен
анықталады. Егер адамда зейін болмаса, ой еңбегін де, дене ... ... ... болмас еді.
Зерттеудің мақсаты: Мектеп жасына дейінгі және ... ... ... ... дамуы барысында зейіннің қай дәрежеде
тиянақтылығын ... және оны ... ... ... ... және ... ... жасындағы балалардың зейінін
бағалау;
- Мектеп ... ... және ... ... ... ... ... және шоғырландыру;
-Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балаларда ... ... ... ... ... және ... ... жасындағы балалардың зейіннің
қалыптасу деңгейін бағалау;
Зерттеудің ... ... ... ... ... көлемін
анықтауға байланысты психологиялық және әдістемелерді талдау.
-мектепке дейінгі және бастауыш мектеп ... ... ... қазіргі қолданылып жүрген психологиялық оқу құралдары мен
психологтар тәжірибесін зерттеу;
-зерттеу жұмысы ... ... ... әдістемелік тесттердің
жауаптарын талдау пайдалынады.
Теориялық қолданылымы:Зейін анықтаудың тиімді үлгілерін табуды ... ... ... ... ... ... ... Практикалық
қолданылымы: Мектеп барысында оқушыларда зейінді ... және ... ... ... шоғырлануын қамтамасыз ету және дамыту
жолдарына мүмкіндік ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ПСИХИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ОҚУШЫЛАР ЗЕЙІНІНІҢ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Зейін деп-адам санасының белгілі бір затқа бағыттала ... ... ... ... ... ... ... керектісін бөліп алып,соған психикалық әрекетімізді
тұрақтата алу. Мысал ... ... ... ... ... бұған соншама үңілген,мұнысы психикалық кейпінен жақсы
көрінеді(бала ... ... ... ішіне тартады т.б.).Оқушы
есептің шығару жоспарын ойлайды,оның бірінен кейін екіншісін шығарады. Есеп
шығарып болып,азғантай ... ... ... соң географианы оқуға
көшеді.сабағын оқып болғаннан кейін, түрлі нәрселермен ... ... де бала ... ... түріне өз зейінін
үйымдастырып,басқа обектілерден ойын ... ... ... бала психикасының белгілі бір объектіге бағыт алып және сонда
азды ... ... ... көруге болады.
Адамға тән әрекеттің кез келген түрінде ... орын ... ... ... педагогикасының атасы К.Д.Ушинский (1824-1870) зейіннің
маңызын былайша көрсеткен еді:«Зейін адам санасынан қорытылып өтетін ... ... ... ... ғана ... ... табылады,демек,бұл
есікке ілімнің бірде-бір сөзі соқпай өте алмайды,егер де ол ... ... ... ... ... ... ... тобына жатқызу дұрыс болмас еді.
Өйткені,адам өз өмірінің ... ... бір ... ... не ... нәрсені қиялдайды,бір нәрсе жөнінде ... Ал ... ... бұлардай дербес кездеспейтін, қайта солармен бірлесіп
келетін психикалық әрекеттің айрықша бір жағы, сананың ... ... ... ... ... ... түрліше әсер етеді. Сезім зейінді
күшейте түсуге не оны бөліп жіберуге себепші болады. Мәселен, бір ... ... ... ... ... де, ал ... кластан естілген ән-
күй сабақ тыңдап отырған баланың зейінін ... ... ой, ... де зейінге тірліше әсер етіп отырады.
Зейінің физиологиялық негіздерін И.П.Павлов ашқан нерв ... ... ... ... ... болады.
И.П.Павлов,егер ми қабығының бір алабында қозу ... ... ... ... алаптарында тежелу процестері пайда болатынддығын айтқан.
Мәселен, адам бар ойымен іске қызу берілсе,басқа ... ... ... Осы кезде мидың бір алыбында күшті қозу процесі ... ... ... ... болады (теріс индукция заңы).
1.2 ОҚУШЫЛАР ЗЕЙІНІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
Зейінің мынадай қасиеттері бар:
А)Зейіннің ... және ... ... ... бір объектіге
немесе бір жұмысқа ұзағырақ тұрақтай қалса, оны зейіннің тұрақтылығы дейді.
Мысалы, өндіріс озатының, не ... ... ... ... зейінін
осыған жатқызуға болады.
Оқушылар зейінді бір жерге тұрақтатып, жинақтай алу ... ... ... ісін ... ... оның әр ... ... Оқушылар зейінді тұрақтата алушылық саналы әрекетке өзіңді жеңе
алудың басты бір ... ... ... ... осы қасиетінің оқу процесінде маңызы зор. ... ... ... көп ... аудармай, басты бір нәрсеге не белгілі
бір әрекетке ғана аударып, оған тұрақтатып әдеттендіру керек. ... ... ... ... ... ... зейінін тиісті объектіге
жинақтай алатын болады.
Ересек адамдар жұмыс үстінде ... 40 ... бір ... ... ... 10-20 минуттық зейін қоюшылықтан кейінгі бірнеше
секундта көңілдің бір нәрсеге ... сол ... одан ... ... ... ... ... бұл секілді тынығу,
жұмысты бірнеше ... бойы ... ... ... мүмкіндік береді. Адам
соншалық ерік-жігермен зейін салып жұмыс істеген ... да ... ... ... бір ... ауып ... зейінің бірде әлсіздене,
бірде күшейіп тұруын ... ... ... ... ... бірі. Мәселен, бар ілтипатпен кітап оқыған адам да анда-санда
бөтен ойға түседі,басын көтеріп жан-жағына қарайды. Зейінің ... ... ... ... ... ... ... бөлінуіне, зейінін
тұрақтатуына бөгет болмайды. Кейбір адамдардың зейіні толқымалы келеді.
Бұған ... ... ... эмоциялық әсерлер, сондай-ақ адамның
өз еркін жөндеп билей алмауы себеп болады.
Зейінді ұзақ уақыт бойы ... ... ... үшін,
әсіресе, оның бөтен нәрсеге көңілі ауып кетпеуін ойластыру керек. Бұл ... ... ... ... ... ... әр ... тітіркендіргіштерге
қарсы күресу-қажетті шаралардың бастысы. Мәселен, ысқырған дауыс,
қоңыраудың сылдыры, ... т.б. ... ... ... ... ұйымдастыра алатын адамдар осынан осындай ... да ... ... сапалы орындайтыны байқалады. Адамды алаңдататын нәрселер көп болған
мен, машинаның ... ... ... зейінді аударатын тітіркендіргіш
болғанмен, оларға шыдап отыра беруге ... Ал ... ... ... ... т.б. ... ... алңдатып, жұмыс істетпейді.Әрине, бұларды
жоюдың мүмкіндігі болмаса, оған ... ... пен ... ... ... ... ерік-жігер қажет. Осындай ыңғайсыз жерлерде
жұмыс істей алушылық-адамның жақсы қасиеттерінің бірі. ... ... ... ... жас ... көп ... ойын-күлкі, той-думан
үстінде жазса, ал Мусоргский мен Бородин өздерінің опералық шығамаларын
отырып-ақ жаза ... ... ... ... да адам ... кедергі
келтіретін нәрселерді жеңе алатын болуға тиіс. Тіпті тыныш жерде де ... ... ... ... да өзің ыңғайсыз жағдайларға төселтіріп, кез-
келген жағдайда жұмыс істей ... ... ие ... ... аударылуы. Зейінің аударылуы деп бір объектіден екінші
объектігі ... ... ... ... ... ... қозудың ауысуы. Зейінді тез аудара білу қабілеті көбінесе нерв
процестерінің өзгермелілігіне байланысты. Кейбір адамдар бір ... ... бір ... ... ... ... қоып жаңа жұмысты тез
меңгеріп ... Бұл ... ... ... ... Екінші біреудің
зейіні, керісінше, басқа объектіге қиындық пен ауысады. Зейінді тез аудара
білу көлденеңнен кез ... ... ... ... ... аса ... ... зейінді тез аудара білу қасиеті жөнді ... ... ... ... ... ... ... Мектеп
жағдайында балалардың зейінін бір пәннен екінші пәнге, ... ... ... ... ... бір ... (үй ... сұрау)
екінші түріне (жаңа сабақты тыңдау кезі) үнемі аударып отыруға тура ... ... алу ... ерік ... ... ... кезде, әсіресе оқу
материалдарын түсінген және оларды ұмытпайтындай етіп ... ... ... ... ... материалдарды жүйелі етіп, бір ізбен ... ... ... ... қорытуы, оқылатын жаңа тараудың
мақсатын айқындауы, жаңа ... ... және ... ... тексеру т.б. зейіннің дұрыс аударылуына себепші болады.
Б)Зейіннің бөлінушілігі. Адам санасының бірмезгілде бірнеше әрекетті
атқара білу мүмкіншілігін зейінің ... ... Адам ... екі-үш
нәрсеге бөле алады.
Зейінді бір уақытта түрлі обьектіге бөлуге ... ... ... ... ... ... өздері есеп шығарады, сонымен
қатар осы кезде басқа оқушының ... ... ... ... оның
сөзін тыңдайды т. б. Студенттер бір мезгіл ... ... ... ... ... ... оқып ... конспект жазады. ... ... ... ... бәрінен де зор. Қазіргі кездегі өндірістің
онан сайын ... адам ... ... ... ... етеді. Ал машина жүргізушілерге ... ... т. ... ... ... ... ... екендігі түсінікті. Олар бір
кезеңде руль механизмін ... ... ... аударады, тормыз береді
және т. б… Бұл операциялардың әр қайсысы зейінді өте ... ... ... ... ... ... де зейінді бірнеше объектіге бөле
білудің маңызы зор. Мұғалім бір мезгілде сабақтың мазмұнын, формасын сабақ
оқыту жоспарына ... ... ... барлық класс коллективі мен жеке
оқушылардың тәртіп сақтауын, ... ... ... ... байқайды.
Тәжірибесі аз, жас мұғалім кейде барлық ... не жеке ... ... ... ... сөзін байқылай алмай қалады да зейінін бытыратып алады.
Осының салдарынан класта сабақ нашар ұйымдастырылуы ... ... ... ... бөлу үшін ең кем ... біреуіне іскер болуы шарт.
Зейінді бөлудің физиологиялық негіздері жөнінде И.П.Павлов ... ... бір ... бір оймен айналыса жүріп, өзіміз әдеттеніп кеткен тағы ... істі ... ... яғни ... ... ... бойынша, ми
сыңарларының тежелудегі бөлімдері мен қызмет істейміз, өйткені, біздің
басты ... ... ми ... ... бұл ... ... қозуда
болады».
В) Зейіннің көлемі. Зейінің көлемі деп бір уақыттың ... ... ... айтады.Зейінің көлемін анықтауға байланысты
жасалған тәжірибелер тахистаскоп деген аспаппен тексеріледы. Адам ... ... ... ... ... 5-9 ... қамти
алатынын,12-14 әріптен тұратын мағанасы бар сөзді де осы ... ... ... ... ... ... ... сынып
оқушыларының зейін көлемі ересек адамдардың зейін көлемдеріне қарағанда
шағын болатындығы ... ... ... есінде болуға тиіс,сондықтанда
оқушыларға бір мезгілде сан жөнінен де, сапа жөнінен де ... ... ... ... материал беруге болмайды. Оқушылардың зейін көлемі
бір–бірімен байланыспаған ... ... ... өсетіндігін, ал
логикалық байланысы бар элементтерді қабылдаса,олардың ... ... ... еске алу ... ... арттыру үшін мұғалім балаларды комплекс заттарды байқай
алуға,оларды бір объект ретінде қабылдауға ... жөн. ... ... тым ұзақ ... ... сөздердің ең бастыларын бірден
оқып түсіну үшін әріптерді түрлі бояумен безендіру қажет. Соңғы айтылған
тәсіл де бала ... ... ... ... ... ... ... көлемін өсіріп, ұлғайту мидағы оптималдық қозуы бар ... ... Бұл ... ... бір қозу ... бірігуі болып
табылады. Бірден біраз нәрсені қамти алатын зейінді көлемі кең зейін дейді
де, объектілерді жөндеп ... ... ... көлемі тар зейін дейді.
Зейінің тар, көлемдісі де ... ... ... Әңгіме істен дұрыс нәтиже
шығара алуында. Адамның мамандығы, айналысқан ісі оның зейініне әсер ... ... өне бойы ... механизімімен шұқшия жұмыс істеп отыратын
мастердің зейін көлемі айтарлықтай болмайды. ... ... ... ... де осы ... ... болушылық. Алаң болушылық деп белгілі бір объектіге саналы
түрде зейінді ұйымдастыра алмаушылықты айтады. Әр ... ауып кете ... ... ... ... осындай болады. Алаң болушылық сондай-
ақ адам қатты шаршап, болдырған кезде де жиі ... ... ... ... қозу ... жасалынбайды, қозу мен тежелу процестері ... ... ... ... ... Зейінің осы қасиеті адам
психологиясынан тұрақты орын алса, оған ... ... ету ... соғады.
Мектеп жасына дейінгі балаларда алаңдаушылық жиі ұшырайды. Өйткені
олар әрі күрделі іс-әрекетпен айналыспағандықтан, зейінің жоғары түрлері ... ... ... ... ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНДЕ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
2.1 ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІНІҢ ДАМУЫН ЗЕРТТЕУ
Оқушылардың зейіні төңіректегі заттарға және ... ... ... ... ... сипатталады. Бала бір нәрсеге
ынтасы өшпей тұрған кезде ғана зейінін шоғырлайды. Жаңа бір ... ... ... зейіні лезде соған ауады. Сондықтан балалардың ұзақ
уақыт бір іспен шұғылдануы сирек болады.
Оқушылардың іс-әрекетінің ... ... ... ... ... зейін күшті шоғырланып, тұрақтылыққа ие болады.
Мысалы, мектепке дейінгі кішкентайлар бір ... 30-50 ... ... ... ... ... ... ұзақтығы бір жарым сағатқа дейін
созылады. Мұны ... ... ... іс-әрекеттері мен қарым-
қатынастарының бейнеленуімен және ойынға үнемі ... жаңа ... ... ... болады. Балалар суреттерді көргенде, ... ... ... ... арта ... ... мектепке дейінгі
шақтың соңында суретті көру ... екі есе ... ... дейінгі
кішкентайға қарағанда алты жасар бала суретті ... ... оның ... ... мен ... бөліп алады.
Бірақ мектепке дейінгі шақта зейіннің негізгі өзгеруі баланың ... өз ... ... білуінде, оны саналы түрде белгілі заттарға,
құбылыстарға бағыттай білуінде және ... ... ... ... қоя ... ... зейіннің бастамалары баланың
жеке басынан тыс жатыр. Бұл ықтиярсыз зейіннің өздігінен ықтиярлы ... ... ... ... көрсетеді. Ықтиярлы зейін үлкендердің
баланы іс-әрекеттің жаңа түрлеріне ... ... бір ... оның ... ... ... ... қалыптасады.
Баланың зейініне басшылық жасай отырып, үлкендер кейін солардың көмегімен
ол өз ... өзі ... ... оған қажетті жолдарда үйретеді. Мысалы,
бір тәжрибеде зеребелік сипаттағы сұрақтар мен жауаптардан тиым салу ойыны
өткізілді. Ондағы тиын түрі ... ... не жоқ деп ... ақты
және қараны алмайсыңдар». Ойын барысында балаға бірнеше сұрақтар берілді.
Олардың ішінде ... ... ... ... ... ... ... Сұрақтар мынадай типке болатын:«Сен ... ... ... түсі ... ойнауды ұнатасың ба?»,«Сен ауылда болып
көрдің бе?»,«Шөптің түсі ... ... бар ... ... ... түсі ... Бала ... де жылдам
жауап беруге және мынандай нұсқауды орындауға ... ... ... ... қара мен ақты ... ... мен ... бір түсті екі рет
атамау. Тәжрибе бала ойынның ... ... ... ... ... бірақ бұл баладан үнемі зейініне күш ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалар осы мідеттердің ... ... ... адам балаға ойынның шарттарына ынталы түрде ... ... ... ... ретінде түсті карточкалар
жиынтығын ұсынса, нәтиже басқаша болып шығады. ... ... ... ... құралдарды өздігінен пайдалана бастайды. Бұл балалар тыйым
салынған, мысалы, қара мен ақ ... ... ... ... ... ... да ойын ... тек алдында жатқан карточкаларды
пайдаланады.
Зейінді нақтылы, дара тапсырмаларға ... ... ... басқа жан-жақты құралы-сөйлеу бар.Үлкендер баланың
зейінін сөзбен нұсқау беру ... ... ... жағдайларды
ескере отырып берілген іс-әрекеттерді ... ... ... ... («Мұнараны тұрғызарда алдымен дөңгелекшелердің ең үлкенін тап ал…
Міне, дұрыс. Ал,ендігі үлкені ... ... ... сол сияқтылар).
Кейінірек бала қажетті нәтижеге қол ... үшін ... ... тиісті
заттар мен құбылыстарды сөз арқылы өзі белгілей бастайды.
Сөйлеудің жоспарлаушы функциясының дамуына қарай бала өз ... ... күні ... ... ... ... ... сөзбен
тұжырымдау қабілетіне ие бола бастайды.Зейінді ұйымдастыратын сөз арқылы
өзіне ... ... мәні ... ... ... көрініп тұр.
Мектепке дейінгі жастағы балаларға жануарлардың суреті салынған он карточка
берілді, олардың ішінен белгіленген ... бар ... ... ... ... ... ... да таңдау, бірақ тиім салынған
карточканы(мысалы, аюды)алмау ... ... оған ... тәсілі
жөнінде еш бір нұсқау берілмеді. ... ... ... ... орындап,жиі қателесті.Бірақ балаға нұсқауды естіртіп, дауыстап айту
ұсынылғанда (карточкалардағы бейнелерді зейін қоя ... ... ... ... болатынын, қайсысын болмайтынын) тапсырманы орындау бірден
өзгерді. Бұдан кейін мектепке дейінгі ересектерден ... ... ... келе ... ... ... ... жаңа түрлері
салынған карточкаларды енгізгеннің өзінде де жауаптары дұрыс болып шығып
отырды. Карточкаларды таңдап алу ... ... ... ... ... шақ ... өз зейінін ұйымдастыру үшін сөзді
пайдалану күрт өседі. Мұны, атап ... ... ... ... ... бойынша тапсырманы орындағанда мектепке дейінгі
кішкентайларға қарағанда нұсқауды 10-12 рет жиі ... ... ... ... ... ... ... жалпы өсуіне байланысты мектепке
дейігі шақта ықтиярлық зейін қалыптасады.
Мектепке дейінгі шақта балалар ықтиярлы зейінді меңгере ... ... ... дейінгі балалық шақта ықтиярсыз зейін басым болып қала
береді. Балаларға ... үшін бір ... әрі ... ... ... қою ... түседі,сонымен бірге ойын процесінде немесе әсерлі сезімге
бөлерліктей тапсырмаларды шешерде олар едәуір ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... бала зейінінің ерекшелігі мектепке
дейінгі оқыту ықтиярлы зейінге үнемі күш ... ... ... тапсырмалар
бойынша құрылуы мүмкін емес себептердің бірі болып саналады.
2.2 МЕКТЕПТЕГІ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІН ТӘРБИЕЛЕУ ЖОЛДАРЫ
Мектепке келген балалардың әлі мақсатқа бағытталған ... ... ... ... ... ... ... қызықтығымен,
ашықтығымен, өзгешелігімен ерекшелінетін нәрселерге аударады ... ... ... ... ... ... ... баладан сол кезде
оны қызықтырмауы да мүмкін пәндерді және мәліметтерді ... ... ... етеді. Бала біртіндеп жай сырттай тартымды заттарға емес
қажеттілерге зейінін бағыттап,оны дәйекті ұстауды ... ... ... ... ... ... оны мұғалім түсіндірген немесе
кітапта бар кезкелген материалдарға көздей алады. Ырықты ... ... бір ... ... ала ... ... білу-бастауыш мектеп
шағындағы маңызды жетістік.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ырықты зейінді қалыптастыруда ... ... ... ... ол өз санасын басқара алатындай
үлгілерді пайдалана отырып хабарлау мен сыртқы құралдарды ... ... бар. ... фонетикалық талдауды мақсатқа бағыттап орындауда
бірінші ... ... ... ... ... дыбыстармен олардың
реттілігін белгілеп отыратын сыртқы құралдарды ... роль ... ... дәл ... балалардың зейінін ұйымдастырады, олардың күрделі,
нәзікте «ұшқыр» дыбысты материалмен жұмыс істегенде ... ... ... ... алдымен үлкендердің, әсіресе мұғалімнің
жасаған және бағыттаған ұйымдастыруының нәтижесі. Зейінді дамытудың жалпы
бағыты баланың мұғалім ... ... ... ... ... міндеттің
шешімін тексеруге өту болып табылады.
Бірінші класс оқушыларының ырықты зейіні олар әлі өздерін-өздері алып
жүрудің ішкі ... ... ... ... ... ... оқу ... сабақта біріне-бірі ауыстырып отыратын және
балаларды шаршатпайтын әр алуан түрлерін (түрлі тәсілдермен ауызша ... ... және ... тексеру, жазбаша есептердің жаңа тәсілдерін
түсіндіру, оларды орындап жаттығу және т.б.) ... ... Ι-ΙΙ ... ... ... гөрі ... ... орындауда зейіні
неғұрлым тұрақты. Бұл ерекшелікті ақыл-ой сабақтарын графикалық схемалар,
суреттер, макеттер, ... ... ... ... сабақтарда
пайдалану абзал. Қарапайым бірақ біркелкі сабақтарды орындауда ... ... ... түрлі әдістері мен тәсілдерді қолдануды ... ... ... ... шешу ... көрі көбірек
алаңдайды.
Зейінді дамыту, сондай-ақ оның көлемін кеңейту мен және ... ... ... ... бөле ... ... ... оқу тапсырмаларын
былайша қойған дұрыс: бала өз ... ... ... жолдастарының
жұмысын қадағалауы керек және қадағалай алатындай етіп, мысалы, берілген
тексті оқи отырып,оқушы басқа ... ... ... ... Қате ... ... ... ол жолдастарының теріс әсерін байқап,
оны өзі түзетуге тырысады. ... ... ... ... бөле
алмайтындықтан «алаңғасар» болады: олар бір іспен айналысып отырып,
басқаларын ... ... ... оқу ... әр ... ... бір ... іс -әрекетті бақылауды ... ... ... ... ... ... ... даярланатындай етіп ұйымдастыру керек.
Бурдон тесті.
Мақсаты: зейіннің қалыптасу деңгейін бағалау.
Орындау ережесі: «5 ... ... осы ... ... ... ... ... әріптерін былай етіп «с»,«қ»,«ә» сызып таста. Әр
бір минут аяқталғанда ... ... ... ... ... одан ... бер. 5 ... өткеннен соң нәтижесін бағалаймыз».
Бағалау шкаласы:
Әр минутта қарап ... ... ... және қате ... ... ... Қате ... әріптер саны қарап шыққан қатар санына
бөлінеді. Осы қатынас қанша болса, бала зейіні төмен ... №105 ... орта ... 4-ші ... ... даму деңгейі.
|А) сынып 19 оқушы. |Б) ... 20 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... айтқанда зейін деп-психикалық әрекеттің айналадағы заттарға
және құбылыстарға бет алып, бағытталып түйдектелуін айтады. ... ... ... ... мен ... анығырақ және ашығырақ сәулелендіру
үшін, психикалық әрекеттеріміздің ... бет алып ... үшін ... ... ... ... ... жақсылап, толығырақ, ашығырақ
қабылдауға,оларды санамызға сәулелендіруге болмас еді.
Психикалық әрекеттердің бет алуы және ... ... ... ... ... ... ... санамызға
түсіретіндігін көрсетеді. Адамның күнделікті тұрмысында да, оқу процесінде
де, еңбекте де ... ... орын ... ... зейін болмаса, ой еңбегінде де, дене еңбегінің де мәні,
нәтижесі болмас еді. Егер оқушылар өздерінің оқитын ... ... ... ... ... ... ... жақсы ұғып, есінде қалдыра
алмайды. Оқушылардың үйреншікті зейіні жақсы ... ... олар ... түсініп, көп ұғып алады.
Орыстың педагогі К.Д. ... ... - ... ... ... ... ... отыратын есік дейді. Егер осы
есік дұрыстап ашылған болса ғана, оқушы мұғалімнің ... ... ... егер бұл есік ... ... онда мұғалімнің айтқанын жөнді ұғып,
есінде қалдыра ... ... ... ... отыруына бірнеше жағдайлар себеп
болуы мүмкін. Мысалы, әсер етуші заттардың күші және әсер ету ... т.б. Егер әсер ... ... күшті, көрнекті, ашық болса, соншама ол
заттарға адам зейінін молырақ бөледі. Сондай-ақ тітіркендіргіштердің ... ... ұзақ ... ... да адам ... ... ... Біріне-бірі
қарама-қарсы заттар да еріксіз адамның зейінін бұрғызады. Өте бойшаң адам
мен аласа бойлы адам қатар ... ... өте ұзын ... ... аласа
екені көзге бірден шалынады. Мысалы, электр шамы жанып тұрса біз оған көңіл
бұрмаймыз. Ал енді ол ... ... ... ... ... біз оған ... ... Эмоциялық әсерлерге де адам көбірек бұрады..
Біз жоғарыда ... ... ... ... адамда
еріксіз зейіннің пайда болуымен байланысты. Сөйтіп адам әдейілеп, алдына
мақсат қойып, заттарға ... ... де, ол ... ... ... ... я болмаса басқаша бір айырмашылық сипаттары болғандықтан, еріксізден
еріксіз біз оларға ... ... ... ... әлдеқайлай зейінмен
қатар, адам әдейілеп, ерік-жігерін ... ... ... ... ... ... ... жинақтайда алады. Мақсатқа жету үшін
түрлі жолдар, әдіс ... ... ... ... ... ... балалардың зейінінің ерекшелігі мектепке
дейінгі оқыту ықтиярлы зейінге үнемі күш салуды талап ететін ... ... ... емес ... бірі ... ... ... ойын элементтері, іс-әрекеттің нәтижелі түрлері, іс-әрекет
формаларын жиі өзгерту балалардың ... ... ... ... ... береді.
Зейінді дамытудың жалпы бағыты баланың мұғалім қойған мақсатқа
жетуден өздері қойған міндеттің шешімін тексеруге өту ... ... ... ... көбінесе бір заттан екінші затқа тез ... Олар ... бір ... ... бұрып, көңілін бөліп отыра
алмайды. Сол себептен тәрбие, оқыту жұмысында ... ... ... олардың арасында саналы тәртіп құрып, ... ... ... жасындағы балалардың зейінін барлық оқу-тәрбие жұмысы арқылы
дамытып отыру қажет. ... ... ... өсіп ... ... шаралар
қолданған жөн. Балалардың зейіні көбінесе қызығумен ... оқу ... ... ... етіп жүргізу керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Алдамұратов Ә. Қызықты психология. Қазақ университеті. 1992 жыл.
2.Алдамұратов Ә. Оқушылардың грамматикалық ұғымдарды ... ... ... 1983 ... Ә.М. ... ... пәнінен лабараториялық практикалық
сабақтар. Бірінші ... ... 1997 жыл, ... ... 1979 ... Ж. ... (оқу ... Қызылорда-Ташкент, 1926 жыл.
5.Әбдірахманов А. жарықбаев Қ. Психологиялық орысша-қазақша сөздік. ... 1976 ... ... Жоғары сынып оқушыларының кәсіби өзіндік ... ... ... -2004 жыл –28 ... Л.С., ... Нысанбаев Ә.Н. Адамзат ақыл ойының қазынасы 10
том. Психологиядағы ақыл-ой әрекетін ... ... ... ... –2005 жыл –450 ... ... ... Растанқызы. Оқыту процесіндегі танымдық іс-әрекеттің
мотивациялы –мағыналық компоненттерінің дамуы. –Алматы, -2003 жыл –43 ... ... ... ... 2002 ... Т.Р, Рсмаханбетова Ш.Е. «Тәжрибелік психология» Шымкент
2004 жыл - 43б.
11.Оспанова Махаббат ... ... ... ... ... ... ... негізделді. –Алматы, 2002 жыл
–30 бет.
12.Орманова З. Мектеп оқуына дайындау психологиясы. ... ... 2005 ... ... ... ... тестінің модификациясы.
Мақсаты: зейінді бір әрекеттен екінші түріне аудару қажетті уақытты
анықтау және осы ... ... Бұл ... екі ... Біріншісінде сандар қара және қызыл түсті болып жазылған.
Ал ... ... ... ... орнына шеңбердің ішінде
жазылған сандар қолданылады. Келтірілген кестенің «А» варианты 5-10 ... ... ... ... және ... қолданылады,«Б» варианты
11 жастан бастап үлкендерге дейін ... жас ... ... Бұл
кесте модификацияларын психолог үлгі боойынша өзі ... ... ... ... және ... берілген үлгіге сай болуға тиіс. (кесте үлгісі
2 суретте берілген).
Орындау ережесі.
Бұл тестің зейін аудару уақытын ... ... осы ... ... ... өте үлкен. Сондықтан оны көрсетілген ретімен үш кезеңде
орнатқан дұрыс болады.
1-ші кезең. ... ... ... тез, ... тауып оларды дауыстап
оқып және көрсетіп беру.
2-ші кезең. Шеңберсіз сандарды тез, ретімен, дауыстап оқып, ... ... ... Бір санынан бастап шеңберсіз және шеңбер ішіндегі сандарды
кезегімен атап, олардың кестеде орналасқан жерін көрсетіп беру. Мысалы: бір-
бір шеңберлі, екі-екі ... ... Әр ... ... ... ... есептелінеді.
Бағалау шкаласы:
1-ші және 2-ші кезеңдегі тапсырманы орындауға ... ... ... ... ... ... ... бір іс-әрекеттен екінші түріне
аударуға қажет уақытты көрсетеді.
1,2 ... –55 ... ... жақсы;
3 тапсырма –90 секунд –жақсы;
Көрсетілген көп уақыт-орта және төмен деп бағаланады.
Зейінді бағалау ... ... ... ... және ... көңіл аудармай
ісәрекетін тиянақты орындауын бағалау.
Орындау ережесі: әріптерден тұратын текстің ... ... ... ... ... мүмкіндігінше тезірек қарап шығып, әріптер
арасындағы «жасырынып»тұрған сөздерді тауып астын сызып отыру керек.
Мысалы: ... Бұл ... ... арасында
«психолог» деген сөз жасырынып тұр.
Қорытынды:№105 «Шұғыла» орта мектебінің 5-ші ... ... даму ... ... ... |Б)сынып 20-оқушы. ... ... ... жоғары. ... ... |4- ... ... ... ... ... ... ... ... төмен. ... ... ... жүргізу бланкісін оқушыға жүргізу үлгісі:
Орындау уақыты екі минут:
№105 «Шұғыла» орта мектебінің 5-ші ... ... ... Алмагүл. Өткізілген күні: 03.01.2008ж.
Тапсырма:
Реиаракүнігеоарыавптаңертеңлпогешбменларыкопертецқгетұрамынтаоарпнеккеораежу
ыныпларпнңғіпаларопркуенутараныпжолодрлналғаннанлровааысоңддакушекортамақтан
ыпалцейфмвлпакиініпоадпьроамектепкеоеаполпоарбарамынлпоараондалкалпрупыменің
полегшкудостарымлаоркпрвкөпаволегшеуыоваоларменрпрпвоптмстбіргефыжэаывхзкдлв
сабақтардыоваолпещшзкуждвжақсылапвролпкркгшмеңгеріплавшлаывлтьвытүсінбегенол
аввщзжағдайдаолавлодпеашкулмұғалімненодашщеулальдкөмекаолроаолдсұраймызлтвол
пощавлдмектеплдаврлукфшщөміріоагкулдөтеоавгоерсқызықолпшгеыколакөптегендлеуа
гщцфкуодсабақтанроакгшкфушллдысоцкуфовышараларғадлкфоукфьдқатынасыпафолфкугф
кулоаолқабілетсіздігімізділроаолвдамытыпалдфгшкфулдарттырамызеопопаололаожақ
ындаьуцепгыфиячоқудылбашщещзбітіремізолавлварвыолмамандықолывалопвтлалуғаоак
шщцкфлдваттанамызароавяроаывол.
ҚОСЫМША №3
№105 «Шұғыла» орта мектебінің 5-ші оқушы.
Аты-жөні:Анарбекова Жансая. ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейін қасиеттерін дамыту64 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Психикалық аурулар сипаттамасы, ерешеліктері."10 бет
А С. Макаренко шығармалары негізінде оқушыларды тәрбиелеудің теориялық негіздері41 бет
Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь