Психологияның зерттеу әдістері

Кіріспе

1.Психологияның зерттеу әдістері. ... ... ..
1.1. Психологиялық зерттеудің обьективтілігіне жалпы қойылатын талаптар. ... ... ..
1.2.Психологияның зерттеу әдістерінің бөлінуі ... ...

2.Психология әдістерінің топталуы. ... ...
2.1 Ұйымдастыру әдістері. ... ... ..
2.2. Эмпирикалық әдістер. ... ... ..
2.3. Мәліметтерді өңдеу әдістері ... ... .
2.4. Коррекциялық әдістер. ... ... ..

3.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... .
Қосымшалар. ... ... .
Ғылым - алдымен зерттеу болып табылады, сондықтан ғылымның пәнін анықтау, оның сипаттамасын жоққа шығармайды, оған оның әдістерін анықтау да енеді. Әдістер - ғылым пәнін таныстыратын тәсілдер. Психология - жеке әдістері немесе әдістемелері бар бір тұтас жүйе. Ғылым әдістері заңдылықтарды ашады, бірақ олардың өздері ғылым пәнінің негізгі заңдылықтарына сүйенеді. Сондықтан ғылымның даму барысында оның әдістері дамып, түрленіп отырады.
Зерттеу әдісі әрқашанда қандай да бір әдістемені білдіреді. Ғылым, ғылыми психологиялық зерттеудің объективтілігіне жалпы талаптар қояды:
1. Психологиялық объективтік зерттеудің принципі, зерттеу пәнінің ерекшеліктеріне туелді болатын, әр түрлі әдістемелік амалдар арқылы жүзеге асырылады. Психика мен сана ішкі және сыртқы көріністерімен бірге зерттеледі.
2. Біздің психология психикалық пен физикалықтың теңдігін емес, бірлігін көрсетеді, сондықтан, кейде психологиялық үрдістердің физиологиялық талдауы физиологиялық зерттеуге енсе де, психологиялық зертгеу оған енбейді.
3. Біз психиканың материалдық негіздерінің оның органикалық негіздеріне теңелмейтінін байқадық, адамдардың ойының үлгісін олардың өмір үлгісі, адамдардың санасын - қоғамдық тәжірибе көрсетеді.
4. Психологиялық заңдылықтар даму үрдісі барысында ашылады. Дамуды зерттеу арнайы саласы ғана емес, сонымен қатар психологиялық зерттеудің арнайы әдісі болып табылады. Генетикалық принцип біздің әдістемеміздің негізгі принципі болады.
1. Намазбаева Ж.И. «Психология» Алматы 2005ж.
2. Тәжібаев Т. «Жалпы психология» Алматы «Қазақ университеті» 1993ж.
3. Жарықбаев Қ. «Психология» Алматы «Білім» 1993ж
4. Немов Р.С. «Психология» І том Москва 2003ж.
5. Нәби Елікбаев «Ұлттық психология» Алматы «Қазақ университеті» 1992ж.
6. Сәбит Бап-Баба «Жантану негіздері» Алматы «Дәнекер» 2001ж.
7. И.А. Зимняя «Педагогикалық психология» Москва «Логос» 2005ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
1.Психологияның зерттеу әдістері. ----------
1.1. Психологиялық ... ... ... ... ... зерттеу әдістерінің бөлінуі.-------
2.Психология әдістерінің топталуы. --------
2.1 ... ... ... ... ... ----------
3. Мәліметтерді өңдеу әдістері.--------
4. Коррекциялық әдістер. ----------
3.Пайдаланылған әдебиеттер ... ... - ... ... болып табылады, сондықтан ғылымның пәнін
анықтау, оның ... ... ... оған оның ... анықтау да
енеді. Әдістер - ғылым пәнін ... ... ... - ... немесе әдістемелері бар бір ... ... ... ... ... бірақ олардың өздері ғылым пәнінің негізгі
заңдылықтарына сүйенеді. Сондықтан ... даму ... оның ... ... ... ... әрқашанда қандай да бір әдістемені білдіреді. ... ... ... ... ... ... қояды:
Психологиялық объективтік зерттеудің принципі, ... ... ... ... әр ... ... ... жүзеге асырылады. Психика мен сана ішкі және сыртқы ... ... ... психикалық пен физикалықтың теңдігін емес, бірлігін
көрсетеді, сондықтан, ... ... ... физиологиялық
талдауы физиологиялық ... енсе де, ... ... ... ... материалдық негіздерінің оның органикалық негіздеріне
теңелмейтінін байқадық, адамдардың ... ... ... өмір ... санасын - қоғамдық тәжірибе көрсетеді.
4. ... ... даму ... ... Дамуды зерттеу арнайы саласы ғана ... ... ... ... арнайы әдісі болып ... ... ... ... ... принципі болады.
Психология, кез-келген ғылым сияқты, әр ... ... ... ... ... ... төрт түрлі тобын атап көрсетейік.
1. Ұйымдастыру әдістері: салыстырмалы әдіс (жас ... ... әр ... ... ... ... әдіс (бір адамдарды ұзақ
уақыт бойы бірнеше қайтара зерттеу), кешендік әдіс (зерттеуге әр ... ... ... бір ... әр түрлі амалдар арқылы
зерттейді).
Эмпирикалық әдістер. Оған ... және ... ... ... ... ... ... әдістер ... ... ... ... сұхбат); іс ... ... ... ... ... ... әдістері: сандық (статистикалық) және
сапалық (материалдарды топтарға белу, талдау).
4. ... ... ... ... тренинг,
психотерапевтикалық әсер ету әдістері, оқыту.
Бір қарағанда ... ... ... ... болып көрінетін жәйт ... ... ... үңіліп қарасақ,өзіне тән заңдылықтары бар аса ... ... де ... ... ... жай көзбен
қарап ажырату қиын.Адамның ... ... ... осы ... ... ... танысуымыз керек. ... ... ... ... ... ... ... арқылы сол ... сан ... ... ... туады.Егер осы ... ... ... ... әдістері болмаса,ол нағыз ғылым ... ... ... психология ғылымының да ... ... ... бар.Бұл әдістер осы ... көп ... ... түрлі ... ... ... ... де ... бір ... ... белгіленген және мұқият ұйымдастырылған әдістер
арқылы зерттейді.Зерттелінетін ... көп рет ... ... мен ... ... мен бет ... ... да бізге оның ... мен ... ... мен
еркінің, темпераменті мен мінезінің ерекшеліктерін білуге ... ... ... ... сана ... ... оның нәтежиесінен жақсы ... ... ... ... ... сипатта болуын қамтамасыз
етеді.Психологияда адамның ... ... ... ... ... бір тобы ... әдіс,екіншісі тобы
қосалқы әдіс деп аталынады.Осындай ... ... ... ... жатады.
Байқау әдісі.
Белгілі ... ... ... ... біраз уақыт бойына
зерттелуші адамның психикалық ... ... ... деп ... Байқау әдетте табиғи жағдайда, зерттелінуші
адамның ... ... ... жүргізіледі.Осы әдіс ... ... ,сөз ... ... ... ... болоды.Сондай-ақ адамның ерік ... ... де ... ... ... ... оқушының ойлау және ... ... ... болса,ол үшін зерттеуші оқушының әрбір
сабақ ... жеке ... ... ... оны тиянақты түрде талдайды да , ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне қарай
байқау әдісінде кейде аспаптар да ... ... ... ... үшін фотоапараттар,зерттелінуші адамның сөз
тіркестерін жазып ... оны ... ... ... үшін ... ... әдісі нәтежиелі болып шығуы үшін ... ... ұзақ ... ... ... және бір ... ... рет ... ... ... ... ... айқын белгілеу және байқаудың
мақсатын түсіне білу ... ... ... ... ... ... болсақ,мақсатымыз оның сабақ дайындау ... ... ... ... ... ... сол ... жазып отыру,зерттелінетін
адамның сөз ... ... ... оған мұқият
талдау жасау,басты ... ... ... әдіске қойылатын
негізгі талаптардың бірі.
Сан рет жүргізілген ... ... ... бірлесе отырып,оқушының оқу әрекетін одан әрі ... ... ... белгіленеді.
Мектеп тәжірбиесінде байқау әдісі арқылы ... әр ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерді білуіне,кейін оларды жақсарта білу ... ... әдіс ... ... ... өте көп ... әдістер бірі.
Байқау әдісінің кейбір кемшіліктері де ... ... ... керек құбылыстарды әп-сәтте
зерттей ... ... ... ... ... ... байқауды әр
уақытта тыңғылықты, ойлағандай ұйымдастыруға жағдай ... ... әр ... ... Обьективтік, субьективтік себептердің
кездесетіндігіне байланысты.
Байқау ... ... жан ... ... ... ... ... бар. И. П. Павлов
Байқау табиғаттың ұсынғанын жинайды , ал ... ... ... ... деп ... ... жасауда зерттеуші өзіне қажетті ... ... кез ... ... ... сол ... тууына
өзі жағдай жасайды.Психологияда эксперимент ... ... ... ... бөлінеді. Енді бұларға жеке-жеке ... ... ... ... ... ... ... процестерді
зерттеу үшін эксперимент кең етек алды. Неміс ғалымы В. Вундт ... ... ... ... ... негізін салды ,
тұңғыш рет ... ... ... алғаш рет көру ,
есту, иіс ... ... үшін ... пайдаланды. Кейін
келе олар ... 1/1000 ... ... дәл ... құралдар
ойлап шығарды.Кейбір ... ... ... болу ... ... ... жылдары ес құбылыстарын зерттеу
лаборатория алғаш жүргізіле ... ... ... ... ... ... мен дәлдігі , ұмытудың жылдамдығы т.б. ... ... Н. ... (1858-1921) эксперимент әдісімен зейін ... ... ... ... ... француз психологы
А. Бине (1857-1911) алғаш рет ойлау процесіне тәжірбие ... ... ... ... I дүние жүзілік конгресінде
талқыланды.ХХ ... ... ... ... ... лабораториялар болды. Осындай жақсы жабдықталған психологиялық
лабароториялардың бірі ХХ ... ... орыс ... Г. ... ... ... ... үшін арнаулы лабораториялық ... ... ... Енді ... кейбір қарапайым
аспаптардың атымен таныстырайық. ... ... ... болу ... ... үшін – хроноскоп ,тері ... ... ... ... ... ... ... өлшеу үшін –аудиометр , денедегі бұлшық еттердің
жұмысын тіркеп отыру үшін ... ... ... ... ... мына ... ... болады:
1.Байқалатын обьекті жөнінде эксперимент ... ... ... ... тиіс;
2.Тәжірбие түрінде лайықты жұмыс жағдайын жасау ;
3.Тәжірбиені күн ілгері белгілеген ... ... ... сай ... ... ... рет тексеруден өткізіп, оларға ... ... ... ... талдау жасау ;
5. Алынған ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарының сапасын ... үшін ... ... ... ... ... ... табылады.
Эксперименттің екінші бір түрі –табиғи ... ... ... ... ... ... ... және оны
өзінің зерттеулерінде көп ... ... орыс ... Ф. ... ... ... Бұл әдістің байқау әдісінен
айырмашылығы ... ... ... ... керекті құбылысты
табиғи жағдайда тудырып отырады. Егер ... ... ... ... ... ... бұл үшін психолог қандай ... ... ... ... ... тән ... бар ойын
ұйымдастырылса, сол ойын ... ... ... ... ... оған ... талдау жүргізіледі. Табиғи
эксперименттің ... ... ... ... ... ... ... , жетілдіруге, сабақ үлгеруі ... ... ... ... ... III-IV ... оқушыларының ақыл-ой
әрекетіндегі сөзбен көрнекіліктің арақатынасын анықтау үшін ... ... ... ... тексттегі суреттер бойынша
әңгіме құрастыруды талап еткен. Эксперимент ... осы ... ... ... оқушылардың қысқаша және жалпылай ... ... ... ... алу ... ... ... қайта жаңғырту тексттің ... ... ... ... алуын суреттер бойынша ... ... ... ... ... образдарды қайта жаңғырту тексттің
мазмұнын толық түсінуге қандай әсер ... ... Осы ... ... жас ... ... ақыл-ой әрекетіндегі
сөзбен көрнекіліктің арақатынасы ... ... ... ... ... қоры молайған сайын олардың ойлауы тереңдеп, жалпыланып
қана ... ... ... біртіндеп толық және мағыналы бола
түсетіндігі де байқалған.
Психологияда бұл ... ... да ... ... ... ... деп ... Мәселен, әңгімелесу әдісі арқылы
психолог белгілі жоспар бойынша ... ... жас және ... , ... ... ... күні бұрын әзірленген ... ... ... ... ... ... көбінесе
жанама түрде ұйымдастырылады, мұнда сөйлесу ... ... ... Зерттелінушінің жауабы ... ... , ... сол бойда жазып отырудың қажеті шамалы, кейінен мұқият
талданады да, ... орай ... ... ... ... әдістердің қатарына адамның ... ... ... ... ... ... ... анкеталық әдіс
арқылы кісі күні ... ... ... ... ... жауап қайырады. Осы ... әр ... ... ... ... ... Егер мұғалім шәкіртінің
қандай ... ... ... оқитындығын, олардың сүйікті
жазушылары мен ... ... ... және осы ... ... ... осы ... пайдалануы керек. Анкетадағы сұрақтар
шұбалыңқы ... ... ... ... ... ... 5-8 ден аспауы тиіс. Алынған ... ... ... ... де, қорытындысы ондағы үлкен
цифрларға ... ... ... ... ... бес жүз ... жүзі ... романын оқыдық деп ... ... осы ... 80 ... таныс екендігін, сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... кемшілігі адам
шын көңілдегісін ... ... не оны ... ... дұрыс
көрсете алмайды. ... ... жзиі ... ... ... ... сұрақ қоюшы сыналушымен әңгімелеседі,жол-
жөнекей сөз саптауына ,сөз реакцияларына, өң ... зер ... ... арнайы бір белгілі ... ... ... жүргізеді. Сұрақ қоюшы ... ... ... ... ... да тәсілқой, қырағы әрі ... ... ... ... ... ... ... қиын ұсақ деталдарды,
мәселенің түпкі ... ... ... ... Осы жерде
зерттеушінің әңгімесіне ықыластығын адам кейде ... екі ... ... де ... ... ескерген мақұл. Зерттеудің
нақтылы талап тілегіне орай ... ... ... ... ... ... де, сондай-ақ жеке топтарменде жүргізіледі. Мұның
стандартты, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... құрылған түрлері де бар.
Түрлі жан ... ... ... ... ... ... ... материалдарды
талдауда, модельдерді құрастыруда факторлық ... деп ... - ... әдіс ... ... ... көптеген ғалымдардың зерттеулеріне еніп ... ... ... ... ... ... Ч. Спирмен (1904). Осы әдіспен
адам интелектісін, оның ... ... ... т.б.
қабілеттерінің белгілі шамасын ... ... ... ... психологтар адамның жоғарғы нерв ... ... ... (Б.М. ... В.Д. Небылицын) пайдаланды.
Күрделі ... ... ... салу ... машиналарының көмегіне де сүйенеді.
Тест әдісі балалардың ... ... ... ... даму ... не ... жан қуаттарының дамып,
қалыптасуы жөнінде ... ... ... ... ... белгіленген жас белгілері негізінде ... бала өз ... ... ... ... ба, не оның
дамуында өз ... ... бар ма ... сауалдарға жауап
алынады. Тестке толық орындауы мүмкін болмайтындай етіп ... Тест ... ... жас ... норма белгілеу
тесті стандарттау деп ... ... ... ... өзгеріс
енгізілмейді. Баланың ақыл-ойының даму дәрежесін анықтауға ... ... ... деп ... ... әр ... ... қолдануды талап ететін зерттелінушіге бұрыннан таныс емес
тапсырмалар болады. ... тест ... ... ... ... қандай дәрежеде игергенін байқауға болады.
Тест ... ... ... ... маңызы зор,өйтпеген жағдайда оның қорытындылары бала ... ... ... ... ... Тест ... ... әзірлігін, сондай-ақ психикалық ... ... ... ... ... ... ... алады.
Адамның жан дүниесінің сырын жақсырақ ... үшін ... ... ... қосарластыра пайдаланған жөн. «Біз әдетте
,адамды жұмыста іс-әекетіне ... ... ... ... жан-
жақты бағалаудың өлшеміне оның отбасындағы, тұрмыстағы, ұжымдағы және
одан тыс ... ... да ... ... (Д. А. ... ... ... әдісіне бірнеше әдістер
еніп ... Бұл ... ... өсіп даму ... салыстыра
зерттейді, ал салыстырма - филогенетикалық зерттеу жолы ... жан ... ... дүниесімен салыстырып, олардың
арасында қандай айырмашылық, қандай ... бар ... ... ... ... ... ... зерттеліп
отырады.
Қосалқы әдістердің қатарына сондай-ақ ... ... ... ... Бұл әдіс ... адам ... қандай психикалық әрекеттердің пайда болатыны, олардың адамның
дамуымен бірге ... ... ... ... ... ... балалардың я үлкендердің психикалық әрекеттері зерттелерде
олар бір-бірімен ... ... ... балаларының
психикалық әрекеттеріне айналатындығы зерттелінеді.
Салыстырма-тарихи зерттеу әдісіне ... ... ... адамның салт - санасы да ... ... ... ... ... ... бұлар тек
бүгінгі күннің ғана жемісі емес ... адам ... ... ... ... ... екендігін ескеріп, зерттеу жұмыстарында
зертеудің ... ... ... керек болады. Психологияда басқа
ғылымдардағыдай тарихи әдісті ... ... ... ... ... ... ... тұрмайтынын қоғамның
өзгеріп, дамуымен бірге ол қоғамда өмір ... ... ... - ... сана ... ... ... өзгеріп отыратынын еске керек. Адам ... ... ... өмір ... ... екі ... түрі ... психика дамуының ерекшеліктері мен
заңдылықтарын білуге болады: көлденең және бойлық ... ... ... ... мен кемшіліктері бар. Қазіргі лонгитюдтік
зертгеулер баланың ... және ... ... тіркеуді мақсат
етеді.
Р.Готтштальдт егіздерге 20 жыл бойы ... ... ... ... және ... ... ... үшін, егіздер ыңғайлы модель болып табылады. Бұл мәселе егіздер
әдісі деп аталатын, лонгитюдтік ... ... ... ... ... ... әдісіне қарағанда, лонгитюдтік әдістің ерекшеліктері
көбірек:
-лонгитюдтік зерттеу жекелеген жас кезеңдері бойынша мәліметгерді
қолденең өңдеуге мүмкіндік ... екі ... ... ... ... ... айқынырақ көрестуге
мүмкіндік береді. Лонгитюдтік зерттеулер әрбір баланың ... ... мен ... ... ... ... ғана, дамушы тұлғаның жеке компоненттері
арасындағы байланыстар мен ... ... ... ... ... ... ... береді.
Лонгитюдтік зерттеудің басты кемшілігі: оларды ұйымдастыруға және
жасауға көп уақыт қажет.
Психикалық дамуды көолденең ... ... ... мәні ... ... ... ... әр түрлі жастағы, әр түрлі даму
денгейінден, әр түрлі тұлғалық ерекшеліктері, клиникалық реакциялары ... бар, ... ... ... ... ... зерттеулер
негізінде жасалады. Бұл әдістің негізгі ерекшелігі: зерттеудің ... - ... ... ... ... жету мүмкіндігі.
Алайда, таза келденең кескіндегі зерттеулер статикалық болып қалып,
даму үрдісінің динамикасы, онын үздіксіздігі ... ... ... бермейді, ал осылайша алынған көптеген даму заңдылықтары жуық
шамада ғана болады.
Салыстырмалық әдістің мәні: даму ... ... ... мен ... механизмдерін қарастырып, басқа ағзадағы ұқсас
құбылыстармен салыстыру. Бұл әдіс ... мен бала ... ... Бұл әдіс "салыстырмалы генетикалық" деген атаққа ие болып,
В.А.Вагнердің, Л.С.Выготскиийдің ... ... ... ... ... ... психикалық функциялардың тарихын зерттей отырып,
салыстырмалы генетикалық әдісті жас шамасының психологиясы мен ... ... тіл мен ... ... ... ... ... әдістер
Психология жеке ғылым ретінде қалыптасқаннан бері психологияның
эмпирикалық әдістерінің тобы негізгі болып саналады. ... әдіс ... және ... бақылау, эксперименталдық әдістерін енгізеді.
Бақылаудың психологияда екі негізгі түрі ... ... ... ... жэне ... ... ... бақылау. Дәстүрлі
интроспекциялық исихология өзін-өзі бақылауды исихологиядағы жалғыз немесе
негізгі әдіс деп есептсді. Бұл ... ... ... ішкі ... ... ... ... әдістерінде қолдаиылуымен байланысты
болды.
Өзін-өзі бақылау аркылы өз ... ... ... да ... сыртқы
әрекеттің бақылауы арқылы жүзеге асырылады. Сонымен, өзін-өзі ... ... ... немесе жалғыз әдісіне айналдыру орынсыз
болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... Бақылау әдісіыің қолданылуы ішкі мен сыртқының,
объективтілік пен субъективтіліктің ... ... ... ... ... ... әдістерінің ішіндегі ең қарапайымы және
кең қолданылатыны. Бақылау ғылыми әдіс болуы үшін жалпы негізгі шарттардың
орындалуы ... ... ... - ... мақсаттың болуьі: нақты мақсат
бақылаушыны ... ... ... ... үлгі ... ... ... болуы тиіс. Бақылаудың жобалануы және жүйеленуі, оны ғылыми
әдіс ... ... ... ... ғана шектелмей, қайта бақылаулар арқылы
жорамалдарды қалыптастыратындықтан, ғылыми танымдық әдіс болып табылады.
Объективтік бақылау әдісінің басты ерекшелігі: психикалық ... ... ... ... ... ... бұл әдіс ... әдістерімен толықтырылуы керек. Бақылау тәртібіне ... ... ... пен ... ... ... және ... таңдау;
б) зерттелетін объектіге барынша аз әсер ететін және қажетті
ақпаратты жинауды ... ... ... ... таңдау;
в) бақыланатын объектіні тіркеу ... ... ... ... ... және ... әдісінің негізгі кемшіліктері: бақылаушының көзқарасы,
мақсаты, психологиялық күйі, тұлғалық ... ... ... етуі мүмкін; мәліметтерді қорытыыдылау қиындық тудырады; бақылау көп
уақьпты қажет етеді.
Эксперименттік әдіс. ... - ... ... ... зерттеу әрекеті. Оның мәні мынада:
1. Зерттеуші зерттелетін құбылысты өзі ... және оған ... ... жасаушы құбылыс жағдайларын өзгерте алады.
3. Эксперимент нәтижелерді бірнеше рет шығара алады.
4.Эксперимент математикалық ... ... ... ... ... ... әрекет ретінде қарастырғанда қажетті зерттеу
кезендері мен міндеттерінің жүйесін белгілеуге болады:
І - зерттеудің теориялық кезеңі. Бұл ... ... ... ... ... мен ... ... зерттеудің пәні мен объектісін анықтау,
б) зерттеудің міндеттері мен жорамалдарын ... ... ... ... ... ... ескеру керек:
1) зерттеудің мақсаты мен ... 2) ... ... ... ... және ... ... 4) жеке
түсініктемелік теорияда көрсетілген мәселені ғылыми өңңеудің нәтижелерін.
II - ... ... ... Бұл ... ... мен эксперименттік жоба ... ... ... ... ... жағдайдың
айнымалысы ретінде керсетуі керек. Экспериментте екі ... ... және ... жасаушы өзгертетін фактор тәуелсіз; өзгерісін тәуелсіз
айнымалы тудыратын фактор тәуелді айнымалы деп аталады.
Эксперимент жобасы мыналарды сипаттайды: 1) ... ... 2) ... ... ... ... ... эксперименттік кезең. Бұл ... ... ... ... ... басқаруға, сыналушының
реакциясын өзгертуге байланысты тәжірибелер тікелей жасалады.
- аналитикалық кезең. Бұл кезеңде нәтижелерді сандық
талдау, алынған ... ... ... жаңа ... және ... нұсқауларды қалыптастыру жүзеге асырылады.
Эксперимент психология әдісі ретінде психофизика мен ... ... ... ... кең таралды. Эксперименттің қолданылуы
қарапайым түйсік үрдістерінен бастап жоғары психикалық үрдістерге ... ... ... да ... жеке ... ... пен
оған сәйкес психикалық үрдістің қатынасын зерттеуден ... ... ... ... өздерінің жүру заңдылықтарын зерттеуге
ауысты.
Эксперимент пен бақылау арасындағы аралықты білдіретін ... бір ... ... орыс ... А.Ф. ... (1910) ұсынған,
табиғи эксперимент саналады. Оның ... ... - ... ... ... ... Бұл ... мәні мынада.
Зерттелетін әрекет жағдайларына эксперименттік ықпал жасалады, ал әрекеттің
өзі оның ... ... ... ... ... ... ... экспериментті психологиялық-
педагогикалық эксперимент деп атайды.
Адам психологиясын өзгертетін және оған әсер ... амал ... ... ... кіреді. Оның мұндай түрі қалыптастырушы
эксперимент деп аталады. Қалыптастырушы эксперимент ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын және оларды ... ... ... ... ... жасау үрдісі кезіндегі сәйкес исихикалық жаңа
құрылымдардың шығу заңдылықтары мен шарттары зерттеледі. ... ... ... бірі В.В. ... Қалыптастырушы
эксперимент -балаларды оқыту мен тәрбиелеудің дамушы эксперименттік әдісі.
Психологиялық тестілер
КСРО-да (ал ... бұл ... ... ... ... тестілерге деген көзқарастар жан-жақты болды. Бір жағынан,
диагностикаға қызығушылық ете зор ... ... бұл ... ... екінші жағынан, ережелер мен көзқарастардың көпшілігі сыни
қатынастың пайда ... ... Л.С. ... [9] ... ... емес ... атай отырып, тестілердің "өзекті ... ... ... үшін ... ... Ол ... ... сапалық өзгерістерін диагностикалауының қажеттілігін белгілей
отырып, оларды Бине шкаласы арқылы жасауға ... ... ... [1] "сыналушылардың барлығына ортақ мәселенің шешілуінің бір
сәтіне біртұтас үрдісті теңестірс" ... ... ... олар
"үрдістің, операцияның жүру барысын белшектеп" көруге мүмкіндік бермейді
деп санады. ... ... ... ... ... жоқ ... Тест тапсырмаларының құрамы қандай да бір теориялық түйсіктер
бойынша емес, ... тест ... ... ... әсері бойынша анықталды. Тестілердің көмегімен
жургізілген зерттеулердің барлығы, тест жетістіктері ... ... ... - ... ... ... ... туралы
қорытындыны дәлелдеді.
Тест деген ағылшын сөзі "сынақ" деген мағынаны ... Бұл ... ... ... өткен ғасырдың аяғында енгізді. А.Бине мен
Т.Симонмен бірге ... ақыл ... ... ... үшін өз ... ... ... тестілер тәжірибелік мағынаға ие болып кең тарала
бастады. Тест дегеніміз не? Тест - ... ... ... ... ... ... сынақ. Тест әдісі бастапқыда бірқатар ... ... ... ... мәні ... егер екі адам ... ... немесе шешпесе, онда бұл айғақтың психологиялық мәні әр түрлі
болуы мүмкін - бірдей жетістік әр түрлі психологиялық ... ... ... Тестінің шешілуінің немесе шешілмеуінің сыртқы айғағы сәйкес
психикалық актілердің ішкі ... әлі ... ... ... ... ... ... өңдеудің негізінде тұлға туралы
қорытындылар ... ... ... әр ... ... өткен және әр
түрлі жағдайларда қалыптасқан жеке ... ... ... ... отырып, олардың шешіміне ... бұл ... ... ... ... ... ... нәтижелердің даму жағдайларына
байланысты болатынын ескермей, қателік жіберген.
Дегенмен мұның бәрі ... ... ... ... ... ... тестілеу әдісін басқа әдістермен бірге ... Оның ... ... бір қабілеттілікті, іскерлікті,
икемділікті анықтауға, тұлғаның кейбір қасиеттерін тура сипаттауға, қандай
салада жұмыс істеуге ... ... ... және т.б. ... ... диагностикалық құндылығы ғылыми эксперимент деңгейіне және
психолоиялық айғақтың ... ... ... ... ... тексерілмеген исихологиялык тестілер педагогикалық тәжірибені шығынға
ұшырататын маңыздық қателіктердің ... ... ... ... ... ... және ... туралы ақпарат алу.
Психологиялық зерттеулерге қолданылатын сауалнама әдістері екі негізгі
түрге бөлінеді: I) "бетпе-бет" сауалнама алу - ... бір жоба ... ... ... 2) сырттай сауалнама алу - өз бетінше арналған
анкеталар. Ауызша сауалнама алу ... ... ... әдіс ... ... әр ... ғылыми мектептер мен бағыттардың
психологтары ертеден бері пайдалануда.
Сауалнамалар қолданылатын психологиялық зерттеулер ... ... ... ... жобасы бойынша жұмыс
үрдісінде, ... ғана ... ... ... ... ... ... айнымалылар белгіленіп, жұмыс жорамалдары ұсынылады;
-сауалнама зерттелетін айнымалылардың байланысын ... ... ... алу үшін, бастапқы ақпараттарды жинаудың негізгі амалы
болады;
-басқа ... ... ... бір түрі ... ... ... және ... нақтылау үшіп сауалнама қолданылады.
Сұхбат екі түрге бөлінеді: стандартты және стандартты емес. Стандартты
сұхбаттың ... мен ... реті ... ала ... олар ... үшін ... ... сауалдарды өзгерте алмайды. ... емес ... ... ... ... бсруге болады.
Анкеталық (сырттай сауалнама алу) әдістің өз ерекшеліктері бар. Сыртқы
сауалнама әдісін көпшіліктің пікірі мен ... білу үшін ... ... қарағанда құпиялықты және ашық жауапты қамтамасыз етеді.
Алайда ... бір ... ... ... анкеталық әдісті жүргізуге
болмайды. Сұхбат ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі - неғұрлым терең ақпарат алу, сауалнаманың
құбылмалылығында; кемшілігі - ... ... ... ... әдіс пен сұхбатты бірге жүргізу ұсынылады, өйткепі бұл әдістеме
сұралушылардын көпшілігін ... ... ... ... материалды қысқа
мерзім ішінде алуға мүмкіндік береді.
Әңгімелесу ... - ... ... ... үшін
қолданылатын қосымша амал. Әңгімелесу зерттеу міндеттеріне
байланысты жобалы түрде ұйымдастырылуы ... ... ... зерттелетін ... ... ... бағытталган тапсырмалар түрінде болуы ... ... ... ... ... әрі ... емес ... Әңгімелесу жобалы бола тұрып, шаблонды-стандартты сипатта болмай, ол
әрқашанда неғұрлым идеялы болып, басқа объективтік ... ... ... ... ретінде хаттар, күнделіктер, өмір
баяны, бала ... ... ... және тағы ... ... ... психологиялық зерттеу мақсатымен бір
емес, психикалық әрекеттердің жаңа ... аша ... ... ... ... ... ... психология әр түрлі жолдар арқылы ... ... ... ... ... көмек, тек объективтілік
бар жағдайда ғана ... ... ... ... ... да ... ... және тиімді болады. Бұл уайымдар өте
өткір болуы мүмкін және адам өз-өзінен, қоршаған ортадан, ... ... ... Мұндай жағдайларда тек кеңес беру ғана емес, сондай-ақ
психотерапевтік көмекті қажет етеді. Егерде адамның ... ... ... ... жүгінуге тура келеді. Алайда, көп ... емес ... ... ... ... А.А. ... пен ... [16] жазғандай мұндай кемек ... ... екі ... бар: ... ... адам ағзасында болатын ауру
үрдістерінде емес, оның тұлғалық ... өмір ... және ... қарым-қатынасының сипатында болады;
2) көмек сұраушылар объективті тұрғыдан ауру ... ... ... ауру екенін мойындамайды.
Мұндай жагдайларда, психологиялық кемск қандай түрде
жасалса да, ол жалпы сипатымен - өз бағытының жекелігімен
ерекшеленеді және ... ... ... - оның ... ... әлем ... ... құрылымына терең үңілуіне негізделеді. Бұл
үңілу, арнайы психодиагностикалық әдістерді қажет етеді. Алайда,
психодиагностика өздігінен мағынасыз, оның ... ... ... ... ... жағдайлар жасау үшін, психологқа
тұтынушымен немесе баламен ары қарайғы ... ... ... беру үшін қажет. Осы ... ... ... ... туралы айту керек. Психокоррекциялық жұмыстың негізгі
бағыттарын сипаттайық.
Аутотренинг. Аутогендік жаттығулар әдісінің пайда ... және ... ... И.Г. ... ... ... Аутогендік жаттығу -
психогигиена мен психопрофилактиканың, сондай-ақ төтенше жағдайдағы адам
күйін басқарудың ... ... Бұл ... ... ... ... жүйке жүйесіне түсетін ... ... ... ... ... ... жағдайына ықпал етудің үш
негізгі жолы қолданылатыны ... ... ... Л.Л. Примак жазды.
Бірінші жол қанқаның бұлшық еттері мен демалу тонусының орталық жүйке
жүйесіне әсер ету ... ... ... ... мен ... ... бұлшық еттердің тонусын саналы ... ... ... ... ... етуіне мүмкіндік береді. Адамның
сергектік күйі әрқашанда бұлшық еттің ... ... ... ... ... ... болады. Әрекеттің күшеюіне байланысты тонус та
котеріледі. Бұл ... ... ... ... жаттығулардың
барлық жүйесінің негізіне жатады. Аутотренингті меңгеру үшін дененің ... ... ... ... ала ... ... ... ықпал етудің екінші жолы сезім бейнелері мен ... ... ... Сезім бейнесі - бұл адам денсаулығы мен
психикалық күйіне ықпал етуші белсенді құрал.
Ағзаның ... ... ... етудің үшінші жолы
айтылып қана қоймай, сондай-ақ ... ... ... және ... ... болады. Ішкі сездің бұл ... ... ... ... кезінде ішкі резервтерді жинақтау үшін ... ... ... ... ... ... ... орнын толықтыру үшін,
жүйке жүйесі тұрақты адам ағзасы бүл резервтерді ... ... ... ... ... бұл ... өйткені адам озінің
жүйке жүйесінің зор мүмкіншіліктсрін білмейді. ... ... ... ... өсуіне ықпал етіп қана қоймай, сонымен
қатар мидың ... ... ... тұрақты жетілдіріп
отырады.
Топтық тренинг. Топтық немесе басқаша ... ... ... ... ... саласындағы білім беру және
іскерлікке үйретудің өзіндік түрлерін, сондай-ақ оларға ... ... ... ... ... тренинг амалдарымен шешілетін мәселелер
шеңбері кең әрі алуан түрлі, сондықтан ... ... де әр ... ... психологиялық тренингтің барлық түрлерін екі үлкен топқа бөлуге
болады:
- элеуметтік икемділікті дамытуға бағытталған (мәселен, пікір ... ... ... дау-дамайларды шешу);
- қарым-қатынас жасау жағдайын ... ... ... ... ... ... екі үлкен салаға бөлінеді:
топтық пікір сайыс және ойындар. Топтық пікір-сайыс әдісі ... ... ... ... ... талдау түрінде пайдаланылады. Әлеуметтік
психологиялық тренингтің ойын әдістерінің ішіндегі релдік ойындар әдісі кең
таралған. Аталған әдістердің әр ... жеке ... ... бірақ олар
көбінесе, бірнеше ... ... ... ... ... бөлігі болады.
Біріншіден, топтық тренингтің барлық әдістері топтық ықпалдың үйрету
тиімділігін қолдануға бағытталуымен ... бұл ... ... белсенділік принципін зерттеу
элементтерін үйретуге енгізу ... ... ... ... ... ... тәжірибесі қолданбалы психологияның
қарқынды дамушы саласы болып табылады. ... ... ... әр
түрлі саладағы кәсіби мамандарды ... ... ... ... ... және т.б. Ол ерлі-зайыптылар
арасындағы келіспеушіліктер динамикасын коррекция жасауға, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
психологиялық бейімделуін коррекция жасауға және т.б. пайдаланылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Намазбаева Ж.И. «Психология» Алматы 2005ж.
2. Тәжібаев Т. ... ... ... ... ... Жарықбаев Қ. «Психология» Алматы «Білім» ... ... Р.С. ... І том ... ... Нәби Елікбаев «Ұлттық психология» Алматы ... ... ... ... ... негіздері» Алматы «Дәнекер» 2001ж.
7. И.А. Зимняя «Педагогикалық психология» Москва «Логос» 2005ж.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Жалпы психологияның мән-мағынасы және оның барша ғылымдар жүйесіндегі орны13 бет
Конгинивті психологияның бастауы18 бет
Медициналық психологияның даму тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы ақпарат5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы мәлімет4 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь