Негізгі құралдардың экономикалық мәні, амортизациясы

Кіріспе

І Негізгі құралдардың экономикалық мәні
1.1 Экономикалық жіктемесі
1.2 Негізгі құралдардың талдамалы есебін ұйымдастыру
ІІ Негізгі құралдардың амортизациясы
2.1 Негізгі құралдардың амортизациясы мен тозуын есепке алу
2.2 Амортизацияны есептеу үшін қолданылатын әдістер
ІІІ Негізгі құралдардың қозғалысына арнаулы аудит
3.1 Негізгі құралдардың қалыптасуы мен пайдалану операцияларын
тексеру
3.2 Негізгі құралдарды жалға алу мен жөндеудің аудиті

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер

Қосымша
Өндiрiс процесi өндiрiс құралдарының қатысуымен жүзеге асырылады, олар: 1) еңбек заттары (шикiзат, материалдар, сатып алынатын жарты -лай фабрикаттар);
2) еңбек кұралдары (станоктар, машиналар) болып бөлiнедi.
Қандай да болмасын заттарды—еңбек кұралдарының құрамына енгiзу сыртқы белгiлерiмен емес, солардың өндiрiс процесiнде атқаратын рөлi -мен анықталады.
№ 6 БЕС бойынша негiзгi құралдар бұл еңбек құралы ретiнде мате -риалдық өндiрiс саласында, сондай-ақ өндiрiстiк емес салада (материал -дық емес өндiрiс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) қолданыста болатын материалдық активтер.
Негiзгi құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын мүлiктер (жер учаскелерi, үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсiмдiктер және жермен өте тығыз байланысты, қозғалысы олардың мақсатына зиян келтiрмеуi мүм- кiн емес басқа объектiлер), көлiк құралдары, жабдықтар, аулау аспапта- ры, өндiрiстiк және шаруашылқ құрал-саймандар, үлкен және өнiм бере- тiн малдар, арнайы құралдар мен басқа да негiзгi қорлар (кiтапхана қор- лары,мұражай құндылықтары, жануарлар әлемiнiң экспонаттары, авто -мобиль жолдары және т.б.).
Негiзгi құралдар көптеген өндiрiс құралдары бойынша пайдаланыла- ды, қасиетi мен нысанын сақтай отырып жанама түрде тозады, өзiнiң құ -нын жаңадан жасалған өнiмге бiртiндеп көшiредi.
Айналым құралдары бiр ғана өндiрiстiк процесте тұтынылады және өзiнiң құнын жаңадан жасалған өнiмге толықтай көшiредi.
1 Баймұханова С.Б.
Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы,2007. – 102-107 б.,115-127 б.

2 Абленов Д.О.
Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит: теориясы,әдіснамасы,
тәжірибесі: Оқу құралы. – Алматы: Экономика,2007. – 351-360 б.

3 В.К. Радостовец, Т.Ғ. Габдуллин, В.В. Радостовец, О.И. Шмидт
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. - Алматы,2003. – 56-63 б.

4 Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А.
Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы:
Экономика,2006. – 242-245 б.

5 Бухгалтер бюллетені. № 34, тамыз 2007.
        
        Кіріспе
Өндiрiс процесi өндiрiс құралдарының қатысуымен жүзеге асырылады,
олар: 1) ... ... ... ... ... ... ... -лай
фабрикаттар);
2) еңбек кұралдары (станоктар, машиналар) болып бөлiнедi.
Қандай да ... ... ... ... ... ... ... солардың өндiрiс процесiнде атқаратын рөлi -мен
анықталады.
№ 6 БЕС ... ... ... бұл ... ... ... мате
-риалдық өндiрiс саласында, сондай-ақ өндiрiстiк емес салада (материал -дық
емес өндiрiс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) ... ... ... ... мыналар жатады: жылжымайтын мүлiктер (жер
учаскелерi, үйлер, ғимараттар, көпжылдық ... және ... өте ... ... ... ... зиян ... мүм- кiн емес
басқа объектiлер), көлiк құралдары, жабдықтар, ... ... ... және ... құрал-саймандар, үлкен және өнiм бере- тiн
малдар, ... ... мен ... да ... ... ... ... құндылықтары, жануарлар әлемiнiң экспонаттары, авто -мобиль
жолдары және т.б.).
Негiзгi құралдар көптеген өндiрiс ... ... ... ... мен ... ... отырып жанама түрде тозады, өзiнiң құ -нын
жаңадан жасалған өнiмге бiртiндеп көшiредi.
Айналым ... бiр ғана ... ... тұтынылады және өзiнiң
құнын жаңадан жасалған өнiмге ... ... ... ... ... ... Расталған есептiк мәлiметтердiң , техникалық паспорттардьң, ... ... мен ... ... ... ... құралдарыньң барлық
түрлерiнiң сақталуына жүйелiк бақылауды ұйымдастыру.
2. Негiзгi құралдардың келiп түсуiн, шығарылуын, қозгалысын есепте уақ тылы
және ... ... ... ... ... құралдардың тозуының дұрыс есептелуiне және тиiмдi ... ... ... және қор ... ... ... шараларды жүзеге асыру.
4. Негiзгi құралдарға ағымдағы және күрделi жөндеулердi, қайта кұрудың және
жаңғыртуды жүргiзумен байланысты шығындарды ... ... және ... ... ... Моральды және физикалық тұрғыдан ескiрген негiзгi құралдарды же -дел
айқындау.
б. Негiзгi құралдар ... ... ... ... үшiн ... ... ... уақтылы және дұрыс қалыптастыру.
Экономикалық жіктемесі
Негiзгi құралдардың ғылыми негiзделген жiктемесi алға қойған мақсат-
тарға жету үшiн, ... шарт ... ... ... ... ... ... тозу қарқыны,қызмет мерзiмi,
жөндеудiң ... ... мен ... ... ... өте жақын негiзгi қорлар енгiзiледi.
Өндiрiс процесiне қатысу сипатына қарай негiзгi ... ... ... — бұл ... процеске тiкелей қатысатын ... ... ... ... ... ... шамасы мен тех-
никалық күйiне шаруашылық субъектiсiнiң, жалпы ... ... ... ... Бұлардың құрамына өндiрiстiк үйлер мен
ғимараттар, машиналар мен ... және ... ... ... ... ... және шаруашылық құрал-саймандар,
керек-жарақтар, жұмысқа пайдаланылатын және өнiм беретiн малдар, көп ... ... Қор ... яғни ... ... ... және ... өлшеуiштермен, өнiм өн- дiру негiзгi өндiрiстiк
қорлардың тиiмдi пайдалануын сипаттайтын, жалпылаушы экономикалық ... ... емес — бұл ... ... ... құралдар. Олар өн-
дiрiс процесiне қатыспайды, ол ұжымның ... ... ... арналған (үйлер, ғимараттар, ... ... ... ... ... ... қорлар былайша бөлiнедi:
— меншiктi — бұл субъектiге тиесiлi және оның балансында көрiнiс таба- ... ... ...... ... ... онда белгiленген мерзiмге бас- қа
субъектiлерден алынған негiзгi ... ... ... ... негiзгi құралдарды жалгер баланстан тыс 00
1-шотта ескередi.
Ұзақ мерзiмдi жалға алынған негiзгi құралдар жалдау ... ... ... ол ... ... жалгер шартта келiсiлген өтемiн тө-леу
бағасын ... ... ... ... ... жалгердiң меншiгi- не
өтедi, Олар тиiсiнше 2400—2410- шоттардағы ... ... ... ... ... ... ... сипатына қарай негiзгi құралдар былайша бөлінедi:
— қолданыстағы — бұл пайдалану сатысындағы негiзгi құралдар қолда -нылмаған
(тоқтатылған) — консервацияга немесе ... да ... ... уақытша
қолданылмай тұрған негiзгi құралдар;
— қорда тұрған — қолданылып жүрген негiзгi құралдардың ... ... ... жағдайында оларды алмастыру үшiн қор құрайтын негiзгi
құралдар.
Заттың құрамы бойынша негiзгi құралдар ... ... ... — бұл ... ... ие және ... мен заттай санауға
болатын объектiлер (үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдық- тар);
— инвентарлық емес — бұл жер, ... және су ... ... ... ... күрделi салым, яғни заттық нысаны жоқ шығындар ... ... ... ... ... ... мен қызмет түрлерi бойынша негiзгi құралдар осы
қорлардың қатысуымен өндiрiлген өнiм ... ... ... ... ... ... мен ... түрiне жатады.
Өнеркәсiп саласына экономиканың барлық салаларында өнеркәсіптік
өнiмдердi өндiру процесiмен тiкелей ... ... ... ... ... мен ... функцияларына байланысты негiз- гi
қорлар бiрнеше түрлерге бөлiнедi. Негiзгi қорлар ... ... ... ... ... ... алған жердiң саны мен құны. Жерге меншiк
құқы жерге меншiк құқын беретiн актiмен расталуы тиiс. ... ... ... ... жер ... ... объект болып табы- лады.
Үйлер — бұл мақсаттық бағыты халықтың еңбек етуiне, ... ... ... ... және ... ... ... жағдай жасаудан тұратын сәулет-құрылыс объектiлерi.
Ғимараттар — еңбек заттарының өзгеруiне байланысты жоқ қандай ... ... ... ... ... жүзеге асыруға арнал- ған
инженерлiк-құрылыс объектiлерi (плотина (бөгет) көпiр, автомобиль ... ... ... ... ... ... дегенiмiз — барлық
икемдiлiктерiмен бiрге бiр бүтiндi құрайтын әрбiр жеке ... ... - ... және ... ... беруге
арналған құрылғылар (электр тарату желісі, трансмиссиялар, құбырлы
өткiзгiштер).
Машиналар мен ... ... егер оның ... ... ... ... қоршауларды, iргетастар -ды қоса
алғанда, басқа инвентардың болмаса, инвентарлық ... бо- лып ... ... бұл тобы 5 iшкi топтан тұрады:
1. Күш беретiн машиналар мен жабдық-машиналар, және ... ... ... ... ... механикалыққа, яғни қозға- лыс қуатына
айналдыратын машина- қозғалтқыштар (тракторлар мен өз- ... ... ... бу қозғалтқыштары,іштей жану қозғалтқыштары,
электроқозғалтқыш).
2. Жұмысшы машиналар мен ... — бұл ... ... ... ... заттарына механикалық,термикалық және химиялық әсер етуге ... ... және ... ... ... ... ... электрлi моторлар, экскаваторлар, грейдерлер).
3. Өлшеу және реттеу аспаптары, кұрылғылар мен ... ...... процестерiн өлшеумен реттеуге арналған ... мен ... ... ... су ... монометрлер).
4. Есептеу техникасы — процестi жылдамдату мен автоматтандыруға арналған
машиналар, құрылғылар мен ... мен ... да ... Өзге де машиналар мен жабдықтар ... ... ... ... өрт машиналары).
6 Көлiк құралдары — адамдар мен ... ... ... ... ... теміржол,су көлiгiнiң қозғалмалы құрамы)
7. Инвентарлық объект — барлық тиесiлi керек-жарақтарымен және ке- ... ... ... ... ... темiрдi, ағашты өңдеуге арналған, қол еңбегiнiң механи
-каланған және ... ... ... машиналарға бекiтiл -ген
заттар (кесетiн, ұратын, қысатын және тығыздайтын еңбек құрал -дары).
9. Инвестициялық ...... ... объектiнiң құрамына кiрмейтiн
заттар.
Өндiрiстiк инвентарь және ...... ... ... ... ... ... басқа мақсаттағы заттар (жұмыс
үстелi, верстактар, қамба, шкафтар).
Түгендеу объектiсi — ... да бiр ... ... ... бо -лып
табылмайтын және өзiндiк мәнi бар заттар.
10.Шаруашылық инвентарь — кеңсеге және шаруашылыққа ... зат ... ... ... және ... ... және өнiм ... малдар.
Жұмысқа қолданылатын малдар, аттар, өгiздер, түйелер.
Өнiм беретiн малдар — бұл iрi қаралар, айғырлар, асыл тұқымды бие -лер,
аталық ... мен ... ... ... ...... саулық
қойлар,қошқарлар.
Инвентарлық объект — әрбiр ересек жануар.
11. Көпжылдық өсiмдiктер —жасына қарамастан ... ... ... -дық
өсiмдiктер (жемiс-жидектер, жүзiмдiктер, көпжылдық гүл өсiмдiктерi, раушан
плантациялары, тiрi қоршаулар, қорғаныш өсiмдiктер).
Жас ... ... ... ... ... ескерiледi (ұрық-
танудың, тамырласудың басы).
12. Жерлердi (ғимаратсыз) жақсарту жөнiндегi күрделi шығындар — ... ... үшiн ... ... ... ... арналған, инвентарлық сипаты жоқ шығындар (жер ... ... ... ... ... жер бөлу, жерлердi тастардан
тазарту).
13. Өзге де ... ... — бұл ... ... ... жабдықтары,
мұражай құндылықтары.
Негiзгi құралдардың талдамалы есебiн ұйымдастыру.
Инвентарлық объект НҚ есебiнiң объектiсi болып ... яғни ... ... және керек-жарақтарымен бiрге аяқталған құрылғы немесе
жеке оқшауланған зат (заттар ... ... бiр ... функцияларды
орындауға арналған. Инвентарлық объектiге инвентарлық нөмiр тағайындалады.
Объектiнiң нөмiрленуiн әдетте реттiк-сериялық жүйе бойынша құрады.
Мысалы, ... үшiн ... ... ... ... ... ... дейiнгі, берiлiс құрылғылары үшін 0400-ден 0499- ге дейiнгi нөмiр- лер
бөлiнген.
Инвентарлық нөмiрлер НҚ №1 ... және НҚ ... бары ... ... алу жөнiндегi барлық тiркелiмдер мен құжаттарда
келтiрiледi. Оларды тиiстi ... ... ... ... бояу ... ... әдiстермен белгiлейдi. Инвентарлық нөмiр объек- тiнiң
пайдалануда болған барлық ... ... ал ол ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы (5 жылға дейiн) қай-тадан нөмiр
жоймайды. Бухгалтерлiк есепте НҚ әрбiр объектi бойынша бүтiн теңгеге ... ... ... ... есебi екi нұсқамен ұйымдастырылуы мүмкiн:
1. Негiзгi ... саны көп және ... қол ... ... ... яғни НҚ ... ... инвентарлық карточ -каларда
жүргiзiледi. Олар шаруашылық инвентарлық бiртектес заттарын, ... және ... ... ... ... бiр және ... құны ... және бiр өндiрiстiк бөлiм -шеде тұрған басқа
заттарды қоспағанда, әрбiр ... ... ... ... бiр ... ... ескеруге рұқсат етiледi.
Негiзгi құралдардың барлық түрлерiне ИНВЕНТАРЛЫҚ КАРТОЧКА НҚ №6 ... ... ... ... белгiленген. Оны келiп түскен НҚ жасалған
актiнiң, техникалық паспорттардың және басқа құжаттардың ... ... мен ... ... ... эле ... ... болып, объектiнiң жекелеген ерекше -лiктерiн дәл көрсетуге және
техникалық құжаттаманың ... то ... ... тиiс. ... алу ... ... НҚ ... объектiлерiн позициялық жазу
жолымен толтырылады.НҚ №3 нысандағы НҚ ... ... ... НҚ №1 ... акт НҚ объектiсiн басқа субъектiге берген кезде НҚ
шығарылғандығы, ... НҚ ... ... ... қозғалысы
туралы белгiлер қоюға негiз ... ... ... ... ... ... -мен ... құру, жаңғырту, жөндеу жөнiндегi
аяқталған жұмыс -тар туралы жазбаны карточкаға НҚ №2 ... ... ... жаңғыр- тылған объектiлердi қабылдау-өткiзу
актiсi” негiзiнде енгiзедi. Толтырылған ... ... НҚ № 10 ... “Негiзгi құралдарды есепке алу жөнiндегi
инвентарлық карточкалардың тiзiмдемесiнде” тiркеледi. Олар ... ... ... тобы ... бiр данада жүргiзiледi. Тiркеу
кезiнде кар ... ... ... ... ... карточкаға
орналастырады. Онда ол жiктелiм тобы бойынша ... Ал бұл ...... ... мен материалды жауапты адамдар бойынша
және негiзгi құралдардың түрлерi ... ... ... мынадай
бөлiмдер болады:
• пайдаланудағы негiзгi құралдар (жіктелім топтар бойынша);
• ағымдағы айда түскендер;
• ағымдағы айда шығарылғандар
• iшкi қозғалыс;
• жөндеуде;
• қорда ... ... ... ... ... негiзгi құралдар;
• ұзақ мерзiмдi жалға берiлген негiзгi құралдар;
• жалға алынған негiзгi құралдар;
• архив (мұрағат).
Ай iшiнде 4-бөлiмнiң ... ... ... ... шотында
ескерiлген айналымдармен салыстырғаннан ... ... -ның ... ... ... есепке алудың 1-нұсқасы
Объект жөндеуден және ... ... ... ... ... бұл ... карточкалары картотеканың тиiстi
бөлiмдерiне салынады. Шығарылған негiзгi ... ... ... орналастырады. Картотеканың дұрыс жүргiзiлуi негiзгi құралдардың
жағдайы мен ... ... есеп ... ... ... ... ... салу мақсаттары үшiн субъектiлер инвен -тарлық карточкалардың
екіншi даналарын пайдалана отырып,негізгi құралдарды есепке алудың ... ... ... ға) ... жататын
негiзгi құралдар алдын-ала белгi -ленген амортизация нормаларымен топтарға
бөлiнедi, негiзгi құралдар -дың әрбiр жiктелiм тобы ... ай ... ... мен ... ... қолмен өңдеу кезiнде НҚ №12
нысанындағы ... ... ... есепке алудың карточкасында
ескерi -ледi. Оған құжаттардың ... ... ... мен ... ... Оны 12-бөлiмшенiң шоттары бойынша бас
кiтаппен салыстырады. Карточкаларда негiзгi құралдардың жыл ... ... ... ... ... (соның iшiнде жабылуы), жыл
(тоқсан, ай) соңындағы қалдығы көрсетiледi. Осы ... ... ... ... бары және қозғалысы туралы есептеме жасалады.
Субъектiлердiң цехтары (бөлiмдерi) шеңбе ... ... ... ... ... ... құ- ... НҚ №13 нысандағы негiзгi
құралдардың ... ... ... Тiзiмдер материалдық
жауапты ... ... және олар оны ... мақсаттар үшiн
пайдаланады.Тiзiмдер мен инвентарлық карточка -лардағы негiзгi құралдардың
құны деректерге сәйкес ... ... ... жерi ... ... ... ... жазып беретiн инвентарлық карточкалардың екiншi данала -рында
жүргiзiледi.
Бухгалтерия карточкаларының деректерi мен пайдалану жерiндегi де ... ... ... есеп ... құралдардың ел аумағындағы және шетелдегi қолда
бары мен қозғалысы туралы деректер алу мүмкiндiгiн қамтамасыз етуi тиiс.
Негiзгi ... ... ... 2-нұсқасы
Шағын ұйымдарда талдамалы есептiң тiркелiмi ... ... ... ... ... ... кiтабы” атты НҚ №11 нысаны пайда ... Ол ... ... ... мен ... ... ... Әрбiр
объектiге сипаттама, аталым, инвентарлық нөмiр, шық -қан және пайдалануға
берiлген күнi, амортизация нормасы ... ... ... ... ... ... ... бары (2411-2417-шоттар бойынша сальдо) мен
қозғалысы туралы ақпараттар алу үшiн ... ... ... НҚ ... ... Бұл ... ... бойынша
айналымды бас кiтаппен са -лыстыру ‚үшiн пайдаланылады.Негiзгi құралдардың
есебi компьютерлер мен ... ... ... ... -рылатын болса,
негiзгi құралдардың қозғалысын есепке алу ... ... ... Мұндай жағдайда негiзгi құралдардың қозғалысы туралы ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Негiзгi құралдардың амортизациясы мен тозуын есепке алу
Негiзгi құралдар өндiрiс процесiне ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... және экономи -калық
факторлардың әсерiнен өз ... ... және ... күй кешедi.
Тозу — бұл физикалық және моральдық сипаттамаларын жоғалту процесi.
Негiзгi ... ... ... олар ... кезде жаб
-дықтың бөлшектерi мен тетiктерiнiң,үйлер мен ғимараттардың құрылым- дық
элементтерiнiң механикалық ... ... ... тозу -дың
пайдаланудағы нысаны), сондай-ақ ... тот ... ... ... ... ... ... нысаны) табиғи-климаттық
жағдайлардың әсерiнен ... ... ... құ ... ... ... ... құралдардың моральдық тозуы техникалық ... ... және ... ... ... мен техно -логияны
жетiлдiру қолданыстағы негiзгi құралдарға ... ... ... ... Соған байланысты пайдаланудағы негiзгi құралдар өз
құнының бөлiгiн жоғалта отырып, ... бас ... ... және ... ... ... мен ... түрлерiн, жануарлардың
тұқымдарының,көп-жылдық өсiм -дiктердiң түрлерi мен сараптарының жаңа ... ... ... ... ... мен өндiрiлуi
қолданыстағы негiзгi құрал -дарды одан әрi ... ... ... ... ... ... жағынан тоздыратын факторлар:
1. Өндiрiстегi жабдықтар мен жабдықтардың жаңаруы (ескi ... ... ... ауыстыру).
2. Технологиялық процестiц жетiлуi (жаңа технология кезiнде қолданыстағы
машиналар мен жабдықтарды пайдалану мүмкiн емес).
З. ... өнiм ... ... мен ... (бұл орайда ескi
машиналар мен жабдықтар жаңа өнiм шығаруға жарамсыз).
4. Тауар өндiруге арналған машиналар мен ... ... азай ... ... ... ... ... сұраныстың азаюы.
5. Жұмыс күшiнiң, бiлiктi ... ... ... географиялық орналасуындағы өзгерiстер.
Олар өндiрiс көлемiн, пайдаланылатын машиналар мен жабдықтардың ... ... етуi ... ... өңдеушi салаларындағы шикiзат құрамының жиынты -ғындағы
өзгерiс, өнiмнiң жекелеген түрлерiн өндiру қажеттiлiгi. ... ... ... ... ... ... әкеп соқтыруы мүмкiн.
Моральдық жағынан тозудың нәтижесiнде ... тозу ... ... құрал объектiлерiн жаңасына, неғұрлым ... ... ... ... үшiн негiзгi құрал
объектiлерiн қайта құрады және ... және ... ... ... ... -лардан, фильмдер
қорынан, сәулет пен өнердiң ескерткiшi болып табы -латын үйлер ... ... ... ... барлығы — моральды тозуға бейiм.
Амортизация — бұл ... ... ... Бұл ... ... ... тозу ... қарай оның көмегiмен өндiрiлетiн еңбек
өнiмi мен ... ... ... ... қосылатын
амортизациялық аударымдар арнайы ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... жай және кеңейтiлген ... ... ... құн ...... құн мен жою ... арасындағы
айырмашылық. Ол негiзгi құралдар келiп түскенде қосал- қы ... ... ... ... қалыптасқан қалдықтардың болжамды
құны ретiнде анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация нормалары ... жаса ... ... — бұл ... ... жыл ... негiзгi құралдарының жылдық орташа құнына қатынасы.
Нормалар еңбек құралдарының экономикалық мақтсатты ... мер ... ... Олар негiзгi құралдар өтелуiнiң нормативтiк мер ... ... ... ... ... ... ... -дылығы мен
физикалық тозуына байланысты. Мұның өзi — ... ... ... техникалық-
құрлымдық және материалдық-заттық ерекшелiкте- рiне, пайдаланудағы негiзгi
құралдардың ... ... жаб ... нақты
жасына,қолданыстағы еңбек құралдарының ... -дық ... ... ... жылжымалы құрамының амортизациялық ауда -рымының
нормасы 1000 км жүрiстiң баланстық ... ... ... ... Жыл бойы ... ... амортизациялық аударымдардың мөлшерiн
анықтау негiзгi құралдар құрамының өткен айда өзгеруiне бай ... ... ... толық амортизациясына норма -тивтiк қызмет
мерзiмiнiң аяқталуына байланысты белгiленген ... ... ... ... ... ... берiлген негiзгi құралдар бойынша амортизация
есептеу енгiзiлген айдан кейiнгi ... ... ... ... ... ... ... амортизация есептеу шығарылған айдан
кейiнгi айдың бiрiншi күнiнен бастап ... құру ... ... ... ... егер олар ... тоқтатылса және
НҚ консервацияға жiберiлмесе, амортизацияға есептеу жүргiзiлмейдi.
Жалға алынған НҚ бойынша амортизация есептеудi жалдау шартының ... ... ... ... ... немесе жалға берушi жүргiзедi.
Амортизацияны есептеу үшін қолданылатын әдістер
№б БЕС бойынша амортизация ... үшiн ... ... ... ... ... ... шығару әдiсi
Объектiнiң амортизациялық құны ай сайын бiрдей сомамен есептен
шығарылады. Амортизация ... ... орай ... пайдалану мерзiмi. Бұл ретте объектiнiң жай-күйi, жөндеу және
техникалық қызмет көрсету мәселелерi, ... ... ... мен ... ... үрдiстер, осындай активтер -мен ... ... ... құны = 20 000 ... жою құны = 2 000 ... мерзiмi 10 жыл. Станоктың амортизациялық құны =
20 000 —2 000 = 18000 теңге. ... жыл ... ... 000/10=1 800 ... тең. ... ай ... сомасы –
1800/ 12 = 150 теңге.
НҚ-ұтымды пайдалану мерзiмi жою құны ... НҚ ... ... ... шығындарды ескере отырып, қайтадан қаралуы мүмкiн. Мұның
өзi ... ... ... ... ... Техникалық өзгерiс-
тердi, өткiзу нарқындағы өзгерiстердi ескерсек, ... ... ... ... ... қысқарады,
Егер 4 жылдан кейiн шаруашылық қызметi ... ... ... ... қызмет мерзiмi 7 жыл болып белгiленiп, жою құны
3 000 ... ... ... онда жыл ... ... ... 3 ... (20 000 — (1 800 х 4) —3 000)3 000 = 3 267 теңге ... ... 272 ... болады.
Бұл әдiс НҚ пайдаланудан түсетiн табыс оны пайдалану мерзiмiнде бiрден
болады, яғни жобаның ... ... ... бiркелкi жүзеге асады деп
болжамдалатын кезде пайдаланылады.
2 Өндірістік әдіс (амортизацияны орындалған жұмыстардың ... ... ... ... мен ... бөлiгiнiң нәтижесi ғана болып
табылады деген ... оны ... ... ... рөл атқармайды.
Кәсiпорында өндiрiлетiн әрбiр өнiм, жұмыс, кызмет бiрлiгiнiң құны ... осы ... ... мен ... ... НҚ ... ... бiрдей мөлшерде сiңiредi. Ай, жыл iшiндегi амортизация сомасы
объектiнiң құнын оның ... ... ... ... және қызмет
санына бөлу жолымен ... Бұл ... ... мерзiмiнiң көбiне
техникалық көрсеткiштерiне немесе ... ... ... байланысты шектелуi кезiнде пайдаланады.
Мысал: Құны 240 000 теңге болатын станок 6000 ... ... ... құны 18 000 ... 1 ... ... нормасы— (240— 18)/б = 37
теңге.
Егер 2002 ж. ... ... 45 ... ... онда ... ... ... 37 = 1 665 теңгеге тең.
2002 ж. маусым айындағы 52 бұйымға амортизация сомасы 52 х 37 =
1 924 ... ж. ... 48 ... ... ... 48 х 37— 1 776 теңге.
Техникалық паспорт бойынша жұмыспен өтелген сағат саны көзделуi мүмкiн,
мысалы: I0 мың ... : Л/ат. 1 сағ. = (240- 18)/10 = ... ... ... ... ... уақыты 224 сағат болса, ... ... 224 х 22 = 4 928 ... ... ... ... ... басталған сәтте неғұрлым тиiмдi ... ... ... технология жетiлген сайын жабдық тез моральды тоза
бастайды, ... ... ... ... ... ... ... ендiрудi жылдамдату және НҚ жаңарту мүдделiлiгiн
арттыру үшiн субъектiлер амортизация есептеудiң үдемелi әдiстерiн қолдануы
мүмкiн. №6 БЕС ... 2 ... ... ... сомасы бойынша құнды есептен
шығару (кулмулятивтiк) әдiсi есептеу коэффициентiн ... ... ... ұтымды қызмет мерзiмi жылдарының сомасына тең. Алымы
қалған санның қызмет мерзiмiнiң ... ... ... ... ... жылдарындағы амортизация сомасы одан кейiнгi
жылдардағыға ... ... ... ... қызмет мерзiмi 6 жыл,кулмулятивтік сан =7 + 2 + З + 4 + 5 +
б = 27. Бұл ... ... ... құны =240,0, жою құны — 18,0,
амортизациялық құны 240,0 -18,0 = 222,0 ... ... ... - ... |Бір ... | Айға |
| ... сан ... |нормасы ... ... | 1 | 6/21 ... ... ... | 3 | 5/21 ... | 4 405 ... | 6 | 4/21 | 42 286 | 3 524 ... | 10 | 3/21 | 31 714 | 2 643 ... | 15 | 2/21 | 21 143 | 1 762 ... | 21 | 1/21 | 10 571 | 881 ... санды тез арада анықтау үшiн мынадай формуланы қолданады:
S=N(N+ 1)/2
мұндағы ... ... ... ... ... әдiс ... амортизация сомасы объектiнi пайдаланудың 1-шi жылы
қарқындап өсiп, кейiнгi жылдары азая бастайды.
Кемiмелi ... ... ... ... әдiсi амортиза
-цияны есептеу бастапқы құнынан ... ... ... ... ... ... әдiс кезiнде қолданылатын амортизация нормасы
екi еселенуi мүмкiн, сол кезде қосарланған регрессия әдiсi ... ... ... ... ... ... ... жою құны
ескерiлмейдi. Мұндайда амортизация сомасы қалдық ... жою ... ... үшiн iшкi ... ... ... ... бастапқы құны 260,0, жою құны— 80,0, ... ... жыл, ... ...... |НҚ ... құны |Амортизация |Жыл ішіндегі | Айға |
| |1-ші ... ... ... ... |
| |сы,соңғы | ... | |
| 1 | 260 000 |20% | 52 000 | 4 333 |
| 2 ... – 52 000 = |20% | 41 600 | 3 467 |
| |208 000 | | | |
| 3 ... – 41 600 |20% | 33 280 | 2 773 |
| |- 166 400 | | | |
| 4 | 133 120 |20% | 26 624 | 2 219 |
| Б. ... – 80 000 | | 26 496 | 2 208 ... аударымдар әрбiр есептi кезенде НҚ ... ... ... ... ... ... ның әртүрлi әдiстерiн
қолдануға рұқсат етiледi. Амортизацияны есептеудiң субъект ... ... есеп ... ... бiр ... ... келесiсiне қарай
қолданылуға тиiс.
НҚ тозуын есепке алу үшiн “НҚ тозуы” деген ХIII бөлiмшенiң ... ... онда ... ... шоттар бар:
2421 — үйлер мен ғимараттардың тозуы;
2423 — машиналардың, жабдықтардың, берiлiс құрылғыларының ...... ... тозуы;
2429 — офистiк жиһаздар мен өндiрiс жабдықтарының тозуы.
Аталған шоттардың әрқайсысына субшоттар ашылуы ... ... НҚ ... Ұзақ ... ... ... НҚ тозуы.
Жер өндiрiс құралы ретiнде — ... ... ... ... оныц ең ... ... ... бiрi. Сату бағасы бола тұра
және субъектiнiң балансында ескерiлгенмен тозбайды.НҚ ... ... ... барлық субъектiлер есептейдi. Олар мына- лардан басқа
барлық қалған НҚ түрлеріне есептеледі:
1. Өнiм беретiн малдар, өгiздер, буйволдар, ... ... ... ... фильм қорлары.
4. Мұражай және қылқалам құндылықтары.
5. Сәулет пен ... ... ... пайдаланудағы автомобиль жолдары.
Толығымен амортизациялаған НҚ бойынша амортизация есептелмейдi
Егер НҚ ... ... ... ... ... онда НҚ ... НҚ №6 нысанындағы инвентарлық карточкадағы амортизация нормасы түрлi-
түстi қаламмен сызылып тасталады және амортизация есептеудiң жай мезгiлден
бастап тоқтатылғаны ... №13 ... НҚ ... ... ... жерi ... ... “тозған” деген белгi қойылады. Өндiрiстiк шоттарда 8040 — ... ... 8045 “НҚ ... және ... дық емес ... шоты бөлек көрсетiлген. Жалпы ... ... ... ... НҚ тозуы 7210 — “Жалпы және әкiмшiлiк ... ... ... ... жерiнде сақтауға арналған НҚ 7110
— “Тауарлардың (жұмыстарды, ... сату ... ... ... 8045 және ... ... түрлерi бойынша субшоттар ашу
қажет.
Операцаялар:
1. ... ... ... НҚ бойынша тозу есептелдi:
а) Д-т 8045/н.ө К-т2421-2429 — 150,0
а) Д-т ... К-т ...... Д-т 8014 К-т ...... Д-т 8010 К-т 8014-150,0
2. Көмекшi өндiрiсте қолданылатын НҚ бойынша тозу есептелдi:
а) Д-т 8045/көм.ө.К-т 242 1-2429-50,0.
а) Д-т 8040/көм.ө.К-т 8045/көм.ө. — 50,0.
в) Д-т 8034 К-т ...... Д-т 8030 К-т 8034— ... ... мақсаттағы және коммерциялық құрылымдардың НҚ ... ... Д-т 7210 К-т ... ... ... Д-т ... ... К-т 7210.
4. Тауарларды сатылатын жерiнде сақтауға пайдаланылатын НҚ ... ... Д-т 7110 К-т ... — 30,0 жыл ... Д-т 5410 К-т ... ... жалға берiлген НҚ бойынша жалға берушi тозуды есептеген: Д-т
7470 К-т 2421-2429 — 40,0.
7. Ұзақ ... ... ... НҚ ... ... ... ... 7110, 7210, К-т 2421 -2429/2-шi.
Жал мерзiмi аяқталып, ұзақ мерзiмге жалданған НҚ жалгердiң меншігiне
өткен ... ... тозу ... Д-т ... 2-шi К-т ... ... қалыптасуы мен пайдалану операцияларын тексеру
Негiзгi құралдың қозғалысына арнаулы аудиттiң құрамды элементтерi —
тексеру болып ... Бас ... ... бойынша негiзгi құралдың барлығын сипат
-тайтын баланс баптарының сәйкестігі;
2) ... ... ... ... және ... ... ... маңыздылығы;
3) Мүлiктi негiзгi кұралға жатқызудың дұрыстығын, олардың ... ... және ... ... ... арқы ... негiзгi құралдың түсуi мен шығуындағы операциялардың есебінiң
көрсетiлуi мен ресiмделуінiң дәл ... ... ... амортизациясы мен жөндеуге кеткен шығынды есепте
көрсету мен есептеудiң орындылығы.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі құралдардың амортизациясы36 бет
Негізгі құралдардың амортизациясы бойынша есебі17 бет
Негізгі құралдардың амортизациясы және тозуы10 бет
Негізгі құралдардың амортизациясы және тозуының есебі36 бет
"Негізгі құралдар."32 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«РПК Бектау» ЖШС-нің шаруашылық - қаржылық қызметі65 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
Айналымнан тыс активтер35 бет
Активтердің тозуы мен амортизациясын есептеу22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь