Баланың психикасының дамуына әсер ететін факторлар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І ТАРАУ БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР.
1.1. Баланың ойын іс . әрекеттерінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.8
1.2. Баланың оқу іс . әрекеттері және оның оқу барысында қалыптасып жетілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.11
1.3. Бала психикасын қалыптастыруда шешуші рөль атқаратын әрекеттің бірі.еңбек іс . әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.13

ІІ ТАРАУ БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫН ЗЕРТТЕУ.
2.1 Мектеп жасына дейінгі жасындағы баланың іс . әрекетінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14.16
2.2. Мектепке дейінгі баланың оқу әрекеттерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.18
2.3 Психологиялық әдістер арқылы баланың іс . әрекетін және психикасын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27.28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Зерттеудің мақсаты: Баланың психикалық өмірінің жан-жақты дамуы белгілі әрекетпен айналысуына байланысты болуы, бала өмір сүру барысында өз психикасын түрлі жолмен жарыққа шығаруы, мәселен, мектеп жасына дейінгі бала өз психологиясын ойын арқылы білдірсе, ересек адам өзіне төн ерекшеліктерін еңбек процесінің сан алуан салаларында көрсетеді. Әрекет дегеніміз түрлі қажеттерді өтеуге байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған процесс. "Әрекетіміз дұрыс болу үшін,— дейді Әл-Фараби, — біздің соған баратын жолымыз қандай болу керек екенін анықтап алуға тиіспіз". Баланы іс-әрекетке итермелейтін оның түрлі қажеттері екені өткен тарауда айтылды. Бала іс-әрекеті — күрделі процесс екендігі, оның құрамына жеке амалдар мен қозғалыстардың әрекеттердің жүйесінің кіруі, іс-әрекет (деятельность) ұғымынан әрекет (действие) ұғымын ажырату қажеттігі, өйткені мұның біріншісінің ауқымы аса кең, ал әрекеттің сипаты шағындығы, әрекет іс-әрекеттің шағын бөлігі, единицасы екндігі, ол жеке мақсатты орындауға бағытталуы, әрекетті орындау тәсілдері операция деп аталуы, бала іс-әрекеттің белгілі түрімен айналысу арқылы ғана сыртқы ортамен белсенді түрде байланыс жасап, оны шамасынша өзгертіп отыруы осы жұмыстың басты мақсаты болып табылады.
Зерттеудің міндеті: Бала үшін іс-әрекетінің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Іс-әрекеттің саналылығы мен мақсаттылығы, жоспарлылығы мен жүйелілігі оның ең басты белгілері болса, алда тұрған міндетті шешу, яғни ойлаған істен бір нәтиже шығару- оның екінші бір басты белгісі болып табылады. Баланың сана-сезімі өскен сайын оның әрекеті де жаңа мазмұнға ие болып отырады.
1. Алдамұратов Ә.Қызықты психология.А,«Қазақ университеті»,1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; Екінші бөлім.1979 ж
3. Әбдірахманов А., Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша-қазақша
сөздік. Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
5. Мухина В.З. «Детская психология» М. 1976г.
6. Мұқанов М. Жан жүйесінің сыры. ҚМБ. Алматы, 1964.
7. Мұқанов М. Ақыл-ой өрісі. Алматы, «Қазақстан» баспасы.1980.
8. Люблинская «Детская психология» М. 1996г.
9. Линден Ю. «Обезьяны, человек и язык» Москва 1981год.
10. Обухова «Этап развития» детского мышленения» М.1992г.
11. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
12. Петровский А.В. «Педагогикалық және жас ерекшеліктер психологиясы» Алматы, 1987ж.
13. Сәбет Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері» Алматы, 2001жыл.
14. Эльхонин «Детская психология» М.1979г.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.............................................................3
І ТАРАУ БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР.
1.1. Баланың ойын іс - әрекеттерінің
дамуы...............................................................5-8
1.2. Баланың оқу іс - ... және оның оқу ... ... Бала ... ... шешуші рөль атқаратын әрекеттің бірі-
еңбек іс -
әрекеттері..................................................................
..........................11-13
ІІ ТАРАУ БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫН ЗЕРТТЕУ.
2.1 ... ... ... ... ... іс - ... ... дейінгі баланың оқу әрекеттерін
зерттеу....................................17-18
2.3 Психологиялық әдістер ... ... іс - ... және ... ... ... ... психикалық өмірінің жан-жақты дамуы
белгілі әрекетпен айналысуына байланысты ... бала өмір сүру ... ... түрлі жолмен жарыққа шығаруы, мәселен, мектеп жасына дейінгі
бала өз ... ойын ... ... ... адам ... ... еңбек процесінің сан алуан салаларында көрсетеді. Әрекет
дегеніміз ... ... ... ... ... мақсатқа жетуге
бағытталған процесс. "Әрекетіміз дұрыс болу үшін,— ... ... ... соған баратын жолымыз қандай болу керек ... ... ... ... іс-әрекетке итермелейтін оның түрлі қажеттері екені өткен
тарауда ... Бала ...... ... екендігі, оның
құрамына жеке ... мен ... ... ... ... (деятельность) ұғымынан әрекет (действие) ұғымын ажырату
қажеттігі, өйткені мұның біріншісінің ауқымы аса кең, ал әрекеттің ... ... ... ... ... ... екндігі, ол жеке
мақсатты орындауға бағытталуы, ... ... ... операция деп
аталуы, бала іс-әрекеттің белгілі ... ... ... ғана ... белсенді түрде байланыс жасап, оны шамасынша өзгертіп ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеудің міндеті: Бала үшін іс-әрекетінің қашан да қоғамдық әлеуметтік
мәні зор. Іс-әрекеттің саналылығы мен ... ... ... оның ең ... ... ... алда тұрған міндетті шешу, яғни
ойлаған істен бір нәтиже шығару- оның ... бір ... ... ... ... ... ... сайын оның әрекеті де жаңа мазмұнға ие
болып отырады. Бала психикасының дамуында ... ... ... біз ... да ... ... ... жасайтынын еске алуымыз
қажет. Сөйтіп сана мен іс-әрекеттің бірлігі, ... ... ... ... ... ... басты принциптері болып табылады.
Бала әрекеті сан алуан. Оның ... ... ... оқу, еңбек әр уақытта
белгілі бір мақсат, міндеттерге бағытталып отыруы, ... ... ... қасиет белгілі қажетке байланысты туып отыратындығы, ... ... әр ... ... ... осы жұмыстың басты міндеті
болып табылады.
Зерттеудің әдістері: Іс - әрекеттің жас ... ... ... ... ... әңгіме әдісі, тест әдісі байқау әдістерін
қолдану.
Теориялық қолданылымы: Мектеп жасына дейінгі баланың психикасын іс-әрекет
арқылы дамытуда және ... ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысының нәтижелері жалпы білім беретін
мектептердің бастауыш кластарды оқыту ... ... ... ,
оқушылардың адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға кең мүмкіндік жасайды.
І ТАРАУ. БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА ӘСЕР ... ІС ... ... ... ойын іс - ... дамуы
Барша тіршілік иелері қоршаған дүниемен өмірлік маңызы ... ... өрі оны ... орай ... ... ... ... яғни белсеңділік көрсете алады. Тіршіліктің ... ... адам ... ... өз ерекшелігіне орай айрықша
көрініске ие. Бұл ... ... ... деп аталады. Бала іс-
әрекеті - күрделі ... Оның ... ... ... ... ... - ... ғылымдар; физиологиялық механизмдерін -
физиология ... ал ... - ... ... ... ... Іс-әрекет психологиясын зерттеуде, әдетте, назарға жеке, дара
адамның ... ... ал ... ... ... ... ... ұжымдық іс-әрекет те алынып жүр. Бала іс-
әрекетінің ... - ... бір ... Ал осы ... ... жеке адам көбіне
өзі үшін емес, қоғам игілігі үшін өндіреді, жаратады. Өз ... ... ... ... ... ... жеке ... мүддесін
қамтамасыз етуге жұмсалады. Тіпті адам бір нәрсені тек өз ... ... ... ол өз ... ... ... қолданып, олардың төжірибесін пайдаланады.
Іс - әрекет қогамдық-тарихи категория. Шыныңда да, ... іс ... ... қызметінемн тығыз байланыста, әрбір тұлға – басқа адамдармен
қарым – ... Жеке іс - ... ... іс - әрекеттің тетігі, нақты
көріністегі бөлігі ... ... ... ... мен
қатынастардан тыс жеке, дара іс - ... ... Жеке іс - ... іс - ... ... бөлігі болғандықтан, оны зерттеп талдау да
осы жеке ... ... ... ... ... ... жөн.
Соңдықтан жеке іс-әрекет белгілі ... ... ... ... нақты қоғамдық қатынастар ... ... ... қатынастар жеке адамдардың іс-әрекетіне тыс болуы ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастардың іске ... ... ... ... бірі.
Белгілі қоғамдағы іс- әрекет түрлері сол ... ... даму ... және ... ... ... жүйесу
анықталады. Іс-әрекетте ғана адам қогамдық тұлға, азамат болып танылады.
Іс-әрекет әрдайым ... ... ... қатынасумен түзілетін
субьекттің объектпен байланысы. Қандайда бір ... ... адам бір ... ... есіңде қалдыруы, ойлауы, оған
зейін аударуы ... ... ... оның ... да
көңіл - күй шарпулары (эмоция) ... ерік ... іске ... ... ... мен ... қалыптасады. Бұларсыз
ешбір іс-әрекет болуы мүмкін ... Біз ... деп ... ... ... қалыптар мен қасиеттердің бәрі осы ... ... ... ... ... ... ... ішінде психологияның зерттейтіні - іс-әрекеттің
субьективтік жоспары, яғни әрекетшең адамның дүние ... ... ... және ... Бұл ... ... ... сеп-түрткі (мотив), мақсат қою, ерік ... ... ... - ... ... ... бейнелеудің арнайы
формалары. Субъектке байланыссыз іс - ... ... ... ... ... ... қасиет тек ерекет иесі - субъектте ғана болады.
Белгілі жағдайда адамды, нақты іс-әрекетке бағыттайтын ... ... ... ... ... ... белсенді іс-әрекетке келтіретін күш -
бұл қажетсіну, яғни иңдивидтің өзінің тіршілік және ... ... ... ... ... табылады.
Ойын адам әрекетінің бір түрі болғандықтан, оның да озіне төн
мотивтері болады. Мәселен, дәрігер ауру ... ... ... ... сезінеді, осылай істеуді оның мамандығы қажет етеді. Ал, дәрігер
болып ойнаған ... ... ... ол да ... өзінше
"емдейді". Бірақ бүл оның жай қызығуынан туған. ... ... күші ... ... тілегі мен қызығуы. Еңбек үстінде адамның мақсаты мен
мотивінің арасында келіспеушілік болуы мүмкін. ... бұл жағы ... ... түрі ... одан қоғамдық пайдалы өнім шығуы қажет. Бұл
айтылғандар ... ... ... Бұдан ойынның ешқандай маңызы жоқ
деген қорытынды ... Ойын ... бала өз ... ... қанағаттандыра
алатынын, қандай қабілеті бар екенін байқап көреді. ... ... ... ... ... инстинктерге балайды. Мәселен, олардың
бірі — жануар төлі мен адам ... ... ... ... шығарса (К. Гросс), екіншілері ойын баланың артық энергиясын сыртқа
шығаратын тәсіл дейді (Г. Спенсер), ал үшінші біреулері — ... жай ... бір көзі (Қ. ... деп ... да, оның ... мотиві
көрсетілмейді, мұндағы қоғамдық фактордың рөлін еске алмайды. Орыс марксисі
Г. ... оз ... ойын ... ... ... ... ойынының үлкендер еңбегімен байланысын, оның маңызы тарихи-әлеуметтік
сипат алатынын дұрыс ... жасы ... ... ... ойынның мазмұны да өзгеріп
отыратыны белгілі. Мәселен, бір жастағы бөбектердің ойыны ... ... ... тарсылдату деген мағынада) сипатта болса, ... ... ... ... ... Бала ойын ... оз мүмкіншілігін сезінумен қатар, айналасындағы адамдар мен
олардың әрекетіне көңіл аударады, заттың ішкі мазмұнын ... ... ... ... сойлеуін дамыту үшін түрлі ережелер мен
ойнайтын ойындардың да үлкен дидактикалық мәні бар. ... ... ... бұл ойындарды белгілі талапқа сәйкес ұйымдастырып отырулары
қажет. Балалардың ойынына ... ... ... ... ... ... өзінің негізгі мақсатына жете қоймайды. ... ... ... түрлі заттарды шегелеуді үлкен дәреже кореді. Баланың осы
тілегін қолдау керек. Осындай ойын ... бала ... ... үйрене
бастайды. Бұл өзінше "ойын" ... ... ... барлық күш-
жігерін, зейінін озіне аударып отыр. Балалар ойынына үнемі дұрыс басшылық
етіп отыру — ... омір ... ... ... ... ... ... бір бөлегі.
Мектепке түскеннен кейін бала ойынының мазмұны кеңейе бастайды. Мәселен
мектепке дейін тұрмыстық ойындарды (семья, магазинге бару т. б.) ... ... енді ... мәні бар, еңбек процесінің сан алуан
жақтарын көрсететін сюжеттік ойындарды ойнауға ауысады. ... ... ... ... ... ... ... үйрете
бастайды, олардың бірі — мұғалімнің, қалғандары оқушының рөлін ... ... ... ... ... ... балаларында біртіндеп кеми
бастайды, оның орнын творчестволық ойындар басады. ... жай ... ... гөрі бала ... ... қатынасын, сезімдері
мен көңіл-күйлерін көрсетуге талаптанады. Енді оқыған кітаптары, ... ... ... ... ... ойын ... кіреді.
1.2. Баланың оқу іс - әрекеттері және оның оқу барысында
қалыптасып жетілуі.
Оқу — іс-әрекеттің негізгі саласы ... ... ... орындауға
қажетті білімді, дағды мен икемді жүйелі түрде меңгеру.
Мектеп жасындағы балалардың негізгі әрекеті — оқу. Оқу ... ... ... ... бойы ... асыл ... дағды, тәжірибесін
береді. Сонымен бірге жаңа буын оқу арқылы өзінен бұрынғылардың практикалық
әрекетін, ғылым-білім ... ... ... өзін практикалық
әрекетке дайындайды. Білім жүйесін меңгеру арқылы ғана адам ой және ... ... ... түсінеді. Оларды жан-жақты білуге мүмкіндік
алады. ... ... — ұзақ ... ... ... ... процесс.
Оқу материалдары бала психикасына зор талап қояды. ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Меселен, мұның бірінші
кезеңінде (таныстыру ... бала нені ... оқу ... ... мағлүмат
алады. Бұдан кейін ол ойындағысын тәжірибеде ... ... ... ... ... тұжырымдайды, төртінші кезеңде, бала ұғынған
нәрсесін ойына ұстап тұрады да, ... ... ... зат пен құбылыс
туралы белгілі ұғым қалыптасатын болады. Ақыл-ой амалдарын меңгеру арқылы
бала шындықтағы ... ... ... ... бір нәрсені
екіншісімен салыстыра дәлелдей алуға, олардың айырмашылық, ұқсастықтарын
көре білуге ... ... ... пен нәтиженің заңды байланысына
түсінеді. Мәселен, "от жақса түтін ... ... ... ... түтіннің
шығуына себеп болып тұрғандығын бала ... да, ... ... де ... ... байланысатындығын түсінеді. Нәрседе себеппен
қатар нәтиже де болатындығына баланың түсініп, ... ... ... ... ... ... оқушылары оқу материалдарының мәнісіне тереңдеп
бара бермейді. Оларды жай жаттап алады да, оз бетінше пікір айтуға ... ... ... ... ... ... онша дамымағаны керінеді.
Мұғалім оқушы ойлауындағы анализге жеткіліксіз кеңіл бөлетін болса, бала
материалдың ... ... ... жеке ... ... ... ... мәніне толық түсінбей қалады. Сондай-ақ, мүғалім синтездеу
тәсілін ... ... ... жаңа ... ... ... қалады да, берілген мағлұматтың практикалық мәні кеми түседі.
Кейбір мұғалімдер баланың белсенді ойлау процесін ... ... ... ... ... мән ... ... баланың есін дамыту онша
мәнді нәрсе емес дегеі ... ... ... ойлаттырып, әр нәрсен бір-
бірімен салыстырғызып, талдап жинақтатып дәлелдеткізіп үйретсе ғана олардың
танымы ... ... Ал, ... ез ... жаттап алу, оньп
мағынасына түсінбей оқу жақсы нәтиже ... бала ... ... ... Бастауыш мектеп мұғалімдер осы жайды қатты ескергендері дұрыс.
Психолог П. Я. ... ... ... ... әрекетінің сатылап
қалыптасу" теориясында бала мәселені шешу үшін алдымен сыртқы матсриалдык
әрекеттерді (затты ... ... ... колемін ажырату. шамамен елшеу т.
б.) ... ... оның ... ... ... соң ... және
іштен айта алатын болады, сойтіп сыртқы заттық әрекеті ... ішкі ... ... ... ... меңгеруі, мүғалімнің сабақ оқытуы екеуі де "инемен құдық
қазғандай" аса қиын нәрсе. Мөселен, мұғалім балаға ... ... ... ... айта ... онда ... керенаулығын, рухани жиренушілікті
туғызуы мүмкін. Сондықтан ұстаз әр уақытта оқушының рухани тілектерін ұдайы
қанағаттандырып, оның ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, бастауыш сынып оқушыларының зердесінде де ... ... ... ... ... бар. Олар: "қоянның аяқтары
неге ұзын?", "Ақ тиін неге ағаш басында тіршілік етеді?", ... ... неге ... ... т. б. осындай кептеген сұрақтар қояды.
Кейбір ата-аналар, тіпті ... де ... ... ... бар ... ... бермейді, "сен мұны бәрібір түсіне алмайсың",
"жоғары сыныпқа барғанда оқисындар" деп ұзын ... кең ... ... ... ... ... ... бәріне жауап кайтара берудің қажеті жоқ, бұл
сұраулардың ... осы ... ... ... ... де. ... мына ... әр уақытта есте болуы ... Егер ... жете ... ... ... бұл оның
дүниені танып білуге құштарлығының ... ... ... ... ... дамыту үшін оқытуды тым жеңілдетудің де қажеті жоқ. Баланың
ойына жеткілікті азық беретін оқу ғана қарқынды ... ... ... ... I ... ... балаларға 9 санының екі және жетіден,
алты және үштен құралатындығын айтып: "9 саны тағы да ... ... — деп ... олар ... пен ... деп жауап береді. "Тоғыздан
төртті азайтсақ, қанша қалады?", "Тоғыздан ... ... ше?", ... ... деп ... ой сала ... Балалар: "қосындыдан
бірінші қосылғышты шегерсек, онда екінші қосылғыш шығады" ... ... да ойын ... ... ... ... ... десе,
"Онда бірінші қосылғыш шығады",- дейді бір оқушы. "Олай болса, қосындыдан
қосылғыштардың ... ... деп ... ... ... ... ... деп бала сөйлемді аяқтайды. Міне, оқушының ... ... ... ... мен ... қанығудың негізі осылай
қаланады, ол шамалардың ара қатынасы мен амалдарды терең түсінетін ... жай ... ... ... ... бірінші сыныптың бағдарламасына
геометрия мен алгебраның элементтерін кіргізуге ... ... ... ... ... заттар мен фактілерді саралап, салыстырып, әр
құбылыстың неден туындайтынын, яғни оның себебін іздестіретін болады, ... тек жай ... ... қана ... ... де ... қоя біліп, оны өз
бетінше шеше білуге машықтанады.
3. Бала психикасын қалыптастыруда шешуші рөль атқаратын әрекеттің бірі —
еңбек іс - ... ... ... ... рөль атқаратын әрекеттің бірі —
еңбек. Еңбек адам тіршілігінің арқауы, оның өмір ... ... ... адам сана-сезімінің қалыптасуына қалайша әсер ететіндігі жөнінде
К. У. Ушинский: "...Еңбек тән мен ... адам ... және ... ... тіршілігінің күрделі заңына айналады, ол адам тәнінің,
адамгершілігі мен ақыл-ойының жетілуінің жағдайы, оның ... ... ... және ақыр ... қуанышы мен бақыты болып табылады"
дейді. Еңбек әрекетінің ... ... А. С. ... ... ... ... сүйіп істейтін болса, одан саналы түрде қуаныш
сезетін болса, еңбек ол үшін жеке ... және ... ... ... болатын болса, сонда ғана творчестволық болуы мүмкін. ... ... ... тек ... күш салу ... әрекетке айналған
кезде ғана, ешбір жұмыс көңілсіз болып көрінбейтін болса, онда бір ... ғана ... ... ... тәрбиені дүрыс тәрбие деп түсінуге
болмайтындығын, ... адам ... ... ... ... ... ... фактор екендігін еске салады. Жалпы
еңбек өрекетінің (жеке және ақыл-ой) негізгі ерекшелігі — оның жоспарлылығы
мен белгілі тәртіпке бағынатындығында. ... ... ... ... ... ... икемділіктердің болуын, зейінділікті, күшті ... ... ... ... ... етеді.
Еңбектегі табыстар мен нәтижелер, адамның дүние танымына, наным-сеніміне,
мақсат-мүддесіне, ... ... ... ... ... әр ... Не үшін ... ететіндігін бар саналылығымен сезіну еңбек етудің ең
басты түрткісі болып табылады.
Еңбек үстінде кісі ... ... ... ... ... бірге өзінің психологиялық қасиеттерінің жақсы жақтарын (еңбек
сүйгіштік, ... ... т. б.) ... ... ... ... кісінің өзіне-өзі қызмет ете алу қабілеті, практикалық
іскерлігі, дербестігі, икем дағдысы, ынтасы мен ... ... ... ... мен ... дамуы, адамның ой-санасының өсуі,
білім жүйесі мен дағдының ... ... ... қара ... біртіндед кеміте береді, техниканың тетігін біліп, оны ... ... түрі ... да құрметті және қадірлі, жаман еңбек
болмайды. Адам өз ... ... және ... ... ... ... ... үнемі сезініп отыруы тиіс. Еңбек тек өнімді, пайдалы болып
қана қоймай, ол сонымен ... ... ... ... ... ... ... шыдамды, ұқыпты адамның қолынан ғана келеді. Оған күшті ерік-
жігер, қажыр-қайрат керек. Жалқау, керенау адамда ... ... ... ... ұжымда еңбек өнімділігін арттыру — ең негізгі
мәселе. Мұндайда адам еңбекке ынталы кірісетін болады, ... ... ... ... ... ... еңбек дағдылары мен іскерлік,
шеберліктің ... ... ... ... ... өнертапқыштығын, твор-
чествосын арттырады, оның ақыл-ой әрекеті жан-жақты дами ... ... ... кез келген түріне, одан шығатын нәтижелерге
сый-құрмет ... ... ... әте ... қарау, оның ысырабына
жол бермеу, еңбек үстінде болатын барлық ... ... ... ... ... ... Жас баланың еңбек дағдылары ... ... ... ... ... ... ... киінуінде де,
ойыншықтарын жинап қоюында да еңбек процесінің ... бар. ... бала ... ... ... үй ... ... су күяды, үй
жануарларына жем береді т. б. Осы айтылғандардың бәрі — ... ... ... ... жасы өскен сайын, еңбек дағдылары да ... оның ... ... ... ... ... ... ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАНЫҢ ПСИХИКАСЫНЫҢ ДАМУЫН ЗЕРТТЕУ.
2.1 Мектеп жасына дейінгі жасындағы ... іс - ... ... ... ... ... ... негізгі түрлері. Айтылып
өтілгендей, мектепке ... ... ... ... ойын_ болып
есептеледі. Оның ... ... ... ... " ... ... көп
уақытын ойынмеи алданып, үлкендердің еңбек әрекетіне аз ... ... ... ... Ойын ... ... сапалы өзгерістер
туғызады: онда мектеп жетекші болатын оқу әрекетінің ... ... ... ... бірлесіп өмір сүруге ұмтылуы бірлескен еңбек
негізінде қанағаттандырыла алмайды. Бұл қажеттілігін балалар ойын үстінде
қанағаттандыра ... ойын ... ... ... ... ... ... ғана емес, сол сияқты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ерекше орны оның үлкендер
өміріне араласуының айрықша түрі болып саналатын ... ... ... ... ... Ойын ... сәбиге адамдар арасында болатын
объективті қарым-қатынастар тұңғыш рет ... ол ... ... ... ... міндеттерді орындауды талап ететінін және ... ... ... ... ... ролін атқарғанда, мәселен, бала
сатып алуға ниеттенген затын мұқият тексеріп ... ... ... ескертпе жасауға правосы бар екенін, бірақ дүкеннен шығарда
сатып алған заты үшін ақша ... ... ... ... ... роль ... дегеннің өзі рольде, көрсетілген міндетті орындау және
ойынның басқа қатысушыларына байланысты ... ... ... ... Белгілі рольдерді жүйелі орындау ойнаушы балаларды тәртіптендіріп
отырады. Бірлескен іс-әрекет үстінде олар өз ... ... ... ... ... мүшелерімен жасалынатын мұндай шынайы
өзара қарым-қатынастар коллективтік сапаларды ғана қалыптастырып қоймай,
сонымен ... ... ... ... да ... көтереді. Құрдастарына, туа
бастаған коллектив пікіріне қарап бағдар алу ... ... ... ... ... жаны ашу т. б. ... қалыптастырады.
Сонымен, егер ойынның сюжеті балаға үлкендердің іс-әрекетімен және өзара
қарым-қатынасымен таныстыруға мүмкіндік берсе, шынайы ... ... ... ойындарында байқалатын түрлі жағдайларда өзін ұстай білуге
үйретеді. ... ... әр бала өзін ... ... ... балалардың осы
тобының талаптарына және өзінің жеке-дара қабілеттеріне сай ... ... ... ... ... құрамына және өзіндік
мүмкіндіктерін бағалауына байланысты. Бұйырып билеп-төстеуді ұнататын,
сондай-ақ тасада қалып ... ... ... ... да ... ... алатын орны оның пассивтілігінің дәрежесін анықтамайды.
Бастауыш сынып оқушылары ойындарының басты ерекшелігі — оның ұжымдық
сипатта болатындығы. Әрине, жеті-сегіз жасар балалардың ойын ... әлде ... ... ... ... ... өмір ... әлде де жөнді
дағдыланбаған, мұндай ұжымның құрамы екі-үш баладан ... Ал ... ... ... ... ұжымдық сипат жақсы жетіледі,
Мәселен, ойында топ-топ болып ойнау, ойын ... ... ... ... ... ... өзін ... білу сияқты ұжымдық
ойындардың негізгі белгілерін олар ... ... ... ... ... — бала ... ... таптырмайтын құрал. Бұл ұйымдар
балаларды ортақ максатқа, ұжым намысын қорғауға, оның ... ... ... ұжымдық сипаты өз тарапынан жоғарыда аталған
ұйымдардың жұмыстары нәтижелі болуына ... ... ... ойындарда
бала жолдастықтың мәні неде екенін түсіне ... ... ... ... ... теріс бітістерінен (тартыншақтық, менмендік, өкпешілдік,
қыңырлық т. б.) ұялып, одан арылғысы келеді. Бірақ ... ... ... Осындай ойындарда баланың қабілеттері жақсы жетіле бастайды.
Мәселен, бір бала өзінің ұйымдастырғыш-тығын байқатса, екінші бала ... ... ... ... ойындар баланың моральдық, эстетикалық
сезімдерінің қалыптасуына да әсер етеді. Мәселен, орман ішінде ойналған
ойын туған өлкесінің ... сүйе ... ... өзен, көлдер мен
есімдіктердің, жан-жануарлардың өміріне қызығушылықты қалыптастырады.
Бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... да едәуір орын алады.
Олар футбол, волейбол, теннис, городки, лапта ойындарын ойнай алады. Бұл
ойындарда ... ... ... ... ... ... ... да мүндай ойындар инициативаны, ... ... ... ... өз ... ... қимыл-қозғалысына
бағындыруды үйренеді, жолдасқа көмек беруді, өз командасы үшін бар
мүмкіндігін сарқа ... ... ... Ойында жарысқа түсу, бірінен-
бірі озу жағы да көзделеді. Төменгі сынып оқушылары спорттық ойындарға тән
тиісті дағдыларды, ептілікті, ережелерді ... ... ... ... аса ... ... ... пен оңтайлылықты жақсы
меңгереді. Осы ойындардың бір жақсы жері сол, ... ... ... ... ... атрибуттарды үйретіп қана қоймай, адалдық, шыншылдық
принциптілік секілді ... ... ... Бастауыш мектеп
мұғалімдері бала ойындарына дұрыс жетекшілік көрсету ... оның ... ... ... онда ... ... қасиеттірдің қалыптасуына
мүмкіндік туғызады.
2.2 Мектепке дейінгі баланың оқу әрекеттерін зерттеу.
Мектепке дейінгі шактың ... ойын ... ... ... ... дейінгі кішкентайлар ойынының негізгі мазмұны үлкендердін шынайы
заттармен жасайтын іс-әрекеттерін ойын заттары арқылы қайта жаңғыртатын іс-
әрекеттерді ... ... ... ... үш жас ... ... сүртеді, еденді сыпырады, нан тіледі. аяккиім тазалайды т. с. с.
Іс-әрекеттерді кайта жаңғырту — мектепке дейінгі кішкентайлар ... ... міне осы. Бұл ... балалар, әдетте, жеке-дара
ойнайтынын атап өту маңызды. Тіпті ойын материалы арқылы немесе үлкендердің
арнайы ұйымдастыруымен ... ... ... ... ... ... ... қатар ойлау. Балалар бір-бірінің ойынына аз көңіл аударады,
әрқайсысы өз ойыншығымен жайбарақат шұғылданып ... ... ... ... ... өзара іс-әрекет процесінде дамып ... ... ... ... тобындағы барлық балалар үшін маңызды
орынға талаптануынан көрініп отырады. Талаптану әлеуметтік белсенділіктің
табиғи түрі жеке ... ... ... ... ... ... Алайда, бұл
құбылыс сырттай көріне бермейді, өйткені бала маңызды орынға талаптануын
көбінесе аса бір ... өзі үшін ... ... ғана ... ... ... іс-әрекет жасау жағдайында баланың
басқаларға өзін ... ... ... Өзін ... қажеттілігі
ойындағы статустық рольге талаптанудан көрінген кезде ... ... ... ... ... және ... тіршілік
иесі ретінде балаға танылған баламен бірге тебірену, жеңімпаздың шаттығына
қуану қиындау ... ... ... ... роль ... ... бөлінгеннен кейінгі ойынға кіріскен сәтте күшейе түседі. Танылу,
қажеттілігі және бірге тебірену ... ... ... ... ... ... ... тобындағы қарым-қатынастардан туындайды.
Осы айтылғанның бәрі балалардың ойнаушы тобын ... ... ... жобаланып және нығайып отыратын қайсібір әлеуметтік қарым-
қатынастар мектебі деп ... ... ... ... ... балалар
адамдардың ынтымақтасу қабілетін үйренеді. Ойын — бала әреке-тінің ... ... Ойын ... адам ... ... бір ... ... тәжірибені
меңгереді, өзінің психикалық ерекшеліктерін қалыптастыра-ды. Бала ойынында
да қоғамдық, ұжымдық сипат ... ... кез ... бала еш ... ... қатар-құрбыларымен бірлесіп ой-найды, ойын арқылы бір-
бірімен өзара қарым-қатынас жасайды. Ал ... өзі оның ... үшін ... бар ... екендігі түсінікті. Ойын баланың түрлі қасиеттерін
дамытатынын, мұнда да ... ... ... бір ... А. С. ... өте ... ... "Үлкендер өмірі үшін
жұмыс, қызмет істеу, ... ету ... орын ... ... деп жазды ол,—
балалар өмірінде ойын да сондай үлкен маңызды.
Мектепке дейінгі ... ... сәл ... ... Егер ... ... кейбір іс-әрекеттерді орындай отырып, осы іс-
әрекеттерге сәйкес рольдерді өзіне алмайтын болса, ... ... ... ... ... Мәселен, қуыршақты тербетіп отырған екі-үш жасар
қыз бұл жерде өз мойнына мама ролін алмайды да бұл жағдайда: «Сен ... ... өз атын атап ... ... Ал ... ... қыз болса, өзін
«мамамын» деп таныстырады. Бұл жерде бала енді іс-әрекетті сол ... үшін ... Олар ... ... Енді сіз кең ... ... мына ... ғана болады. Осыған байланысты балаларда үлкеннің
нұскауларын зейін қоя тыңдап, орындай білу пайда ... ... ... ... ... өзін-өзі бақылаудын алғашқы дағдылары қалыптасады.
Оқу әрекеті баланың психикасына, алдымен қабылдау, зейін, ес, ... ... ... ырықтылығы мен баскарылуына өте жоғары талаптар
қояды және ... ... ... ... ... қалыптасуына
көмектеседі.
2.3 Психологиялық әдістер арқылы баланың іс - ... және ... ... ... ... оралымдылығын, логикалық ойла-
уының көрініс ... ... ... ... кеңістікті
бағдарлауын, зейіні, қабылдау, есте сақтау ... ... ... ... алуан түрде жасалған. Оларды орындату барысында ... ... ... қатар сол зерттелінген қасиеттер дамытылады.
Сондықтан, тапсырманы орындауға қиналған ... ең ... ... ... арқылы, біртіндеп, қажетті дағдыны қалыптастырып алу
керек. Бала ... ... ... соң оны басынан аяғына дейін
толық орындатуға болады.
Д.Б.Эльконинің «Графикалык диктант» ... ... ... арқылы бала үлкендердің айтқанын зейін салып
тындауы, балалар психикасы мен іс - ... ... ... ... ... ... дәл ... алатындығы, қағаз бетіне
сызықтарды айтылған бағытта түсіретіндігі, тапсырманы өз бетімен ... ... ... үшін әр ... төр көз ... бір ... ... түсіріліп беріледі. «Психолог баларға тапсырманы орындау ретін
түсіндіреді: «Біз қазір осы ... әр ... ... саламыз. Оларды
қолдарыңнан келгенше әдемі етіп салуға тырысыңдар. Ою-өрнек ... ... ... ... ... ... тыңдаңдар. Мен сендерге неше клетка
бойыменен ... ... ... ... ... ... айтып отырамын. Тек мен
айтқан сызықтарды ғана жүргізіндер. Әр сызықты аяқтағаннан соң ... ... ... ... сол жерден бастайсындар. Енді қаламды ... ... Оң ... ... Мен, ... оңға ... ... оны мына қабырғага қарай жүргізесіңдер (оң ... ... ... оң ... орналасқан зат айтылады және
тақтада он жаққа қарай ... ... ... Мен бір ... ... ... сызық түсірдім. Енді борды тақтадан ай екі клетка ... ... ... сызамын. Ою-өрнек түсіру үшін сызықты енді солға қарай бұрып
түсіремін. Сол қолдарыңды көтеріңдерші. ... ... ... ... ... болады (сол жақта орналасқан зат аталады). Борды тақтадан алмай осы
бағытта үш ... ... ... түсіремін. Бұл өрнекті қалай салу керек
екенін барлығың түсіндіңдер ме?» ... ... ... ... бірінші
өрнекті салғызу керек.
«Осы өрнекті өздерің салыңдар. ... ең ... ... ... ... ... ... бойынша ою-өрнекті асықпай салыңдар». Психолог балалар-
дың әрекеті қандай болатынын олардың жұмыс темпіне қарай айтып отырады.
Психолог, өзінің айтуы бойынша жасалған өрнекті ... ... ... бір-екі минут ішінде оюды өзінідігімен жалғастырып
салуына мүмкіндік береді. Тапсырманы орындау ... ... ... ... ... шыққандарға: «қолың біраз жаттыққаннан соң жақсы
салатын боласың, деп оларға үлкен үмітпен ... ... ... ешқандай қосымша түсіндірудің қажеті жоқ. Бірінші жаттығуды орындап
болғаннан соң оны ... ... жоқ ... ... ... ... салу үшін ... қай клеткаға кою керек, одан сызықтарды қалай
қарай ... реті ... үлгі ... ... Әр ... орындауға
1.5-2 минут уақыт беріледі. Барлығы төрт тапсырма орындалады. Нәтижесін
бағалау. Бірінші ... ... ... жаттығуларды бағалағанда
тапсырманың ... ... ... орындалған бөлігі мен
балалардың өз бетімен ... ... ... ... ... ою-өрнек дәл орындалса - 4 балл (қолы дірілдегені, жұмыс лас
орындалғаны қате деп ... бір ... ... ... - 3 ... қате ... - 2 балл; кейбір элементтері ғана нұсқауға сай келсе
- 1 балл; ешқандай ұқсастық ... - 0 ... ала ... ... оның салған өрнектері шкала бойынша бағала-нып онда жинаған
ұпайлар жалпы баллға қосылады. Баланың әр тапсырманы пси-холог сөзі ... өз ... ... ... қосу ... ... бағасы
шығарылады. Жалпы бал 0 (ең ... ... ден 16-ға (ең ... ... ... ... көрсеткіш баланың сөзбен түсіндірген
тапсырманы орындай алатындығы және ... ... ... ... ... мен ереже» әдістемесі.
Мақсаты: баланың сөзбен айтылған ережеге, үлкеңдер қойған ... ... ... ... және ... ... қабілетінің даму
деңгейін бағалау.
Тапсырманы орындату үшін ... ала оны ... ... ... ... ... Парақты артқы бетіне
баланың аты-жөні, жасы жазылады.
Баларға ... ... ... ... ... ... Психолог қолына үлгі парақты алып оның бетін ... ... ... көрсетіп тұрып тапсырманы орындау ... ... ... дәл ... ... бар. ... ... белгілер салынған еді. Оларды бір-бірімен қосқаннан соң
мына ... ... ... ... ... көрсетіледі және оларды
бір-біріме қосып ... ... ... бойы ... ... ... тағы ... белгілер бар. Өздерің оларды бір бірімен
қосып, дәл осындай сурет салып ... ... жөн бір ... Бұл ... артық белгілер бар, ... ... ... ... Енді парақтағы белгілерге жақсылап қарап
алындар. Олардың барлығы бірдей ме?»
Тапсырманы балалар жақсылап ... ... ... ... ... соң, психолог түсіндіруін жалғастырады: «Дүрыс, олар
шеңбер, қиықша және ... ... ... Енді мына ережені есте
сақтаңдар: екі ... ... ... ... ... ... ... екі шаршы, екі қиықшаларды бір-бірімен қосуға болмайды). Қазір
үлгі бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығарындар (үлгі көрсетіледі). Егер қате сызсандар оны ... мен ол ... ... ... Бір ... салып болғаннан соң
айтылған ереже бойынша келесі суретті салындар ... ... ... сон ... оны орыңдауғі кіріседі. Жұмыс
барысында ... ... ... орындауға ынтасын көтеріп,
дұрыс жасағандарды мақтап, қажеттілік туғанда ... ... ... ... ... ... ... Барлығы алты тапсырма
орындалады.
Осы сияқты тапсырма 6 рет ... ... өр ... етіп ... ала даярлап қою керек. Балалардың жұмысын
ұйымдастырғанда ... ... ... ... шаблоны бар
парақтар беріледі.
Бағалау шкаласы:
Алты тапсырманың әрқайсысы 0 ден 2 баллға дейін бағаланады.
Тапсырманы орындау ережесі ... және үлгі ... ... - 0 балл.
Ереже бұзылған, үлгі дәл қайталанған - 1 балл.
Ереже ... үлгі ... ... - 1 ... ... үлгі ... кешірілген - 2 балл. Барлық алты тапсырманы
орындаған балалардың ... ... 0 ден 12 ге ... ... ... балалардың сенсо - сенсо-моторлық қабілеті, нақты
көрсетілген үлгіні ... ... ... ереженің мағынасына түсінуі
бағаланады.. Нөтижесінде баланың психологиялық дамуының көрсеткіштеріне
байланысты оны «мектепке ... ... ... ... қайсысына
жататыны анықталады.
Тапсырманы орындауда баланың ережені бұзбауға өте көп ... ... ... көрсеткіші және оның мектепте оқуға даярлығы жақсы
екендігінің белгісі болып ... ... ... бала ... ... ... берілген
формаларды қайталауға, өзі салған суретті үлгі пішініне ... ... ... жаттығулар көмегімен түзету-дамытудан өткізу қажет.
«Корректура жасап көру» әдістемесі
Мақсаты: бала өз әрекетін ұйымдастырғанда мақсат қоя білуін анықтау.
Балаға ... ... ... ... ... ... әр түрлі фигуралардың ішіне шартты белгілер салу керек.
Мысалы:
Осы үлгі бір рет ... ... ... ... ішіне белгілер ... ... ... ... қосу ... ... ... т.б. болуы мүмкін. Үлгі қайта
көрсетілмейді. Тапсырманы ... ... соң бала ... ... ... қарап, қатесі болса, оны қызыл ... ... жоқ ... ... ... ... баланың өзі жөндесе оның өз
алдында тұрған ... ... ... белгісі.
Психолог осы үлгі бойынша бірнеше тапсырмалар жасап аласа, оларды
кезегімен қолдануға болады.
Орындау уақыты 5 минут.
Е.Е.Кравцовтың «Кім ... ... ... ... ... даму ... анықтау.
Психолог балаларға ауызша тапсырмаларды оқып береді. Мысалы: қоян
қасқырдан үлкен, ... ... ... Ең ... ... аң ... Қоян ба, ... Салыстырмалы тапсырмаларда қисынсыздықтар жиі кездесетін сөйлемдер
болуға тиіс. Оларды психолог алдын ала ... ... өзі ... жазып алады.
Тапсырмалар оқылғанда кездескен қисынсыздықтарды бала тауып, ... ... ... керек екенін айтып беруі керек. Қисынсыздықтарды
түгел табылса, баланың ойлау операциялары дұрыс ... келе ... ... ... Егер бала ... орындауға қиналса, онымен түзету-дамыту
жұмысын жүргізу керек. Дамыту жаттығулары ретінде алдын-ала даярланған
сөйлемдерді алып, ... ... ... ... ... Салыстырмалы талдаудың
ойлау процесін дамытуға тигізетін әсері өте ... ... ... ... рет ... ... артық болмайды.
«Мен не білемін?» әдістемесі.
Мақсаты: баланың табиғат туралы ... ... ... орта туралы білімін анықтау үшін арнайы әңгімелесу
жүргізіліп, оның барысында келесі сұрақтарға баланың ... ... ... ... ... ... мерзімдерін білесің?
Көктемнің келгенін қандай белгілерімен анықтайсың?
Құстар көктемде қайда қарай ұшады?
Жаз мерзім ... ... ... жеміс-жидектер жазда піседі?
Күздің келгенін қалай білуге болады?
Ағаштар күздің келгенін қалай білдіреді?
Қыс мезгілінің ерекшеліктері қандай?
Жаңа жыл мерекесі қай жыл ... ... ... ... ... ... ... жолбарыс-бұл қандай жануарлар? (жыртқыш аңдар).
Ешкі, сиыр, қой - ... ... (үй ... ... ... ... ... (өсімдік қоректенушілер).
Бақшада не өседі?
Далада не өседі?
Бір сөзбен мына заттарды ата: тал, терек, шынар.
Қандай ... ... ... ... заттарды бір сөзбен ата: пиала, кесе, табақ. ... ... ... орта ... мен ... біз кең ... ... болса — жоғары;
Білімі кең көлемде, бірақ жүйеленбеген болса - орта;
Баланың қоршаған орта ... ... ... ... ... – төмен.
Осы бағалау нөтижесіне сүйене отырып көрсеткіші төмен және орта
болған ... ... ... жүргізіледі. Дамыту жұмыс-тарын
табиғат аясында жүргізген тиімді болған. Экскурсия, қоршаған ... ... бар ... ... ... ... кеңінен
қолдану баланың қоршаған орта ... ... ... Түзету-дамыту
жұмыстарын ұйымдастырудың осы формаларын жиі қолдануды ұсынамыз.
Л.С.Выготскийдің «Жалпылап айт» ... ... ... ...... дамыту.
Мақсаты: баланың үғымдық қорының қалыптасу деңгейін, қарым – қатынасын
анықтау.
Баларға топтама сөздер оқылып, оларды бір сөзбен қалай ... ... ... тон, ... ... ... күрте. Осы
алғандарды бір сөбен қалай айтуға болады?
Бала олар киім деген сөзбен белгіленетінін айтуға ... ... ... ... қалам, фламастер, қалам, рушке.
Алма, алмүрт, шие, шабдалы.
Етік, галош, туфли, мәсі.
Қауын, дарбыз, қияр, помидор.
Қайың, қарағай, тал, емен.
Үстөл, ... ... ... ... ... ... анар.
Орамал, бөрік, тақия, малахай.
Әмір, Уалихан, Жәнібек, Ұлан.
Қорытынды.
Қорыта айтқанда, балалар психикасы мен іс - ... ... ... оқу ... ... ... жалпы заңдылықтарға бағынады.
Алдымен оқытушы балаларды оқу ... ... ... ... бірге тиісті оқу әрекеттерін, сондай-ақ тексеру мен бағалау
әрекеттерін тауып, көрсетіп отыруы ... ... да, өз ... ... ... тусінуі және барлық әрекеттерді дәйекті түрде орындап
отыруы тиіс. Басқаша айтқанда, зандылықтардың бірі ... ... ... ... ... ... ... балаларды оқу іс-әрекетінің басты
бөліктерімен кең түрде таныстыру ... ... және ... ... түрде іске асыруға тартылады. Балаларды оқу материалдарына бұлай
кең турде «шұбалаңқы» ... ... ... ... ... ... ... бұл олай емес. Оқу ситуациясының алғы шартын және оның ... ашу ... ... шешудегі қиындықтар,
оларды талдау-дың жалпы тәсілін іздестіру ... ... ... олардың оқуға деген ынтасының дамуының елеулі шарттарының
бірі ... ... ... Балаларға оқу іс-әрекетінің белгілі ... ... және ... ... ... ... заттың,
сыртқы тілдік немесе ақыл-ой шеңберінде орындалатындарын ерекше ... ... Бұл ... ... ... ... ... қорытындыланып,
қысқартылып және игеріліп ақыл-ой формасына келетіндей ... ... Егер ... ... оқушылар бәрібір қате жіберсе, онда ол
не оларға көрсетілген оқу ... ... мен ... ... не осы әрекеттердің нашар жур-гізілгендігінің дәлелі. Сонымен,
бастауыш мектеп шағының өн бойында балалар-дың оқуға ... ... ... ... Ақыр ... балалар оқу іс-әрекетінің ішкі
мазмұнына ... ... ... ... оқу-теориялық
есептерге өздіктерінен айналдыра бастайды. Оның қалыптасуын заңдылықтармен
зерттеу-қазіргі заманғы балалар және педагогика психологиясының ... және ... ... қиын ... бірі болып табылады.
Оқу материалдары бала психикасына зор талап қояды. ... ... ... ... ... ... кезеңдерден тұрады. Меселен, мұның бірінші
кезеңінде (таныстыру ... бала нені ... оқу ... ... ... Бұдан кейін ол ойындағысын тәжірибеде орындап көреді. Үшінші
кезеңде, ұрынғанын ... ... ... ... бала ұғынған
нәрсесін ойына ұстап тұрады да, бесінші кезеңде, балада зат пен ... ... ұғым ... болады. Ақыл-ой амалдарын меңгеру арқылы
бала шындықтағы заттардың байланыс қатынастарын ажыратады, бір ... ... ... ... ... ... ұқсастықтарын
көре білуге үйренеді, мұндағы себеп пен нәтиженің заңды байланысына
түсінеді. ... "от ... ... шығады" дегенде оттың жануы түтіннің
шығуына себеп болып ... бала ... да, ... ... де бір-бірімен осындай байланысатындығын түсінеді. Нәрседе себеппен
қатар нәтиже де болатындығына баланың түсініп, ... ... ... ...... ... саласы еңбек процесін нәтижелі орындауға
қажетті білімді, дағды мен икемді жүйелі түрде меңгеру.
Мектеп ... ... ... әрекеті — оқу. Оқу арқылы балаға
қоғам өзінің ... бойы ... асыл ... ... ... Сонымен бірге жаңа буын оқу арқылы өзінен бұрынғылардың практикалық
әрекетін, ... ... ... ... өзін ... дайындайды. Білім жүйесін меңгеру арқылы ғана адам ой және ... ... ... ... ... ... білуге мүмкіндік
алады. Білім меңгеру — ұзақ уақытты ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Алдамұратов Ә.Қызықты психология.А,«Қазақ университеті»,1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық
практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; ... ... ... ... А., ... Қ. Психологиялық орысша-қазақша
сөздік. Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев ... ... ... 2002 ... Мухина В.З. «Детская психология» М. 1976г.
6. Мұқанов М. Жан жүйесінің сыры. ҚМБ. Алматы, 1964.
7. Мұқанов М. ... ... ... «Қазақстан» баспасы.1980.
8. Люблинская «Детская психология» М. 1996г.
9. ... Ю. ... ... и ... ... ... ... «Этап развития» детского мышленения» М.1992г.
11. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
12. Петровский А.В. ... және жас ... ... ... Сәбет Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері» Алматы, ... ... ... психология» М.1979г.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сыныптағы оқшауланған балалармен жұмыс жүргізудің психологиялық ерекшеліктері68 бет
Ұжымда балалардың оқшаулану себептерін анықтау мәселелері79 бет
Адам организіміне қауіпті әсер ететін факторлар14 бет
Адам эволюциясына әсер ететін факторлар8 бет
Адамдардың денсаулығына әсер ететін негізгі факторлар8 бет
Бала дамуына әсер ететін әлеуметтік, биологиялық, психологиялық факторлар10 бет
Бала тілінің және тілдік қорының дамуына әсер ететін фактор8 бет
Баланс өтімділігін талдау және оған әсер ететін активтерді қарастыру факторларды талдау54 бет
Дағдыны қалыптастыруға әсер ететін факторлар54 бет
Елдің инвестициялық климаты және оған әсер ететін факторлар47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь