Мектеп жасына дейінгі бала бойындағы қорқыныш және оны түзету

КІРІСПЕ
1 ҚОРҚЫНЫШ СЕЗІМІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Табиғи қорқыныш және оның қазіргі кездегі психологиялық
көзқарастары
1.2 Қорқыныштың түрлері
1.3 Балалар бойында кездесетін қорқыныш түрлерінің пайда
болуы
2. БАЛАЛАРМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ТҮЗЕТУ.ДАМЫТУ ЖҰМЫСТАРЫ
2.1 Қорқыныш сезімі туған балалармен жүргізілетін психологиялық түзету.дамыту жұмыстарын өңдеу
2.2 Педагогтармен және балалардың ата.аналарымен
жүргізілетін жұмыстар бағыты
2.3 Қорқыныш сезімі туындаған балалармен түзету, дамыту сабақтары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытудың мақсаттары мен міндеттерін, құрылымы мен мазмұнын және негізгі стратегиялық бағыттарын айқындайтын білім беруді дамыту тұжырымдамасы мемлекеттік тәуелсіздікті қалыптастыру мен нығайтудың, елдің прогресшіл дамуының негізін құрайды. Бұл тұжырымдамада көрсетілгендей ағымдағы жағдай және білім беруді дамытуды тежейтін факторлар бөлімінде негізгі мәселе мектеп жасына дейінгі жас кезеңдегі эмоциялық дағдарыстар деп көрсетіледі. Сондықтан соңғы жылдары мектеп жасына дейінгі балалардағы қорқыныш сезімі, сенімсіздік сезімі бой көрсетіп келеді. Осы бала бойындағы қорқыныш әрекеттің пайда болуын психологтар жан-жақты түсіндіреді. Қорқыныш сезімінің қай түрі болса да, бұл өзіне сенімсіздік көрсету дегенді байқатады. Қорқыныш сезімінің қай түрін зерттейтін психологиялық бағыт болмасын әр қайсысы өзінше түсіндіреді.Психоаналитикалық бағытты ұсынғандар: З.Фрейд, А.Фрейд, Э.Фромм, А.Адлер, К.Юнг, К.Хорни және т.б. анықтауы бойынша қорқыныш — инстинкті әрекет, адамның психологиялық қорғанысының бір түрі.
Қорқыныш сезімінің тиесілі бағыт: бұл жерде қимыл, эволюциялық процеске емес жағдайға байланысты қарастырылған. Дж. Доллард, Л.Берковитц, С.Розенцвейгтер агрессияны - фрустрация әсері деп қарастырған.
Гуманистік бағыт: (К.Роджерс, В.Франкл, Ф.Перлз) түсіндіруі бойынша қорқыныш – бұл шектелген бостандыққа индивидтің мәжбүр болған жауабының әрекеті. Қорқынышты түсіндіру – бұл психологиялық қорғаныстың жан-жақты әр түрі.
Бүгінгі таңда осы проблема ауқымды, өзекті мәселе. Қоғамның дамуындағы жеке адамның эмоциясы тұрақты нормада болуының қоғамға әсері, экономикалық техниканың жетістіктеріне жетуге итермелейтіндігі. Мектеп жасына дейектеп жасына дейінгі балалардың қорқыныш сезімі проблемасы көпжоспарлы зерттеуде, осы бағытта психология саласында жұмыс жасаған көптеген отандық авторлар тізімі (Г.А.Андеева, В.В.Знаков, Л.П.Колчина, О.Ю.Михайлова, А.А.Реан, Т.Г.Румянцева, Я.Л.Коломинский т.б.) кездесті.
Біздің зерттеу жұмысымыздың теориялық бөлімінде қорқыныш сезімінің анықтамалары мен сипаты, қорқыныш сезімінің пайда болу себептері мен шығу көздері талданады. Осының негізінде мектеп жасына дейінгі балалардың бойында кездесетін айқын дәлелдемелер арқылы түрлері көрсетілген.
Осындай жағымсыз сезімнің туындауының алдын-алу мақсатында балалардың өзімен және олардың ата-анасымен жүргізілетін бірқатар психологиялық кеңес беру шараларын тиімді қолдану жолдары айқындалады.
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей балалармен психологиялық түзету-дамыту жұмыстары мынадай төрт бағытпен жүргізілген жағдайда едәуір қорқыныш күйді жеңілдететіндігін дәлелдейді.
1. Аймауытов Ж. Психология.- Алматы, 1995. Б. 69-80
2. Алдамұратов Ә. Қызықты психология.- Алматы, "Қазақ университеті”, 1992. Б. 36-44.
3. Актуальные вопросы организационно-психологического обеспечения работы с кадрами. Тематический сборник научных трудов. – М., 1989.
4. Алдамұратов Ә. Жалпы психология.- Алматы, "Білім” 1996. Б. 55-60
5. Әбдірахманов А.,Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша- қазақша сөздік.- Алматы, "Мектеп”, Б. 112-117. 1976.
6. Аникеева Н.П. Психологический климат в коллективе. – М.: Просвещение, 1989. – 224 с.
7. Ахметқалиева Ғ.М. Мектепалды сыныбында балалардың өзін-өзі тануы арқылы адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру. Арнайы курс бағдарламасы. Өскемен, 2009. – 44 б.
8. Басов М.Я. Методика психологических наблюдений над детьми //Избр. психологические произведения. – М., 1975. – С. 27-189.
9. Бескаравайная Л.С, Перекатьева О.В. Этикет для малышей или Что такое хорошо и что такое плохо? Ростов на Дону. Феникс, 2003. С. 22-25
10. Божович Л.И. Психологические вопросы готовности ребенка к школьному обучению //Вопросы психологии ребенка к дошкольного возраста /Под ред. А.Н.Леонтьева, А.В.Запорожца. – М., 1995. – С. 132-142.
11. Бурлачук Л.Ф., Морозов С.М. Словарь-справочник по психодиагностике. Киев, 1989. с. 178-179.
12. Венгер Л. Психологическая характеристика ребенка //Дошкольное воспитание. – 1977. - №5. – С. 40-46.
13. Венгер Л.А., Венгер А.Л. Готов ли ваш ребенок к школе, -М., 1994.
14. Мухина В.С. Психология. – М., 1988. Возрастная и психологическая психология.С. 2- 3 1973
15. Выготский Л.С. Проблема возраста //Собр. соч.: В 6 т. – М., 1984.-Т.4С. 244-268.
16. Гаспарова Е. Ведущая деятельность дошкольного возраста// Дошкольное воспитание. - 1987. - № 7. - С. 45-50.
17. Гусев А.Н., Измайлов Ч.А., Михалевская М.Б. Измерение в психологии: общий психологический практикум.
18. Елеусізова С. Қарым- қатынас психологиясы.- Алматы, 1995.
19. Жарықбаев Қ. Жүсіпбек Аймауытұлының психологиялық көзқарастары.- Алматы, 2000.
20. Жарықбаев Қ., Озғанбаев О. Жантануға кіріспе.- Алматы, 2000.
21. Жарықбаев Қ.Қазақ психологиясының тарихы.- Алматы, 1996.
22. Мұқанов М. Ақыл- ой өрісі.- Алматы, 1980. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- 2000. Живи с улыбкой: игры, тренинги, тесты, сценарии, высказывания, притчи /Авт.-сост.,.
23. Жұмабекова Ф.Н. Мектепке дейінгі педагогика, Астана: Фолиант, 2008.
24. Запорожец А.В. Основные проблемы онтогенеза психики// Избр. психолог.труды: В 2 т., - М., 1986. – Т.1. С. 223-257.
25. Зеньковский В.В. Психология детства. – Екатеринбург, 1995.
26. Иванова Е.М. Аналитическая профессиография как средство обеспечения профессиональной диагностики /Вестник Московского университета, серия 14 “Психология”, 1989, №3.
27. Игенбаева Б.Қ. Бастауыш сыныптарда жеке тұлғаның рухани адамгершілігін дамыта оқыту әдістемесі.-Алматы: «РАДиАЛ», 2005.
28. Климов Е.А. Психология профессионала (избранные психологические труды). – М.: Воронеж, 1996. С. 89
29. Коломинский П.Я., Панько Е.А. Учителю о психологии детей шестилетнего возраста. – М., 1988. С. 56-60.
30. Кулагин Б.В. Основы профессиональной психодиагностики. – Л.: Медицина, 1984. – 216 с., ил.
31. Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики. – М., 1981. С. 122
32. Леонтьев А.Н. Психологические основы дошкольной игры// Избр. психолог, произведения: В 2-х т. - М., 1983. - Т.1. - С. 303-323.
33. Люблинская А.А. Детская психология. – М., 1971.
34. Маркова А.К. Психология профессионализма. – М., 1996.
35. Михайленко Н., Короткова Н. Взаимодействие взрослого с детьми в игре //Дошкольное воспитание. - 1993. - №3. - С. 15; №4.-С. 18-23.
36. Мухина B.C. Игрушка как средство психологического развития ребенка// Вопросы психологии. - 1988. - №2. - С. 123— 128.
37. Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. /Ред. басқарған Л.А.Венгер. – Алматы: Мектеп, 1986. Б. 11-23
40. Мұхаметова С.Қ., Қожаева С.Қ. Тәрбие теориясы. Оқу құралы: Астана, 2007. б 11-22
        
        Мектеп жасына дейінгі бала бойындағы қорқыныш және оны түзету
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 1 ҚОРҚЫНЫШ СЕЗІМІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Табиғи қорқыныш және оның ... ... ... ...
1.2 ... ...
1.3 ... бойында кездесетін қорқыныш түрлерінің пайда болуы 2. ... ... ... ТҮЗЕТУ.ДАМЫТУ ЖҰМЫСТАРЫ2.1 Қорқыныш сезімі туған балалармен жүргізілетін психологиялық түзету.дамыту жұмыстарын өңдеу
2.2 Педагогтармен және балалардың ата.аналарымен жүргізілетін жұмыстар бағыты
2.3 ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕҚазақстан Республикасының білім беру ... ... ... мен міндеттерін, құрылымы мен мазмұнын және негізгі стратегиялық бағыттарын айқындайтын білім беруді дамыту тұжырымдамасы мемлекеттік тәуелсіздікті қалыптастыру мен ... ... ... ... негізін құрайды. Бұл тұжырымдамада көрсетілгендей ағымдағы жағдай және білім беруді ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі жас кезеңдегі эмоциялық дағдарыстар деп көрсетіледі. Сондықтан соңғы жылдары мектеп жасына ... ... ... ... ... ... бой көрсетіп келеді. Осы бала бойындағы қорқыныш ... ... ... ... ... ... Қорқыныш сезімінің қай түрі болса да, бұл өзіне ... ... ... байқатады. Қорқыныш сезімінің қай түрін зерттейтін психологиялық бағыт болмасын әр қайсысы өзінше түсіндіреді.Психоаналитикалық бағытты ұсынғандар: З.Фрейд, А.Фрейд, ... ... ... ... және т.б. ... бойынша қорқыныш -- инстинкті әрекет, адамның психологиялық қорғанысының бір түрі.
Қорқыныш сезімінің тиесілі бағыт: бұл жерде қимыл, эволюциялық ... емес ... ... ... Дж. ... ... ... агрессияны - фрустрация әсері деп қарастырған.Гуманистік бағыт: ... ... ... түсіндіруі бойынша қорқыныш - бұл шектелген бостандыққа ... ... ... ... ... ... ... - бұл психологиялық қорғаныстың жан-жақты әр түрі.
Бүгінгі таңда осы проблема ... ... ... ... ... жеке ... эмоциясы тұрақты нормада болуының қоғамға әсері, экономикалық техниканың жетістіктеріне жетуге итермелейтіндігі. ... ... ... ... ... балалардың қорқыныш сезімі проблемасы көпжоспарлы зерттеуде, осы бағытта психология саласында ... ... ... ... ... ... (Г.А.Андеева, В.В.Знаков, Л.П.Колчина, О.Ю.Михайлова, А.А.Реан, Т.Г.Румянцева, Я.Л.Коломинский т.б.) кездесті.
Біздің зерттеу жұмысымыздың теориялық ... ... ... ... мен ... қорқыныш сезімінің пайда болу себептері мен шығу көздері талданады. Осының негізінде ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелер арқылы түрлері көрсетілген.
Осындай жағымсыз сезімнің туындауының алдын-алу мақсатында балалардың өзімен және олардың ата-анасымен жүргізілетін бірқатар психологиялық кеңес беру ... ... ... ... айқындалады.Зерттеу нәтижелері көрсеткендей балалармен психологиялық түзету-дамыту жұмыстары мынадай төрт бағытпен жүргізілген жағдайда едәуір қорқыныш күйді жеңілдететіндігін дәлелдейді.
Қорқыныш сезімімен баланың ... ... ... ... ыңғайлы карым-қатынас құра отырып, эмоцианалды күйін жағымды жаққа қарай өзгертуге тырысу қажет. Әртүрлі жағдайларда баланың өзін-өзі ... ... ... ... арқылы үйрету керек.
Балалармен психологиялық жағдай құру арқылы эмпатия, адамға деген сенімділік қасиеттерін дамытуға байланысты психологтың өзі үлгі болатындай болу ... ... ... ... ... ... жасау арқылы адам көптеген жетістіктерге жетуі даусыз.
Балаларға неғұрлым көбірек психологиялық көмек көрсетіп, ойындар ұйымдастыру арқылы олардың ... ... кері ... ... көп мүмкіншілік жасауға болады.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Эмоциялық күйлер сипатын көрсететін мәселе бойынша ізденген авторлардың тұжырымдамасында мектеп жасына дейінгі бала ... және оның ... ... аз ... ... ... тұстары көп.
Қорқыныш қалып мәселесінің қазіргі уақытта бала бойындағы, мектеп жасына дейінгі шақтан ... ... бой ... ... осы ... ... ... баласын қорқыныш сезімінен арылтып, жеңілдету мақсатында психологтан ... ... ... ... ... жұмысымыз, аталған мәселені шешуге арналады.Зерттеудің мақсаты: мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ашу, ... ... қорқыныштың кері әсерлерден жеңілдету негізінде психологиялық көмек көрсету жолдарын айқындау.
Зертеу мақсатына орай мынадай негізгі міндеттер қойылды:
1. Қорқыныштың табиғи шығу ... және ... ... ... ... ... ... зерттеу.
2. Мектеп жасына дейінгі балалардың эмоциялық күйінде көрінетін қорқыныш сеімінің түрлерін ашып көрсету.
3. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... үш ... жас аралығындағы балалар.
Зерттеу жұмысының методологиялық және теориялык негізі: біздің зерттеу жұмысымызға өзек болған инстинкті, әрі ол жеке ... ... ... бір түрі ... ... ... қимылды эволюциялық процеске емес жағдайға байланысты қарастырған Дж. Доллард, Л.Берковитц, С.Розенцвейг ілімдері; К.Роджерс, В.Франкл, Ф.Перлз түсіндірулеріндегі шектелген бостандыққа индивидтің мәжбүр ... ... ... қорғаныс реакция туралы ілімі; әлеуметтік оқыту бағытын көрсететін С.Н.Ениколопов, Л.Берковиц, Д.Зильман, отандық ... Ж, ... ... ... нәтижесінде қалыптасқан сезім көрінісі ретінде қарастырған тұжырымы.
Зерттеу жұмысының теориялық мәні: Зерттеу жұмысы бойынша қарастырылған бірқатар материалдар, қорқыныш күйді сипаттауға ... ... ... ... ... ... ... күйін сипаттайтын теориялық ілімді толықтырады. Қорқыныш күйдің өзгешеліктерін салыстырмалы тұрғыда ашып көрсетеді. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... айқындауға көмектеседі. Зерттеу жұмысымыздағы қорқыныш туралы ілімдер ересек адамдардағы кейбір ... тыс ... оның ... әрекетіне кедергі жасайтын психологиялық сипатынының астарын түсіндіреді.
Зерттеу жұмысының практикалық құндылығы: Қазіргі қоғамамызда кез-келген сенімділікпен ... беру ... оның ... ерте көріну себептерін түсіндіруде, қорқыныш әрекетті болдырмау тұрғысында бұл зерттеудің маңызы зор болып табылады. Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... жүргізілген жұмыстар, олардың қорқынышын жеңу және жеңілдетуге бағытталған бағдарлама, сол бағдарлама ... ... ... сабақтардағы психокоррекциялық жұмыстарды бала бақшада, сондай-ақ мектепте бастауыш ... ... да ... ... және ол өз ... ... Мектеп жасына дейінгі балалардың қорқынышын жеңілдетуге бағытталған ... ... ... ... жасалған нұсқаулар мен кеңестер бала бақша тәрбиешісіне, ... ... ... ... мен ... таптырмайтын қазына болып табылады. Зерттеу әдістері: теориялық зерттеу әдістері, әдебиеттерді талдау әдісі.
Зерттеу жұмысының құрылымы: Диплом жұмысы 2 бөлімнен, қорытындыдан, ... ... және ... ... Диплом жұмысында кесте, график түрінде келтірілген.
1 ҚОРҚЫНЫШ СЕЗІМІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
+ Табиғи қорқыныш және оның ... ... ... көзқарастары
Бүгінгі таңда, әлеуметтік тұрақсыздық жағдайында балаларға көптеген жағымсыз факторлар қарқынды әсер етуде. Осы ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге, даму процесін кері қайтару мүмкін. Соныдықтан да балалардың қорқыныш мәселесі ерекше орын алуда.
Балалық шақтағы қорқыныштар ... және ... болу ... қорқыныш әдетте, барлық балаларға тән болып келеді. Әсіресе, ол эмоционалды сезімтал ... ... және ... ерекшелік ретінде жиі көрінеді.
Олардың пайда болу себептеріне келесілерді жатқызуға болады [1]:
-Туған адамдарында ... ... ... көбі ата- аналарынан саналы емес түрде беріледі, сонымен қатар, сендірілетін қорқыныш категориялары да бар (мәселен, Жалмауыз кемпір, өрмекші және т.б.). Бұл ... ... бір ... қол ... мақсатында, ата-аналардың өз балаларын қорқытатын кейіпкерлер жатады;
-Балаға қатынас таныту барысында туындайтын үрейлік;
-Қауіптен қорғау барысындағы әсершілдік;
-Тыймдардың тым көп ... ... ... ... ... ... көп ...
-Шошу, шок тәрізді психологиялық жарақат;
-Отбасылық рольдерді ауыстыру нәтижесінен туындаған, анасының ... ... ... ... жағдайлар;
Ғылыми әдебиеттерді талдау барысында балалар қорқыныштарының көптеген түрлері бар екені анықталды. Қорқынышты ... ... ... ... ... және де, егер бала өз ... ... шақта жеңе білсе, онды бұл оның келешектегі үйлесімді дамуына әкеледі.
Ст.Холл ... пән, ... да бір ... ... ... ... бола алатының сенімді түрде көрсетеді. Бұл әсіресе, қаранғыдан, қатты дауыстардан, таныс емес адамдардан, жануарлардан, судан, оттан және т.б. қорқатын ... ... ... Өз ... ... ... бірге, қоршаған орта сендірген қорқыныштар қосылады (баланы тыныштандыру үшін ата-аналар бала қорқынышын одан сайын үдетеді). Балаларға айтылатын ертегілер де жаңа ... ... ... орай ... ... жеке ... ... қоғамның әсері қорқыныштың көзі болып табылады [2].
Ғылыми-әдістемелік әдебиеттерде қорқыныш дамуының ... және ... алғы ... ... [3]. Адам ... ... қарай және оның өміріндегі формасы күрделенуіне байланысты қорқыныш әлеуметтік ... ... ие бола ... ... ... ... мен ... рухани-этикалық кеменденуін көрсетті. Адамның өзінің ерте әлуметтік дамуы сияқты, бала өмірінің ... ... ... ... жаңа және ... ... мен құбылыстардан қорқады, мәселен, ертегі кейіпкерлерін және түрлі заттарды тірілтеді, белгісіз жануарлардан сақтанады және өзі, ата-анасы ... өмір ... ...
Л. А. ... Т. М. Мишина, А. С. Спиваковская бала қорқыныштарының пайда болу себебтеріне отбасыдағы баланы дұрыс емес тәрбиелеу, қиын отбасылық жағдайды жатқызады [4]. ... ... ... ... ... ... ... олар ата-ананың қамқорлығымен және аландаушылығының эпицентірі болып табылады. Жалғыз бала ... ... ... ... ... және олардың алаңдауын қабылдайды. Ата-аналарды бала тәрбиесінде бір нәрсені үлгірмеу аландаушылығы билейді, сондықтан да, олар баладан үміт күте ... оның ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес келмеу, үміттерін ақтай алмау қорқынышы пайда болады. [5].
Бала дамуының басты тенденциясы жоғарғы психикалық функциялардың қалыптасуымен ... Л. С. ... ... теориясының негізінде онтогенездің негізгі бөлігі психикалық процестердің белгілік жанаманың дамуымен байланысты [6].
К. Э. Изард ... және ... ... бөліп көрсетеді [7]. Жастық қорқыныштар эмоционалды сезімтал балаларда байқалады, яғни олардың психикалық пен ... даму ... ... ... Олар ... ... әсерілерінен пайда болады: ата-аналарда қорқыныштардың болуы, аса қатты қамқор таныту, баламен қатынастағы үрейдің болуы, құрдастарынан изоляциялау, сол ... ... тыйм ... көп болуы немесе басқа жыныстағы ата-ананың баласына тым көп еркіндік ... шошу ... ... ... және т.б. ... ... басты тұлға әке, емес, ана болса, онда ер мен қыз ... ... ... ... ... бірге, кіші оқушы жасында балалар ата-аналар арасындағы қақтығыстық қатынасқа өте ... ... Егер ... жиі ... ... онда ... қорқыныштары көбее түседі. 6-7 жастағы қыз және ұл балалар ата-аналарының қақтығыс жағдайына қорқыны пен үрей сезімдерімен қарайды. Балалардың жасы есе ... ... ... ... да өсе келеді. 7 жастағы қыз бен ұл балаларда толық емес отбасыдағы балалармен салыстырғанда қорқыныш сезімдері көбірек болады, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... жалғыз балалар қорқынышқа бейім болып келеді, себебі бұндай балалар ата-аналық қамқордың эпицентрінде болады. Әдетте жалғыз бала ата-аналарымен тығыз эмоционалды қатынаста ... ... да ... ... оған тез ... ... ... бір нәрсе үлгіре алмайтындығына байланысты үрей сезімі туындайды, сондықтан да олар олардың ... ... ... ... ... ... тырысады. Нәтижеде балалар ата-аналарының талаптарына сәйкес бола алмаймыз ба, ... ... ... ... ... қоса, балаларда қорқыныштың пайда болуына ата-аналардың жасы да әсер етеді. Жас ата-аналардың балаларында үрей мен ... ... ... ... ... ... мазасыздау болып келеді [5, 72 б.].
Хухлаева О.В. атты еңбегінде биогенетикалық көзқарастың ... С. Холл ... ... қорқыныш онтегенезімен байланыстырған [8]. С. Холл бойынша бала өзінің даму процесі барысында жануарларда және ... ... ... адамдар кездесетін қорқыныштарды сезінеді. Ол бала қорқыныштарында алғашқы психоплазманың іздері ... одан ... ... ... тіршілік иелері жасайтын деп жазған.
С. Холлдың көзқарасы бойынша биогенетикалық детерминизмнің дәлелі ретінде рационалды түрде ... ... ... ... ... ... ... басқа қорқыныштарға қарағанда жануарлардан қорқу алғашқы адамдардың психикалық қалыптарына және жойылып кеткен рефлекстеріне ұқсайды. Бүгінгі заман балаларында бұндай ... ... ... өмірінің фактілерімен, қазіргі өмір шарттарымен түсіндіруге мүмкін емес. Бұл қорқыныштардың ... ... ... ... еш қатысы жоқ инстинктивті қорқыныш ретінде интерпритациялайды. Сонымен бірге, балалардың қорқыныштарының негізінде тұлғалық тәжрибесі мен әлеуметтік орта ... ... ... ... ажырамас реакциясы ретінде түсіне отырып С. Холл оны қалыпты шынайылықтың шектеріне жеткізу мүмкіндігі бар деп есептейді.
Қорқынышты ... ... ... психоанализ бағытында жүргізген болатын.
З. Фрейд бойынша қорқыныш - субъективті қанағаттанбау жағдайында пайда ... және ... ... ... ... ... ... [8, 79 б.]. Бұл жағдай жарақттық фактор ... ... және ... оның тікелей салдары ретінде немесе қайталануының негізі бола алады.
Сәйкесінше кез келген қорқыныш жарақаттық факторы бар сыртқы қауіп жағдайының қорқынышы бола ... ... ... отырып З. Фрейд қорқыныштың екі түрін бөліп көрсеткен: шынайы және ... ... ... тікелей қауіп жағдайымен байланысты. Невротикалық қорқыныш - бұл ... ... ... ... және ... ... басы ... З. Фрейд бойынша невротикалық қорқыныштар даму процесі барысында ... ... ... ... ... ... кезеңге психикалық дәрменсіздік қаупі сәйкес келеді. Ерте балалық кезеңге махаббат объектісін жоғалту қорқынышы, ал фаликалық ... - ... ... ... ... ... ... - алдындағы қорқыныш [31].
Жастық кезеңнен өткен ... оған ... ... ... ... де өтеді, бұл құрылымының күшеюімен байланысты. З.Фрейд бойынша 6-10 жасқа сәйкес табиғи невротикалық ... тән. ... ... ... ... мәселесімен А. Фрейд айналысқан болатын [8; 89 б.]. Оның пікірінше 6-7 жаста қорқыныштар құрылымында негізгі өзгерістер пайда ... Бұл ... ... ... ... ... (қайнар көзі сыртқы орта болатын қорқыныш) бала психикасында өз мәндерін жоғалтады. Басты орында ... көзі ... ... және кінә ... ... көрінетін Жоғары-Мен үрейі тұрады.
Неопсихоанализдің негізінде психоаналитикалық көзқарастар әлеуметтік-мәдени мазмұнға ие бола бастайды. Бұл бағыттағы баланың қорқыныш концепциясы Г. С. ... ... ... [8, 102 б.]. Оның теориясының негізгі ерекшелігі бала ... мен үрей ... ... түрліше болады. Қорқыныш өмірді сақтауға қажетті физика-химикалық қажеттіліктерге қауіп сезімінен туындайды. Ал ... ... осы ... еш ... ... ол ... қатынастарынан туындайды.
Адамның дамуының басында, яғни нәрестелік кезеңде үрей ананың сезінетін ... ... яғни ... ... тәуелді болатын ересек адамның сезінуіне байланысты. анада туындаған үрей, қысым сезімдері балаға эмпатия жолымен беріледі - бұл Г.С. ... ... ... ... нәтижесінде жылау, тамақтану реакциясына әкелмесе (физика-химиялық қажеттілікті қанағаттандырмау), нәрестеде қорқыныш сезімі пайда болады. Ал үрей тамақтану барысында ... кез ... ... ... ... үрей сезімінен пайда болады. Тіпті осыдан-ақ үрей мен қорқыныш арасында түрлі өзгешеліктер бар екенін көруге болады. Қажеттіліктерді диференциациялау өскен ... ... ... ... ... ... түрлі қажеттіліктерді қанағаттандырмаумен байланысты қорқыныштар пайда болады (, және т.б.). Нәресте үрейінің ... ... ... еш ... ... ... себебі ағзадан тыс жерде болады.
6-10 жасты Г.С. Салливан ювенильді деп атайды және оның ... ... ... деп ... Бұл ... Мен ... ... дамытуға ұмтылады. Бұл қауіпсіздікті қамтамасыз ететін көптеген операцияларды меңгеруге мүмкіндік береді, ... ... ... шараларын бағалау немесе тыйым салудың салдары арқылы қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Ювенильді жаста үрейді ... ... ... ... ... ... байқалады. Кіші оқушы жасында бала үрей арқылы әлеуметтік әлемді бағдарлайды.
Сонымен, шетелдік ... ... ... мәселесінің басым бөлігі психоаналитикалық бағыттың негізінде қарастырылған. Бұл ... бала ... ... ... психика үшін табиғилығы және бала қорқыныштарының қалыпты мен патологиялық жағдайлары қарастырылған.
Советтік психология барысында бала қорқыныштары невроз және ... ... даму ... негізінде жүзеге асырылды.
Мәселен, Н. С. Жуковская қорқыныш неврозы ... ... ... ... ... ... қалыптар тобы ретінде жазады. В. А. Гурьева ауыр аффективті-шоктік реакция ... ... және ... ... ... ... пайда болған қорқыныш неврозын бөліп көрсетеді. Біріншісі дүрбелең қорқынышпен сипатталса, екіншісі сандырақ сипатта болатын қорқыныштармен байланысты. Т. П. ... бала ... ... ... ... ... ... кенеттен пайда болуы деп бөліп көрсетеді. Оның айтуынша кенеттен пайда болатын кез-келген құбылыс қорқыныштың себебі бола алады [9]. ... ... және ... да ... ... ... жайында айта отырып, бірінші ретте клиникалық бейнесін, оның классификациясын сипаттайды, ал жастық ерекшеліктеріне аса ... мән ...
В. И. ... ... невроз концепциясын дамытқан [8, 124 б.]. Балалар қорқыныштарының ерекшеліктерін ... ... ... қорқыныштың негізінде саналы немесе бейсаналы түрде өлім қорқынышы жатыр деп есептеген. Мектепке дейінгі кезеңнен кіші мектеп жасына өту ... айта ... ... бұл ... ... әлемнің күрделілігін және өзінің беспомощностьті екенін түсіне бастайды, сонымен бірге, осы жастан бастап өлім ... ... ... ... сұрақтар өоя бастайды. Өлім қорқынышы барлық адамдар үшін тән. Бала Жалмауыз кемпірден, қасқырлардан, бөтен адамдардан, көптеген объектілерінен ... ... ... осы ... ... бір ғана ... ... ол - өлім қорқынышы.
А. И. Захаров [29] балалық ... ... ... ... ... ... күші ретінде қарастырған. Мектепке дейінгі жасқа инстинктивті қорқыныштар тән, осы қорқыныштар триада ... ...
5-7 ... ... ... ... ... ретінде түсінеді. Ол көбінесе 5-6 жастағы барлық балаларда байқалады. Мұндай жағдайда егерде ... ... ... ... ... ... бала бұл жағдайды өзі шеше алады. Егер де бала бұрыннан тынымсыз болса, онда бұл алаңдаушылық өлім ... тез ... ... ... бұл ... ... невротикалық қорқыныщ пайда болады. (лифтіден қорқу, оттан, аурудан, машинадан қорқу). Мұның бәрі бір нәрсеге - қорқынышпен; бір жағдай болатын ... ... ... ... қоса ... қорқу, балаға үлкен әсер етеді. А. И. Захаровтың суреттеуі бойынша кіші ... ... ... бала қандай да бір іс - әрекет жасауға тырысады, ол өзіне қорғаныш элементі саналады. Бұл қорғаныш механизмі, ... ... ... ... респираторлы көріністер (В. И. Горбузов пікірі бойынша). А. И. Захаров балалар неврозының себептерін, семья қатынасынан ... яғни ... ... ... ... шеңберге ұқсас: Ата - аналар өздерінің балалық шағынан қорқыныш мәселесін ала жүріп, оны өсіп келе жатқан баласының иығына артады. ... ұзақ ... ... бүл тізбекті ешкім үзіп немесе ойланбайынша ол жалғаса береді. Саналы ата - ... ... ... - сау ... ... және өз ... ... шешуге мүмкіндік береді [34].
7-11 жастағы балалар үшін эгоцентризмнің азаюы, тұлғаның әлеуметтік ортаға бағытталуы анық байқала бастайды. Сәйкесінше кіші ... ... ... және ... ... ... ... Инстинктивті, яғни эмоционалды формадағы қорқыныштар аффективті түрде қабылданатын өмір қаупі, ал ... ... оның ... ... өткен түрі, яғни рационализацияланған қорқыныштар. Осы екі тенденция объект қорқыныштарында қосылып, қорқыныштың мифологиялық бейнелерін тудырады. Кіші оқушы жасында шанайы, бірақ ... ... емес ... ... ... және т.б.) азаюы әлеуметтік қорқыныштардың (мектеп, бағалар және т.б.) көбеюіне әкеледі. Сонымен бірге, кіші ... ... ... ... ... болуы байқалады (магиялық тіршілік иелері, айдахарлар, қараңғы күштері, роботтар және басқада ... мен ... [5, 115 б.]. ... келе ... ... ... мәселесіне байланысты пікірлерін кесте түрінде сипаттайық.
1 кесте
7-10 жасындағы қорқыныш психологиясы түсінігіне түрлі көзқарастар

Автор
Қорқыныш сипатын ... ... ... сипаты (қорқыныштың жаңа түрі)
1.
З.Фрейд
Жоғары-Мен
Жоғары-Мен қорқынышы
2.
А. Фрейд
Жоғары-Мен
Алғашқы ішкі ... ... ... ... С. ... ... ... мүмкіндігін тудырады
Тыйм салуға және одан кейінгі салдарға байланысты қорқыныштың жүріс-тұрыс әрекеттерін реттеуі
4.
В. И.Гарбузов
Өлімді саналы түрде сезіну
Өлім қорқынышы
5.
А. И. ... ... ... ұғыну, белсенді әлеуметтені, ойлау
Өлім қорқынышы, қорқынышы, страх мифологиялық тіршілік иелерінен ... ... ... ... ... ... ... отырып, келесіні айтуға болады.
Психологиялық зерттеулерде балалардың қорқыныш мәселесіне көзқарастар кеңдігі байқалуда. ... ... ... қорқыныш мәселесіне ішкі психологиялық инстанциялардың дамуына көңіл бөлінеді. Міне осы ... ... ... құрылымы қалыптаса бастайды және балалардағы қорқыныш сезімі осы феноменмен байланысты ... ... ... ... деп ... ... Бұл бағыттағы отандық және шетел психологтары баланың әлеуметтік жағдайының өзгерісіне және қоршаған ортамен қатынасына көңіл бөледі. Олардың айтуларынша балалар қорқынышының ... ... ... ... ... аралық белгілердің сипатымен байланысты болады.
Бала ерекшеліктерінің дамуына байланысты екі көзқарасты бөліп көрсетуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өлім қорқынышын бөліп көрсетуге болады. Оның пайда болу себебі баланың әлем бейнесінің дамуында көрінеді, яғни бала өлімді өмір аяғы деп ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарымен, ойлау мифологиясымен - түрлі мифологиялық кейіпкерлерінің болуымен - ... Осы ... ... орын ... ... назар аудартқызады, бұндай қорқыныштар басқа қорқыныштардың пайда болуына әсер ете отырып, қоғамның мәдени-тарихи дамуымен ... ... ... ... ... таңда өте өзекті, бірақ бала бақша, мектеп тәжрибесінде бұл мәселеге аз ... ... ... да, бұл ... тереңрек қарастыруды қажет етеді.
Мектепке дейін тәрбиелеу мен оқыту дейін.Мектепке дейінгі ... ... және ... дейінгі ұйымда жүзеге асырылады. Мектепке дейінгі ұйымдар отбасымен қатар бір жастан алты ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу мен оқытуды ,олардың дене және психикалық ... ... ... дамуында ауытқуы, бар балалардың жеке қабілеттерін дамытуды және оған мұқтаж балаларға қажетті түзету ... ... ... ... ... ... ... балалардың мектепке дайындығын қалыптастыру үшін танымдылық процесстерін дамыту.
Сондықтан мектеп жасына дейінгі балаларға, олардың отбасына көмек ... ... ... ... жөн ... Зерттеу жұмысын бастамас бұрын біз алдымызға мынадый болжам қойдық - балалардың танымдық процестерін дамытуда міндеті болып ... ... ... қоршаған ортаның баламен қарым-қатынасына байланысты.Егер зерттеу мақсаты болжам мақсатқа жету ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі балалардың психофизиологиялық ерекшеліктерін зерттеу.
- мектеп жасына дейінгі балаларда танымдық ... ... ... ... мектепке дайындаудың тиімді әдіс-тәсілдерін қолданудың психологиялық мүнкіндіктерін айқындау.
Зерттеу әдістер-танымдық процестерді зерттеуге арналған стандартты әдістер комплексі.
- түрлі әңгіме әдістерін қолдану.
- шағын ... ... ... ... балалардың тұлға дамуының психологиялық - физиологиялық жағдайлары.
Мектепке дейінгі балалық ... ... жеті ... ... организімнің қарқынды жетілуі жалғаса түседі. Жалпы өсумен қатар ткандар мен мүшелердің анатомиялық қалыптасуы және функциялық дамуы жүріп жатады. Скелеттің ... ... ... ... тыныс алу, қан айналу мүшелерінің дамуының үлкен маңызы бар. Ми ... 1110 ... 1350 ... ... ... Үлкен ми сыңарлары қабықтарының реттегіш ролі мен оның ми қабығы астындағы орталықтарды бақылуы арта түседі. Шартты рефлекстердің ... болу ... ... ... екінші сигнал жүйесі қарқынды дамиды. Дене дамуы баланың дербестігінің арта түсуі үшін, тәрбие мен ... ... ... ... жаңа ... ... үшін ... жағдайлар жасайды. Баланың мектепке дайындығының кейбір психологиялық аспектілері. Мектептегі оқудың басталуы - бала өміріндегі ... ... ... да, физиологиялық жағынан да қиын әрі жауапкершілігі мол кезең. Бұл адам өміріндегі және іс-әрекетіндегі жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... жаңа міндеттердің тоғысуы болып табылады. Баланың бұл кезде бар ... ... ... ... ... ... ... оқушыға бірнеше талаптар қоятыны белгілі. Ол оқушының ... ... ... ... ... ... ... Осындан келеді де, оқушылардың мүмкіндіктерімен мектептің қойлатын талаптары арасында қарама - қайшылықтар туады. Себебі оқу басталғанан жүктеменің көлемі ... ... ... ... уақытта баланы мектепке дайындау, белгілі бір дағдыларды игеруге бейімдеу заманымыздың көкейкесті мәселелерінің бірі болып отыр. ... ... ... ... ету ... ... - өнегелі, жігерлі, дербестік, және табандылық сияқты қасиеттерін тәрбиелеудің тиімді жолы.
Мектеп жасына дейігі балалардың танымдық процестерін ... ... ... ... жолдары
П.П.Блонский өзінің педалогиялық-бағдарлану концепциясында баланың үлгермеушілігі, мектептегі сәтсіздіктерін оның жүріс-тұрыстарынан емес, әуелі семья жағдайына, әлуметтік экономикалық мәселелерінен ... ... деп ... ... ... ... қабылдау процестерінің дамуы қалыпты жағдайда жүрмесе ... ... ... да кейін қалады. Бала бұл жаста өзін еркін ұстап, өз ... ... ... ... ... ... ... жол көрсететін, өмірге бейімделуіне жағдай жасайтын адам болу керек. Қандай адамзат баласы болмасын баланың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың танымдық процестерінің дамыту үшін өткізілген эксперементалдық жұмыс
Оқушылардың танымдық іс-әрекетін дамыту, ... ... және ... ... қалыптастыруда оқу-зерттеу жұмыстарының маңызы өте зор.Танымдық іс-әрекеттің шығармашылыққа ұмтылу арқылы сипатталады.Өз ... ... ... ... ... ... ... етеді .Зерттеу жұмыстары оқу үдірісімен қатар жүре отырып ,оқушының танымдық біліктерінің дамуына негіз болады.Әсіресе ,бұл жұмыстарда әр ... жеке ... мен ... ... ... сезімін,еркін зерттеу керек болса,бұл үшін психолог қандай болмасын бір әрекет ұйымдастырады.Мысалы,өзіне тән ... бар ойын ... ойын ... балалардың психологиялық ерекшеліктері жазылып,кейін оған мұқият талдау жасалынады.Осы зерттеуде оқушылардың жас ерекшелігіне ... ... ... сөз бен ... ара ... үнемі өзгеретіндігі,балалардың жасы өсіп, білім қоры молайған сайын олардың ойлауы тереңдеп,жалпыланып қана қоймай,ондағы образдардың біртіндеп толық және мағыналы бола түсетіндігі де ... ... ... ... ... - ... дейінгі балалық шақ кезеңіндегі психикалық дамудың қорытындыларының бірі. Қазіргі уақытта баланы ... ... ... бір дағдыларды игеруге бейімдеу заманымыздың көкейкесті мәселелерінің бірі болып отыр.
Ендігі жерде ... ... ... ... ... өмірін ұйымдастыру, оның денсаулығын нығайту, ақыл-ой, адамгершілік тәрбиесін жетілдіріп, түптеп келгенде мектепке даярлау, ... ... ... ... дейінгі ұйымдарда білім сапасын арттыру аса маңызды мәселе, ол үшін жалпы және негізгі жағдайларды жақсарту басты міндет болып ... ... мен ... ... ... ... ... жабдықтау қажет десек, ол мектепке дейінгі кезеңнің өзіндік ерекшелігі мен құндылықтарын ... ... ... ... шарт.Екіншіден, тәрбие мекемесінің басшысы мен тәрбиеші педагогтар ... ... ... ... ... білімін жетілдіруге жүйелі көңіл бөліп, ұжымның шығармашылық бағыт-бағдарын айқындап, оны жүзеге асыруға белсенділікпен ат салысуға және ... ... ... ... ықпал ету қажет. Сондай-ақ, отбасының сұранысы мен талап-тілектерін қанағаттандыру және білім мен тәрбиенің балаға берілген үрдісі жайында ата-анамен үнемі бірлескен ... ... ... ... де өте маңызды. Үшіншіден, балабақшада еңбек етуге толық жағдай жасалып, тәрбиелеу мен білім ... ... ... ... жаңа ... ... ... кәсіби шеберлікпен игеріп, оны тәжірибеде пайдалануға шығармашылықпен үлес қосып отырса. Баланы тәрбиелеу, дамыту және білім беру ... ... мен ... ұжымының бірлескен өзара тығыз байланыста болуы.
Білім беру жүйесінің ... ... - ... оқыту, тәрбиелеу, дамыту. Бұл мақсаттар өзара тығыз байланыста ... ғана ... ... Баланы өмірге дайындау үшін дамытудың маңызы ерекше. Даму барысы:
1. Зердесін дамыту
2. Эмоциясы мен сезімдерін ... Күрт ... ... бере ... ... Өзіне-өзінің сенімділігін, өзін-өзі қабылдау, жақсы көруді дамыту
5. Танымдық үрдісін дамыту
6. Өзін-өзі алып жүре алуын, дербестігін дамыту
7. ... ... ... ... ... ... ...
А. Едігенова бойынша баланың бүкіл өмір бойында оның даму үрдісі жүреді. Даму үрдісінде баланың таным ... арта ... 6 ... ... ... ... түріне, көлеміне қарап ажырата бастап, олардың құрылысын, пайдалану тәсілдерін білгісі келеді. Күнделікті өмір барысында бала шындық дүниенің құбылыстары мен заттарын ... ... адам ... жинақтаған бай тәжірибесін үйренуге талаптанады. Балалардың бір нәрсені құмартып білуге талаптануын таным ынтасы дейді. Балалар өте ... ... әр ... ... ... көп нәрселер оларды ойлантады.
Балалар әдетте өзіне түсініксіз оқиғалардың, құбылыстардың сырын білуге құмартады. Күн ... ... ... жаңа ... туады. Сол сұрақтың жауабын олар ересектерден күтеді, өйткені, олардың түсінігінше, ересектердің білмейтіні болмайды. ... ... ... ... ақыл-ой еңбегімен шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды. Сондықтан ересек адамдар бала сұрағын жауапсыз қалдырмауға ... жөн. ... ... жауап ала алмаған бала келешекте сұрақ қоюдан жасқаншақтайды және бұл баланы дүниені тануына кері әсер етуі әбден мүмкін.В.С. ... ... ... ... дейiнгi және бастауыш мектеп жасындағы балаларда мiнез-құлық мотивациясы: мiнез-құлықтың саналы регуляциясы күшейедi, мотивтер мен қажеттiлiктер көлемi ұлғаяды, рухани және ... ... ... кеңейедi, қарым-қатынасқа деген қажеттiлiк, жетiстiкке жету, басқарушылыққа қажеттiлiк сияқты әлеуметтiк ... ... ... Көп бiлу, ... жоғары болу, өзi жасай алу сияқты қарапайым қажеттiлiктер пайда болады .
Т. Рибоның айтуынша, баланың шығармашылық қабілеті тәжірибелілігіне байланысты дамиды деп ... ... ... ... ... - ... тез дамитын уақыты. Сондықтан қиялдың дамуын төрт ерекше кезеңдерге бөлуге болады (2 жастан 6-7 жасқа дейінгі ...
1. ... ... ... қабылдауының ерекшелігіне байланысты (бір заттан басқа бір затты көре бастауы);
2. Екінші кезең - қиялдың ... ... ... ... ... ... - ойындағы рөлдерге байланысты өзгеруі;
4. Төртінші кезең - бала қиялында өзіндік көркемдік шығармашылықтың басталуы ... ... ... ... ... мен А.И. Кирилованың тәжірибелік зерттеулерінде бала дамуында қиялдың екі түрі (сезімдік және танымдық) ... ... ... ... басты міндеті - ақиқат өмірдің белгілі бір түрде бейнеленуі. Сезімдік ... ... бір ... ... ... болғанда, баланың өзіндік қалыптасқанда және оның құрастырудағы бір механизм болады. Е.Е. Кравцованың ... ... даму ... үш түрлі компонентті бөліп көрсетті:
1. Көрнекілікке сүйену;
2. Өткен тәжірибесін қолдану;
3. Ерекше ішкі позицияны қолдану.
Осы үш ... ... ... ... айрықша орнын анықтап, зерттеуге мән берілді
Мектеп жасына дейінгі кезеңде қиял - ... ... ... ... ... ... өйткені балалар қоршаған ортаны, адамгершілікті, эстетикалық идеяларды өзіндік көзқараспен қабылдайды. Баланың ... ... ... ... Л.С. Выготскийдің тұжырымына сүйенсек, .
С.Л. Рубинштейннің айтуынша деп ... Л.С. ... мен А.Н. ... ... ... ... оған ... психикалық процесс деп қарауға мән береді
Атақты психолог Л.С. Выготский баланың қиялы біртіндеп өмір тәжірибесінің молаюына байланысты қалыптасады деген қорытындыға ... ... ... мен педагогтар баланың жеке басының дамуындағы қиялдың маңыздылығының ең тиімді жолы шығармашылық жұмыста көрсету, үйрету, ... ... ... өз ... ... ... жағдай жасау, яғни, еркіндік беру керектігін айтады. Сонымен қиялдың дамуы төмендегідей үш компоненттен тұрады:
Бірінші дәрежеде қиял ... ... ... ... ... ойластыруға мүмкіндік береді.Екінші дәрежеде баланың өткен тәжірибесімен байланысты, бірақ сонда да заттық байланыстың рөлі бар.Үшінші дәрежеде ... ... ... ... қиялдың қозғалысының жоғарғы формасы - ой - ... оның іске ... ... 5-6 ... балалардың құрастырған ертегілері мен қызықты әңгімелері ұйымдасқан түрде мағыналы, ... өз ... ... ... ... ... ... дамуына апаратын көп жолдың бірі болды деп есептейміз. 6 жасар бала өз қиялында ... ... ... құра ... және баланың өзі сонда әртүрлі жағынан көрінеді. Ойын барысында қалыптаса отырып, қиял басқа да іс-әрекет түрінде өте ... Тілі және ... ... дамыған бала қызықты сюжетті тез арада жанынан ойлап шығара алады. Қиялдың үздіксіз жұмысы - баланың ... ... ... және ... ... бұл жеке ... аумағынан шығудың әдісі.
В.С. Мухина теориясы бойынша өзінің бастамалары жағынан баланың қиялы сәбилік шақтың соңында пайда бола ... ... ... ... байланысты. Белгілер функциясын дамытудың бір желісі заттарды басқа баламалармен және олардың бейнелеулерімен алмастырудан тілдік, математикалық және басқа белгілерді пайдалануға, ... ... ... ... ... ... желі ... бұйымдарды, оқиғаларды қиял арқылы толықтыру мен алмастыру мүмкіндігінің пайда болуы мен кеңеюіне, жинақталған ... ... жаңа ... ... ... ... ойын ... қалыптасады. Алғашқы кезде қиял заттарды қабылдаудан және ойын іс-әрекеттерін орындауынан ажыратылмайтындай. Ойын ... ... қиял ... ... бала ... ... де ... Бала сурет салғанда, ертегілер мен тақпақтарды ойлап шығарғанда қиял неғұрлым айқын байқалады.Сондай-ақ мектепке ... ... ... естің, қиялдың дамуында ұқсастықтар бар. Егер сәбилік шақта өзінде қабылдау мен ойлау іс-әрекеттері ... ... ... ... іс-әрекеттерінің ерекше формалары ретінде бөлінсе, мектепке дейінгі кезеңде мұндай іс-әрекеттер үздіксіз күрделілене және жетіле ... ал ... ес, қиял ұзақ ... жеке ... ала алмайды. Бала бірдеңеге назар аударарлықтай, көргені мен естігенін ... ... ... ... аумағынан шығарлықтай арнайы іс-әрекеттерді игере білмейді. Мұндай іс-әрекеттер тек ... ... ... ... ... ... бойынша мектепке дейінгі бала әрекетінің жаңа түрлерін, үлкендердің оған ... жаңа ... ... ... ... ... бір ... зейінін шоғырландыру және оған зейін қою, материалды есте ұстау және оны жаңғырту, ойынның, ... т.б ой ... құру ... жаңа ерекше міндеттер пайда болғанда ғана бетбұрыс жасалады. Осы міндеттерді шеше білу үшін бала ... ... ... ... да ... ... ... сонда ғана зейіннің, естің, қиялдың арнайы іс-әрекеттері қалыптаса бастайды .Мектепке дейінгі кезеңде баланың зейіні ... ... және ... арқылы орындалатын іс-әрекеттерге қатысты ынтамен сипатталынады. Бала бір нәрсеге ынтасы өшпей тұрған кезде ғана зейінін шоғырлайды. Жаңа бір ... ... ... ... ... ... соған ауады. Сондықтан балалардың ұзақ уақыт бір іспен шұғылдануы сирек болады. Д.Б. Эльконин пікірінше, мектепке дейінгі кезеңде балалар ... ... ... ... дамуының ілгеруіне байланысты зейін күшті шоғырланып, тұрақтылыққа ие ... ... ... ... ... ... бір ... 30-50 минут ойнайтын болса, 5-6 жасқа жеткенде ойынның ұзақтығы 1,5 сағатқа дейін созылады. Мұны ойында адамдардың күрделірек іс-әрекеттері мен ... ... және ... ... ... жаңа ахуалдардың қолдау табуымен түсіндіруге болады. Балалар суреттерді көргенде, әңгіме, ертегі тыңдағанда зейін тұрақтылығы арта түседі. Мысалы, ... ... ... ... ... көру ұзақтығы екі есе артады, мектепке дейінгі кішкентайға қарағанда алты жасар бала суретті жақсырақ түсінеді, оның өзіне қызықты жақтары мен ... ... ... ... ... ... ... зейіннің негізгі өзгеруі баланың алғаш рет өз зейінін меңгере білуінде, оны саналы түрде белгілі заттарға құбылыстарға бағыттай білуінде және ... ... ... ... ... зейін қоя білуінде. Мектепке дейінгі шақ ішінде өз зейінін ұйымдастыру үшін сөзді пайдалану күрт өседі. Мұны, атап айтқанда, мектепке ... ... ... ... ... ... ... мектепке дейінгі кішкентайларға қарағанда нұсқауды 10-12 рет жиі ... ... ... мінез-құлқын реттеуде сөздің маңызының жалпы өсуіне байланысты мектепке дейінгі шақта ықтиярлық зейін қалыптасады.В.С. Мухина мектепке дейінгі ... ... ... ... ... бастаса да, бүкіл мектепке дейінгі балалық шақта ықтиярсыз ... ... ... қала ... Балаларға өздері үшін бір текті әрі тартымы шамалы іс-әрекетке зейін қою қиынға түседі,сонымен бірге ойын процесінде немесе әсерлі сезімге бөлерліктей ... ... олар ... ұзақ ... бойы ... ... жүреді. Мектеп жасына дейінгі бала зейінінің ерекшелігі мектепке дейін оқыту ықтиярлы зейінге үнемі күш салуды ... ... ... ... ... ... емес себептердің бірі болып саналады. Сабақтарда пайдаланылатын ойын элементтері, іс-әрекеттің нәтижелі түрлері, іс-әрекет формаларын жиі ... ... ... ... ... деңгейде ұстауға мүмкіндік береді.Сенсорлық даму, бала заттардың ... ... ... және ... ... ... ... қана қоймай, оларды мөлшеріне қарай сәйкестендіріп (үлкен, ... аз, көп) ... ... ... ... байланысты (ырықсыз зейін), өйткені қызықты іске бала көңілі тез ауады. Егер 6 жасар бала ... ... ... ол ... 2, тіпті 3 сағат ойнай береді. Алайда, бұлай зейінді шоғырландыру - ... ... ... ... туындайды. Балаға зейінін тәрбиелеуде көмектесу қажет. Үлкендер сөз нұсқаулары арқылы баланың зейінін ұйымдастыра алады. Оларға біркелкі жалықтыратын және ... аз ... ... өте ... ... бұл ... ... ойын элементтерін енгізуге және іс-әрекет түрлерін жеткілікті ауыстырып отыруға негізгі себеп болып табылады.
К.Д. Ушинский , - деп көрсетеді. ... ... ... ... ... жеке ... ... маңызы да зор .В.С. Мухина бойынша мектепке дейінгі шақ есте сақтау мен еске ... ... ... ... ... Адамдар, оқиғалар есте сақталатын кезең мектепке дейінгі шақта анықталмаған мерзімге ығысады. Шындығында, бізге сәбилік шақтағы оқиғалардан бірдеңені еске түсіру қиын ... ... ... мүмкін болмаса, мектепке дейінгі балалық шақ көптеген әсерлі сәттерді есте қалдырады. Бұл әсіресе мектепке дейінгі ересектерге тән. Мектеп ... ... ... есі ... ықтиярсыз сипатта болады. Бұл бала көбіне өзінің алдына бір нәрсені есінде қалдыру үшін саналы мақсаттарды қоймайтындығын көрсетеді. Есте ... мен еске ... ... еркі мен ... ... өтеді. Бұл екеуі де іс-әрекет арқылы жүзеге асады әрі іс-әрекеттің сипатына байланысты болады. Бала іс-әрекетте неге ... ... оған не әсер ... не қызық болса, соны ғана есінде сақтайды. Заттарды, картиналарды, сөздерді ықтиярсыз есте сақтаудың сапасы, ... ... ... ... ... ... іс-әрекет процесінде оларды егжей-тегжейлі қабылдау, ойластыру, топтастыру қандай дәрежеде өтетіндігіне байланысты. Мысалы, суреттерді жай ғана қарап шыққанда ... ... ... ... ... ... балады, ал осы суреттерді, өз орындарына, мысалы, бақшаға, ас үйге, балалар бөлмесіне, қораға дәл ... жеке ... қою ... бала ... ... ... сақтайды. Ықтиярсыз есте сақтау баланың орындайтын қабылдау және іс-әрекеттерінің жанама қосымша нәтижесі болып табылады .Мектепке дейінгі жастағылардың ықтиярсыз есте сақтауы мен ... еске ... - ес ... ... ... Бала бірдеңені есте сақтау немесе еске түсіру жөнінде ... әлі ... ... ал бұл үшін арнаулы тәсілдерді қолдануды білмейді. Мысалы, үш жастағы балаларға суреттер тобының біреуін сұрағанда балалардың басым көпшілігі өзін мүлде ... ... ... көз ... өткеннен кейін бала оны шетке ығыстырып қойып, үлкен адамнан ... ... ... сұрады. Кейбір балалар бейнеленген заттар жөнінде әңгімелеп беруге тырысты, суретке байланысты өткен тәжірибенің жағдайларын еске түсірді (. , тағы ... ... де есте ... ... ... ... іс-әрекеттері байқалмады .В.С. Мухинаның пікірінше есте сақтау мен еске түсірудің ықтиярлы формалары мектепке дейінгі естияр шақта қалыптаса бастайды және мектепке ... ... ... Ықтиярлы есте сақтау мен еске түсіруді меңгерудің неғұрлым қолайлы шарттары ойын үстінде жасалады, бала өзіне алған рольді жақсы ... шығу есте ... ... ... кезде жасалады. Мысалы, сатып алушының ролін алған бала ... ... ... ... алу ... тапсырманы орындаушы ретіндегі баланың есте сақтайтын сөздерінің саны үлкен адамның тікелей талабы бойынша есінде сақтауға тиісті сөздерден көп ... ... ... ... формаларын меңгеру бірнеше кезеңнен тұрады. Олардың біріншісінде әлі қажетті ... ... ... ... бала есте сақтау мен еске түсіру міндетінің өзін бөле бастайды. Мұнда еске ... ... ... ... ... бала ... дәл еске ... елестетуді қажет ететін ахуалдарға кездеседі. Бұған дейін ол нені қабылдап, жасағанын көрсететін іс-әрекетті білуі ... Есте ... ... еске ... тәжірибесінің нәтижесінде пайда болады.В.С. Мухинаның айтуынша, есте сақтау мен еске ... ... бала өз ... ... алмайды. Ондай жолдарды белгілі түрде баланың есіне үлкендер салады. Мысалы, үлкен адам балаға тапсырма ... оған осы ... дәл оны ... ... ... ... Үлкен адам баладан бір нәрсе сұрағанда, оның еске түсіруіне бағыт береді: , Тағы сол сияқты. Бала ... ... ... ... ... материалды есте сақтау мақсатында байланыстыра білуге, еске түсіргенде байланыстарды пайдалана білуге үйренеді. Мектеп жасына дейінгі балалардың кейбіреулерінде эйдетикалық ес деп ... көру ... ... түрі ... ... айқындығы мен дәлдігі жағынан эйдетикалық естің бейнелеріне жуықтайды: бұрын қабылданған бір нәрсені ... ... бала соны көз ... қайтадан көріп тұрғандай болады. Эйдетикалық ес - жас шағының құбылысы. Мектепке дейінгі жаста осындай есі бар ... ... ... оқыту кезеңінде, әдетте өзінің бұл қабілеттілігін жоғалтады.Мектепке дейінгі жас - естің қарқынды даму жасы. Ес - бала үшін ... ... мен ... ... қалдырады және сақтайды.Сондай-ақ мектепке дейінгі балалардың ойлау үрдісіне тоқталсақ, ойлау - тіл ... және ... ... ... бірлігінде дамиды. Баланың сау психикасының ерекшелігі - танымдық белсенділігі. Ойлау - сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының ... ... адам ... ... және ... түрде сөз арқылы бейнеленуі. Ақыл-ой жағынан бала қаншалықты пәрменді ... ол ... көп ... ... және оның ... соншалықты алуан түрлі болады. Бала заттың бейнесін ғана емес, оның ... ... да ... ... ... - 6 ... бала ... негізгі түрі. Әрине, ол жекелеген жағдайларға логикалық ойлауды да орындай алады, бірақ та бұл ... ... ... ... ... болады. Мұның өзі осы жастағы балалардың естері еріксіз жақсы дамиды. Ерікті естері жаңа ғана ... ... ... ... ... ... ... есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері көрген нәрселердің мазмұнымен байланысты ... түсу ... ... есін дамытуда үлкен роль атқарады. Оқушылардың есін тәрбиелеуде де мұғалім олардың жас және дара ерекшеліктерін ескере ... ... ... Кіші мектеп жасындағы балаларды оқу тәсілін өз бетімен таңдап ала алмайтындықтан мұғалім үйге тапсырма бергенде, материалды қалай оқу керектігін ... ... ... ... Бұл ... ... бәрінде мәтінді қалай оқу, тапсырманы қалай орындау керектігі айтылған. Бірақ баланың назары кейде бұған жөнді түсе қоймайды. ... мұны ... ... ... ... ... ... заттардың, құбылыстардың, іс-әрекеттердің арасындағы байланыстар мен қатынастарды бөлу мен пайдалануды ... ... ... де сан ... ... ... ... тура келеді. Ойында, сурет салуда, құрастыруда , жапсыруда, оқу және еңбек тапсырмаларын орындауда бала үйреніп алған іс-әрекеттерді жай ғана ... қана ... жаңа ... ала отырып олардың тұрақты түрін өзгертеді. Мектеп жасына дейінгі балалар өздерін ... ... ... үшін ... ... ... кіріседі, құбылыстарды бақылайды, оларды талқыға салып, қорытындылар жасайды. Мектепке дейінгі балалық ... ... ... ... ... және ... ... мен қатынастарды түсінуді, осы байланыстар мен қатынастар туралы білімді жаңа ... ... ... ... ... Осы жастағы балалардың жылдың соңына дейін абстрактылы логикалық ойлауы жақсы дами түседі. Бірақ тәжірибе түрінде, бала затты көрмей ... ... ... толық жауап бере алмайды. Бала ойлаудың барлық операцияларын жақсы қабылдауға тиіс.Балалардың ойлауын дамытуда мектептегі оқу-тәрбие ... ... роль ... Бала ... ... үшін ... ... жұмыстар жүргізіп отыруы тиіс. Ой тәрбиесі адамның психологиясын жан-жақты етіп тәрбиелеумен ұштасып жатады.Таным әрекетінің бірі - ... ... ... және ... ... ... ... қабылдаудан басталады. Тілді меңгеру барысында тіл үйренуші есту, көру, сезу арқылы дыбыстарды, сөздерді, сөйлемді қабылдауға ... Бала ... ... ... ... тиіс.Д.Б. Эльконин бойынша кіші мектеп жасындағы балаладың танымдық үрдістердің дамуына ... ... оқу ... ... - формамен түстерді тану және атауға ... ... ... түрлі түсті құмыра салу үшін, олар форма, көлем жағынан әртүрлі болып келеді. Төменгі ... ... ... ... төмендегідей ерекшеліктер болады. Олар әлде де болса құбылыстарды тұтас зат күйінде жөндеп ... ... ... ол ... ... ... олардың көзге бірден көрінетін сыртқы белгілерін қабылдауға ұмтылады. Мұндай қабылдауда белсенділік жағы аз болады. Үшінші ... ... ... ... ... ... азая бастайды. Оқушы заттың негізгі белгілерін байқай алатын болады. Қабылдауда анализ бен синтез қатар жүреді. Бала әр ... ... ... ... келеді, оның мәніне ішкі,сыртқы құрылысына, жасалу принципіне зе сала бастайды. Қабылдау процесінің күрделене түсуі балаларда байқай алу қабілетінің көрінуімен ... ... ... қарапайым элементі бірінші сынып оқушыларында да бар. Байқау - ... ... ... дамып келе жатқандығының көрінісі .Мектепке дейінгі бала тәрбиесімен айналысатын педагогтар мен ... ... ... ... қай ... ... ... шығып, серуендегенде, әртүрлі ойын ойнағанда осы ойланту әдісіне баса көңіл бөлуі ... Бала ... ... әсер етіп ... болатын айналадағы өлі және тірі табиғаттардың сан түрлі құбылыстары.
К.Д. Ушинский - ... ... ... таныстыра дамыту, оның өзіндік логикалық ойын, сөз қорының, санасының жетілуіне әсері мол екенін көрсеткен. Логикалық ойдың, ... ... ... ... ... ... болуына, батыл пікір, нақты шешім айтуына және оны дәлелдеп ... ... ... ... баланың тіл қабілетін дамытқысы келсе, ең алдымен оның ой қабілетін дамытуы тиіс, - деп көрсетеді.Онтегенездің бастапқы ... ... бала ... аса маңызды функция атқарады. Бала мен ересектің қарым-қатынасы білім, іскерлік, дағдыны біреудің жай қасында емес, өзара әсерлесу ... ... баю мен ... күрделі процесі. Бала өзіне берілетін басқаның тәжірибесін белсенді ... ой ... ... ... пайдаланады. Психолог ғалым Б. Спок ересек адамның жанұяда және бейтаныс адамдармен ... ... құра ... мектепке дейінгі кезеңде басқа балалармен жасаған қарым-қатынастың тиімділігімен анықталатынын тұжырымдаған. Ол бала басқа балалармен ... ... өз ... ... т.б ... ... ... адам өміріндегі қоғамдық-әлеуметтік және психологиялық негізі ең алдымен адамның күнделікті тіршілік қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... ... дейінгі балалар әдетте ойынды, сурет салғанды жақсы көреді, ересектермен және өзі қатарлы балалармен лезде тіл ... ... ... ... ... ... алғашқы үш жылы психологияда кезең аталып, өзіне ... ... ... ... П. ... деген. Дер кезінде тәрбие мен үйрету көрген бала бес жасында еш қиындықсыз таза сөйлей білуі тиіс.Сонымен мектепке ... жас - ерте ... ... ең ұзақ және ... ... даму көрінісі болып табылады. Мұның өзі психологиялық зерттеулердің объекті ретінде қосылды және ол ғылыми әдебиеттерде оқиғалардың әралуандығылығы ретінде көрсетіледі. Жас ... ... ... еңбекке қатынасы, психологиялық ерекшеліктері осы ойын үстінде қалыптасады. Л.С. Выготский пікірінше, ойын мектеп жасына дейінгі баланың жеке ... ... ... ... ... ... ... бірі деуге болады. Бала ойын арқылы өзінің күш-жігерін жаттықтырып, қоршаған орта мен құбылыстардың ақиқат сырын ұғынып үйрене бастайды. Ойын ... ... ... ерекшелігі мынада: олар ойнайды, эмоциялық әсері ұшқындайды, белсенділігі артады, ерік ... қиял ... мен ... ... ... ... бәрі ... шығарымпаздық қабілеті мен дарынын ұштайды.
Атақты психолог ғалымдары Л.С. Выготский, А.И. Леонтьев, А.С. ... Л.Д. ... Д.Б. ... Е.И. ... Ю.К. ... И.Я. ... т.б. ... еңбектерінде мектеп жасына дейінгі балалардың жеке басының қалыптасуына әсер ... ... ... ... ең маңыздысы шығармашылық белсенділіктің сапалығына назар аударады. Алайда мектепке бару қарсаңында баланың психологиялық даму ... ... ... өсе ... Бұл ... ... көрінеді: балалар бір-бірінен ақыл-ой, адамгершілік және жекелей дамымен ... Олай ... ... балаларға психологиялық қолдау жасау бiлiм беру мекемелерiнiң (балабақша, мектеп) ең негiзгi мiндетi болып табылады.
1
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... Ж. ... Алматы, 1995. Б. 69-802. Алдамұратов Ә. Қызықты психология.- Алматы, "Қазақ университеті", 1992. Б. 36-44.3. Актуальные вопросы организационно-психологического обеспечения работы с ... ... ... ... ... - М., 1989. 4. ... Ә. ... психология.- Алматы, "Білім" 1996. Б. 55-605. Әбдірахманов А.,Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша- қазақша сөздік.- Алматы, "Мектеп", Б. 112-117. 1976. 6. ... Н.П. ... ... в ... - М.: ... 1989. - 224 с.7. Ахметқалиева Ғ.М. Мектепалды сыныбында балалардың өзін-өзі тануы арқылы адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру. ... курс ... ... 2009. - 44 б. 8. ... М.Я. ... ... наблюдений над детьми //Избр. психологические произведения. - М., 1975. - С. 27-189. 9. ... Л.С, ... О.В. ... для ... или Что ... ... и что ... плохо? Ростов на Дону. Феникс, 2003. С. 22-2510. Божович Л.И. ... ... ... ... к ... ... //Вопросы психологии ребенка к дошкольного возраста /Под ред. А.Н.Леонтьева, А.В.Запорожца. - М., 1995. - С. 132-142. 11. ... Л.Ф., ... С.М. ... по психодиагностике. Киев, 1989. с. 178-179.12. Венгер Л. ... ... ... ... воспитание. - 1977. - №5. - С. 40-46.13. Венгер Л.А., Венгер А.Л. ... ли ваш ... к ... -М., 1994.14. Мухина В.С. Психология. - М., 1988. Возрастная и психологическая психология.С. 2- 3 1973 15. ... Л.С. ... ... ... соч.: В 6 т. - М., 1984.-Т.4С. 244-268. 16. Гаспарова Е. Ведущая деятельность дошкольного возраста// ... ... - 1987. - № 7. - С. 45-50. 17. ... А.Н., ... Ч.А., ... М.Б. ... в психологии: общий психологический практикум. 18. Елеусізова С. Қарым- ... ... ... 1995.19. ... Қ. ... ... ... көзқарастары.- Алматы, 2000. 20. Жарықбаев Қ., Озғанбаев О. Жантануға кіріспе.- ... 2000. 21. ... ... ... ... ... 1996. 22. Мұқанов М. Ақыл- ой өрісі.- Алматы, 1980. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- 2000. Живи с улыбкой: игры, ... ... ... высказывания, притчи /Авт.-сост.,.23. Жұмабекова Ф.Н. Мектепке дейінгі педагогика, Астана: ... 2008. 24. ... А.В. ... ... онтогенеза психики// Избр. психолог.труды: В 2 т., - М., 1986. - Т.1. С. 223-257. 25. ... В.В. ... ... - ... 1995. 26. ... Е.М. ... ... как средство обеспечения профессиональной диагностики /Вестник Московского университета, серия 14 "Психология", 1989, №3. 27. ... Б.Қ. ... ... жеке ... рухани адамгершілігін дамыта оқыту әдістемесі.-Алматы: , 2005. 28. Климов Е.А. Психология профессионала (избранные психологические труды). - М.: ... 1996. С. 8929. ... П.Я., ... Е.А. ... о ... детей шестилетнего возраста. - М., 1988. С. 56-60.30. Кулагин Б.В. Основы профессиональной психодиагностики. - Л.: ... 1984. - 216 с., ил.31. ... А.Н. ... ... ... - М., 1981. С. 122 32. ... А.Н. Психологические основы дошкольной игры// Избр. психолог, произведения: В 2-х т. - М., 1983. - Т.1. - С. ... ... А.А. ... психология. - М., 1971.34. Маркова А.К. Психология профессионализма. - М., 1996. 35. ... Н., ... Н. ... взрослого с детьми в игре //Дошкольное воспитание. - 1993. - №3. - С. 15; ... 18-23. 36. ... B.C. ... как ... психологического развития ребенка// Вопросы психологии. - 1988. - №2. - С. 123 -- 128. 37. ... В.С. ... ... ... балалар психологиясы. /Ред. басқарған Л.А.Венгер. - Алматы: Мектеп, 1986. Б. 11-2340. Мұхаметова С.Қ., Қожаева С.Қ. ... ... Оқу ... ... 2007. б 11-22

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Салық әкімшілендіру жүйесін жетілдіру7 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
Алматы қаласы Гоголь көшесі бойындағы жол-көлік оқиғаларын төмендету бойынша іс-шаралар жасау96 бет
Бағдарламаларды түзету және тестілеу11 бет
Берілгендерді, анықтамаларды қарау және түзету3 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Екі араласпайтын және сығылмайтын сұйықтардың канал бойындағы қозғалысы үшін Навье - Стокс теңдеуі және оны жоғары ретті дәлдікпен сандық әдістермен зерттеу жолдары9 бет
Жұлдызды аспан көрінісінің жыл бойындағы өзгеруі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь