Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау

КІРІСПЕ
1.1 Ұңғы туралы түсінік
1.2 Мұнай және газ ұңғыларының атқаратын қызметіне байланысты топтасуы (классификация)
1.3 Ұңғылардың бұрғылаудың мұнай газ комплексі мен елдің басқа да халықшаруашылық салаларының даму рөлі
2 МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУДЫҢ
3. МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУ ТӘСІЛДЕРІ
4 ЖЫНЫСТАЛҚАНДАУШЫ АСПАП
5.БҰРҒЫЛАУ ТІЗБЕГІ
6. ҰҢҒЫНЫ ТАЛҚАНДАЛҒАН ЖЫНЫСТАРДАН ТАЗАРТУ
7 ҚАШАУДЫ АЙНАЛДЫРУ
8 БҰРҒЫЛАУ ТӘРТІБІ. ҚАШАУЛАРДЫҢ ЖҰМЫС КӨРСЕТКІШТЕРІ
9 ҰҢҒЫНЫ БҰРҒЫЛАУ ПРОЦЕСІ КЕЗІНДЕГІ ҚИЫНДЫҚТАР
10 БҰРҒЫЛАУ ҮРДІСІ КЕЗІНДЕ ПАЙДАЛЫ ГОРИЗОНТТАРДЫ СЫНАУ. ӨНІМДІ ҚАБАТТЫ АШУ
11 КӨЛБЕУ. БАҒЫТТАЛҒАН ҰҢҒЫЛАРДЫ БҰРҒЫЛАУ
12 ҰҢҒЫЛАРДЫ БЕКІТУ
13 ҰҢҒЫЛАРДЫ МЕҢГЕРУ ЖӘНЕ СЫНАУ.
14 МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУҒА АРНАЛҒАН БҰРҒЫ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫ
15 ҰҢҒЫ ТҰРҒЫЗУДЫҢ ТЕХНИКА.ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ МЕН ҚҰЖАТТАРЫ.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мұнай және газ еліміздің қалық шаруашылығында маңызды міндет атқарады. Ауыр индустрияның дамыуы, бірінші кезекте олардың отын-энергетикалық комплексі сияқты базалық саласы, бүкіл қалық шаруашылық мәселелерін болашақта шешетіні сөзсіз. Академик Е.Велиховтың пікірі бойынша, болашақтағы энергия тұтыну қабылдаудың өсуінің көп бөлігін жабатын, кемінде XXI – ғасырдың бірінші жартысында., отының негізгі түрлері болып табиғи газ, мұнай және көмір табылады. Казіргі кезде 23% құрайтын, әлемдік энергобаланста табиғи газдың үлесі жаңа ғасырдың бірінші тоқсанда 30% дейін көтерілмек.
Көмірсутекті шикізат-энергетика көзінің негіздерінің бірі-еліміздің энергетика балансы жүйесінің үштен екісін алады.
Елімізде 1988 жылға дейін мұнай және газ өнеркәсібі өте жылдам қарқындылықпен дами бастаған. Егер 1940ж. СССР-да 31,1 млн.т. мұнай және 3,2 млрд. м3 газы өндірілсе, онда 1960 жылы мұнай өндіру 147,9 млн.т. құрады және 45,3 млрд. м3 газы өндірілсе, онда 1960 жылы мұнай өндіру 147,9 млн.т. құрады және 45,3 млрд. м3 газ өндірілді, ал 1982 жылы мұнай өндіру деңгейі 624 млн.т. және газ өндіру 770 млрд. м3 –ге жетті. Оның ішінде 569 млн.т. мұнай мен 616 млрд.м3 газ Pоссияда өндірілген.
Есімізде көмірсутекті өндірудің бұндай өсуі елімізде бұрғылау жұмыстарының үлкен қарқындылықпен өсуінің арқасында мүмкін болды. Сонымен егер 1940ж. шамамен 2 млн.метр тау жынысы бұрғыланған болса, онда көмірсутегін өндірудің рекорды болған 1988 жылы 50 жыл млн.метр тау жыныстарын бұрғыланған. Көп уақытқа бағытталған елімідің қалық шаруашылығының әрі қарай дамуын ескере отырып, мұнай және газ өндіруді қажетті деңгейге жеткізуді қамтамасыз етуді тек қана жаңа ашылған екн қорларын пайдалану арқылы емес, мұнай газ және газ кен орындарын өндіру (өңдеу) саласында мұнай және газ ұңғымаларын салудың (бұрғылаудың) техникалық және технологиялық көрсеткіштерін едаур жақсарту және ғылыми- техникалық прогрестің жетістіктерін ендіру жолымен жүргізу керек.
Бұрғылау жұмыстарының техника-экономикалық көрсеткіштерінің көтерілуі мен көлемінің өсуі комплекті шараларды жүргізудің арқасында бұрғылау құралдарының жақсаруын (шыңдалуын), жаңа технологияларды ендіру, бақылау-өлшеу құралдарын, сол сияқты материалдармен химиялық реагенттері шығаруды көбейтумен қантамасыз етіледі.
Ұңғыларды бұрғылау процесі кезінде қажетті компютерлік техниканы ендіруге басты роль беріледі.
“Мұнай және газ ұңғыларын орнату” курсында құрамына қондырғысына алаңды дайындауды, бұрғы құралдармен іргетастар мен комуникация салуды (орындатуды), өнімді қабаттарды сынау мен ұңғыма оқпанын бегітуді, бұрғылау процестерін, және де ұңғыларды аяқтау проблемалар мен бұрғы қондырғыларын жаңа орынға (нүктеге) тасымалдауды (апаруды) қосатын жұмыстар комплексі (кешені). Бұған қосылатындар болып ғылыми мен техникалық қазіргі кездегі жетістіктері негізінде мұнай және газ ұңғылармен бұрғылау тәсілдері, бұрғы құралы мен оны таңдау, және әртүрлі бұрғылау жағдайларында бұрғы ертінділерін және олардың негізгі қасиеттнерін анықтау әдістері табылды. Ұңғылардың конструкциясын таңдауға және (құбырлар) колоннаны есептеу принциптеріне байланысты технологиялық есептеулер көрсетіледі. Мұнай және газ ұңғыларын орнатудағы техника-экономикалық көрсеткіштерге және экология проблемаларына аса көңіл бөлінеді.
1. Ю.В.Вадецкий. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау.М.,Недра, 1988.
2. Е.Велихов.
3. А.Н.Воевода, К.В.Карапетян, В.Н.Коломацкий. Ұңғыларды шоғырлама бұрғылау кезінде аспаптарды құрастыру. М., Недра, 1987
4. К.В.Иогансен. Бұрғышы серігі..М., Недра, 1990.
5. А.Г.Калинин, А.З.левицкий, Б.А.Никитин. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау технологиясы. М., Недра, 1998.
6. А.Г.Калинин, Н.А. Григорян, Б.З.Султанов. Ұңғыларды көлбейте бұрғылау. Мәліметше. М., Недра, 1990.
7. А.В.Кичигин. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау технолигиясы. Дәріс конспектілері. М., 1985.
8. Н.Г.Середа, Е.М.Соловьев. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау. М., недра, 1988.
9. В.И.Мищенко, Б.Н. Хахаев, М.М. Наумовец, А.В. Лоцманов. Бұрғылау қондырғыларын салу және құрастыру тәжірибесі. М., Недра, 1969.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
КАСПИЙ ҚОҒАМДЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
“Мұнай-газ ісі” кафедрасы
МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУ
Алматы 2005
КІРІСПЕ
Мұнай және газ ... ... ... ... міндет
атқарады. Ауыр индустрияның дамыуы, ... ... ... ... ... ... базалық саласы, бүкіл қалық шаруашылық
мәселелерін болашақта шешетіні сөзсіз. ... ... ... ... ... тұтыну қабылдаудың өсуінің көп бөлігін
жабатын, кемінде XXI – ғасырдың ... ... ... ... ... ... газ, мұнай және көмір табылады. Казіргі кезде 23% құрайтын,
әлемдік энергобаланста табиғи газдың үлесі жаңа ... ... ... ... ... шикізат-энергетика көзінің негіздерінің бірі-еліміздің
энергетика балансы жүйесінің үштен екісін алады.
Елімізде 1988 ... ... ... және газ ... өте жылдам
қарқындылықпен дами бастаған. Егер 1940ж. СССР-да 31,1 млн.т. ... ... ... м3 газы ... онда 1960 жылы ... ... 147,9 млн.т.
құрады және 45,3 млрд. м3 газы өндірілсе, онда 1960 жылы мұнай өндіру 147,9
млн.т. ... және 45,3 ... м3 газ ... ал 1982 жылы ... өндіру
деңгейі 624 млн.т. және газ өндіру 770 млрд. м3 –ге ... Оның ... ... мұнай мен 616 млрд.м3 газ Pоссияда өндірілген.
Есімізде ... ... ... өсуі елімізде бұрғылау
жұмыстарының үлкен қарқындылықпен өсуінің арқасында ... ... ... 1940ж. ... 2 ... тау жынысы бұрғыланған болса, онда
көмірсутегін өндірудің ... ... 1988 жылы 50 жыл ... ... ... Көп уақытқа ... ... ... әрі ... дамуын ескере отырып, мұнай және газ өндіруді
қажетті деңгейге жеткізуді ... ... тек қана жаңа ... ... пайдалану арқылы емес, мұнай газ және газ кен ... ... ... ... және газ ұңғымаларын салудың (бұрғылаудың)
техникалық және технологиялық ... ... ... және ... прогрестің жетістіктерін ендіру жолымен жүргізу керек.
Бұрғылау жұмыстарының ... ... ... ... өсуі ... ... жүргізудің арқасында бұрғылау
құралдарының жақсаруын (шыңдалуын), жаңа технологияларды ендіру, ... ... сол ... ... ... ... ... қантамасыз етіледі.
Ұңғыларды бұрғылау процесі кезінде қажетті ... ... ... роль ... және газ ұңғыларын орнату” курсында құрамына қондырғысына
алаңды дайындауды, бұрғы құралдармен ... мен ... ... ... ... ... мен ... оқпанын бегітуді, бұрғылау
процестерін, және де ұңғыларды ... ... мен ... қондырғыларын
жаңа орынға (нүктеге) тасымалдауды (апаруды) қосатын жұмыстар комплексі
(кешені). Бұған қосылатындар болып ғылыми мен ... ... ... ... ... және газ ұңғылармен бұрғылау тәсілдері, бұрғы
құралы мен оны таңдау, және әртүрлі ... ... ... және олардың негізгі қасиеттнерін анықтау ... ... ... ... және ... колоннаны есептеу
принциптеріне байланысты технологиялық есептеулер көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... және ... аса көңіл бөлінеді.
1. Ұңғы туралы түсінік
Бұрғы ұңғысы деп жер ... ... ... тік ... ... ... ... цилиндр тәрізді (дөңгелек) тау-кен қазбасы. Ұңғыманың
жер бетімен қилысуы оның сағасы, ал ... ... деп ... (1.1
сурет). Ұңғыманың бүйір беті оның қабырғасы немесе оқпаны болады. Ұңғыманың
басқа элементтері 1.1 суретте көрсетілген.
Мұнай және газ ... ... ... ... ... ... үлкен тереңдігі және үлкен емес түпкі ... ... ... ... 900 ... ... және әр аралықта сатылы
өзгере отырып, диаметірге дейін, кейде 165 мм кішілеу болуы мүмкін.
Ұңғыманы ... ... тау ... ... ұңғыма (түбін)
түбінің жаппай (1.1 сурет, а) немесе сақиналай түрде ... ... ... б) жүреді. Сақина тәрізді талқандауда ұңғыма ортасында тау
жыныстарының үлгісі қалауы (керн), ол тау ... ... ... ... аралықтан жер бетіне көтеріліп отырады.
1. сурет. Ұңғымаларды сызбасы.
а-тік ұңғымалар; 1-ұңғыманың сағасы; 2-ұңғыманың ... ... ... түбі; 4-ұңғыманың тереңдігі; L-ұңғыма оқпанының ұзындығы
(ұңғыманың осі ... ... ... ... ... ... б-керн алынған ұңғыма; в-көлбеу ұңғыма; К-керн.
2. Мұнай және газ ... ... ... байланысты топтасуы
(классификация)
Мұнай және газ ұңғымалары өзінің атқаратын міндетіне ... ... ... ... барлама, пайдалану және арнайы
болып ... ... аз ... ... ірі ... (Шығыс Сібір,
мысалыға мұнайгаз) тереңдікте жыиналуға ... ... ... ... ... және аймақтық шөгінділердің таралуының ... ... үшін ... Олар ... ... ... бұрғыланады. Тіреуіш ұңғымаларды және сол сияқты ұңғымаларды ... ... ... ... аймақтық мұнай-
газдылығының келешектіетегі бағалауды береді және мұнай мен газдың ... ... ... әсіресе үлкен тереңдікте жатқан геологиялық
қиманың құрлысын ... және ... ... ... ... ... Бұл кезде қиманың стратиграфиалық, көмірсутектілердің
жиналуына қолайлы структурлардың барекендігі анықталады және ... және ... ... ... ... ... мәліметтерді түзету.
Тіреуіш ұңғымаларға қарағанда бұл ұңғымалар іздеу жұмыстарын ... керн алу ... ... ... параметрлік ұңғымалар мен геофизикалық жұмыстардың
нәтижелерін ескере отырып, жаңа мұнай және газ кен орындарын ашу ... ... ... алаңдарда жаңа кеңіштерді табу үшін бұрғыланады. Ол
кезде геологиялық қима және ... ... ... көмегімен судың,
газдың, мұнайдың сынамасын (проба) алумен оның мұнайгаздылығын ... ... ... ... және ... тараулардың
шектерінен толық керн алу қарастырылады.
Барлау ұңғымалары алаңдарда іздеуіш ұңғымаларды бұрғылаумен олардың
мұнай-газдылығы ... сын кен ... ... ... және оны ... ... ... үшін керекті алғашқы мәліметтерді
жинауда бұрғыланады. Барлау ... ... ... ... қиманы
зерттеу іздеуіш бұрғылауды кезіндегідей көлемде жалғастырыла ... ... ... және газ кен ... ... жобаларына
сәйкес бұрғыланады. Бұл категорияға сондай-ақ айдайтын(негнетательные),
бағалайтын ... ... және ... ұңғымалар жатады.
Пайдалану ұңғымалары мұнай мен газды игеріліп жатқан кеніштерден
шығару және ... жер ... ... үшін ... Айдайтын
ұңғымалар қабат арасына су немесе газ ... ... ... ... қысым шамасында ұстап тұру үшін ... ал ... ... ... ... ... ... қысымның, су мен мұнай
түйісінуінің өзгеруін жүйелі бақылау үшін қолданылады.
Арнайы ұңғымалар кен ... ... ... ... және
барлауды жүргізу үшін, жер астында газды сақтаумен оған газды ... ... ... ... мен ... ашық ... жою үшін қолданылады. Сонымен
қатар олар өндірістік суларды өнімсіз қабаттарға айдауға, сусыз аудандарды
бұрғыланып жатқан ... ... ... ету және т.б. ... ... Терең бұрғылаудың мәліметтері бойынша жер қыртысының сызбалық
қиылысы.
Барлама бұрғылаудың тереңдік ... ... ... (зонасы) II-
қатты пайдалы қазбаларда; III-мұнай газ ... ... ... ... ... шөгінді және шөгінді-
вулканогендік жыныстары (жасы 500 млн.жыл); ... ... ... кристалдық жыныстары (жасы 1000-3000 млн.жыл ... ... ... ... ... 6-мантия жыныстары;
7-жоғары жылдамдықты қабаттар-Конрада шекарасы (Vр = 6,6-6,8 ... ... ... ... ... таралу жылдамдығы Vр
=8,0км/с).
Ұңғымалардың тереңдіктері кең шамаларда өзгеріп ... ... ... ... біренше мың метрге дейін. Ресейде Кольск
бұғазында ең терең СГ-3 ... ... және ол жер ... ... ... ... сонымен қатар келешек бұрғыланатын өте
терең ұңғымаларды бұрғылау үшін жасалған құралдар мен ... ... ... 1974 жылы ең терең “Берта-Роджерс” ұңғымасы 9583 метр
тереңдікке бұрғыланған.
Қазіргі кезде ... ... ... тереңдігі 3000 м
шамасында, пайдалану ұңғымалары 2200 м ... ... ... ... ... адамзат теңіз шельфтері мен әлемдік мұхит түбін
игеруде.
Континентте кен орындарын барлау тереңдігі мен игеру өсіп ... ... ... және газ кен ... барлау мен пайдалану 5-6 мың.м.
тереңдікте жүргізілуде.
Қазіргі кезде материктік жер қыртысының тереңдегі құрлысын ... іс ... Ол тек қана жер ... ... сол ... ... ... мантияны жабатын қабаттарын зерттейтін біріңғай жүйе
жасауды қарастырды (Мохоровичича қабаты югослав ... ... ... ғылымдары теңіз түбінің тереңдігі 4-5 мыңм. жерден мұхиттан
ұңғыма ... ... ... Бұл ... халықаралық жобаға айналып
кеткен.Америкалық “Гомар Челенджер” бұрғылау ... ... ... аса ... жер қыртысына 100 м. дейінгі тереңдікте бұрғыланған.
(1.2сурет)
3. Ұңғылардың бұрғылаудың мұнай газ комплексі мен елдің басқа ... ... даму ... ... ... 1988 ... дейін тез қарқындылықпен өсті
(1.1кесте). Ол ірі ... ... кен ... ашу мен ... ... және ... бағасына қарамай (көмірсутекті шикізат өндірудің
өсіуін ... ... ... ... ... ... көмірсутекті
шикізат өндірудің өсуін жылдам қамтамасыз етумен жетілді. Көмірсутекті
шикізат өндіру олардың едәуір жаңалануы ... ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары кездесіп (тоғысып) отырады.
1.1 кесте. Мұнай (млн.т) және газ ... ... ... |1865 |1901 |1940 |1979 |1988 ... ... |400 |жер |тік |250 |1990 ... |тік |512 ... |
|ры |6,4млн|теңіз |тік |1243 ... ... |ер ... ... |ң |1500 | ... | | ... | ... | | |ң ... | ... ... | | | ... ... | | | |0р ... | | | ... |
| | | | |0 ... ... ... ... ... заводы ... ... ... руб ... ... 3200-5000 |83 млн. руб ... ... ... ... ... |40 млн. руб. ... 1000-1600 |13 млн. руб ... ... 500т. ... ... ... ... ... 8 млн. доллар. |
|құрайды. |
1. ... ЖӘНЕ ГАЗ ... ... ... ШАРТТАРЫ
1. Мұнай газ кен орнының геологиялық қимасын сипаттайтын тау ... тау ... жер ... ... 5% ... мұнай және
газ кен орындары орналасатын (жиналасатын) шөгінді тау жыныстары құрайды.
Ол кристалдық және кесекті тау жыныстары. Олар бір ... ... ... және жарықшақтығымен айырылады, олардан тау
жыныстарының физика-механикалық қасиеттері тәуелді болады.
Тау жыныстарының талқандау ... ... ... ... ... ... және қажағыштығы сияқты қасиеттері керек.
Тау жынысының тығыздығы кеуектілігі нольге тең кездегі оның қатты
денедегі көлем бірлігінің ... ... ... кг/м3 ... (аллофанадан
магнетитке дейін), ол тау жыныстарынікі – 2100-2900кг/м3 .
Көлемдік ... – ол ... ... ... ... жыныстың көлем
бірлігінің массасы.
ρоб = ρГП (1-0,01 П) ... П – ... ... қуыстылығы, %;
Ρж – қуыстарды толтырып тұрған суықтардың тығыздығы,
кг/м3 .
Тығыздықты ... ... білу ... ... ... тау қысымын бағалау кезінде керек.
Шегендеуіш колонаны (тізбекті) беріктікке есептерде (есептеулерде)
кезде (кейде) ... ... ... ескеруге тура келеді, демек,
жоғары жатқан тау жыныстарының массасынан түсетін қысым:
Ρгс = ρоб gz,
мұнда: Ρоб – ... ... тау ... орташа көлемдік массасы, кг/м3
;
Z – ұңғының қарастырылып жатқан бөлігінің тереңдігі, м.
Ρгс =
мұнда: Пі – жыныс ... ... ... ...... жыныстың қаңқасының тығыздығы;
hi – осы тау жынысының ... ... ...... ... тығыздығы, кг/м3 ;
ρоб – жоғары жатқан тау жыныстарының көлемдік
тығыздығы, кг/м3 .
Теңіз акваторияларынан ұңғыларды бұрғылағанда
Ρгс ... Zм – ... ... ...... ... орта ... кг/м3.
Z = ;
Ρоб =.
Жер қыртысындағы қысым мен температура
Өзендер, көлдер және теңіздер түбіне ... ... ... мен тұздардан құрылған шөгінді тау жыныстарының ... ... ... ... сәтті жағдайларында кейбір ... ... ... ... толтыратын көмірсутектің жинау құрылады.
Гравитация заңына сәйкес көмірсутегілер кенеш аймағында былай ... ... су ... шамалы жоғарлауда-сұйық көмірсутегілер, ең
жоғарғы бөлігінде-газ.
Суық және газ жыныстар арасындағы қуыстарда үлкен немесе кіші қысым
астында ... оны ... ... ... деп ... ... ... сұйық пен газдың қысымы, демек, өткізген
жыныстардағы, қабаттық қысым деп ... ... ... ... қабаттық қысым тереңдік көбейген сайын,
өсіп отырады:
Ρпл = ρв g Z
мұнда Ρпл – қабаттық қысым, Па ...... ... кг/м3 ;
g – еркін түсу үдеуі, м/с;
Z – ұңғының тереңдігі, ... ... ... ... ... қабаттық қысымның
қарастырылып отырған нүктедегінің қатынасына тең аномальдіқ коэффициентпен
сипатталады:
Ка ... Ка 1,010) және ... өте ... ... ... ... ... рН шамасын
қадағалап отыру қажет.
Ауырлатылған бұрғылау құбырлары.
Ауырлатылған ... ... (АБҚ) ... ... ... ... үлкейту және қашауға түсетін осьтік күш жасау үшін
қолданылады.
Бұрғылау құбырларына қарағанда ауырлатылған ... ... ... ... (5.3 ... ... ... (АБҚ) тік сызықтығына, остерінің
тура келуіне және теңгеруліне көтеріңкі талаптар қойылады.
5.3 кесте. АБҚ ның ... ... |Д, мм |d,мм |L,мм |1 қ.м. |
| | | | ... |
| | | | |кг ... |120 |64 |6500 |63,5 ... |133 |64 |6500 |84,0 ... |146 |68 |6500 |103,0 ... |178 |80 |6500 |156,0 ... |203 |80 |6500 |214,6 ... |229 |90 |6500 |273,4 ... |254 |100 |6500 |336,1 ... |273 |100 |6500 |397,9 ... |299 |100 |6500 |489,5 ... ... АБҚ-ның түрлері кең қолданылып келеді: остық иленген
ұзындығы 12м болаттық Д және К ... ... ... АБҚ; шеттері
термиялық өңдеуден өткен, теңгерілген ... ... ... ... ... ішкі ... тесу арқылы жасалғандықтан жоғары тәлдігімен
байқалады, ... ... 6,5м. ... УБТС құбырларды қиын, күрделі
жағдайларда бұрғылауда қолданылады. УБТС құбырлары 38ХН3МФА және 40ХН2 ... 735 және 637 МПа) ... ... ... АБҚ-ры диаметрлі 73 тен
299мм дейін, ұзындығы 6,5нан 12м дейін болып шығарылады жәнеоларда құлыптың
бұранда ... Сол ... ... арқылы олар бір ... Тек қана ... ... ... ... ... ... арқылы жалғасады.
5.6 сурет. Теңгерілген ауырматылған бұрғылау құбырлары ... ... ... АБҚ ... ... ... таңдағанда
оның жуу сұйығындағы салмағы қашауға түсетін күштен (салмақтан) 17,5% артық
болуы керек:
мұнда: LУБТ – АБҚ ... ...... түсетін салмақ, Н;
qубт – 1м АБҚ-ның массасы, кг;
ρж – жуу сұйығының тығыздығы, кг/м3;
ρст – АБҚ-ның материалының ... ... түсу ... м/с2 ;
К – ... ... ... әр ... бұрғылау шартына
байланысты қабылданады. Әдетте К=1,175 болып қолданылады.
Бұрғылау ... ... ... ... ... және ұңғы ... сапасына әсерін тигізетін
бұрғылау тізбегінің пайдалану ... ... ... ... ... (сүзгімен), кері клапанмен, ал ... ... ... ... жабдықтау
қарастырылған.
Бұрғылау тізбегінің элементтерін әртүрлі ... және ... қосу және ... ... ... аспаптарды қосу үшін
аудармалар қолданылады.
Сақтандыру сақиналары бұрғылау тізбегіне кондукторды, ... ... ... ... және бұрғылау кезіндегі олардың
қосу элементтерін тозудан сақтау үшін кигізіледі.
Калибраторлар (5.7 сурет) ұңғы қабырғаларын ... үшін ... ол тіке ... ... ... (5.8 сурет) (тіктегіштер) өздерінің қойылған жерінде
брғылау ... осі мен ұңғы ... ... ... ету ... ... ... элементтерін пайдалануды белгілі
технологиялық үлгі бойынша құбыр ... ... Ол ... және құбырдың қалыңдығы қалыңдығын тексеру, сапасын тексеру,
бұранда тазалау, құбырларды жинастыру және т.б. қаластырылған.
Құбырлар мен ... ... ... соң, ... және ... жинақтайды. Жинақ (комплект) құрамына бір
беріктік тобындағы материалдардан жасалған, бір ... ... ... ... ... ... ... жинаққа ретімен (рет ретімен) номер беріледі, ал құбырларға
жинақтық ... ... ... ... базасында жиналған бұрғылау
құбырларының жинақтарына паспорт-журнал ашылады, онда құбырлармен ... ... ... ... ... ... ... профилактикалық жұмыстар графигі
бойынша қойылған (мезгілде) дефектоскопия мен ... ... ... ... қарайды және осы мәліметтердің барлығы
паспортқа жазылады.
6. ҰҢҒЫНЫ ТАЛҚАНДАЛҒАН ЖЫНЫСТАРДАН ТАЗАРТУ
6.1 Бұрғы ... ... ... ... ... ... ... шпор айналасы
болады. Ол қашау тесігінен шығып ... ... ... ... ... ... кеңестікпен жер бетіне ... ... ... үздіксіз тазалап отыру бұрғы ертіндісінің негізгі міндеті.
Одан басқа, бұрғы ертіндісі мынадай міндеттерді орындайды:
- шыр ... ... ... шлам ... тұнбайтын күйінде
ұстап тұру;
- ұңғы оқпанының тұақтылығы үшін ұңғы қабырғасына қарсы қысым көрсету;
- ұңғы ... ... ... үшін ол ұңғы ... тығыз балшық
(сазды) қабыршақғын жасайды;
- бұрғы қашауын суытады (жағатын майдың) және майлау ролін +атқарады;
- ағыстың әсерімен және ... мен ... кіру ... тау ... ... әсерін көтереді;
- гидравликалық түптік қозғалтқыштарға энергия көзі ... ... ... ... ... ... ертінділері:
- өнімді қабаттарын ыластамау керек және ұңғыға сұйықтың немесе газдың
келуіне (ағына) кедергі жасамауы керек;
- бұрғы құбырлары мен ... ... ... ... тигізбеуі қажет;
- бұрғыланып жатқан жыныстар туралы толық ақпарат алуды қамтамсыз етуі
керек;
- ұңғы қабырғасын ... ... ... ... кіріспеуі
керек;
- электролиттердің әрекетіне және жоғарғы температураларға төзімді болуы
керек;
- арзан және усыз болуы ... күні ... ... бұрғы ертінділерінің ішінде ешқайсысы
ұңғы ... ... ... ... ... ... Ұңғы түбін
шламнан тазарту міндетін жақсы атқаратын, ... және ... ... ертінділерінің кең ассортименті бар. Бірақ олар кейбір
таланттарға сай келмейді.
6.3 Бұрғы ... ... ... ... ... ... бөлінуі:
- тамшылы сұйықтар негізіндегі бұрғы ертінділері;
- газбен сұйықты қоспалар;
- газ ... ... ... ... және газ ұңғыларын бұрғылауда тамшылы сұйықтар
негізіндегі бұрғы ертінділері кеңінен таралды. ... ... ... екі тобы ... су ... ... техникалық су, сазды ертінділер, шламды
суспензиялар, сазсыз ертінділер (гидрогель және ... ... ... ... негізіндегі ертінділер: көмірсутегі (мұнай) негізіндегі
“сусыз” ертінділер.
6.4 Техникалық су
Су ең арзан және қолайлы табиғи ... Ол ... ... даму ... ұңғы ... талқандалған жыныстардан тазарту ... ... ... ... ... жатқызуға болады. Су басқа
сұйықтарға қарағанда қашауды және бұрғы тізбегінің үйкелетін ... ... ұңғы шыр ... жоғары аға жылдамдықтағы су ... ... ... жер ... ... ... тез
тазаланады. Осы топтың ішіндегі ең жеңіл сұйығы бола ... су ұңғы ... ... ... ... ... ұңғы түбіне жетіп және
микрожарықшақтарымен жыныс ішіне кіріп, қашаудың ... ... ... ... жақсартады. Төмен тығыздықты
және тұтқырлықты су гидравликалық қуатына аз шығын кететін ... ... ... Суды ... ... ... ... едәуір жақсарады.
Бірақ су-жан-жақты сұйық емес: ... ... ... Пластикалық ағуға бейімді жыныстарды су ылғалдайды және олардың
деформациялану процесін және ... ... ... ... кезіндесу өте майда каналдар мен микрожарықшақтар арқылы жыныстарға
оңай сіңіп, көптеген хемогенді жыныстарды ерітеді және ... ... ... үлкен болып және қысымдардың айырмашылығы елеусіз
шамалардың өзінде су қабатқа оңай ... ... ... ... ... тиксотроптық қасиеті жоқ, сол себепті бұрғы сораптары тоқтаған
кезде шыр ... ... ... ... ... ... тұра ... Ол бұрғылау түйіршектерін ұңғы қабырғасындағы томпақ
жерлерге, бұрғы құлыптарына және ұңғы түбіне тұнуға (уына) ... ... ... ... ... ұңғы ішінде қысылады. Әртүрлі химиялық
құрамдағы ... ... ... су ... қанығып, бұрғылау
құбырларына (аспаптарына) коррозиялық әсерін тигізеді.
Өнімді сұйықтың ұңғы оқпанан қысылып ... ... ... ... ... су ... әсерін тигізеді, сол сияқты
сумен ... және ... ... ... ... ... әкеледі. Осыған байланысты ұңғыны ... ... ... дебиттің күрт азаюына көп айларға созылуы мүмкін. Осы ... ... ашу ... жуу ... ... суды қолданудан тартынуға
әкеледі. Қазіргі кезде су бұрғау жуу ... ... тек ... ... ... жоғары, ылғалданғанда механикалық қасиеттері
өзгертпейтін жыныстарды бұрғылауда қолданылады.
6.5 Сазды ертінділер
Сазды ертінділер- күрделі көп ... ... ... оның ... ... орта су немесе химиялық реагенттердің сулы
ертінділеріболып табылады, ал ... ... ... ... ... ... ... ... ... (ауа ... ... ... және ... ... ... ... ... анықтайтын саз. Саз (балшық)-кесекті
шөгінді тау жынысы. Оның құралы сазды минералдан тұрады: монтмориллониттер,
иллиттер ... ... және ... минералдар.
Сазды минералдарда монтмориллонт көп болған сайын, саздың сапасы
жоғарылай ... ... ... аз ... ... ... ... алынады.
Саз балшық өлшемі шамамен 10-6м майда қабыршақтардан тұрады, бірақ саз
балшықтың суда ісінетін қабілеті бар. Су қабыршақтар ... ... ... ... ... ... ... 8-14 есе көбейеді.
Сонымен, сазды ертінділер сазды ұнтақтардан, немесе , бұрғылау процесі
кезінде бұрғыланып жатқан жыныстардан “өз ... ... ... ... сулы суспензиясы. Олар бұрғылаудың бас
кезінде аз өткізгіштікті жыныстардан тұратын орнықты тіліктерде ... ... ... бұндай суспензиялар жарамсыз болады,
жоғары фильтрацияның нәтижесінде ұңғы ... ұңғы ... ... ... ... ... ... пайда болады,
ол бұрғы ... ... және ... қалуына әкеледі. Бұндай
жағдайларда, ертіндіге қосылған химиялық реагенттердің әсерінен ... ... ... ... жуу ертінділермен бұрғылауға
ауысады.
6.6 Сазды ертінділердің қасиеттерін реттеу
Сазды ... ... ... ... геологиялық
шарттарының өзгеруінде (орнықсыз сазды жыныстар кездескенде, АТҚҚ немесе
АЖҚҚ зоналарға ... сол ... ... ... ... және ертіндіге бөтен (басқа) электролиттердің қосылғанында,
ертіндінің жоғары ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне әкеледі.
Егер сазды ертінді қатты ... ... ... егер ... онда ... ... пайдалану арқылы бұрғы ертіндісінің
қасиетін реттеу керек.
Химиялық өңдеудің ерекшілігі сол, сазды ертіндіге ... ... ... ... өте өзгертіп жіберуі мүмкін, сондықтан
химиялық өңдеу үшін рагентті аз ... ... ... ... реагенттер
ертінді дайындалып жатқан кезде қосылады, және ертіндінің сапасы тұрақты
тексеріліп отырады, егер керек болған жағдайда, оны ... ... ... ... ... ... былай топталуы мүмкін:
1) Реагенттер-структура құраушылар, олар ертіндінің структуралық-
механикалық қасиеттерін күшейту үшін ... ... ... (№CL), ... шыны (Na2 Si O3), асбест, гипс, карбонаттар,
фосфаттар және басқалар жабады.
2) Реагенттер-сұйылтқыштар, ертіндіні сұйылтады. ... ... ... лигносульфонаттар, КССБ (конденсирленген
сульфит-спиртті барда), нитролигиндер, полифинолдар (шырша экстраты).
3) Реагенттер-су бергіштікті төмендеткіштер. Оларға жоғары молекулярлы
қосылыстар: КМЦ ... ... ... ... ... ... реттеушілер. Ең негізгі және ең көп таралғаны
каустикалық сода (Na OH) болып табылады.
5) ... ... ... ... ретінде графитті, мұнайды,
СМАД-ты қолдануға болады.
Сол сияқты қоспалардың көптеген басқа түрлері бар. Олар қандай болсын
қасиетті өзгерте алады. ... ... ... ... көтеру үшін
оған ауырлатқыш қосады (ρ=4200-5200 кг/м3), ал тығыздықты ... үшін ... ... ... ... ... үшін оған ... гудрон, қышқылданған петролатум, СМАД-1, дизельдік отын қосуға
болады; егер ... ... ... ... ... ... оған көбікайырғыш реагент қосылып газды фазаны жояды (шығарады) бөледі
(сивуш майлары, ... ... және ... ... ... ... және тазарту
Шыр айналыс жүйесі
Бұрғылау ертіндісін дайындау-дисперсиялық ... ... ... ... онымен дисперсиялық араласуын
фазаның ауырлатуды ... ... және т.б. ... ұңғы ... ... ... ... жағдайда бұрғылауда бұрғылау ертінділерін дайындау
үшін гидроэлектолы араластырғыштары мен тиегіш құйғышы бар БПР-70 (БПР-40)
ертінді ... ... ... және ... бар ... ... ... және сораптар
қолданылады.
Іс жүзінде бұрғылау ертіндіні үш ... ... ... ... көмегімен ұңғы бұрғылау жерде; техникалық сумен ұңғы
бұрғылау процесі кезінде (“өзі ... деп ... және ... заводтарынан. БПР блогінің жұмыс істеу сызбасы 6.3 ... (6.1 ... ... көлемі 70м3 екі бункерден ... ... 3 и ... ... 6, ... ... ... клапанды2 тиегіш құйғышынан 1 ... ... ... (6.2 ... ... Сол ... ол тағы төгу 4 ... мен диффузормен 7 жабдықталады.
БПР жұмыс істеген кезде сораппен гидроараластырғышқа сұйық беріледі,
ал бункерден (қоймадан) ұнтақ ... ... ... ... ... түсіру құрылғысымен жабдықталған. БПР тағы ... ... үшін ... БПР ұнтақ тәрізді материалдық
массасын өлшейтін ... ... ... ... бұрғылау процесі кезінде бұрғылау ертіндісімен жүйелі толтырылып
отыру ертіндіні шламнан (талқандалған жыныстан) тазарту, оны ... ... беру үшін ... жер ... шырайналыс жүйесінің бөлігімен
жүргізіледі. Жер үстіндегі шыр ... ... ... 6.4 ... Ал шыр ... ... жер ... бөлігі ұңғыны жуу және
шыламдау сыртқа тасымалдау үшін жұмыс істейді.
6.1 сурет. Бұрғылау ... ... ... ...... 2 – ... 3 – ... құбыры; 4 – материалдың массасын
көрсететін көрсеткіш; 5 – төгу ... 6 – ... ... 7 – ... 8 ... ... 9 – аэрация құрылысы;
10 – гофр жеңі; 11 – шарнирлі қоспа; 12 – гидроараластырғыш.
6.2 ... ... ... ... I – ... II-III – ... IV – ... сурет. БПР блогының жұмыс сызбасы
1 – силос; 2 – сүзгі; 3 – тиеу құбыры; 4 – ... ...... ... 6 – ... ... 7 – беру шайгі;
8 – гидроараластырғыш.
Қазіргі кезде блок түрінде өнеркәсіп шығаратын звенолардан құралған
шырайналыс жүйесі көп ... ... ... Ол ... ... және арзандатады. Қоршаған ортаны жыластаудан қорғау проблемасын
шешеді, ... ... ... ... жер ... ... ... жүйесін жасау қажеті болмайды. Барлық блоктар қызмет ... ... ... су ... ... ... шырайналыс құрамына бұрғылау ертіндісін шламнан
тазарту құрылғылары кіреді. Ол үшін тұндырғышты ... ... ... ... ... ... ... Шырайналыс жүйесінің жер үсті сызбасы.
1 – ұңғы ... 2 – ... 3 – ... елек; 4 – гидроциклон;
5 – БПР; 6 – ыдыс; 7 – ... ... 8 – ... ...... сорапы; 10 – айдау құбырлары.
Бұл құралдардың барлығы екі 0,6-0,8м, биіктігі 0,4-0,6м, бір немесе
екі паралель қатарға созылған ... ... ... ... жылдамдығын 0,14-0,18м/с шамасында ұстап тұру үшін науалардың ылдилығы
0,01-0,015 болады. Таңдалып алынған ... ... ... ... ... 15-20м ... Қазіргі кезде шығарылатын
торлардың көздерінің өлшемдері ... 0,16 х 0,16; 0,18 х 0,18; 0,2 ... 0,4 х 0,4; 0,9 х 0,9мм. ... ... квадрат және тікбұрыш пішінді
болады.
Выброемктерді былай айырады:
1). Тор қабатының (ярус) саны (бір ... екі және үш ... ... ... траекториясы бойынша (выбраторды орнату:
массаның ортасынан жоғары, массаның ортасымен, сызықты тербелу қозғалысы).
Виброелектің негізгі ... (6.5 ... ... ... тазалау блогінің үстіне выброелекті орнатуға арналған станина,
тор тартылған (керілген) дірілдегіш рама және ... ... ... ... ... ... тордың көзі арқылы төмен ваннаға ағады
және терезе арқылы тазартылған ертінді шыр ... ... ағып ... ... ... шлам қозғалып жүріп жердегі амбарға немесе
контейнерге түсіріледі.
6.5 сурет. “Свако” фирмасының ВС-1 виброелегі.
Тұндырғыш ішіндебұрғыланған ... ... ... ... тұнуы. Шламның тұнуы ертіндінің
барлық көлемінің структурасы бұзылған қозғалыстағы ағыста ғана мүмкін. Тұну
әсерлі (тиімді) жүруі (болуы) үшін ағысты ... ... ... ... науа ... ... ... осындай жүйе науаларды
тұрақты тазалап тұру керек болғандықтан еңбек көп жұмсалады. ... ... ... жуу сұйығы орнына суды пайдаланса тиімді қолданылуы
мүмкін, өйткені бұрғыланған түйіршіктер өз ... суда тез ... ... шыр ... ... ... тұндырғыштары тіке
виброелектен қойылады. Ондай ... ... ... бұрғылаған
кезде қолдануға болады. Ол кезде оларды саздың ірі ... ... ... ... алдына орналастырады. өйткені олар торға түсіп, оны бітеп
тастауы мүмкін.
Бұрғылау ертінділерін гидроциклдық тазарту
Гидроциклдық қондырғы (6.6, 6.7 ... ... ... ... ... өте ... ... бөлшектерді (түйіршіктерді) жою үшін
қолданылады. Түйіршіктерді бөліп тастау айналыстағы (айналып ... ... ... ... ... ... сурет. Диаметрі 150 мм гидроциклон.
6.7 сурет. “Свако” фирмасының гидроциклондық құм айырғышы.
Бөлінетін түйіршіктердің өлшемі гидроциклонның диаметріне байланысты:
1) Гидроциклон-құмайырғыштың цилиндірлік бөлігінің ... Д ... ... ... (бөлінетін) түйіршіктің өлшемі δ = 60мкм;
2) Гидроциклон – ылай айырғыш (Д=75-100мм; δ =30мкм).
Гидроциклондық қондырғының ... 6.6 ... ... ... жағы цилиндр пішінді, ал төменгі жағы ұзартылған ... ... ... ... (насадка)тұмсықшасы бар ыдыс болып
келеді.
Гидроциклонның жұмыс істеу принципі мынадай. Бұрғылау ... ... ... ... (насадка) арқылы гидроциклонның цилиндірлік
бөлігіне беріледі. ... ішкі ... ... ... ... ... кіре ... ертінді айнала бастайды. Центрдент тепкіш
күштердің ... ірі ... ... ... ... және салмақ күші әсер ететіндіктен, олар қабырғамен жүріп, төмен
қарай сырғанайды (сырғыйды). Корпустың ұшына жеткенде, ... ... ... ... ... ... Бұл аппараттың дұрыс істеп
тұрғанын көрсетеді.
Қатты түйіршектермен ... және ... ... аздаған бөлігі
шығарылып тасталады (ол 2 % ... ... ... ... ... ... түйіршіктер жоқ болады, және апараттың орталық бөлігімен ол
жоғары көтеріледі, одан төгу ... ... ... әрі қарай
шырайналыс жүйесіне барады. Гидроциклонның ... ... ... ... көп ... ... сонда барлық ертінді гидроциклоннан
өтеді.
Центрафугаларды қолдану
Центрафуга 1953ж. АҚШ-та жасалған. Ол көлденең ... ... ... бар ... ... жұмыс әрекеті мынадай: араластырған бұрғы ертіндісі
шинектің ... ... ... ... ... ... ... әсерінен сұйық және қатты фазалар тұлғаның ... ... ... ... кең ... ... ... деңгейі
(қалыңдығы) ағызу тесіктерімен анықталады. Сұйық ... ... ... тек бөлігін алады қалған бүйір бетте сұйық болмайды.
Шнек ... ... ... ... ... фазаларды центрифуга
тұлғасының тар ұшына қарай жылжытады, ал ... ... ... күштердің
әсерінен қарсы бағытта жылжиды. Қатты фазалар тұлғаның түсіру терезелеріне
жетіп, олар арқылы сыртқа шығарады, ал ... ... тек ... фаза ... Ол центрафуганың кең бөлігіндегі (түбіндегі) ... ... ... айналыс саны n = 1500-3500 айн/мин;
Шнектің айналыс саны n = 79 айн/мин.
Ертіндіні ... 1: 0,5 ... ... ... ... мкм. ... ... жойылтады.
Егер ұңғыдан газдалған бұрғылау ертіндісі шықса, онда оны дегазаторды
қолданылып газдан айыру керек.
6.8 Магний гидрогелі негізіндегі бұрғылау ... ... ... ... ... ... бұрғылау
кезінде бұрғылау ертінділері суда ерігіш натрий ... ... сол ... кальций сульфаттарымен (гипс, ангидрит) қанығады. Бұл
қоюланған (қаныққан) көп жүйеге айналдыруға ... Олар ... ... ... ... ... тұра ... Бұны химиялық
конденсация әдісімен электролиттің шын ертінділерінде белгілі факторлардың
әсерінен бір немесе бірнеше затқа қарасты қанығу ... ... ... ... жұқа ... ... ... тұнбаға түседі. Сонымен,
дисперсиялық фазаның молекулалықтан коллоидтыққа дейін ... ... ... ... ... ... тұздықтарды NaOH немесе
Ca(OH)2 сілтілерімен өңдеген кезде тиксотропиялы ... жүйе ... ... ... ... ... ... гидрогелі деп аталып кеткен. Қойытылған гипстің, силикаттардың,
фосфаттардың дисперсиялары ... ... деп ... ... гель мен ... аз ... негізінен сазды
емес тіліктерді бұрғылауда ... ... ... ... ... ... ... ертінділер. Оларда гидрогель
тұрақтылықты ұстап тұру, жақсы ауырлатылу, газдан айрылу үшін ... ... ... неофильді полимерлердің шығынын азайту, әсіресе жоғары
температурада, ... ... ... ... ... ... ... қысылып қалмауын қамтамасыз ету үшін қолданылады.
6.9 Көмірсутегі негізіндегі бұрғылау ертінділері
Көмірсутегі негізіндегі бұрғылау ертінділері күрделі көп компонентті
коллоидты-химиялық жүйеден тұрады. Ол ... ... орта ... ... ... оның ... ... отыны саналады. Бұндай ертінділердің
дисперсиялық ... ... ... ... ... ... тотығы,
тұрақтандырғыш ПАВ және аз көлемде су ... ... ... ... ... Осы сияқты келешегі бар ертінділер әкті-битумдық (ИБР)
деп аталады.
Кальций тотығы көмірсутекті негізіндегі ертінділердің ... ... ... үшін ... Су қоса ... ... ол ертіндінің тұрақталуына әсер ететін өте жоғары ... ... ... ... әкті ... ... ... натрий тұздары түрінде ионогендік беттік
әрекетті заттарды (ПАВ) қосу арқылы жетілдіріледі.
Кейбір компоненттердің ара ... ... ... ... ... ... ... – 40-60 % (көлемі бойынша);
- битум – 12-25 ... ... ... ... 70 % кем емес сөндірілмеген әк – 12-30 % (көлемінен масса
бойынша);
- су – 0-10 % ... ... ... ... тұздары – 1-5%.
Тығыздықты көтеру үшін ылғалдығы 6 % ... ... ... Әкті – ... ... (ИБР) ... 900 ден 2500 ... кең диапазонда реттеуге болады. Көмірсутекті негізіндегі ертінділер
сүзілмейтін сұйықтар болып есептеледі. Бұл ... ... ... ... ... жыныстардың түйіршіктері
оның сапасын төмендетпейді. ... ... ... өнімді
қабаттарды ашуды өте жоғары сапада қамтамасыз етеді және ... ... ... табиғи өткізгіштігін төмендетпейді. Олар ... ... ... ... тұздарды бұрғылауды, құрамы мен
өткізгіштігі қабаттағы сияқты ... ... ... ... ... ... және 2000 С қа ... температураларда жоғары
тұрақтылықты болады.
Көмірсутегі негізіндегі ертінділердің ... ... ... ... болуы, мұнайға төзімді резиналық ... ... және ... бұйымдардың тозуға төзімділігін азайтуы. өрт қауіпінің
жоғарлауы, геологиялық мәліметтерді оқуды ... ... ... және ... ... ... негізіндегі ертінділердің екінші тобын “май ішіндегі су”
типті инертті ... ... ... (ИЭР) ... Бұл
ертінділерде дисперсиялық орта мұнай немесе мұнай өнімдері болады. Ал ... ... ... ... ертіндінің барлық көлеміне бірдей таралады.
Эмульсия тұрақты болуы үшін оған үшінші фазаны қосады. Ол ... бір ... суда ... еритін, ал екінші бөлігі
мұнай өнімдерінде еритін күрделі химиялық қосылыс.
Эмульгатор екі фазаның ортасында бола тұрып, осы екі ... ... ... ... ... және ... себебінен глобулдардың бір-
бірімен жақындасқан кезінде үлкен тамшыға айналуына ... ... ... глобулды тұрақтандыратын глобулдың жанында жұқа, бірақ тығыз
механикалық ... ... ... ... ... оның бетінде
дисперсиялық ортаның иондарының адсорбациялануы нәтижесінде болады. Қазіргі
кездегі техника мен ... ... 60-90 % сулы ... ... ... береді. Бұндай эмульсиялардың тұрақтылығы
эмульгатордың түріне ... ... ... ... орнына келешекте көп
атомды спирттердің моно –(ди)- олеинэфирлерін қолдануға болады. ... ... ... ... ... ... рецептурасчы жасалған.
Жоғары концентратты инвертті эмульсияның (ВИЭР) үлгі құрамы, %:
- дизель отыны – 30-35;
- ... су – ... ... – 0,5-2,0;
- СМАД-1 (майлаитын қоспа) – 2-5,0;
- Саз ұнтағы (бентонит) – 0,5-2,0.
Эмультал-күрделі майлы және таллов майының шайыр ... ... ... ... ... ... тұтқыр сұйық; мұнай өнімдерінде
жақсы ериді. Баритпен ауырлата отырып ж.к.и. Эмульгатордың ... ... 900 м ... ге ... өзгертуге болады. Бұндай ертіндінің
ыстыққа тұрақтылығы 90-1000 С тең. ... ... ... ... ... ... және сапалы ... ... суға ... сақтайтын керек алуға сол сияқты,
тұрақсыз сазды және ... ... ... қолданылады.
И.М.Губкин атындағы Ростов Мемлекетін мұнай және газ университетінде
қышқылданған петролатумен тұрақтандырылған битум негізінде ... ... ... ... мынадай: мұнай – 50 % , су – 50 %,
бор – 3,5 % ... ... ... ... петролатум – 4-5 %
(сондай көлемге).
7 ... ... ... тәсіл.
Роторлы тәсілмен бұрғылау кезінде қозғалтқыштардың қуаты шығыр
(лебедка) арқылы роторға- арнайы айналдырушы механизмге ...... ... ... ... ірге тас үстіне
орналастырылған, айналымды төмен айналу жиілігімен ... ... ... өзгертетін конус тісті байланысы бар бұрыштық ... ... ... ... ... ... тік ... бойымен төмен жылжитын бұрғылау
тізбегін айналдыруды қамтамасыз етеді. Ол сол ... оның ... ... ... немесе арнайы сыналармен ұстатылатын бұрғылау және
жегендеу құбырларын ілулі күйінде ұстап тұру үшін қолданылады.
7.1 ... ... ... ... |Р-460 ... ... түрі | |20 |0 | |0 |0 |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2,7 |2,0|4,0 |5,0 |6,3 |8 ... ... | | | | | ... МН | | | | | | |
|n =100 ... |1,2 | ... |3,2 |3,2 ... | | | | | | ... ... |300 |250|250 |250 |350 |200 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |460 |520|560 |700 |950 |1260 ... мм | | | | | | ... м ... | |2,3·1,5| |3·2·0|
| |,75 | | |·0,7 | |,8 ... т |3,1 |5,1|5,8 |5,0 |7,0 |10,3 ... ... | | | | |63,5 ... мм | | | | | | ... ... | | | | |62 ... дана | | | | | | ... ... ... ұңғы ... ... екі ... бар:
механикалық-ротордың жетектеушісінен және гидравликалық-сораптан. Бұл
қашауға едәуір үлкен механикалық ... ... ... мен ... ... қолдана отырып беруге мүмкіндік тұғызады, ... ... ... ... және ... айырмашылығын дұрыс
пайдалана отырып қашауға жеткізуге мүмкіндік тудырады.
7.1 сурет. Ротордың нобайы.
1 – ротор столы; 2 – тісті конусты дөңгелек; 3 – бас ... ... 4 ... ... 5 – ротор статинасы;
6 – шынжырлы сақина; 7, 14 – ... 8 – ... ...... 10 – ... 11 – ... (вкладыши);
12 – қысқыштар; 13 – тісті конусты дөңгелек; 15 – төлке;
16 – май; 17 – жетекші ... ... ... ... ... айналу жиілігін және
сораптың ... ... ... қолайлы режимді бұрғышының орнынан ... ... ... ... ... ол қуат ... бұрғы
ертіндісінің ішіндегі бұрғы құбырларын бос айналдыруда көп етуі. Орта
тереңдікті ұңғыларды ... ... қуат ... ... ондаған
киловатқа жетеді. Одан басқа, тізбектің айналу процесі кезінде оның ... ... ... ... ... күштері болуы мүмкін, ал ол
бұрғылау тізбегінің тез тозуына әсерлері. Осымен бір ... ... да ... ... әсіресе көлбеу бағытталған ұңғыларда. ... ... ... ... ... ... ... туады.
7.2 Түптік қозғалтқыштармен ұңғыларды бұрғылау
Қазіргі кезде мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау үшін ... ... ... ... ұңғы ... түсіріп қашаумен біріктіру (қосу) тау жынысын
талқандауға ... ... ... ... жоғарылатады, ал
брғылау кезінде тізбектің айналуы болмағандықтан, оның шегендеуші қбырдың
және ңғының ... ... ... ... тозу азаяды.
Турбиналық бұрғылау
Турбиналық бұрғылау кезінде ... ... дәл ... үстінде
орналасқан турбобрғының білігі арқылы берілуі (7.2 сурет). ... ... ... энергиясын төменгі бөлігіне қашау
бұралған ... ... ... механикалық энергияға
айналдырды (өзгертеді).
Турбобұрғы тұлғадан 5, біліктен 9 (7.2 ... а), ... ... ... ... мен ... 6 тұратын турбина сатыларынан, ... ... ... 3, 4, 8 ... 2 және ... ... ... турбинаноң бір сатысын құрайды. Роторлар турбобұрғының
білігімен байланысты, ал ... ... ... ... ... ... ... кезде ол статормен ротордың иілген қалақтардың арасымен ағып,
қалақтың ... ... ... ... ағыс ... ... ... сатыға аға отырып, сұйықтың ағысы өзінің гидравликалық
қуатының бөлігін әр ... ... ... ... ... барлық
сатыларда құралған қуат турбобұрғының білігіне жиналып, әрі ... ... ... кезде статорларда құрылатын айналдыру моментін ... мен ... ... ... қабылдайды, ал оған тең, бірақ қарама-қарсы
бағыттаған ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
7.2 сурет. Турбобұрғы (А) мен турбоқашаудың (Б) сызбалары.
А – турбобұрғы: 1 – ... ... 2 – ... 3 – ... ... 4 –
тіреу астының дискісі; 5 – турбобұрғының тұлғасы;
6 – статорлар; 7 – роторлар; 8 – тұрбобұрғы нипелі; 9 – білік;
10 – ... Б – ... 1 – ... 2 – ...... 4 – қуыс ... сурет. Бір лекциялы Т12 турбобұрғының сызбасы.
а – жиналған турбобұрғы; б – тіреу-радиалдық тіреуіш сатысы;
в – ... бір ... г – ... тіреуіш; д – нипель.
7.4. сурет. Турбобұрғы жұмыс принципі.
1 – статордың сыртқы құрсауы ... 2 – ... ... 3 ... ішкі ... 4 – ... ішкі ... 5 – ротордың қалақтары;
6 – ротордың сыртқы құрсауы.
7.5. сурет. Көп сатылы турбинаның жұмыс сызбасы.
Т12 турбобұрғының құрылысы
Бұрғылау құбырлар тізбегіне аударма I ... ... ... ... (7.3 сурет) жоғарғы бөлігінде ұңғы түбінің реакциасын
қабылдайтын көп сатылы радикалды-остік “б” тіреу мен білік айналғанда ... ... ... ... ... 11 ... Тұлға түбіне барлық
статорларды 9, орталық радиалды тіреулерді 13 және ... ... ... 6 қатты бекітетін, төменгі тіреу болатын және біржағынан гайка
рольін атқаратын ниппель 16 бұрандалады.
Құрамына гайка, приставка және ... ... ... ... (7.3, 7.6 ... барлық роторларды, радиалды тіректің төлкелерін 12,
дискілерді 5 және ... ... 7 ... ... ... ... фрикциондық ижалғасуы (бекітілуі) арқылы біз турбобұрғының
тұлғасына бекітілген біртұтас статор және білікке бекітілген ... ... ... Т12 ... ... ... сурет. Турбиналардың пішіндері.
а – жай турбина; б – бос айналудан тежеуге дейін қысымының төмендеу
сызығымен істейтін турбина.
Жуу ... ... ... ... келіп, ағын өткізетін
резина-металды тіреуден “б” өтеді және әрі қарай ... ... ... одан ... ішіне түседі және ары қарай қашау мен ұңғы
түбіне ... ... ... иілген қалақторының арасымен
аға отырып, сұйық ... ... ... білігіне және онымен
қосылған қашауға айналыс беретін механикалық энергияға айналады.
Турбобұрғының турбинасының сипаттамасы деп оның ... ... ... М, ... ... ... (КПД) η , ... Р (өзгерісінің) турбина арқылы ... ... ... Q ... ... ... ... байланыстылығын
(тәуелділігін) айтады. (7.10 сурет).
Турбинаның білігінің айналдыру моменті айналу жиілігі
0< n < nх ... ... тең ... Mm ... ... білігіндегі қуат:
N = Mw = M
Функцияны максимум де алып зерттесек, онда қуаттың максималды режимі
(тәртібі) айналу жиілігінің no = nx/2 ... ... ... ... Дәл
осы тұста турбобұрғы едәуір тұрақты максималді режимде жұмыс істейді және
қашауға түсірілетін ... ... ... оның ... ... ... 7.10 суретте көрсетілгендей турбинаның максимум қуаты пайдалы
жұмыс коэффициентіне (КПД~п.ж.к.) ... ... ... ... ... ... ... ылайықты ұшында қашау бар
турбобұрғының білігінің айналу жиілігі жұмыс ... ... ... (7.10 ... ... ... ... Шумилов жуу сұйығы мөлшерінің турбинаның ... ... ... ... ... ... ендірген:
Турбина сипатамасының парамертлері сатының санына байланысты өзгерелі.
Жуу сұйығының тұрақты берілуі кезінде N, M және ... ... К ... ... ал ... жиілігі n және сатылар саны К
мынадай қатынаспен балланысты:
Сонымен, турбобұрғының сатылар санын 2 ... ... ... ... 1,4 есе ... әкелді.
7.2 кесте. Кейбір турбобұрғылардың көрсеткіштері.
|Параметрлер |
| ... ... ... ... ... параметрі
|Д2-195 |25-35|5,2-7|50,-8|4,3-6|90-11|6,5 |1100 |
| | | |5 |,7 |4 | | ... |1020 |
| | |,8 | |,9 |0 | | ... ... |1800 |
| | |,0 |2 |,5 |2 | | |
* – ... қатынас 7 : 8
Екі және үш секциялы ТС және 3ТС ... ... ... өсуі ... айналыс жиілігінде жұмыс істейтін қуат жоғары
турбобұрларды жасау қажеттілігін тудырады. Бұл қажеттілік ... ... ... ... ... Бұл ... бір секциалы
турбабұрғылардың біліктеріне арнайы конусты-шлицтік муфталармен жалғау
арқылы шешілді, ал ... ... ... ... ... ... ... ТС2 турбобұрғысының секциаларының
біліктерінің шлицті қослуы.
1 – жоғарғы ... ... 2 – ... ... ... – жоғарғы жартылай муфта; 4 – реттегі шайба; 5 – төменгі жартылай муфта;
6 – секцияның төменгі ... ... ... ... ... ... көбейту
айналу жиілігінің төмен мәнінде жоғары ... ... мен ... ... ... береді. Соңғы ұңғы түбіндегі қашаудың ... ... ... және, оның салдарынан, қашаудың бұрғағыштығы өседі.
Секциялы турбобұрғылар қатты және берік ... ... ... ... өте ... қолданылады.
Шпиндельді турбобұрғылар
Шпиндельді турбобұрғылар радиальді-осьтік тіректері бөлек секция
түрінде жасалған шпиндель сияқты, көп қатарлы осьтер мен ... ... ... ... ... ... тұлғасының
төменгі бөлігіне аударма арқылы жалғастырылады, шпиндельдің қуыс білігі
турбобұрғының білігімен конусты-шлицті муфтамен ... Бұл ... ... ... жоқ, тек қана ... өтетін орталық тесігі бар
шпинделдің ... ... ... ... мүмкіндік жасайды.
Шпиндельдің осьтік тіреуі гидравликалық күштерді қабылдап және бірмезгілде
сальник ролін ... ... ... ... ағуы төмендеуі.
Осьтік күшті төменге түсіру секциялардың ... ... ... ... ... берді, оның нәтижесінде білік бойымен майысу
төмендеуі және ... ... ... ... ... ... ... тіреулері біліктің жоғарғы бөлігінде орналасқан ... ... ... осьтік күшті 10-20% көбейтуге мүмкіндік
берді. Шпиндельді турбобұрғыларды шығару оларды гидромонитолы және алмасты
қашаулар қолдануға мүмкіндік берді: бір секциялы Т12 ... ... ... ... сұйықтың сыртқа жоғалуы ағуы (утечка) қуыс ... ... ... жоқ ... пен ... ... байланысты күрт төменді.
3ТСШ-ТЛ турбобұрғыларында дәл құйылған (ТА) турбиналарды ... ... ... және үйкеліске жұмсалатын
гидравликалық (жлғалту) шығындарды ... Көп ... ... ... сальникті құрылғы орнатылған шар тәріздіге
айырбастау турбобұрғыға одан да ... ... ... ... ... оның төменгі айналу жылдамдығында тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік
берді.
Турбобұрғылардың басқа модификациялары
Керн алып бұрғылау үшін ... КТД3, КТД4, ... ... ... ... ... ... қуыс біліктерден тұрады (7.13
сурет). Керн қабылдағыштың жоғарғы ... ... ... ... ұш ... ал ... ... керн жұлғышпен жабдықталған. Керн
итеретін жуу сұйығы шығу үшін керн қабылдағышты жоғарғы бөлігінде ... ... ал ... құбыр аралық кеңістікке шығу
үшін жасалған тесіктер бар. Оның нәтижесінде крннің сақталуы ... ... КТД-3 ... ... – жоғарғы аударма; 2 – топырақ көтергіштің ұшы;
3 – топырақ көтергіштің тірегі; 4 – контургайка;
5 – топырақ ... 6 – керн ... 7 – ... ... ... ... турбиалық секциадан және бұрандасы
шпиндель жағынан 0,30׀ дан 1,30 ׀ ... ... ... ... аударма
арқылы өзара қосылатын қысқартылған шпиндельден тұрады.
Турбиналық секцияның және ... ... ... муфтамен
жалғанады.
ТО типті турбобұрғылар ұңғыларды көлбейте бұрғылау үшін ... ... ... ... ... ... ... пішінін, оның еңкею бұрышын және биіктігін өзгерте
отырып, әртүрлі турбиналарды алуға ... ... ... ... ... болады.
Т12 типті турбобұрғылардың айналу жылдамдығы қалақты соққысыз айналып
өту процесіне сәйкес, шамамен бос жұмыссыз ... ... ... Бұл ... ... ... ... болады.
7.7-б суретте көрсетілген ... ... ... А ... ... ... ... режимінде жуу сұйығы қалақтарды
соққысыз ағып өту идеясы қабылған, ол ... ... ... ... ... (7.9, 7.11 ... Бірдей тежеу моменттері мен осттік
күштерде ... бар А ... ... Т12 типті турбобұрғымен
салыстырғанда, қысымның айырмасының аз шамасында аз ... ... ... (7.2 ... ... екі ... турбобұрғылардың төменгі секциясы өз бетімен
жұмыс істей алатын болып жасалған. Ол көп қатарлы ... ... ... АШ ... ... ... екі турбиналық секциядан және көпқатарлы ... ... ... ... үш ... ... турбобұрғылар айналдыру моментін
тудыратын әрекетті қалақты 210-240 сатылар және турбобұрғының білігін
тежеуге ... ... ... ... алатын жалпақ тік қалақты
130-150 сатылар орнатылған үш ... ... ... Бұл
турбобұрғының моделі гидротежегіші бар турбобұрғы деп аталады. Бұндай
турбобұрғылардың саты саны мен ... ... ... ... болады және ол төменгі мәнде болуы мүмкін.
Бұрандалы түптік қозғалтқыш (БТҚ)
БТҚ ... ... ... ... бұранда типті көлемді гидромашиналар
қатарына жатады. Оның ... ... ішкі ... сол ... ... және сол бағытты 9 бұрандалы тістері бар резиналы ... ... ... тұлғадан құралатын статордан тұрады.
Статордың бір қадамының ұзындығына тең бірыңғай жұмысшы камера (қуыс)
жасай ... ... ... ... ... олардың өзара үздіксіз
түйісуін қамтамасыз етеді (7.14 сурет). Егер ... ... ... ... статорға қарасты қозғалып айнала
бастаса, тек сол кезде бұрғы құбырларынан (мен) ... ... ... жете ... ... момент ротордан шпинделбдің білігіне
карданды білік немесе торсион (кіші диаметрлі иілмелі болат білік) ... ... ... ... ... ... Шарлы радиалды осьтік
және резиналанған радиальды тіреулері бар шпиндельдің білігін тығыздау
түптік ... ... ... ... ... көтеріп түсіру операциялары кезінде БТҚ-тың
жұмыс істемей тұрған кезінде бұрғылау құбырларын ертіндімен толтырып ... ... ... тұратын құйыстыру клапаны бар (7.15,1 сурет).
7.14 сурет. Бұрандалы қозғалтқыштың жұмыс құралдарының көлденең қимасы. 1 –
статор, 2 – ... ... ... түптік қозғалтқыш.
7.16 сурет. БТҚ сипаттамасы.
БТҚ сипаттамасы 7.16 суретте көрсетілген, ал оның ... ... ... келтірілген.
Топтап өндірілетін турбобұрғылармен салыстырғанда бұрандалы түптік
қозғалтқыштардың артықшылығы.
1. ... ... ... ... ... бар ... мүмкіндік беретін айналымның төмен жиілігі.
2. БТҚ қатты және берік тау ... ... ... ... жоғары осьтік салмақтарды қолдануға мүмкіндік беретін Мвр /n =
25-29 жақсы қатынасын игереді ... үшін ... ... ... ... ... ... жету БТҚ-ның тек
қысқалығына ғана байланысты емес, сондай-ақ қашаудың жұмысын манометр
арқылы бақылауға мүмкіндігінде ... ... ... ... және аз ... ... ... өзгеруінің төмен болуы БТҚ ішінде сораптан шығар
жерде қуаттың жемісті пайдалануға мүмкіндік беруі.
6. Кіші диаметрлі БТҚ ұңғы ... ... ... мен жаңа ... ... ... мүмкіндігі.
Бұрғылау түптік қозғалтқыштардың (БТҚ) кемшіліктері.
1. Ротор- статор жұбының тозуға аз қарсылығы (тез ... ... ... ... ... ... 60-90 сағат, ... ... 2-есе ... жұптың (пара) төзімділігі жуу сұйығының сапасына өте байланысты.
Мысалы, Татарыстандан сумен бұрғылау кезінде ол 190-220 сағ., ... –160 ... ал ... ... ... тек 30 ... Статордың резиналы қабыршақтарының болуы БТҚ-ның температураға
сезімталдығын көрсетеді, әсіресе оның 140 о С-тан асқан ... ... ... ... ... бұрғылағыштығын алу мақсатымен ұңғының терең
аралықтарында.
2. Қашаулардың ГНУ және ... ... және ... ... ... Көлденең және тармақталған ұңғыларды бұрғылау.
Жетілдірудің болашағы секциялы БТҚ және ... ... ... тұрады.
Электорбұрғылар
Электробұрғы электр энергиясының күшімен жұмыс ... ... ... Ол ... тұйықталған (короткозамкнутый) роторы мен
шпинделі бар үш фазалық тоқтың жоғары вольтті асинхрондық ... ... пен ... іші маймен толтырылған (7. 17 сурет).
Электробұрғыларда МАП1 типті қозғалтқыштар қолданылады: М-мотор, А-
асинхронды, П-батырмалы (погружной), 1-электробұрғы үшін.
Мысалы: ... ... ... ... анықталады: Электоробұрғыларға
арналған батырмалы асинхронды мотор, диаметрі 17 см, ... 658 см, ... ... ... ... n = n1 (1 – S) айн/мин,
мұнда:
n1=
мұнда: f – ... Гц ;
р – ... ... ... S – ... жылжуы = 12%.
Статордың 13 тұлғасына қуыстары обмоткаларымен толтырылған ... ... ... ... ... ... ... арқылы контактілік шыбықпен (стержень) 1 жалғанған (7.18 сурет). Қуыс
білікке ... 16 ... ... Тек ... күштерді
қабылдайтын подшипниктер 15 секция араларында қойылған. Ротордың салмағынан
түсетін ... ... ... 18 ... Электроқозғалтқыш С220 атты
арнайы маймен толтырылады. Қозғалтқыш тұлғасының 21 ... ... ... ... ... ... тұлғасын 22
жалғанады. Шпиндельдің қуыс білігі 35 тісті муфта 24 ... ... ... және ол ... және ... ... ... Шпиндель маймен толтырылған және оның серппелі
(пружиналы) ... бар. ... пен ... ... жуу ... ... ... сальниктер 8,19,34 бар. Ток
өткізгіш жүйесі бұрғы құбырларының муфталармен ... ... жеке ... ... ... ... ... жалғастыру
кезінде секциалар автоматты түрде бір бірімен қосылып ... ... ... құрайды (7.18 сурет).
Электробұрғылардың көрсеткіштері
Диаметрі, d = 164-290мм;
Ұзындығы, L = 10-14м.
Айналдырушы моменті, Мвр = 1,1-5,1 ... N = 75-240 ... ... J = 115-160 ... М = ... кг.
Айналу жиілігі, n = 450-700мин-1 .
Редукторлы ендірмесі бар ... ... ... ... ... 140-240 ... Дейін азайтуға мүмкіндік береді.
Бұндай электробұрғылардың ұзындығы 14-16м. дейін ұзартылады.
Электробұрғылардың гидравликалық ... ... Жуу ... ... қашауға түсетін остьік күшке байланысыз айналу
жиілігінің тұрақтылығы.
2. Ұңғыны ауырлатылған бұрғы ертінділерімен ... газ ... ... ... ... ... ... Ұңғы бұрғылау жұмыстарын автоматтандыруға қолайлы жағдайлардың болуы.
4. Көлбеу-бағытталған ... ... ... ұңғы ... мен ... бұрышын телебақылауының оңайлығы.
5. Қысымның өзгерісінің аз болуы бұрғы жұмыстарын ... Май ... ... ... олардың бөлшектерінің
қажалып тозуын азайтады және ... ... ... ... Электробұрғы.
1 – кабел кіргізетін контактілік стержень; 2 – элеваторға арналған аударма;
3 – қозғалтқыш компенсаторының резина диафрагмасы;
4 – ... ... 5 – ... ...... ... 7 – қозғалтқыш статорының жоғарғы қосылуының
тұлғасы; 8 – қозғалтқыштың жоғарғы сальнигі; 9 – қозғалтқыштың жоғарғы
клапаны; 10 – статор ... ... ... ... 11 – қозғалтқыштың
білегі; 12 – статордың магнит өткізгіш ... ... 13 – ... 14 – статордың магнит өткізбейтін материалдан жасалған ... 15 – ... ... ... – қозғалтқыш роторының секциясы; 17 – статор обмоткасының төменгі маңдай
бөлігі; 18 – қозғалтқыштың төменгі ... 19 – ... ... 20 – ... 21 – статордың төменгі қосылуының тұлғасы; 22 –
шпиндель тұлғасы;
23 – шарнирлі втулка (төлке); 24 – тісті муфта; 25 – тығын;
26 – ... ... ... 27 – ... ... – осьтік күшті бөлудің сыртқы құрауы; 29 – осьтік күшті бөлудің ішкі
құрауы; 30 – шпиндель компенсатордың ...... ... 32 – ... ... ... 33 ... 34 – шпиндель сальнигі; 35 – шпиндель білігі; 36 – қашауға арналған
аударма.
7.18 сурет. Екі өткізгішті кабелдік ... ... ... – екі ... ... ... 2 – ... тірегі;
3 – құлып шпинделі; 4 – бұрғы құбыры; 5 – қос жиелі ... ... 6 ... ... 7 – сухарь; 8 – муфта тірегі;
9 – екі контактілі муфта.
Электробұрғылардың ... ... ... ... ... ... кабелдің жиі
үзілуі себебінен ремонт аралық жұмыс мезгілінің азаюы.
2. Жоғары вольтті ток ... ... ... байланысты қолданылуы.
3. Қымбат құралдары бар жөндеу базалары мен жоғары білімді персоналды
талап етуі.
4. ... ... ... орны ... ... ... ауырлатылған бұрғы ертінділерін, аэраленген
сұйықтар мен көбіктерді, газ ... ... ... ... ... ... қысаю бұрыштарын және ұңғы ... ... ... ... ... ... ток ... жүйелердің және сальникті
тығыздағыштардың жұмыс қорын 200 және одан көп ... ... ... БҰРҒЫЛАУ ТӘРТІБІ. ҚАШАУЛАРДЫҢ ЖҰМЫС КӨРСЕТКІШТЕРІ
8.1 Бұрғылау тәртібінің параметрлері, қашаулардың ... ... ... тау ... ... ... ... бірқатар
факторлардың әсеріне байланысты: қашауға түсетін осьтік салмақ, айналу
жиілігі, сораппен ... жуу ... саны мен ... қашаудың
конструкциясы, жыныстың қаттылығы, (сараланған қысым), ұңғы ... және ... ... ... ... қашауының тез тозуына әсер етеді.
Жыныстардың қарқынды талқандалуына және қашаудың ... (тез) ... ... ... ұңғы ... жұмыс уақытын өзгертетін
факторлардың жинағы (тұтастығы) бұрғылау ... ал ... ... ... ... деп аталады.
Бұндай параметрлерге мыналар жатады:
- өтімділік (проходка) Һ-тау жынысын ... ... ... ... ... ... жұмыс моментіне дейінгі
талқандалудың метр маны;
- қашаудың бір ... ... Һр – ... түсіруден бірінші
көтеру аралығындағы бұрғыланған метрлер саны немесе қайта түсіріп
қайта көтеруге дейінгі;
- қашаудың ... Һд - ... ... бұрғыланған метрдің жалпы
саны;
- өтімділіктің механикалық жылдамдығы Vм ... бір ... ... саны:
мұнда: t –уақыт, сек;
һ – өтімділік, м ... ... ... ... жылдамдығы.
Vm. ср =
- өтімділіктің рейістік жылдамдығы Vp – механикалық ... ...... ... мен қосымша жұмыстарға кеткен уақытты
қоса есептегендегі ұңғының тереңдеу жылдамдығы:
мұнда: Һр – бір рейстегі өтімділік, м;
tб – ... ... ... ...... түсіру операциаларына кететін уақыт, сағ;
tв – қосымша жұмыстарға жұмсалған уақыт, сағ;
1м өтімділікке кететін пайдалану шығындары Сэ ... ... Сд – ... ... ... ... – уақытқа байланысты, бұрғы қондырғысының бір сағат
жұмысының құны, тенге/сағ. ... ... ... ... ... ... Бұрғылау тәртібінің параметрлерінің қашау жұмысының көрсеткіштеріне
тигізетін әсері
Қашауға түсетін осьтік салмақтың Рос ... ... ... ... ... ... механикалық жылдамдықтың өсу
қарқыны салмақтың шмасына байланысты болады. ... ... ... қашау
тісінің сатындағы түйісу қысымыжыныстың қажау (усталость) шегінен аз болса,
онда осьтік салмаққа ... ... ... жыныстың үстінгі
беті талқандала бастайды (8.1 сурет, I аймақ).
Осьтік салмақтың жыныстық қажау шегінен жоғары әрқарай ... ... көп рет әсер ... ... ... болып, жыныстың көлемді
түрде талқандалуы байқалады (8.1сурет, II аймақ).
Түйісу қысымы тау ... ... ... ... ... ... ... III аймақ сипаттайды. Бұл жағдайда жыныстың
көлемдік талқандалуы қашау ... ... бір рет ... әсер ... ... Ұңғы түбі жуу ... ... ... ... ... ... шамамен осьтік салмаққа пропорционал
болады.
Сорап жеткіліксіз айдайтын ... ұңғы ... ... ... ... ... түйіршіктері қашаудан жоғары аймаққа көтеріліп
үлгермейді және қайта ... Өз ... ол ... ... ... ... ... төмендеуін тудырады. (8.1
сурет. Е қисығы).
Атап айтсақ өтімділіктің механикалық ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Одан ... ... ... ... ... шегі ... ... жылдамдығының қашаудың айналу жиілігіне
байланысы сызықтыққа жақын (8.2 ... ... ... ... ... ... ... өсуі қарқындылығының азаюы осьтік
салмақтың мөлшеріне байланысты болады. Осьтік ... ... ... ... ... ... ... жүзінде өтімділіктің механикалық жылдамдығының максимумы
серпімді морт жыныстарды бұрғылағанда ол жылдамдық ... ... мен n ... кезде, сораптардың айдауы Q айдаудың ... ... ... механикалық жылдамдығы Vм көбейе бастайды,
содан кейін Vм - өсіу ... ... ... ал ұңғы ... түйіршіктерден өте жақсы тазаланған кезінде Vм ... (8.3 ... ... ... ... ...... сорабының
айдауына Q байланысты.
Гидромониторлық деп аталатын шарошкалар арасында ағыс сұғындамалары
(насадки) бар бұрғы қашауларын қолдану ұңғы ... ... ... ... ... ... жылдамдығы 80м/с болу керек деп
есептеледі.
8.3 Бұрғылаудың қоймалы және арнайы тәртіптері
Бір типті, бір ... ... ... ... ... ұңғы
түбін жеткілікті жақсы тазалайтын сораптардың айдауында біртекті ... ... ... ... ... ... түскенде, олардың
әрқайсысының өзіндік пайдалану шығыны С3 алынады. Қашаудың ... ... ... шығуының минимумына сәйкес келетін ... ... ... деп аталады.
Осыған ұқсас айналу ... ... ... С3 басқа айналу
жійілігіндегі пайдалану шығынымен С3 салыстырғанда аз болғанда, ... күш Рд ... ... ... ... жиілігі деп аталады.
Бұрғылау тәртібінің параметрлерін (n, Q , Рд ) дұрыс тіркес қолдана
отырып, пайдалану ... С3 ең ... ... табу ... (оптималді) тәртібі деп аталады.
Бұрғылау процесі кезінде арнайы мәселелерді шешуді арнайы бұрғылау
тәртібі дейді ... алып ... ұңғы ... ... жою, ... ... бұрғылау және т.б.).
8.4 Әртүрлі бұрғылау тәсілдері кезінде бұрғылау тәртібін таңдаудың
ерекшіліктері
Роторлы тәсіл
Осьтік салмақ пен қашаудың айналу ... ... ... ... мына ... ... 1м. ... жұмсалатын
пайдалану шығындарының минимумы, бұрғы колонасы мен қашаудың беріктігі, ал
кейде ротордың жетектеушісінің қуаты.
Құбыр аралық кеңістікпен жыныс ... ... жер ... ... ... ... сораптардың айдауын (подача) мына формула арқылы
анықтауға болады:
Q =
мұнда: Q1 - сораптың ... ... – ұңғы ... ... – жоғары көтерілетін ағыстың минималды
жылдамдығы, м/с;
d бт – бұрғы құбырларының ... м. ... ... w = 0,3-0,8 м/с, су үшін w = 1,2 ... ... ... ... ескерсек:
Q2 =
Роторлы тәсіл үшін, турбобұрғымен бұрғылауда а = 0,3-0,5 м/с, түптік
гидравликалық қозғалтқыштармен бұрғылау үшін а = 0,7 м/с. ... және ... ... құралған жоғарғы аралықтарды ... ... ... ... ... (n=250 мин-1 ... және ... салмақтың
төмен болуы дұрыс. Ұңғы тереңдеген ... ... ... бұрғы
ертіндісімен және ұңғы қабырғасымен үйкелу күштеріне жұмсалатын шығындар
көбейе бастайды, сол сияқты түсіріп-көтеру операцияларыныңда ... ... ... ... ... ... дейін төмендетіп, қашауға
түсетін остік салмақты үлкейту қажет.
Турбиналық бұрғылау
Турбиналық бұрғылау ... ... ... ... ... ... сораптың айдауы немесе осьтік салмақтың өзгеруі
айналу жиілігінің ... ... ... ... ұңғы түбін жақсы
тазалауды қмтамасыз етумен бұрғыланған ... ... ... ... ... айдауын анықтау кезінде, турбобұрғының айналдыру моментіне
жеткілікті сораптың айдауын тексеру қажет.
Бұрандалы түптік қозғалтқыштармен (БТҚ) бұрғылау
БТҚ-дың ... ... ... ... түсетін салмақтың Рд
айналдырушы моменттің Мвр өсуі ... ... ΔР ... ... әкеледі, ал айналу жиігі сораптың (насостың) берілген айдауына
(подача) Q ... ... ... Nmах ... ... ... аздап
төмендейді.
Максималді қуатқа Nmах жеткеннен кейін қатты түсетін салмақты ... ... ... жиілігі күрт төмендеп, БТҚ тоқтайды.
Қашаудағы айналдырушы моментінің үлкеюі арқасында қысым айырмасының
едәуір өсуі ұңғы ... ... ... ... және оны ... ... ... шешуге мүмкіндік беретін маңызды фактор болып
есептеледі.
Әдетте, сораптың берілген айдауы Q ... БТҚ ... ... ... ... (БТҚ) ... қашаудың айналу жиілігі
n=80-200 мин-1 шамаларында болады.
8.5 Кәсіптік көрсеткіштердің зертеу негізінде қашау типі мен ... ... ... ... ... бірдей бұрғыланғыштық бөліктеріне
бөлу (тарату).
Бір диаметрлі үш шарошкалы қашаулармен ұңғы ... ... ... ... Осы ... ... бұрғыланғаш
бөлімшелерге бөлінуі өтімділіктің бір ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұрғы журналынан алынған 2-3 ұңғыдағы қашаудың жұмыс көрсеткіштері
кестеге түсіріледі және ... ... ... ... сай келмейтін рейстерде жібермеу үшін сарапталады (зерттеледі). Ол
қашаумен болатын кездейсоқ ... ... ... және т.б. болуы
мүмкін. Зерттеуден арнайы мақсаттармен жүргізілген ... ... керн алып ... ұңғының көлбеу бөліктерін бұрғылау және
басқалар.
Көрсеткіштерді сараптаудан кейін ұңғының ... ... ... ... ... осі ... бір ізді ... ... ал ... осі ... ... ... көрсетіледі (8.4
сурет).
Сызықтық байланыстың сынған жері ... ... ... екі ... ... шекараға сәйкес келеді.
8.4 сурет. Ұңғының уақытқа байланысты тереңдеу графигі.
0-№1 ұңғы үшін, х-№2 ұңғы үшін.
Қашау ... ... ... әр ... ... түрі егер ... қашаумен
бұрғылаудың оптимальді тәртібімен жүргізілген жағдайда анықталады.
Бұл мәселе әр ... ... ... 1м. ... ... ... ... жолымен шешіледі.
Алынған мәндерді салыстыра отырып, жобаланған ұңғының берілген бөлігін
бұрғылауға арналған ... ... түрі ... ... ... ... тау ... аралығын бір типті қашаулармен
бұрғылау процесі кезінде алынған кәсіптік көрсеткіштер бар кезде, ... ... ... сораптың ұңғы түбін тазалауға жеткілікті
айдауы мен талқандалған ... ... ... кеңістікпен жоғары
тасымалдауды бағалаудан басталады.
Бұл кезде 8.4 ... ... ... ... ... пен қашаудың айналу жиілігінің қолайлы (оптималді) вариантын таңдау
кезінде 1м. ... ... ... ... ... ... ... БҰРҒЫЛАУ ПРОЦЕСІ КЕЗІНДЕГІ ҚИЫНДЫҚТАР
Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау процесі ... ұңғы ... ... және ... ... ... ... талап ететін
қиындықтар болуы мүмкін. Ондай қиындықтарға жататындар: бұрғылау немесе
цементтеу ... ... ... ... тау ... және ... көп ... тоңазған жыныстардың еруі және басқалар.
9.1 Бұрғылау сұйығының жұтылуы
Жұтылу деп ұңғының әрі қарай жылжуын қиындататын, ұңғыдан ... ... ... ертіндісінің екеуімен болатын “ұңғы-қабат” жүйесінің
гидродинамикалық өзара әрекетін ... ... ... ... ұңғы ... ... ... байланысты. Сүзілудің қарқындылығы бұрғы
ертіндісінің жоғалып, ұңғының босауын ... ... ... ... мынадай себептермен туу мүмкін:
1. тау жыныстарында ашық ... ... және ... ... және бұрғы ертіндісінің қысымы қарастырылып отырған
қабаттың қысымынан жоғары болуы;
2. ұңғы ... ... ... ... ... ... ... ашып немесе жынысты жаруға жеткілікті қысымы және ұңғы
ішінде жаңа микро және ... ... ... ... ... ішінде тау жыныстарының қайта ... сол ... ... ... ... салдарынан
құралуы мүмкін. Олар тау жыныстарының беріктігі және ... ... ... факторларға жатады.
Жұтылудың бірінші себебін болдырмау үшін, табиғи жарықшақтар ... олар ... ... ... ... ... мынаған тең
болу керек:
Pc > (ρ - Ka ρв) g Ζ+ Ргд
мұнда: Pc – табиғи ... мен ... ... ... ... Па ... ρв – ... ертіндісімен судың тығыздығы, кг/м3;
Ζ – қарастырылып отырған қабаттың ұңғы сағасынан
жату тереңдігі, м;
Ка – аномалдық коэфициент;
g – ауырлықтың үдеу күші, м/с2;
Ргд – ... ... ұңғы ... ... ... ... екінші себебінде, бұрғы ертіндісімен ұңғы қабырғасына
берілетін статикалық және гидродинамикалық қысымдардың ... ... тау ... ... ... кем ... қажет:
ΡgΖ + Ргд < Δ Ρ Ζ,
мұнда: Δ Ρр – жару ... ... Па ... ... ... ... ... болдырмау үшін
жарылу градиетінің шамасы мен қарастырып отырған қабаттың аномалдық
коэфициентін біу ... ... ... ... ... ... ертндісінің жұтылуы мынадай кездерге
болу мүмкіндігін ... ... ... ... осы ... анықталатын шектен асқан
кезде;
2. гидродинамикалық қысымының мөлшері өте ... ... ... Бұл ... ... қысқа уақыт әсер етеді, бірақ оның мөлшері (шамасы) жуу
кезіндегі құбыраралық кеңестегі қысым шығынынан асуы мүмкін және ... ... ... ... ... ... ... кеңестікпен көтерілетін ағыс
жылдамдығының құбырлар колонасы мен ұңғы қабырғасы арасындағы саңлаудың ... ... ... ... сораптың үлкен айдауына, түсіріп-көтеру
операциялар кезіндегі: бұрғы құбырларының ... ... ... ... сол ... ... ... шырайналысының тез (қайта) қосылуы
және бұрғы құбырларында немесе қашауда сальниктер пайда болуына (құрылуына)
байланысты (поршенделу эфекті) күрт ... ... ... ... ... ... ... қайта қосу кезінде Ргу қысымының өте тез өсуіне
әкеледі (мысалы, жоғары СНС жылжудың статикалық. ... ... ... ΔРΡ ... ... ... болады
ΔРΡ шамасын жұтылу болған және ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып ұңғы ... ... ... ... ... ... әсіресе көмірсутекті негізіндегі ерітінділерді қолдануда, ... ... ... ... болады;
2. бұрғы ертіндісі бағанасының биіктігінің төмендеуіне байланысты жоғарғы
қабаттардан мұнайгазсубелгісі қауыпының тууы;
3. бұрғыланып жатқан жыныстар туралы ақпараттың тоқтауы;
4. ұңғы ... әсер ... ... ... ... ... төменгі бөлігінің қысылып қалу қауіпі.
5. төмен қабаттық ... ... ... ... ... түйіршіктерімен бітеніп қалу себебінен өткезгіштісінің
төмендеуі;
6. бұрғылау жұмыстарының ... ... ... уақыттың көбеюіне
байланысты қымбаттауы.
Егер Ка Δ Рр белгілі ... онда ... ... ... ... ... СКЖ, ... созылымды), сол сияқты бұрғы
колонасын түсіріп-көтеру операциясы кезіндегі жылдамдық пен үдеуге шек қоя
отырып, ... ... ... ... ... болады.
Ұңғы бұрғылау кезінде арнайы майлайтын қоспаларды қосу арқылу (мысалы
СМАД-1) сальник құрылуды ... ... ... колонасының түсіру
жылдамдығын шектеп, бұрғы сорабын жұмысқа жайлап қосу қажет.
Бұрғы ертіндісінің жұтылуын жою ... ... ... ... қолданылатын көп әдістер белгілі.
Барлық әдістердің мақсаты ... ... ... ... ... ... ... арқылы өткізгіштігін төмендету, бұрғы
ертіндісінің қасиеттерін өзгерту немесе ... ... ... ... ... қабаттағы қозғалысына гидравликалық кедергіні
қарсылықты ... ... жеке ... ... ... ... ... (хостовикпен немесе метал жапқышпен) бітеуді
қолданылады.
Жарықшақты-каверналық коллекторлардағы жұтылуды жою кезінде ... ... ... ... бұрғы ертінділермен және
пасталармен толтыру арқылы өткізгішті төмендету әдісі қолданылады.
Тампондаушы қоспаны жұтылу зонасына жеткізу мен ... екі ... ... және ... (9.1 ... Екінші әдіс кезінде,
тапмондаушы қоспа ... ... ... ... ... ... басқа қабаттармен гидродинамикалық әрекеттері
болдырмау, тампондаушы қоспаны айдау және бастыру ... ... және ... ... болу үшін ... ... ұңғы ... жағынан (бөлігінен) бөлінген.
Қоспаның қату процесі “қабат-ұңғы” жүйесінің тең жағдайында ... · hсм +ρn hх ) g = ... = ... Рпл – ... қысым, Па;
hх – тампондаушы қоспа үстіндегі бастыру сұйығы
бағанасының биіктігі, м;
ρсм , ρn – тампондаушы қоспа мен бастыру сұйығының
тығыздығы, кг/м3;
hсм – 20-30 м ... ... ... ... ... өсімі, м;
hх біле, сұйығының керекті көлемін есептеуге болады.
Ұңғы ішінде бұрғы құбырлары қысылып қалмау үшін, бөлшкектеу ... ... ... ... ... Тампондаушы қоспаны
айдап және бастырып біткеннен кейін бұрғылау құбырлары жоғары көтеріледі,
ал пакер мен ... ... ұңғы ... ... ... ... сазды ертіндіге қосқанда сораптармен
айдалатын ... ... Бұл ... ... ... ... тәрізді және түйіршікті болып бөлінеді.
Талшықты материалдар өсімдік, хайуанат, минерал негізінде болу мүмкін:
қамыс, ағаш ... қант ... ... шикі жүн, тері және басқа
синтетикалық заттар.
Бұндай материалдар құмды және түйіршектерінің диаметрі 25мм дейінгі
гравийлі қабаттарды, сол сияқты ... ... (3мм ... және ... (0,5мм дейін) жыныстардың жарықшақтарын тығындауда жақсы нәтиже
береді.
Пластина тәрізді материалдар ішінде целофан, слюда, қабыршақ, ... ... ... Олар жарықшақтарының өлшемі 2,5мм дейінгі
қабаттарды тығындауға жарамды.
Түйіршікті материалдар ішінде ... ... ... ... ... ... материалды түйіршік диаметрі 25мм дейінгі
гравий қабаттарын тиімді ... ... ... ... 12мм ... ... тығыздауда жақсы нәтиже ... ... ... ... (2,5мм және ... өлшемі 3мм дейінгі жарықшақтарды, ал
одан үлкен жаңғақ ... (5мм ... және ... ... ... ... ... тығындайды.
Бұрғы ертіндісінің жұтылуын ... ... ... ... ... ... ауа және газбен үрлеу арқылы
бұрғылауменқатар, америкалық бұрғышылар тампондаушы қоспалардың ... ... ... үшін ... ... біреуінің жұмыс принципі
9.2 суретте көрсетілген. Басқа құралдармен бөлектеу мүмкіншілігі жоқ кезде,
осы құрылғылар ... ... ... ... арналған.
9.2 сурет. Жарықшақтарды бітейтін құрылғы.
а – бастапқы күйі, б – жұтылу зонасындағы ... ...... ... 2 – ... ... элемент;
3,13 – тығынның орталық тесігі; 4 – канал; 5 – сақина; 6 – муфта;
7 – орталық қысқа ... 8 – ... ... құбыр; 9 – жұмсақ қап; 10 –
жұтушы қабат; 11 – кесілетін штифтер; 12 – төменгі тығын;
14 – шар; 15 – ... ... ... 16 – ... ... құрылғы болаттан жасалған цилиндірлі сақтау құбырынан 1 ішінде
цемент, резина және ... ... ... және төменгі тығындаушы
элементтері (2және 12) бар болаттан ... ... ... ... Бұл ... пластикалық материалдан жасалған 7 және ... ... ... ... ... 8 ... ... ұштары
жоғарға және төменгі тығындарға бекітілген деформацияланатын пластикалық
қап 9 орналасқан.
Аспап төмен түсіріліп және оның ... ... ұңғы ... ... ... ... ... біраз бөлігі сақтау құбырына 1
түсуінің арқасында штифтер 11 кесіледі. ... ... ... аз ... сол кезде жұмсақ эластикалық қапты 9 ... ... ... 1
жоғарғы жағдайына келеді. Оны (қапты) тампондаушы қоспамен толтыру ... ... ... шар 4 ... және ... ертіндісін айдайды. Шар
орталық каналды бітейді, цемент ертіндісі ... 4 ... 7 және ... ... кеңістікті толтырады. Одан шығып цемент ертіндісі
қапқа құйылады, ... ... ұңғы ... ... ... ... ұңғы оқпанының диаметрі алдын ала
кеңейтілген кезде цементтердің жақсы сапасына жетуге болады.Ұңғы оқпанының
кеңейтілген ... ... ... ... ол ... соң,
беріктігі мен тұрақтылығы жеткілікті, ... ... әрі ... ... ... тұтас цемент стаканы жасалады.
9.2 Газмұнайсу белгісі
10 БҰРҒЫЛАУ ҮРДІСІ КЕЗІНДЕ ПАЙДАЛЫ ГОРИЗОНТТАРДЫ СЫНАУ. ӨНІМДІ ҚАБАТТЫ
АШУ
10.1 Өнімді қабатты зерттеу.
Геофизикалық ... ... ... бұрғылау процесі
кезінде ашылған қабаттың мұнай-газ бергіштігін зерттеу үшін ұңғы ... ... деп ... ... ... ... Бұл ... ішіне қабаттың флюидтің ағысын алуға, қабат сұйығының құрамын зерттеу
үшін сынама (проба) ... оның ... ... қатынасын
(байланысын), олардың қасиеттерін, сол сияқты ұңғының мүмкін дебитін
бағалауға және ... ... ... ... түсірілетін қабат сынағыштың көмегімен сынаудың
мәні мыналарда:
- зерттелетін қабатты басқа өткізгіш горизонттардан және ұңғы ішіндегі
жуу сұйығы бағанасының қысымынан ... ... ... ұңғы ... ағуы мақсатында ұңғы ішіндегі қысым мен
қабаттық қысым арасында көп айырмашылық ... ... ... ағысының жылдамдығы және қысым мен ұңғы ... ... ... ... үшін ... ... ... алу. Қабат сынағыштың әртүрлі
конструкциялары қолданылады, ... ... ... ... жүйесіндегі қысым айырмасының тез арада ауысуы арқасында
қабаттан мұнай немесе газ ағысын шығаруға негізделген.
Қабаттысынағыштың ... ... ... негізгі түйіндер (узлы)
кіреді: шырайналыс клапан, тереңдікте тіркеу манометрі бар аударма, ... ... ... қабат сынағыш, ясс, қауіпсіз ... ... ... ... бар. 10.1 ... ұңғы ішіне бұрғы
колонасымен түсірілетін қабат сынағыштың өнімді қабатты сынау ... ... 1 мен ... ... 3 бар ... 4 ... ... 2 орналастырады. Бұрғы құбырларының ұзындығы қабат сынағышты
ұңғыға түсіргеннен кейін, ... ... ... ... ... етіп
алынады.
10.1 сурет. Қабат сынағыштың ұңғы ішінде орналасу нобайы
Сүзгі 4 пакерден төменгі ұңғы кеңістігіндегі сұйықты өткізу үшін және
онымен бірге ... ... ... ... үшін ... ... ... бөлікті ұңғы оқпанының басқа бөліктерінен ... ... ... 5 ... Көбіне целиндірлі механикалық әрекеті қатты
механикалық тірегі мен ... ... бар ... ... ... ... қарсы орнатылады. Пакердің жұмыс ... ... ұңғы ... ... ... пакерде құбырлардың салмағынан қысу
күштері пайда болып, соның арқасында пакердің резиналы ... ... ... қысқарып, ал диаметрі үлкейіп ұңғы
қабырғасына ... және ... ... ... қабатты ұңғының басқа
бөліктерімен айрудан тұрады (10.1 сурет).
Пакерден жоғары ясс 6, төменгі клапандар торабы 7 және ... ... ... 8 ... Ясс 6 ... орнынан алу немесе сүзгі-
хвостовиктің ... жою үшін ... ... 8 ... ... 9, ... ... торабы 10және екінші манометрі бар аударма
11 орналасқан. Пакер өзінен төменгі ... ... ... ... ... ... қабылдау клапаны 7 ашылып, тез арада “қабат
сынаушы-өнімді қабат” ... ... ... ... ... ... сүзгі, пакердегі тесік, төменгі клапандар ... ... ... өтіп бос ... ... 9 ... ... Қабылдау (выпускной)
клапаны ашылған кезде (мезгілде) сүзгі мен арнайы аударма 8 ... ... ... ... ... ... ... бұрғы
құбырларын 9 толтыру процесі ... ... тез ... ... ... ... ... клапаны ашылғаннан кейін үстіңгі
клапандар торабының қабылдау клапаны ашылып, қабат сынағыштың қысымын қабат
қысымына дейін жеткізеді. Содан кейін ... ... ... ... үстінде
орналасқан бұрғы құбырларына 12 келіп құйылады. Осы ... ... ... манометр сұйықтың бұрғы құбырларына құйылу қозғалысы кезіндегі
қысымды өлшейді. Сұйықты қабаттан алу ... оның ағу ... ... ... соң, ... колоннасын айналдыру арқылы (15-20
айналым) үстінгі клапандар торабының тиекті айналмалы ... ... ... ағуы тоқтайды. Содан кейін бұрғы колоннасын ... осы ... ... ... ... ... клапандар торабындағы
теңестіруші клапан ашылады. Осының нәтижесінде ... ... ... жағындағы қысымдар теңеседі, ал бұрғы колонасы қабат сынғыш пен
алынған қабат сұйығымен қоса ... ... ... Әр ... ... ... ... көрсетілген қабатсынағыштың кемшілігі оның бір циклде жұмыс
істейтін сынағыштар қатарына жатады және оны ... ... тек ... және ... ... мүмкіндігі.
Қазіргі кездегі қабатсынғыштар көп циклді (МИГ сериялы). ... ... ... ... ... көпрет ашылуын және
жабылуын қамтамасыз етеді. Бұл бұрғы колонасын бір рет түсіргенде ... ... ... ... ... береді. Әр цикл екі негізгі
операциядан тұрады: ... ... ... және ... ... келуін
бақылау.
10.2 Өнімді қабатты алғашқы ашудың тәсілдері және ... ... ... ... алғашқы ашу деп оны қайта бұрғылаумен байланысты және
оның ішіндегі ұңғы ... ... мен ... қамтамасыз ететін
жұмыстардың жинағын айтады.
Отандық бұрғылау ... ... ... ... ашу ... ... жабдықтардың көп таралған схемалары мынадай (10.2 сурет):
1. Ұңғы өнімді қабаттың жамылатын тбетіне ... ... ... түсіріп және оны цемент ертіндісі башмак арқылы көтерілетін
етіп цементтеп, үстіндегі қабаттарды бір ... ... ... ... ... кіші диаметрлі қашаумен бұрғылап, пайдалану колонасының
башмағынан төменгі ұңғы оқпаны ашық қалдырылады. Бұл әдіс ... ... қана ... мен ... ... ... біртекті тұрақты жыныстардан
тұратын болса қолданылады. Бұл кезде коллектор аз ластанады, ал қабат
сұйығының ұңғыға сүзілетін беті көбейеді. (10.2, а сурет).
2. ... ... ... аз ... коллекторларды ашуда қолданылады
және оның бірінші тәсілден айырмашылығы; пайдалану ... ... ... ... ... сүзгі түсірілуі. (10.2, б сурет).
10.2 сурет. Өнімді қабатты ашуда кезінде ұғының ... ... ...... ... 2 – ... 3 – цемент тасы; 4 – пакер немесе аспалы
құрылғы; 5 – перфорация тесіктері; 6 – өнімді қабат;
7 – колона; 8 – сулы ... 10.2, в ... ... ... көп таралып келеді. Бірнеше
қабатшалары бар әр текті өнімді ... ... ... ... колонасы түсіріледі және ол цементтеледі.Цемент
ертіндісі қатқан соң өнімді қабатперфорациалаумен ашылады. ... ... ... ... ... етеді. Бұл тәсіл ұңғының
өнімді қабаттың сұрыптап кез ... ... ... ... ... ... ... немесе қасиеттерімен
айрықшаланатын қабаттың бірнеше бөліктерін бөлек пайдалануға мүмкіндік
береді. Бұл тәсілдің ... ... ... ... ... ... ертінділерінің фильтраттарымен ластануы болады.
4. 10.2, суретте көрсетілген ... ... ашу ... ... колоннаның төменгі бөлігі алдын ала ... ... ... ... ... және ... ... жамылтқы бетінен жоғарғы манжетті тәсілмен цементтейді. Бұл
тәсілді қабатта сулы горизонттар жоқ ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы өнімді
қабатты ашу тәсілі 10.2, суреттер көрсетілген. Өнімді қабатты бұрғылай
бастау ... оның ... ... ... шегендеуші колоннамен
бекітіп, оны цементтейді. Өнімді қабатты кіші диаметрлі ... ... соң ... ... ... ... колонна
түсіріледі және цементтеледі. Содан кейін ұңғы мен ... ... ... үшін ... ... ... ... Бұл
тәсіл қабат пен ұңғының ... ... ... ... Осы тәсілдің маңызды артықшылығы тек ... ... ... ... ... құрамы мен қасиеттерін таңдауға
болатындығы.
11 КӨЛБЕУ- БАҒЫТТАЛҒАН ҰҢҒЫЛАРДЫ БҰРҒЫЛАУ
11.1 Көлбеу- бағытталған ... ... ... ... және газ ... ... ... үлкен өндіріс орындарының астындағы, таулы аймақтардағы, балшықты
жерлердегі, үлкен су қоймаларының ... ... және газ ... ... және ... 1, 2, 3, 4 (11.1 сурет);
- жеке ұңғылардағы өнімді қабаттың сүзілу бетін үлкейту, сол ... ... ... ашу;
- құнарлы жерлермен орман массивтерін үнемдеу;
- басқа ұғылардағы атқылау (фонтан) мен өрттерді сөндіру;
- ұңғыда ... ... 7 ... өту ... ... ... ... бұрғылау және т.б. (11.1 сурет);
- лықсымалардағы, стратиграфиялық мұнай ... ... ... ... өту кезіндегі қабаттарды ашу 3, 5, 8 (11.1 сурет).
11.1 сурет. Көлбейтте-бағытталып бұрғыланған ұңғыларды қолдану схемасы.
1 – шоғырланған ұңғыларды ... ... ... 2 – су ... ... ... 3 – ... бар кезде; 4 – таулы жерде; 5 –
стратиграфиялық мұнай жиналу орындарында;
6 – жанып жатқан атқылауды сөндіруде; 7 – ұңғы ... ... ... 8
– тұзды күмбезді айналып өту кезінде; 9 – мұнай;
10 – құм; 11 – сазды сланец; 12 – су; 13 – газ; 14 – ... ... ... ... ... пішіні тік бөліктен 1, оқпанның керекті қисаю бұрышын алу бөлігінен
2, тіксызықты көлбеу бөліктен 3 тұрады. А ... ... аз ... рейспен
аутқытқыш арқылы қайтамасыз етіледі. Қисаю ... аз ... ... ... ... көп ... ... болады. Оқпанның төменгі
бөлігі едәуір тіксызықты бөлік болғандықтан және оқпанның бүкіл ... бір ... ... ... ... ... ... Көлбейте
бағытталған ұңғылардың түрлері 11.2 суретте келтірілген.
11.2 сурет. Көлбейте бағытталған ұңғылардың типтік ... ... А ... бір түрі ... ... ... тік сызықты
көлбеу бөліктің орнына қисаю бұрышының табиғи төмендеу бөлігі бар. ... ... ... табиғи төмендеуі кіші немесе осы бұрыштың
тұрақтылығы қиын ... ... ... ... бес ... ... ... тік бөлік 1, оқпанның қисаю
бұрыш алу бөлігі 2, тіксызықты ... ... 3, ... ... ... 4 және ... игеру торын сақтай отырып кез келген ашылған өнімді
қабаттарды пайдалануға мүмкіндік беретін төменгі тік бөлік 5.
Г ... В ... ... ... ... өз ... ... 3 бар екендігі.
Д пішіні тік бөліктен 1 және ... ... алу ... 2 ... Бұл
2 бөлік үлкен ұзындығымен сипатталуды.
11.3 Ұңғының көлбеу бөлігін бұрғылауға ... ... ... ... ... тәсілмен бұрғылау кезінде ауытқыш
құралы ретінде сына, шарнирлі ауытқыш және ... ... ... сына қолданылады (11.3 сурет).
Берілген бағытта ұңғыны қисайту үзілісті дәйекті рейстер арқылы жаңа
оқпен салумен жүргізіледі.
11.3 сурет. Роторлы тәсілмен ... ... ... ... ...... ... жұмыс істеу; 1 – сынаны орнату;
2 – оқпанды ... 3 – ... ... 4 – ... ...... ауытқытқышпен жұмыс істеу: 1 – ауытқытқышты орнату; 2,3 –
көлбеу оқпан бұрғылау; 4 – оқпанды кеңейту.
Сына ... ... ... ... ... кезде қиылатын
калибрленген штифт арқылы қашауға бекітілуі. Штифт қиылған ... ... ... ... ... отырып ұңғының оқпанына еніп, оны берілген
бағытқа қарай қисайта бастайды. Ұңғы оқпанын ... соң ... ... ... ... ... түсіріледі: Ауытқытқыштарды түсіріп-көтеру
операциялары ұңғы оқпанының вертикалдан жобаланған ауытқуына ... ... ... ... ... ... ... көмегімен орындалады.
Қисық аударма (11.4, а сурет) бұрандасымен ауытқытқыштың тұлғасының
осьтері 00 30| 30 30| қа ... ... ... қалың қабырғалы
қысқа құбырдан тұрады. Қисық аударма түптік ... ... ... ... ... ... аударма арқылы ұңғыны 900
және жоғарғы қарқынды түрде қисайтуға болады.
11.4 сурет. Түптік қозғалтқыштармен көлбеу ұңғыларды бұрғылау ... ...... аударма; б – муфта мен нипелінің бұрандалары қисық ауытқытқыш; в
– жапсырмасы бар турбобұрғы мен ... ... ... ауытқытқыш.
Қисаю қарқындылығының ұлғаюына ұзындығы 4-8м. ауытқытқыштың екі шетіне
бұрыштап ... салу ... ... ... (11.4.б ... ... ұңғыға түсіру процесі кезінде әр свеча қосылған сайын
ауытқытқыштың орналасуын (қалпын) бақылап және ұңғы ... ... ... болған кезде арнайы аспаптардың көмегімен ... ... ... ... болады.
11.4. Ұңғыларды шоғырлама бұрғылау.
Жеке шоғырлар болып арнайы (аймақтарда, алаңдарды) және бірбірінен
немесе жеке ұңғыдан 50м қашықтықта үш және одан көп ... ... ... ... деп ... технологиялық және басқа орындар
орналасқан териториялық бөлігін айтады.
Алаңның өлшемі ... ... саны мен ... ... ... ... техниканың орналасуына байланысты.
Ұңғылардың өзара орналасуы әртүрлі және ол бұрғы қондырғысының түріне,
бұрғы мұнарасының конструкциясына, бұрғы жабдықтарын тасымалдау (жылжыту)
тәсіліне, өрт ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Ұңғылар жеке орналасқан кезе олардың ара қашықтығы 5м тең деп ... жұп ... ... ... ... сағаларының ара қашықтығы,
әдеттегіндей, 5м аспайды, екі ... ... ... ... ара ... ... ... игеруге арналған агрегатты қою
және ... ... ... ... ... ... Ол ... 15м
кем болмауы керек.
Ұңғылардың топ болып орналасуы ... ... ... ... 3-5м ... 3-тен 8-ге ... ... болады. Төрт ұңғыдан
тұратын топтардың ара қашықтығы кемінде 15м, ал сегіз ұңғылы топтар ... 50м ... ... экономикалық тиімділігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тәжириберерін
ескере отырып, шоғырдағы ұңғылардың тиімді саны анықталады:
мұнда: a пр – оқпанның вертикалдан ауытқу шегі;
t – кен орнын ... ... ... ... ... ... тығыздығы
мұнда: b – геометриялық тор қатарларының ара қашықтығы;
Һ – қатардағы ұңғылардың горизонтал бойынша алынған
ара қашықтығы, шоғырланудың үлгісі 11.5 суретте.
Алынған nmax мәні ... ... ... бұрғылаудың мүмкін
екендігін шамамен бағалауға мүмкіндік береді. ... ... үшін ... ... ескеру қажет: шоғырдағы көлбеу
ұңғылардың артық бұрғылануының ... ... ... ... ... ... және т.б.
11.5 сурет. Кен орнын игерудің шартты геометриялық торы үшін ... ... ... бір ... 65 ұңғы ... ... ... бір шоғыр алаңнан 80 даңғы бұрғылауға болатын бірнеше кен орындары
бар. Мысалы, Печора теңізінде екі плтформадан тек көлбеу ... ... ... оның орнына бір бұрғы платформасынан 60көлденең ұңғыларды
бұрғылау ұсынылып отыр. 11.1 кесте ұңғылардың өртке қарсы ... ...... шоғырдағы әртүрлі санды ұңғыларға арналған алаңдардың
негізгі өлшемдері көрсетілген.
11.1 кесте.
|№ ... ... саны |
| | |3 |4 |5 |6 |7 |8 |
|1 ... екі, м |55 |58 |61 |64 |67 |70 |
|2 ... |137 |137 |137 |137 |137 |137 |
| ... м | | | | | | |
|3 ... ... |м2 | | | | | | ... бұрғы қондырғыларының жылжуы
Ұңғы шоғырын бұрғылау процесі кезінде бұрғы қондырғысының бір ... ... ... ... қарастырылған.
Қазіргі кезде бұрғы қондырғысының жоғары ірі блок болып жылжуының
негізімен екі ... ... ... ... жалғыз мұнара-шығыр (лебедка) блогі ғана жылжыйды,
ал сорап блогі, бұрғы ертіндісін ... ... қуат ... ... шоғырдағы ұңғыларды бұрғылап біткенше ... ... ... және тұрақты ... ... ... ... Жұп ... ... негіз үстіндегі барлық комплекс темір жолмен
бірмезгілде жылжыйды. ... ... ... жылжымалы және
тұрақты топтарға бөлшектеудің артықшылығымен қатар (тұрақты
құрылғыларды ... ... ... ... ... шығындар
және т.б.), бірқатар елеулі ... бар. ... ... ... ... ... ... сораптарының
айдау желісі) айыру және құрастыру операциялары кезінде көп ... ... Бұл ... ... бұрғышылар бригадасының жұмыс жағдайы
және бұрғы аспаптарын пайдаланудың бақылауы ... ... ... ... ... алыстығынан бұрғы құрылғыларын жылыту
мәселесін шешу қиындайды.
11.6 сурет. Құрылғылары эшалонды ... ... ЭУК ... ... ...... ... блогі; 2 – компрессор станциясы; 3 – ауа кептіргіш; 4 –
ресивер; 5 – ... ... ...... 7 – ... ... негізі; 8 – виброелек;
9 – кронштейн; 10 – ертінді тасымалдау құбыры; 11 – шлам ... 12 ... 13 – ... айырғыш; 14 – мөлшерлеу ыдысы; 15 – өту алаңы; 16 –
жүк көтеру механизімінің балкасы;
17 – жабынды; 18 – ... ... 19 – ... ...... сорап; 21 – бағыттаушы.
11.7 сурет. Құрылғылар қабатпен орналасқан бұрғы қондырғысы (IIвариант)
Шоғырлама бұрғылаудың техникасын жетілдіру мақсатында жаңа шешімдер
іздеу ... ... және ... ... ... ... ... әкелді. (11.6, 11.7 суреттер). Бұрғы
құралғыларының ... ... ... ... пен ірі ... бірге құрастыруға және бүкіл комплексті жаңа нүктеге бірмезгілде
жылжытуға негізделген. (11.6 сурет).
11.6 суретте көрсетілген БУ-3000 ЭУК ... ... ... ... ... ... бағыттағыштарды монтаждаудан кейін жұмыс
екі бөлімде ... ... ... ... ... екіншісінде-
сораппен ірі ыдыстар блогі жиналады. Бұл ... ... ... ... өтуі үшін бір ... екі ... балкалар демонтаждалады.
Жылжымалы және тұрақты блоктар монтаждалып болған соң ... өз ... ... ... ... мұнара-шығыр блогімен
түйістіріледі.
Сериялы бұрғы қрндырғылардың ірі ... ... ... ... ... ... іргетас салуға кететін еңбек, уақыт және
жабдық шығындары, комуникацияларды байланыстыру, тасымалдау және әр блокты
монтаждау шығындары және т.б. ... ... Осы ... ... ... ... құрылғылары қабатты (этажды)
орналастырылғын ... ... ... ... шығарылады. Бұл
қондырғының (11.7 сурет) жылжымалы блогі әртүрлі ... ... ... және ... ... ... ... ұзындық және көлденең
бағыттарда қиылысатын жалпақ фермалардан тұратын металды конструкция болып
табылады.
Блоктың жоғарғы қабатында (этажында) бұрғы мұнарасы, ... ... ... агрегаттарда басқару пульті, бұрғы шығыры, беріліс қорабы,
компрессорлар орналасқан.
Жоғарғы ... ... ... ... бар ... ... ... қабылдау ыдысы және ... ... ... ... ... ... ... жабдықталған қабылдау көпірінің
металл конструкциясына орналастыруға болатын вариянт ... ... ... ... ... мен ... ... орналасқан
ферма түрінде жасалған.
Мысалы ретінде 11.2 кестеде сериялық және БУ-2500 қабатты бұрғы
қондырғыларының ... ... ... ... (кг).
11.2 кесте
| Бұрғы қондырғысы | | |
| ... ... | | ... |121416 |40457 |
|барлығы | | ... ... ... ... |27515 |40457 ... ... |25655 | - ... ... |3146 | - ... ... |3170 | 3170 ... ... тазарту |61930 | 26100 |
|жүйесі | | ... ... ... жұмыс тәжірибесінен және 11.2 кестеден
олардың ірі блокты сериялық қондырғылармен салыстырғандағы артықшылықтарын
көруге ... ... ... жалпы массасы едауір төмендетілген;
қондығы өзінің комплектілігімен және жылдам қозғалуымен ерекшеленеді, ... ... мен ... ... ... қысқаруы, ұңғы
шоғырларын бұрғылау кезінде ... ... ... ... қыс ... ... ... жылумен қамтамасыз ету уақытының
қысқаруы, ... ... ... ... бригадасының жұмыс
жағдайларының жақсаруы.
Мұнай және газ ұңғыларын шоғырлама бұрғылаудың артықшылығы
Ұңғыларды щоғырлама тәсілмен бұрғылаудың экономикалық және ... ... ... ... бар. Бұл ... кезінде ұңғыларға
арналған алаңдар мен оларға және бүкіл кен орнына келетін, әсіресе батпақты
жерлерде, жасанды негіздер мен ... ... ... ... және ... ... ... Ұңғыларды кәсіпті
орналастыруға, ... ... ... ... ... орындарды
энергиясымен қамтамасыз етуге, ұңғыны пайдалану қызметі мен жөндеуге
кететін ... ... ... ... ... тек шоғырлар алаңында
жылжылатын болғандықтан, мұнара салу шығындары айтарлықтай төмендейді.
Бұл тәсілді қолдану ... ... ... ... ... жақсарады
шоғырдағы жаңа нүктеге кететін шығындар өте төмендейді. Ұңғыларды шоғырлама
бұрғылау ... ... ... жер ауданы азаяды, табиғат
қорғау шараларына жұмсалатын шығындар азаяды (рекультивация және т.б.).
Қазіргі ... ... ... бұрғылау әдісі бүкіл пайдалануға
бұрғылаудың көлемінің 70% ... ... ... және ... ... ... ... төмен өнімді коллекторлердегі мұнай және газ қорларын
барлаудың үлесі айтарлықтай ... ... және ... осындай қабаттардан
дәстүрлі технология бойынша алудың ... ... ... бар,
кейде тіпті пайдасыз болады. Көмірсутекті шикізат кен орындарын игерудің
тиімділігінің көтерудің бірі ... ... ... және көлденең-
тармақталған ұңғыларды бұрғылаудан, сол ... ескі ... ... ... ... тұратын көлденең технологиялар болуы мүмкін.
Бұл әдістер соңғы жиырма жылдағы мұнайгаз ... ... ... ... ... ... ... мұнай-газ, және кен орындарын
игерудің бірнеше ... ... ... ... ... бұрғылау платформаларын салу үлкен қаражат талап ететін
теңіз акваторияларындағы кен орындарының ... ... ... ... ... мұнай және газ бергіштік коэффициенті үлкейтеді;
- ұңғының сулану ... (11.8, а ... ... құйғыштардың болуын
(11.8, сурет) баяулатады;
- тік жарықшақтары бар қабаттарды, өткізгіштігі төмен қабаттарды, линза
тәрізді ... ашу ... ... (11.8 в, г, ... жер ... газ ... ... салудың, тұздықтар өндірудің, қабат
қысымын ... ... үшін су мен газ ... ағын ... ... ... (11.8 е сурет);
- жоғарғы тұтқырлықты мұнай және битум кенішін ... ... ... ... технология құбырларды әртүрлі құрлыстардың және
су қоймаларының астымен жүргізуде кеңінен қолданылады.
11.8 сурет. Мұнай және газ кен орындарын игеру ... ... ... ... шешудің бірнеше мысалы.
Көлденең ұңғылардың пішіндері
Қисықтық радиусының шамасына қарай көлденең ұңғылардың үш ... ... орта және кіші ... ... (11.9 сурет).
11.9 сурет. Үлкен (>190м), орта (60-190м) және аз (10-30м) қисықтық
радиусты көлденең ұңғылардың нобайы.
Үлкен қисықтық радиусты (190 м жоғарғы) көлденең ... ... ... бар, көлденең бөлігінің ұзындығы 600-1500м болатын құңғыларды
жер үстінен және теңіз бетінен шоғырлама ... ... ... ... ... ... жеке ... бұрғылауда және
пайдалану ұңғыларының өнімділігін қалпына келтіру үшін қолданылады. Ұңғының
максималді қисаю қарқындылығы 10метр ... 3-10 ... ... ... ... ал оқпанның ұзындығы 450-900м болады. Бұл
ұңғылар едәуір ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты олар өнімді қабаттың керекті нүктесіне дәл ... ... ... радиусты (10-30м) көлденең ұңғылар аз дебитті және ... ... ... бүйірлік көлденең ұңғылар бұрғылау арқылы қалпына
келтіру үшін қолданылады.
Бұндай ұңғыларды бұрғылау кезінде ... ... 1м-ге ... ал ... ... ... ұзындығы 90-250м болады.
Ұңғыларды үлкен қисықтық радиусты бұрғылау әдістегі ... ... ... ... ... ... ... Көлденең
бөлігінің ұзындығы 500м. ұңғылар бұрғы колонасының жылжуға кедергісін
азайту және ... ... ... ... 1,2 және 5 ... ... ... мақсатында ұсынылады.
11.10 сурет. Көлденең ұңғылардың пішіндері.
Орта қисықтық радиусты ұңғыларды бұрғылау кезінде арнайы жинақталған
түптік қозғалтқыштарды қолдану қажет. Бұл ... ... ... ... ... дәлдігі едәуір жоғары болып, көлденеің бөлікті дәлірек
өткізуге мүмкіндік береді. Орта қисықтық радиусты ... ... ... 3 (11.10 ... ... ... ... радиусты ұңғыларды бұрғылау арнайы бұрғы құбырларды,
аспаптар мен құралдарды қолдануды талап етеді. Қосымша бүйірлік оқпандарды
әдеттегідей ... ... ... ... ... ... жұқа қабатты ашу көлденең оқпанымен жүргізіледі. Бұндай ұңғыларды
жлбалауда 2 ... ... (11.10 ... ... ... (100 м және жоғары) бұрғылау кезінде кейде
кеі-үш ярусты көлденең оқпандар жүргізіледі (11.11 ... ... ... ... ... кенішін тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл
жағдайда жылу тасығыш ... ... ... ... айдалады, ал
мұнайды алу қосымша оқпанның ярусы жүреді.
11.11 сурет. Көп ... ... ... 2 – ... ... және ... ... оқпаны.
Көлденең оқапнды көп ярусты ұңғылар газды (бүркембелер, шапкалар) бар
үлкен ... (өте ... ... ... ... (11.12
сурет). Бұл жағдайда оқпанның жоғарғы ярусы газды ... ... ал ... ... мұнайлы бөлігінде.
11.12 сурет. Мұнай-газ кенішін игеру кезінде қолданылуы мүмкін көп ярусты
ұңғылардың нобайы.
Нашар сүзу - ыдыстық қасиеттерімен сипатталатын ... бар ... ... ... ... ... ұзындығы 150м. дейінгі
көлденең жазықтыққа радиальды ... ... ... ... ... бар көлденең-тармақталған ұңғылар ұсынылуы мүмкін (11.13, 11.14
суреттер).
11.13 сурет. Радиальды оқпанды тік жазықта, ал ... ... ... ... (а), ... (б) және ... (в) бөлігінде орналасқан
радиалды – көлденең ұңғылардың пішіні.
11.14. Көлденең және радиальды оқпандарды көлденең жазықтықта орналасқан
радиалды – ... ... ... және газ кен ... ... ... игерудің келешегі
ВНИИ нефть мәліметтері бойынша Рессейде көлденең бұрғылаудың дамуы
үшін шикізат қоры бар. Оған төмен өткізгішті ... ... ... кен-орындарындағы 4млрд.т. астам,2,5млрд.т. жуық ауыр мұнайлар
жатады.
Қазіргі кезде шет елдерде мұнай газ кен ... ... ... ... жаппай қолданылуда. Жаңа ғасырдың басына АҚШ пен Канада
әрбір екінші ұңғы көлденең болады деп болжауда.
АҚШ пен ... (АҚ ... ... РАО ... ... бұрғыланған ұңғылардың сараптамасы тік ... ... ... ... өте ... екендігін көрсетеді. (11.15 сурет).
11.15 сурет. Роспо-Маре (Италия) кен орында бұрғыланған ұңғының бағасы және
алынған пайда (кіріс).
Ұңғы бағасы ... ... 1/16 ... ... ... ... түскен пайда
ВС, НС, ГС – тік, көлбеу, көлденең ұңғылар.
Көлденең ұңғылардың алғашқы дебиттерінен ұлғаю ... ... ... ... кең ... 1,0 ден 16,9-ға ... ... ... ... ... 3,0 ... қарағанда, РАО “ГАЗПРОМ” көлденең бұрғылау көлемі ... ... АҚШ пен ... ... ... ... 1200 ... ішіне 400ұңғы жұмыс істей тұрған ұңғылар ... ... ... деп ... ... ... ... бекітудің мақсаты және тәсілдері
Ұңғыларды бекітудің мақсаты және тәсілдері:
- өнімді сұйықты ... ... ... ... жер ... тасымалдайтын
немесе алғашқы қабаттық қысымды ... ... тұру ... кері ... ... үшін ұзақ уақыттық, берік және саңлаусыз
канал ... бір ... ... ... ... ... немесе оларды жер бетіне
шығармау мақсатында барлық өткізгіш қабаттарды бір ... ... ... тау ... ... ұңғы қабырғасын бекіту;
- қабаттық сұйықтардың әсерінен пайдалану каналын тоттанудан сақтау;
- ұңғы сағасына ... ... және ... ... ... ... ... және газ ұңғыларын қазіргі ... ... ... белгілі
беріктікті болат құбырлардан тұратын шегендеуші құбырлар колоннасын ұңғыға
түсіру және ... ... ... қататын және құбыр мен тау жынысы арасында
берік байланысты жасайтын тұтқыр заттармен ... ... ... ... ... Ұңғы конструкциясы жайлы түсінік
Ұңғы конструкциясы бұрғы қашаулармен жасаған ұңғының сатылы оқпаны
болып табылады және ұңғы ... ... оның ... ... ... ... шегендеуші колонна саны, түсіру тереңдігі және
диаметрі, әр ... ... үшін ... ... ... және
колоннаны цементтеу аралықтары жайлы мәліметтердің ... ... ... тік ... сол жақ ... оның ... ... (12.1 сурет).
12.1 сурет. Бір колонналы ұңғының конструкциясы.
I – кондуктор үшін бұрғыланған ұңғы; II – ... ... ... ... III – ... колоннасы үшін бұрғыланған ұңғы; IV –
пайдалану колоннасы түсіріліп және цементтелген ... 1 – ұңғы ... 2 ...... ... 4 – ... ... оқпанның жер бетіне жақын жоғарғы бөлігіндегі тау жыныстары
жуылып кетпеу үшін ... ... ... ... деп аталады. Ұңғы
конструкциясының көрініс схемасында ол әдетте көрсетілмейді.
Ұңғы оқпанын техникалық жабдықтау үшін ол әр ... ... ... ... мына ... шегендеуші құбырлар түсіріледі:
- кондуктор-тұрақсыз жыныстардан тұратын ұңғы қабырғасын ... ... ... ... артезиянды және емді сулары бар қабаттарды
кондукторды цементтеу арқылы бөлектеу үшін қойылады;
- аралық ... ... ... ... ... ... тау
жыныстарын және қиындық аймақтарын жабу, сол сияқты осы ... ... ... ... ... үшін
қолданылады. Кейбір кездерде аралық колонна ретінде тек қана ... ... бар ... ... ... ... ертіндісі
жұтылатын аймақты бекіту үшін жасырын колонна ... ... ... ... жағы ұңғы ... көп ... тереңдікте
болғандықтан, оларды түсіру және цементтеу ... ... ... ... құбырлары колоннадан ағытылып, жоғары
көтеріледі.
- пайдалану колоннасы – бұл ... ... ... ... ... бағытта тасымалдаудың сенімді каналы. Бірмезгілде ол ... тән ... ... атқарады.
Теңіз акваторияларында мұнай және газ ұңғыларын бұрғылауда ... ... ... үшін және ... ... ... су өткізбейтін
колонна түсіріледі.
Шегендеуші колонналар санына байланысты (кондукторсыз) бір, екі ... ... ұңғы ... деп ... (12.2 сурет).
Ұңғы конструкцияларының графикалық көріністері
Ұңғы конструкциясы былай көрсетіледі (12.2 сурет) тік үздіксіз ... ... ... осы сызықтың жоғарғы жағындағы сан сырты
диаметрі мм, ал төменгі жағындағы сан – ... ... ... ... егер ұғңы конструкциясында жасырын колонна болса, (хвостовик),
онда үздіксіз сызықпен жасырын колоннаның шын ... ... ... ... ... ... жағынан ұңғы сағасына дейінгі аралық
көрсетіледі; ... ... ... мм оның ... ... ... ... үздіксіз сызықтың жоғарғы жағындағы сан ... ... ... ұңғы ... ... ... ... Әр
колонна үшін бұрғылау қашауының диаметрі ұңғы ... ұңғы ... ... ... сыртқы шекараға сәйкес стрелкамен көрсетіледі.
Колоннаны цементтеу ... ... ... ... ... шекарасындағы сан ұңғы сағасынан төмен тереңдікті көрсетеді.
Конструкцияның графикалық көрінісінде бағыттаушы көрсетілмейді. Ұңғы
конструкцияларының ... 12.1, 12.2 ... ... ... ... ... – 2-колонналы; б – жасырын колоннасы бар үш ...... және ... ... ... бар үш ... d, l ... колонна диаметрі мен түсіру тереңдігі;
д – шегендеуші колонналар үшін бұрғылау қашауларының ... Һ ... ұңғы ... ... ... ... және ... таңдау
Ұңғы конструкциясын жобалауды шегендеуші колоннаның саны мен түсіру
тереңдігін ... ... Ол ... бұрғылау шарттарымен сәйкес
келмейтін аймақтарды аномальдік Ка , ... Кп және тау ... Ку ... ... ұңғының тереңдігіне қарай өзгеру
графигін салу арқылы бөледі (12.3 сурет).
Жоғарғы аймақтан төменгі аймаққа өту кезінде, жоғарғы ... ... ... ... тығыздығын өзгертуді керек ететін жағдайда екі
аралас аймақтарда бұрғылау шарттары сәйкес емес ... ... ... А,Б ... әрқайсысы бұрғылау шарттарымен сәйкес аймақтар
болып ... ол үшін мына шарт ... < ρ0 < Кп ... ρ0 - ... ... ... тығыздығы,
.
мұнда: ρж – бұрғы ертіндісінің тығыздығы, кг/м3;
ρв – судың тығыздығы, кг/м3
12.3 сурет. Бұрғы ертіндісінің салыстырмалы тығыздығы ρ0 қабат қысымының
аномальділігі Ка , ... ... ... Кп және ... ... ... ... бұл аймақтар бұрғылау шарттымен ... ... ... ... Б ... өту ... ... ρ0 1,5-ке дейін ұлғайтуды
талап етеді, ал ол 500-1100м. аралығында жұтылудың пайда болуын ... Кп = ... ... ... ... ... ... үшін 0-1100м.
аралықты шегендеу колоннамен ... ... және ... ... тығыздығы ρ0 = 1,4 кезінде бұрғылауды жобадағы ... ... ... ұңғы ... ... ... –ала варианты ұзындығы
1180м және 2100м. екі ... ... ... ... ... ... ... жоғарыға тасымалдау үшін арналған.
Содан кейін, Ка және Кп ... ... ... ... ... ... ... конструкцияның алдын ала
вариантына, ұңғының геологиялық қимасы мен ... ... ... ... ... өзгертулер енгізу қажет.
1. Ұңғы сағасының бұрғы ертіндісімен ... ... үшін ... ... құбыр-бағыттаушы орнату қажет және ... ... ... ... қабырғасы арасындағы кеңістікті
нығыздайды. Теңізде бұрғылау кезінде бүкіл су қалыңдығы мен ... ... ... ... ... қабаттар, әдетте, тұрақсыз, құрамында өткізгіш жыныстар бар
қабатшалардан, ауыз суға ... ... ... ... ... ... жуылудан (шайылу), опарылудан және құлаудан, сол
сияқты бұрғы ертіндісімен сулы ... ... ... үшін
жоғарғы бөлікті шегендеуші колоннамен-кондуктормен бекіту керек.
Қима (разрез) көп жылдық тоң жыныстардан тұратын ... олар ... ... жасамау үшін олардың жату аралығын кондуктормен немесе
ұзын бағыттаушымен бекіту ... ... ... жағы тоң ... 100м, төмен, тұрақты жыныстарда болуы қажет.
3. Егер қимада ісінуге және ұңғы ішіне сығылуға ... саз ... ... ... ... әсерінен тез еритін хемогенді
жыныстар болса, онда бұндай ... ... ... ... Егер қарастырылып отырған аралыққа жақын жоғары қысымды
қабаттар болмаса, онда тек ... ... ... сенімді
бекітетін жасырын колонна түсірумен шектелуге болады. ... ... ... аймағын бөлектеу үшін де қолдануға болады
(12.3 сурет).
4. Пайдалану колоннасын түсіру ... ... ... ашу ... ... ... ... ескеріле отырып ұңғы конструкциясының
екінші варианты ұсынылады. Сонымен шегендеуші колоннаның түсіру тереңдігі
ең ... ... ... ... геологиялық тілігінің
ерекшеліктерін анықтаулармен бұрғылау ... ... ... ... ... тереңдіктерімен анықталады. Ол кезде
колоннаның төменгі жағын ... жоқ ... ... ... ... керек. Егер шегендуші колоннаға атқылауға қарсы құрылғы
орнатылатын болса, онда ... ... ... ... ... ... ... жою кезінде болатын қысымды ескере отырып алады.
12.4 Шегендеуші колонналардың, бұрғы қашауларының және цементтеу
аралықтарының диаметрлік таңдау
Шегендеуші колонналар мен қашаулардың ... ... ... ... ... ... Ұңғының құрылысын аяқтау ашық
оқпанды болса, пайдалану колоннасының диаметрі ашық ... ... ... ... ... таңдалады.
Пайдалану колоннасының диаметрі бұрғылау жұмыстарын тапсырушымен
беріледі. Ол кезде өндірілетін ... ... ... ... қазіргі
геофизикалық әдістер мен ұңғы ішіндегі ... ... ... ... ... колонналарының диаметрлерімен дебиттердің
үймеу (ұқсастық) мысалдары:
Мұнай ұңғылары
|Дебит Q, |40 ... ... | | |0 |0 | ... |114 ... | |0 |6 |8 |4 ... d, мм | | | | | ... ... Q, |75 |250 |500 |1000 |>5000 ... | | | | | ... |114 |114-14|146-16|168-21|219-27|
|колоннасының | |6 |8 |9 |3 ... d, мм | | | | | ... ... түсіру үшін бұрғылауға арналған қашаулар
диаметрлері түсірілетін шегендеуші колоннаның муфтасымен қашау ... ... ... “б” ... ... ... ... қабылданады
(таңдалады). (12.4 сурет).
Бұл жағдайда: Дд = Дм + ... Дд – ... ... ... үшін ... қашаудың диаметрі, мм;
Дм - шегендеуші колонна муфтасының диаметрі, мм;
δ–сақиналы саңлау, мм, ... ... ... ... ол ... ... қабылданады.
Алдынғы түсірілген шегендеуші колоннаның ішкі диаметрі келесі
түсірелетін колдонна үшін ... ... ... диаметрінен Дд
біршама үлкен болуы керек:
= +2Δ ,
мұнда: Δ – қашаудың берілген колонна ішінде еркін өтуі ... ... ... (12.4 ... Ол ... байланысты 5-10мм аралығында
қабылданады (қашау диаметрі өскен сайын ... ... ... мен ... ... ... жұмыстарын жүргізудің біріңғай техникалық ... ... ... ... ... ... ... тіреулік, параметрлік, іздеу, барлау және газ ұңғыларында
олардың тереңдігіне қарамастан және ... 3000м. ... ... ... ... бүкіл ұзындыңы бойынша, ал тереңдігі
3000м. дейінгі мұнай ұңғыларында – башмактан кемінде 500м. ... тек қана ... ... ... мұнай ұңғыларынан басқа барлық ұңғыларда пайдалану колоннасы бүкіл
ұзындығы бойынша, ал ... ... ... ... алдынғы
колоннаның башмагінан кем дегенде 100м. жоғары ... ... ... ... Шегендеуші құбырлар және оларды жалғастыру
Шегендеуші колонна өзара бұранда немесе пісіру арқылы жалғастырылған
тұтас иленген болат құбырлардан тұрады.
Бұрандалы ... ... екі ... ... ... ... ... қалыңдығы тұрақты құбырлар мұфталар
арқылы колонна ... ... ... қалыңдалған құбырлар бір бірімен құбырсыз жалғанады.
Стандартпен жалғастыру мынадай түрлері қарастырылған:
- үшбұрышты профилді бұранда;
- трапеция бұрандалы ОТТМ;
- трапеция бұрандалы жоғары саңлаусыздалған ... ... ... ТБО. ... ... ... 114-тен 508мм
дейін, қабырғасының қалыңдығы 5,2-16,5мм, ұзындығы 9,5-13м ... ... ... ... жасалады:
| |Д |К |Е |Л |М |Р |Т ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... шегі, δт , |379 |490 |550 |650 |758 |931 |1034|
|МПа | | | | | | | ... ... ... ... ... ... колонналардың ұңғы ішіндегі жұмыс жағдайы.
Шегендеуші колонналар бұрғылау процесі кезінде және ұңғы пайдалануда
көптеген күштердің әсерінде болады. ... ... ... ... ... мешікті салмағының созу күші, ұңғыны толтырып тұрған сұйық
қысымының ... ... ұңғы ... үйкелеу күші, ұңғы оқпанының
қисайған бөліктеріндегі майыстыру моменті және басқалар әсер етеді.
Ұңғы игеру мезгілінде ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді:
Газды және фонтанды (атқылайтын) мұнай ұңғыларында ... ... ... ... ... ... белгілері болған кезде
превентор жабылатын болса немесе пайдалану колоннасы бүтін болмаса, қауіпті
ішкі қысымның ... ... ... және ұңғы ... жылжуға бейімделген жыныстардан тұратын
ұңғының аралықтарын бекіткен кезде, ... ... ... ... ... ұңғы ішіндегі көп ... өмір ... ... ... ... ... ... болады. Сол
сияқты шегендеуші колонналар бұрғы қашаулармен, бұрғы құлыптарымен және
басқа ... ... ... ... ... ... тозады.
Шегендеуші құбырларды беріктікке есептеу принциптері
Есептеу әр мезгілде әсер ететін үш топтағы күштерді ... ... ... ... созу күштері, артық сыртқы және ішкі қысымдар
кіреді. ... ... ... ... ... ... болаттың беріктік тобымен, немесе басқалармен айрықшаланатын бірнеше
секциялардан тұрады. Әр вариантына экономикалық баға ... ... ... ... ... мұндай ұңғысының пайдалану колоннасын ... ... ... ... оның артық сыртқы қысымымен майысуын
есептеуден бастайды:
Рн – Рн ... Рн - ... ... Па ... – ішкі қысым, Па ;
Ркр – тап осы құбырдың шектік қысымы, Па ...... ... ... ... = 1-1,3 – ... қабат аймағындағы бөлімдер үшін;
Ксм = 1 – колоннаның басқа бөлімдері үшін.
Егер ортаңы бөлім тұрақты жыныстардан ... онда ... ... ... үшін ... ... ... қабаттық Рпл қысымды алады:
Рн Рпл = Ка ρв g z ... ρв = ...... ... ... – еркін түсу үдеуі, м/с2 ;
Ка – z тереңдігі аномалдық коэффициент.
Жоғары жатқан жыныстардың қысымының әсерінен жыныстың ағу шегі ... онда ... ... орнына геостатикалық қысым алынады:
Рн = ρоб g · z ... ρоб – ... ... ... ... орташа өлшенген мәні, кг/м3 .
Көп артық сыртқы қысым ұңғыны игеру ... ішкі ... ... ... оны ... қорытынды этапына тән болады:
Рв = ρж g (z - zсн),
мұнда: ρж – колонна ... ... ... кг/м3 ...... ... ... тереңдігі, м;
z – қысым анықталатын тереңдігі м.
Формула әртүрлі тереңдігін үшін Рн мәнін (мағанасын) қойып, ... ... ... ... салады.
Одан кейін мәләметшені (справочник) қолдана отырып, болаттың беріктік
тобын мен осы диаметрлі құбыр қабырғасының қалыңдығы ... және ... ... және ... ... ... коэфициентін ескере
отырып құбыр секцияларынан құрады (құрылады).
Алынған ... ... ... ... артық ішкі
қысым әсерімен беріктікке тексеріледі:
Рв - Рн ... ρб – ... ... ... Па ...... 219мм ... құбырлар үшін 1,5 ке
және үлкен диаметрлерге 1,52-ге тең ... ... ... ең көп ішкі ... оның ... ... кезінде болады (опрессовка):
Рв = Роп + ρоп g z ... Роп – ... ... ... ... қысым, Па ,
ρоп – қысыммен тексеру сұйығының тығыздығы, кг/м3.
Роп = 1,19 Ру
мұнда: Ру - ... ең көп ... ... ... Па .
Газ ұңғыларының пайдалану және аралық колонналарындағы ішкі артық
қысымды анықтау ... ... ... ... = 1,1 Рпл е-s - ρв g z ... е- ... логарифмнің негізгі;
S =
мұнда: – газдың ауамен алғандағы тығыздығы;
Тс – ұңғы ... ... ... орта ақиқат
температурасы, К;
– дәл мағанасын әдебиеттен алуға болатын газдың
қатты сығылуының орташа коэффициенті. = 0,7
деп алуға болады.
Мүмкін қателіктерді қоса Рпл е-s деп ... ... Кв ... ... көп ... онда алдынғы есептелулерге тура
келетін құбырларды ... ... Егер Кв ... ... ... аз
болса, онда саға бөлігіндегі құбырларды беріктілігі ... ... ... ... ... ... ұңғы тереңдігінің өсуіне байланысты
артық қысымның ... ... ... эпюр ... ... ... есептеудің қортынды этапы оны созуға есептеу
болып табылады:
Рос =
мұнда: mi – і – ... 1м. ... ... ... – осы секцияның ұзындығы, м;
Рстр – қозғалтқыш салмақ, кН;
Кстр – тік ... үшін ... ... ... ... мен ... диаметріне байланысты Кстр = 1,15-1,45.
Шегендеуші колонна конструкциясын есептеу нәтижесінде ... ... ... ... вариантқа бағыт алу керек.
12.7 Мұнай және газ ұңғыларын цементтеу
Ұңғы бұрғылау кезінде цементтердің технологиялық операциясы ұңғының
берілген аралығындағы ... ... ... ... цемент пен судан
жасалған және тыныш тұрған күйінде ... ... ... ... ... ... (цемент тасы) айналатын арнайы цемент ертінділерімен
толтырудан ... ... ... ... ... колоннаны ұңғы оқпаны ішінде бекіту;
- мұнай-газ-сулы қабаттарды бір бірінен ... ... ... ... тотығудан сақтау;
- ұңғының бекіту дефектерін жою және сусып құлайтын жыныстардан ... ... ... ... ... жою және басқалар.
Бір сатылы цементтеу
Шегендеуші колонналардың құбыр аралық кеңістігін цементтец бүкіл
цемент ертіндісі ... ... ... арқылы колонна ішіне айдап
және оны құбыр аралық кеңістікке айдап шығару көбіне бір сатылы тәсілмен
орындалады.
Цементтеу ... ... ... ... ұңғы ішіне айдалып жатқан
сұйықтың ... ... ... ... сұйықтың тығыздығымен тең
болғанша ... ... ... колоннаның ішіне бір ізді жүйемен мына
сұйықтар айдалады:
- цемент тасының қасиетін ... үшін ... және ... ... ... ... ... колоннамен ұңғы қабырғасының арасындағы кеңестікті толтыру
үшін цемент (тампонаж) ертіндісі;
- цемент ертіндісін колонна жанындағы кеңестікте ... ... үшін ... ... ... ... цементтеудің нобайы (12.5 сурет). Ұңғыны жуу аяқталған соң
шегендеуші ... ... ... ... арқылы цементтеуші сораптармен
жалғастырылған бүйірлік бұрмалары 2,11,12 бар ... ... ... ... ... Цементтеуші бастағы 12 төменгі бүйірлік бұрма
(отвод) арқылы шүмектер (13 және 14) жабық тұрған ... ... ... ... ... Одан ... 15 ... жабылып 14 шүмектер ашылады,
цементтеуші бастағы мембранамен ... ... бар ... ... 4 төмен
түсіп кетуден ұстап тұратын тоқтатқыш (стопор) бұрып алынады. Цементтеу
сораптарымен бүйірлік бұрмалар 2 ... ... ... ... ... ... ертіндісі айдалады (құйылады). Бұл ертіндінің
саны цементтеу аяқталғанда (аяқталарда) шегендеуші колоннаның ... ... ... цемент ертіндісінің аздау порциясы (цемент стаканы) ... ... ... ... ... ... берілген биіктікке көтерілу
шартын ескере отырыпесептеледі.
Цемент ертіндісін айдау біткен соң 14 ... ... ... ... жоғарғы тұтас бөлгіш тығынды ұстап тұрған тоқтатқышты
(стопор) бұрап алады. ... ... ... ... ... 11 ... колоннаны кері клапаннан жоғары толтыру үшін бастыру сұйығының
керекті көлемі айдалады (құйылады).
Төменгі тығын 4 кері клапанға жетіп ... ... ... ... колонна ішіндегі артық қысымның әсерінен талқандалады, сөйтіп
цемент ертіндісі башмақтың ... ... және ... ... ... құбыр аралық сақиналы кеңістікке ұмтылады.
Үстінгі тығын төменгі тығынға ... ... ... күрт ... ... ... ... белгі болады.
Цементтеуші бастағы (головкадағы) барлық шүмектер жабылады, ал цемент
ертіндісі қатайғанша ұңғы ... ... ... ... Бір ... ... ... – тампонаж ертіндісін айдау; б – бастыру сұйығының айдаудың басталуы; в –
бастыру ... ... ... ...... бас (ұш); 2,11,12 – ... бұрмалар;
3 – тампонаж ертіндісі; 4 – төменгі тығын; 5 – айыру сұйығы;
6 – ... ... 7 – жуу ... 8 – ұңғы ... – кері клапан; 10 – бағыттағыш тығыны бар ...... ... ... ... 16 – ... тығын; 17 –
бастыру сұйығы.
Терең ұңғыларда шегендеуші колонналарды цементтеу кезінде үлкен
көлемді цемент ... ... ... ... ... қату
мерзімімен анықталатын уақыт ішінде айдауға тура келеді. Бұндай жағдайларда
сатылы цементтеу қолданылады.
Мысалы, екі сатылы ... ... ... ертіндісін құбыр аралық
кеңістікке екі порциямен жеткізеді: бірінші ... ... ... ... ... ... ал кеінші порция (2-саты) шегендеуші
колонна ішінде башмактан едәуір ... ... ... ... ... ... құю муфтасының тесігі арқылы жеткізіледі.
Өнімді қабаттар цемент ертіндісімен ластанбау үшін манжетті цементтеу
әдісі қолданылады. Бұл әдіс кезінде ұзындығы ... ... ... ... ... төменгі бөлігі перфорацияланған (тесілген)
құбырлардан тұрады. Колоннаның перфорацияланған (тесілген) бөлігінің үстіне
кері ... ... ал одан ... ... құбыр аралық кеңістікке өтуі
үшін өткізгіш тесіктері бар арнайы құю ... ... ... ... ... ... жерде шатыр (зонт) тәрізді брезенттен жасалған
манжет ... Ол ... ... құю муфтасының тесігі арқылы цемент
ертіндісі ығысып шыққан кезде ұңғы ... ... ... Өз
кезегінше, ол цемент ертіндісінің құбыр аралық ... ... ... өтуіне кедергі жасайды.
Цементтеудің сапасын тексеру
Шегендеуші колоннаны цементтеу біткен соң ... ұңғы ... ... ... ... ... ... (опрессовка). Ол үшін бастыру сұйығын сумен ауыстырып, ұңғы
сағасына артық қысым түсіреді (жасайды).
Егер судың ағуы және ... ұңғы ... ... ... онда ... деп ... ... цементтеудің сапасын тексерудің нәтижесінде ... ... ... ... жамытқы (кровля) бетінің қалпы;
- жуу сұйығының цемент ертіндісімен толық ауысуы;
- цемент тасының шегендеуші колоннамен ұңғы ... ... ... ... ... мына ... жүргізіледі:
а) Тереңдік электротермометрлер.
б) Акустикалық әдіс.
в) γ – сәулесін ... ... ... ... материалдары
Ұңғы цементтеу жұмыстарында қолданылатын материалдар, өзінің негізгі
қолданылу атын көрсететін тампонаждық деп ... ... ... сөзді
“тығын” деп аударуға болады).
Тампонаждық материалдар ретінде көбіне цементтің ... ... ... ... қарай тампонаждық материалдарды үш топқа
бөлуге болады:
- өзін қолдануға жарамды, сол сияқты арнайы ... ... ... ... ... ... базалық
тампонаждық цементтер;
- тампонаждық қоспалар деп ... ... ... базалық тампонаждық материалдарды модификациялану үшін қосылатын
арнайы қоспалар. Олардың кйбіреулері ... ... ... мүмкін.
Базалық тампонаждық цементтер
Базалық цементтер олардың ... ... ... ... ... ... цементтерге мыналар жатады:
1. Тампонаждық портландцемент. Ол өзінің техникалық қасиеттерінің
жақсы сәйкестігін ... ... ... ішінде
негізгі орын алады: оны сумен араластырған соң көп ... ... ... ... ... қатуы, әртүрлі
температуралық жағдайларда цемент тасының мәңгі-бақилығы, сол
сияқты шикізат базасы (табиғи әк тас және саз ... мен ... ... қамтамасыз ететін технологияның болуы.
Портландцемент қолдану температурасына ... ... ... ... ... және ... ... үшін (15-50)0 С;
- орташа температураларға арналған (51-100)0 ... ... ... үшін ... С;
2. ШПЦС типті күл-құмды тампонаждық цементтер. Бұл домка күл (шлагі) мен
кварц құмы негізінде жасалған арнайы қызуға берік ... ... ... ... және газ ... цементтеуге арналған.
Шартқа байланысты шлак-құмды цементтер екі түрлі болып шығарылады:
ШПЦС-120 ... ... ... 80-160 ... (ұңғы түбінің температурасы 100-150 0С);
Шлак-Құмды цементтерге қатуына алынған цемент тасының ... ... ... және ... ... ... сол ... едәуір берік келеді.
3. Белит-кермнеземисті цемент (БКЦ). 3:1 ден 1:1 ге ... ... ... шламы мен майдаланған кварц құмының қоспасы. Шлак-
құмды цементтен оның айырмашылығы жоғары температурада баяу ... ... ... жоғарылығы, құрамы мен қасиеттерінің
тұрақтылығы бұл цементті (БКЦ) жоғары температуралы ұңғылар үшін ... бірі ... Оны 150-300 0С ... ... АҚШ ... ... ... НТS маркалы цемент шығарылады.
4. Глиноземисті және гипсоглиноземисті цементтер. ... ... ... өндіру үшін шикізат ретінде әк тас және боксит
алюминий окситді, темір және титанның ... ... ... ... жасалған ертінділер әсіресе төмен температурада тез
қатаюмен және тез ... ... ... цементтің ең маңызды
ерекшелігі оның әрекеті (агрессивті) ортадағы (күкіртсутегі мен сульфатты)
жоғары тұрақтылығы. Ұңғы түбіндегі ... ... 20-25 0С- ... тек ... ... қолданылады.
Гипсоглиноземнисті цемент глиноземнисті цементке 25-30% гипс ... ... ... ... ... тасы ... ортада
60 0С температурада тұрақты, бірақ күкірт сутегі мен ... ... ... ... тұрақсыз болады.
4. Магнезиалді цемент. Магний хлоридінің Мg Cl2 консентрациаланған
ертіндісінде ерітілген магний ... МgО және ... ... Бұл ... ... ... бар тұзды жыныстармен шектескенде
жоғары тұрақтылық ... ... мен ... ... ... ... мақсаты мен міндеттерін және осы процестің
технологиясын ескере отырып, цемент ертіндісімен ... ... ... ... ... ... ... ертіндісі оңай айдалатын болуы керек. Тампонаж ертінділерінің
шартты айдалғыштығы (немесе жылжымалығы) АЗНИИ конусы бойынша өлшенген
жайылу мөлшерімен (ол >18см болуы ... не ... ... ... ... ... (ол 10-15 ... көп
болмау керек; консистенция-жылжымалыққа кері мөлшер) сипатталады.
2. Цемент ертіндісінің тығыздығы цементтеу алдындағы ұңғы ішіндегі ... ... көп ... ... Ұңғы ... аймағындағы өнімді қабаттың табиғи өткізгіштігін сақтау
мақсатында, сол сияқты ... ... ... ... ... ... үшін су ... төмен ертінділерді қолдану
қажет.
4. Цемент ертіндісі тыныш (қозғалмай) тұрған кезінде ... ... ... ... ... ... ішіндегі цемент
түйіршіктерінің гравитациялық күштердің әсерімен ... ... ... ... ... ... ертіндісінде қабаттардың
бөлектенуін (изоляция) бұзатады суға толған жарықшақтар ... ... ... ... ертіндісі цементтеу жұмыстарын жүргізуге керекті уақыт ішінде
сұйық, оңай айдалатын күйінде ... ... ... ... уақытын Вика аспабымен өлшеген қатаюдың басымен (басталуымен),
немесе консистомердегі қатаю басының ... ... ... ... ... ... соң цемент ертіндісі
қабаттағы флюидтермен шайылып кетпеуі үшін тез қатаюы ... ... ... ... басы сияқты анықтлатын қатаюдың соңы, ұңғы
ішіндегі ... ... ... ... ертіндісінің қаншалықты
тез цемент тасына айналғанын анықтауға мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылған цемент ертінділерінің қасиеттері цементтің құрамына,
оның бөлшкетеріне және оны ... ... ... ... қатынасына
(В/Ц) байланысты және ертіндіге сәйкес келетін әртүрлі қоспалар қосу ... ... ... мен цемент қатынасы деп су массасы мен осы ... ... ... ... ... (мөлшерді) айтады .
Су мен цемент қатынасының төменгі шегі қоспа қосымайақ ... ... ... ... ... ал ... шегі-
оның седиментациалық тұрақтылығының сақалуымен шектеледі (0,50-0,55 көп
болмайды).
Бір сатылы цементтеудің материалдарын ... ... ... ... ... және ұңғыны
цементтеуге керекті сұйықтың көлемі мен материалдардың санын ... ... ... (12.6 ... ... – Цементтелетін шегендеуші колоннаны түсіру
тереңдігі, м;
hб – айыру сұйығы (буферн жидк.) бағанасының биіктігі, ...... ... ... ... ... ... м;
hтц – колонна ішіндегі цемент ертіндісі бағанасының биіктігі, м;
Дс – ұңғының ашық оқпанының орта диаметрі
(кавернометрияның мәліметтері), ...... ... ... диаметрі, м;
dвн – шегендеуші колоннаның ішкі диаметрі, м;
Осы шегендеуші ... ... ... ... ... ... және ... сұйықтарының; құрғақ цементтің, араластыру
сұйығының және су мен ... ... ... ертіндісінің керекті көлемін есептеу (м3):
Vц. р. = V1 + V2
мұнда: V1 – ... ... ... ... ... – шегендеуші колонна ішіндегі цемент ертіндісінің
көлемі.
V1 = 0.785 Kp ()
мұнда: Кр > 1,0 – ... қор ... 0,785 =
V2 = 0.785 ... Vц. р. = 0,785 Кр . ... сурет.1 – алдынғы шегендеуші колонна; 2 – шегендеуші колонна; 3 – жуу
сұйығы; 4 – айыру ... 5 – ... ... 6 – ... ... ... ертіндісін дайындауға керекті құрғақ цементті есептеу (кг):
Мц = Кц mц Vц. р. ... Кц – ... ... ... ... ... ... дайындау кезіндегі құрғақ цементтің
шығынын (көрсететін, ескертетін) коэффициент.
mц – тығыздығы 1 м3 ... ... ... ... цементтің саны (мөлшері)
mц = (1+ mот), mот - сумен ... ... = .
3. ... ... үшін ... ... мөлшері (м3):
Vв = mот Мц /(Кц ρв),
(3)
мұнда: – реагенттер ертілген судың тығыздығы (кг/м3),
Мц/Кц – цемент ертіндісін дайындауға кеткен
(шығындарды ... ... ... (кг).
4. Айыру сұйығының мөлшерін есептеу (м3):
Vб = 0,785 Кб (Д) hб ... Vб – ... ... ... (м3);
Кб – айыру сұйығының ыдыстан ыдысқа айдау кезіндегі
шығындарын ескеретін коэффициент (Кб = 1,05)
hб – құбыр ... ... ... сұйығы
бағанасының биіктігі (м).
5. Бастау (подовочная) сұйығының мөлшерін есептеу (м3):
Vпрод. ж. = 0,785 Ксж dвн (Zс – hтц) ... Ксж – ... ... ... ҰҢҒЫЛАРДЫ МЕҢГЕРУ ЖӘНЕ СЫНАУ.
13.1 Ұңғыны меңгеруге дайындық жұмыстар өнімді қабатты перфорациялау
арқылы екіүшрет ашу
Цемент ертіндісінің қатаюы мерзімі біткенсоң ... ... ... ... (құрастыру) үшін пьедестал орнатылған колонна
басы арқылы алдынғы колоннамен біріктіріледі. (13.1 ... ... ... ... және колонна сыртындағы цемент тасының
саңлаусыздығын (герметичность) қысыммен тексереді.
Өнімді қабаттың ... ... ... болу үшін ... ... ... ... цемент тасында және қабаттың
өзінде тесік жасау арқылы оны екінші рет ашады. Перфоратор ... ... ... 13.2 ... ал тесу ... 13.1 ... ... (оқпен кумулятивті) және құм арын ағу арқылы тесу қолданылады.
Жарылу заттарының2 заряды жарылған кезе ... ... ... 3 ... 8-10 мың м/с. Атылып ... ... ... кумулятивті ағын пайда болады.
13.1 кесте.
|Перфоратор |Тесіктің |Тесу қабілеті, мм ... ... | |
| |мм | |
| | ... |Цемент |Қабатқа|
| | ... |ену |
| | ... ... | ... |гі |
| | |ы | | ... |10 |9-12 |25 |30 ... |10 |25 |95-240 ... арынды |13-15 |10-12 |25 |1000 ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... ... ... ... болады. Кумулятивті перфоратордың құрылысымен жұмыс принципі
13.2 суретте ... ... ... ... оның ... 30мың ... жетіп, оны
терең тесуіне әкеледі. (13.1 кесте).
13.1 сурет. Бір колонналы ұңғының жалғастыру схемасы.
1 – ... 2 – ... 3 – ... 4 – ... ... 5 ... (мөлшер реттеуіш).
13.2 сурет. Оқты перфораторлар А (жалпы көрініс).
А1 – жұмыс принципі; 1 – заряд, 2 – оқ, 3 – ... 4 – В,С,Д ... В – ... В2 – ... ... – піте жіп, 2 – ... 3 – мыс ... 4 – тұлға, 5 – колонна,
6- жыныстағы канал.
13.3 сурет. Гидро тәрізді перфорацияның нобайы.
Каналдың тереңдігі тек қана ... ... ... ... ол тау ... ... мен ... байланысты.
Тәжірибе көрсеткендей, шегендеуші колоннадағы тесіктің қолайлы ... ... ... ... ... (оптимальная) тығыздығы перфоратордың
тиімділігімен ... ол ... ... және ... ... ... сол сияқты қабаттың тұрақтылығымен коллекторлық
қасиеттерімен ... ... ... 6-10 ... ... ... 20 тесік/м және одан жоғары.
Қазіргі кезде перфораторлардың екі тобы қолданылады: тұлғалы және
тұлғасыз (13.2,В,С сурет) және ... ... ... ... (13.2, Д сурет). Мысалы, ПК-105-диаметрі 105мм көп ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Құм ағынды перфоратодың сұйық ағынымен қабатқа өте терең еніп, үлкен
диаметрлі тесік немесе көлденең не тік ... ... ... ... ... ... колонна ішінде қауіпті деформация болмайды, ал цемент
тасында, ататын перфораторларға тән, ... ... ... ... бұл тәсілі өте қымбат, күшті (қуатты) сораптар
мен басқада қосымша құралдарды талап етеді. Ол тек ататын перфорацияларды
қолдану ... ... ... ... ... ... коллоекторлар, жоғары температуралы қабаттар.
Құм ағысты перфоратордың (13.3 сурет) жұмыс ... ... ... ... ... ... ағысының жоғары кинетикалық ... ... ... ... ... ... (НКТ)
колоннасымен пайдалынатын кешен (объект) аралығына түсіріледі. Перфоратор
тұлғасында3 диаметрі 4-6мм ... ... ... ... ... ... Патрубоктегі (қысқа құбыр) 7 каналды жабатын шар 6
жіберілген соң перфоратор жұмыс істей бастайды. Тұмсықшадағы ... ... және одан ... ... кезде сұйық ағысының жылдамдығы 150м/с және
одан жоғары бола алады. ... ... ... ... дейін жете
алады, ал шахмат тәртібімен ... ... 0,5м кем емес ... ... ... ... мүмкін.
13.2 Ұңғыларды меңгеру және сынау
Қабаттан өндірістік флюидтің ... алу ... ... ... ... ұңғыны меңгеру деп атайды. Төменгі ... ... 50-100м ... ... сорап-компессорлық
құбырларды пайдалану колоннасының ішіне түсіреді. Ұңғы сағасын арнайы
жоғары ... ... ... және ... ... ... ... бар фонтан арматурасымен бітейді.
Меңгерудің барлық тәсілі пайдалану ... ... ... ... қабат қысымынан төмен түсіруге негізделген. Бұған
көптеген ... ... ... ... коэффициенттің мәні жоғары және
қабаттың коллекторлық қасиеті жақсы болса, онда ауыр бұғы ... ... ... ... мен ... ... аномалдік коэффициент 1-ден төмен болса, қабаттың колекторлық
қасиеті ... ... және ... ... ... бұрғылау процесі кезінде
ластанса, онда жеңілрек сұйықтың тығыздығын ... ... ... оның ... ... деңгейін жер жоғары үстіне айдау арқылы түсіру
керек.
Суды немесе мұнайды аэрациялау кезінде пайдалану колоннасы мен сорап-
компрессорлық құбырлар ... ... ... ... су және
компрессормен ауа арайы аспаппен-аэратормен айдалады.
Сондай-ақ меңгерудің компрессорлық тәсілі қолданылады. Бұл ... ... ... ауа ... суды ... құбырлардың
башмагіне қарай ығыстырады. Ауа сорап-компрессорлық құбырдың ішіне жетіп,
сұйықты газдайды және оны сыртқа итереді. ... ... ... ... соң ... ... ... ағысы алынып және ол саға ... ... соң, ... ... ... ... ... қабылдау қоймасына
(амбар) бағытталады. Егер ағыс газды қабаттан алған болса, онда пайдалану
колоннасының ішіндегі сұйықты жою үшін ... ... ... ... ... 2-3 сағат бойы атқылауына уақыт беріледі. Содан ... ... ... ... және штуцер арқылы газ құбырына бағытталады.
Сағадағы қысым және штуцердің осы ... ... ... ... ұңғы ... деп ... оны ... кіріседі. Әртүрлі
тәртіппен (режим) зерттеу жұмыстары кезінде дебитті, газ факторын, түптік
және қабаттық қысымдарды, температураны, қабаттың ... ... ... мен ... ... Бір ... әдеттегідей,
бірнеше тәулік бойы зерттеген соң ағыстың тиімді тәртібін ... ... ... ... ұңғы пайдалануға беріледі.
13.3. Ұңғыларды жою және консервациялау
Болжамданған өнімді ... ... ... ... ағымы
болмаған кезде ұңғы жойылуы керек. Ол үшін перфорацияланған аймақты жоғарғы
және төменгі ... 20-30м ... әрі ... қабаттардың тұсына цемент
көпірі орнатылады. Жойылған ұңғының сағасына ... ... ... және осы ... ... ... аты, ұңғыны бұрғылап
біткен күні көрсетілген белгі қойылады.
Егер сынау ... ... ... және ... берілмеген алаңнан
өндірістік ағым алынса, онда ұңғыны екі тәсілдің бірімен консервациялайды.
Егер Ка>1,0 болса, онда ұңғының төменгі ... ... ... ... ... ... аймақтың үстіне биіктігі 25м
цемент көпірін орналастырады. Колоннаның қалған ... ... ... ... 10% ... ... ... тұрақты сұйықпен толтырылады.
Егер Ка>1,0 болыпжәне консервациялау мерзімі 1 жылдан асатын болса, ... ... ... ... ... және ұңғы ... қысымды ысырма (задвижка) орнатылады.
Консервациялау мерзімі қысқа болса цемент көпірін қоймайды, ал сорпа-
компресорлық құбырлар ... ... ... ... үстінде қалады. Консервацияланған ұңғы ұңғының номері, кен орн мен
мекеменің аты, ... ... ... ... ... Фонтан
арматурасының ысырмасынан штурвал, манометрлер алынып тастап, олардың
орнына тығындар қойылады. ... ... ... ... ... ... МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ҰҢҒЫЛАРЫН БҰРҒЫЛАУҒА АРНАЛҒАН БҰРҒЫ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫ
14.1 Бұрғы қондырғыларының классификациясы
Бұрғы қондырғысы бұрғылау процесі ... ... және ... ... ... жер бетінде орнатылған ... ... ... ... ... және ... ... (14.1 сурет).
Ол бірнеше торабтардан (блоктардан) тұрады: жүк көтергіш механизм
міндетін атқаратын және бұрғы ... ... ... ... ... құрамында электроқозғалтқыштар немесе іштен жанатын
қозғалтқыштары бар күш блогінан; бұрғы ертіндісіне тұйық шырайналыс беретін
сорап блогінан; ... және ... ... ... ... ... сол ... жеке агрегаттарды басқару органдарынан,
бұрғылау просесінің жүріуін бақылайтын ... ... ... ... бұрғышылар бригадасы демалатын тұрмыстық
бөлмелерден, су ... ... ... май және ... ... ... ... Бұрғы қондырғысының айналмалы бұрғылаудың жалпы түрі.
1 – қабылдайтын көлем; 2 – бұрғы слраптары; 3 – айдау ... 4 – ... 5 – ... ... 6 – ... 7 – ... 8 – ... құбыр; 9 –
салмақ индикаторы; 10 – машина кілттері; 11 – стояк; 12 – АКБ-3М2 кілті; 13
– свеча ... 14 – ... 15 – ... 16 – ... қол білегі; 17
– құбырлы стелаж; 18 – желобқа ерітіндінің шығуы; 19 – ерітіндіні тазалау
блогы (А – виброелек, Б – ... В – ... ... 20 – ...... ... 22 – ... аралық тізбек; 23 – екінші аралық тізбек;
24 – ауырлатылған бұрғылау құбыры; 25 – турбобұрғы; 26 – калибратор; 27 –
маховик; 28 – ... 29 – ... және газ ... ... және ... ... бұрғы қондырғылары 12 класқа бөлінеді (14.1 кесте). Кейбір
геологиялық қиманың және ұңғы ... ... ... жүк ... ... ... алынған бұрғы қондырғысының басты
параметрі оның бұрғылау тереңдігі болады.
14.2 Ірге тастар (фундаменттер)
Бұрғы қондырғысын орнатудағы ... ... ... бірі
фундамент болады.
Фундаменттің атқаратын міндеті-техникалық құралдар мен ... ... ... ... статикалық және динамикалық салмақтарын
қабылдау және оларды жер бетінің кернеулері мүмкін ... ... етіп жер ... ... ... ... ... фундаменттер таралған. Олар
агрегатты, кіші блокты және ірі блокты ... ... ... ... ... ... бұрғылауда қолданылады. Темір ... ... ... екі ... ... ... (14.3 сурет):
1) Бұрғы мұнарасының негізінің бұрышына қойылатын (өлшемі) 2 х 1,0 ... м ... ... блокты негізінің қалған тораптар мен бұрғы жабдықтарына
арналған мөлшері 1,2 · 0,6 · 0,6м. плиталар.
Темірбетонды плиталардың конструкциясы (14.2 ... ... және ол ... ... ... аралықта пісіріліп немесе тор
тоқыйтын сым арқылы жалғастырылған тор тәрізді диаметрі 6мм ... ... ... бар ... жасалған арматура бар бетоннан жасалған
параллелипед болып келеді. Плитаның жоғарғы бетінде оны ... және ... ... ... ... 6мм ... шыбықтан жасалған ілмек болады.
14.2 сурет. Темірбетонды фундамент плитасы.
Әр плитаның ... ... ... 3,0 және 1,2т. ... ... ... жер ... аз тереңдікте көміледі. Плитаның
түбіне түсетін қысымды (салмақты) ... (тең ... ету үшін ... ... ... ... түбіне қалыңдығы 0,15-0,2м етіп құм
төселеді. Мысалы, Орта Повольжеде ... ... ... ... блоктарды жерге 0,15-0,3м тереңдету, мұнараға түсетін салмақты
қосалғанда, жеткілікті деп есептеледі.
Егер фундаменттің биіктігін ... ... ... оларды бірінің үстіне
бірін қойып, араларын балшықпен немесе құммен толтырады.
Қолданылатын фундаменттің орналасу схемасы ... ... сол ... осы ... ... ... (топырағының)
ерекшіліктеріне байланысты болады.
БУ-1000-2500 типті ... ... ... ... ... қалыңдығы 70мм тақтадан жасалған төсеудің үстіне бөренеден
немесе құбырдан жасалған шана сияқты жасалады.
14.3 сурет. ... ... ... ... ... темірбетонды
фундамент плиталардың орналасу схемасы.
Фундаменттік блок-шана 127мм жұмысқа ... ... ... етіп ... ... ... беті ... бұрғы мұнарасының блокты
негізіне сәйкес келеді.
Блок-шананың төменгі жағына тегіс ... 8мм ... ... ... ... ... ... тақта төсемей
орнатылады.
Темірбетонды плиталарды қолдану ... ... ... ... ... ... олардың мынадай артықшылықтары шықты:
1) құрлыс жұмыстарының еңбек талап етуі күрт қысқарып, олардың бағасы
төмендеуі.
2) мұнара құрастырушылардың қол еңбегінің пайсызы (%) ... ... ... ... ала пайдалану және ... жаңа ... ... ... мүмкіндігі туды.
4) транспорт қажеттілігі қысқарды.
5) жұмыс жасау мәдениеті жоғарылады.
14.3. Бұрғы қондырғысын тасымалдау және ... ... ... жеке ... секциялар және элементтер түрінде алынған
бұрғы қондырғысын алғашқы рет құрастыру агрегаттың әдісімен жүргізіледі.
Көлік ... әр ... ... темір жол, вертолеттер қолданылады.
Кіші блокты құрастыру тәсілімен кезінде бұрғы қондырғысын ... ... мен ... ... бір ... ... бұрғы
қондырғысының агрегаттары мен торабтары кіретін кіші блоктарға бөлшектеу
қарастырылған. Көлі ... ... ... жүк ... және
вертолеттер қолданылады. Қыйын аудандарда бұндай тәсіл өзін өзі ... ... ... ... ыңғайлы рельефті, жар, су тосқыны
және басқа сияқты кедергі жоқ аудандарда қолданылады. Металл ... ... ... ... (мұнара-шығыр, сорапты блоктар және т.б.)
тұратын әр ірі блок арнайы шынжыр табанды ауыр жүк ... ... бұл ... тегіс жерлерде өте тиімді болады.
Елдің солтүстік аудандарында, тайга мен балшығы басым Батыс Сібірде,
ұңғы ... ... ... әр ... құрастұруға бейімделген
құрылғы блоктары эшолонды орналасқан ... ... ... ... ... ... типті бұрғы мұнарасын құрастыру “жоғарыдан төмен” Я.М.Киршенбаум
әдісі бойынша ПВК-1 ... ... ... ... (14.4 сурет).
Көтергіш екі бұрышында электрқозғалтқышты шығырлар мен әр бағанаға ... ... ... 8 бар таль жүйелерінен жабдықталған. Траверса
үстінде көтеру құбырлары 6 және 7 жатады.
14.1 кесте
| ... ... | |
| |1 ... ... |4,1 ... м | ... ... | ... | ... |9600 х 9400 ... |2130 х 940 ... саны |2 ... |10 ... ... кВт | ... массасы,|10 ... | ... 53м және одан ... ... мұнараларын құрастыруда
максималді көтерілімдігі 47т. Және ... ... 4,7м ... ... ... ... жеке секцияларын арнайы орынға қойып,
жерде көлденең күйінде жиналады. Жиналған мұнара тік қалпына арнайы ... ... ... ... (14.6 ... ... құрастыру кезінде, мұнара-шығыр блогі жаңа нүктеге ... ауыр жүк ... ... ... тасымалданады. Тасымалдау
(көшу) кезінде жердің рельефі үлкен ... ... ... ... болуы
керек.
Тасымалдау қосымша тракторлармен және ... ... ... (14.7 ... ҰҢҒЫ ... ... КӨРСЕТКІШТЕРІ МЕН ҚҰЖАТТАРЫ.
15.1 Техника-экономикалық көрсеткіштер (ТЭК)
ТЭК мұнай және газ ұңғыларын тұрғызу ... ... ... ... ... өндіріс колективінің қаржы және ... ... ... ... ... және нақтылы
көрсеткіштер деп айырады (бөледі). Нақтылы көрсеткіштер әр ... ... ... ... ... ... ... тәулік рапорты бойынша, сол сияқты тәулік бойы бұрғы
қондырғысында (на буровой) болатын жеке процестерді көрсететін индикаторлық
диаграмманы сараптау арқылы ... ... ... ... ұзақтығы ұңғы бұрғылауға дайындық
жұмыстарынан бастап, құралдарды ... ... ... барлық
кезеңге (этапқа) жұмсалған уақат шығындарынан тұрады.
Ұңғы оқпанының ұзындығының L ... ... ... ... ... ... ... қатынасы, бұрғылаудың
циклдік жылдамдығы деп аталады:
VЦ = м/ст.ай.
Бұрғылаудың календарлық уақытының балансы деген ... ... ... рейісінің басы мен ұңғыны пайдалану колоннасымен
бекіткенге дейінгі жұмыстарға жұмсалған ... ... ... ... Тпр және өнімсіз Тнпр уақыттар кіреді. Өнімді уақыт
бұрғылауға Тб және ... Ткр, ... ... ... Тр ... ... болатын қиындықтарды жоюға Тос жұмсалған уақыт
шығындарынан тұрады. Өнімсіз уақыт ... мен ... ... бос уақыттармен сипатталады. Ұңғы ... ... ... ... ... ... ... бұрғылаудың өнімді және өнімсіз
уақыттарын ескере ... ... = ... ... жылдамдығын көтерудің қоры (резерв) болып
бұрғылау жұмыстарын ұйымдастыруды ... және ... ... сақтау жолымен бұрғылаудың өнімсіз уақытын қысқарту есептеледі.
Көрсетілген ... ... ... ... тағы ... ... бұрғылау жылдамдығы деген ұғым бар.
Жобаланған комерциялық жылдамдық бұрғылау мекемесіне базисті жылдағы
нақтылы жеткен жылдамдықты және өнімсіз уақыттың ... ... ... ... ... ... ... және
жобаланған жөндеу жұмыстарының тек нормативті өнімді уақытын ескереді.
Бұрғылаудың техникалық жылдамдығы Vт тек өнімді ... ... ... = ... ... ... мүмкіншіліктер мен бұрғы техникасының
күйін, сол сияқты бұрғылау технологиясын жетілдіру дәрежесін ... Ұңғы ... ... құжаттары.
Ұңғы бұрғылаудың негізгі құжаттарына техникалық жоба мен ... жоба жеке ... ... ... мүмкін. Жеке жобалар
тіреулік, параметрлік, арнайы және әр ... үш ... ... ... ... бірдей белгілерімен сипатталатын ұңғылар ... ... ... ... ... ... бұрғылаудың
геологиялық шарттары, бұрғылау тәсілі, бұрғылау түрі ... ұңғы ... ... бұрғылау орны (құрлық немесе теңіз) және басқалар.
Техникалық жобалар тасырушының ... ... ... ... ... ... жасалады. Техникалық жобада бірнеше
тараулар мен оларға қосымшалар болады.
Алғашқы тарауларда ... ... ... ... ... ... ... түрі, ұңғылардың номерлері және
басқалар). Сол сияқты мұнда жоба жасауға негіз болған құжаттар ... ... ... ауа ... жердің рельефі, су және энергиямен
қамтамасыз ету жолдары, қиманың ... ... ... ... температура, қиындықтар болу аймақтары және басқалар) туралы мәліметтер
келтіріледі.
Келесі тараулар ... ұңғы ... ... ... және ... ... ашу мен ұңғыны өнімділікке сынаумен аяқталатын ... ... ... ... ... ... құбырларына дефектоскопия жүргізу
мерзімін, жүктерді және бұрғы вахтасын тасымалдау ... ... ... ... ... игеруді, қауіпсіз, жұмыс жүргізуді
дәлелдеуге (обоснование) ... ... тағы ... ... ... ... ... дайындық жұмыстар, алаңды тегістеу, қыс
кезінде жұмыс істеу үшін керекті қосымша ... және т.б.). ... және ... материалдар тізімі беріледі.
Ұңғы бұрғылау мерзімі мына ... ... ... “Бұрғылаудағы құрлыс-монтаждау жұмыстарының біріңғай уақыт
мөлшерлері”, “мұнай, газ және басқа пайдалы ... ұңғы ... ... ... ... структуралық-іздеу және карта жасау
ұңғыларын бұрғылаудың біріңғай уақыт мөлшерлері ”.
Ұңғы бұрғылау ... әр ... ... ... Ол ... ... тұрады:
1. Ұңғыға бұрғылауға дайындық жұмыстар.
2. Бұрғы мұнарасын, мұнара жанындағы құрылғыларды, от жағу орнын ... ... ... ... құралдарды құрастыру және бөлшектеу.
3. ұңғыларды бұрғылау және бекіту.
4. ұңғыны өнімділікке сынау.
Сметаға негізгі жұмыс кезеңдерінің бағасын анықтайтын сметалық есептер
қосылады. ... ... ... техникалық жобаның материалдары, “Мұнай және
газ ұңғыларын бұрғылаудың іріленген сметалық мөлшерлерінің мәліметшесі”
(СУСН), ... және газ ... ... ... ... ... мен ... көтерме бағаларының
прейскуранты, көлік тарифтері, жапсырма шығындар мен жобалық ... ... ... ... алдында бұрғышылар бригадасына геологиялық-
техникалық наряд (тапсырыс), бұрғы жұмыстарын ... ... ... ... ... ... (ГТН)-бұл жұмыс процесікезінде
бұрғышылар бригадасы қолданатын ұңғы ... ... ... ... ұңғы ... ... ... геофизикалық зерттеулердің
комплексі, берілген бұрғылау тәсілімен ұңғы бұрғылаудың ... және ... ... ... ... ... басқа бригадалар жеткен жоғары
көрсеткіштерге жетуге бұрғышылар бригадасын ... ... ... ... жұмыс тәжірибелерін тарату мақсатында ГТН негізінде
нұсқаулық-технологиялық карта жасалады.
Бұрғы жұмыстарын жүргізу наряды екі ... ... ... ... ... жеке ... ... мақсаты, тереңдігі және т.б.),
жұмыстарды ... және ... ... ... ... ... уақыт шығындары, жобалық және нормативтік бұрғылау жылдамдықтары,
бұрғышылар бригадасының еңбек ақыларының бағасы көрсетіледі.
Екінші бөлім негізгі болып ... ... және ол ... ... ... ... ... жұмыстардың нормативті
мерзімімен анықтайтын нормативтік карта.
Негізгі экономикалық көрсеткіштерге ұңғы ... ... ... ... ... шыңындары және кіріс жатады.
Ұңғы бұрғылаудың өзіндік құны ұңғыны бұрғылау мен ... ... ... ... болады. Бағалар сметалық Ссм , жобалық Спл
және нақтылы Сф болып бөлінеді.
Спл = Сст - Снак - Сэ - Ск , ... Сэ - ... ... қарсы шығындарды төмендетуге тапсырыс;
Ск - материалдармен энергияның көтерме бағаларының
көтерілуіне байланысты сметалық бағаның үстіне ... ... ... ... ... ... ... құн ұңғы бұрғылауға шын жұмсалған шығындар суммасымен
есептеледі.
Кіріс (прибль): Пр = Cст + Ск - ... ... ... ... және газ ... ... ... Е.Велихов.
3. А.Н.Воевода, К.В.Карапетян, В.Н.Коломацкий. Ұңғыларды ... ... ... ... М., Недра, 1987
4. К.В.Иогансен. Бұрғышы серігі..М., Недра, 1990.
5. А.Г.Калинин, А.З.левицкий, ... ... және газ ... ... М., ... ... А.Г.Калинин, Н.А. Григорян, Б.З.Султанов. Ұңғыларды ... ... М., ... ... А.В.Кичигин. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау технолигиясы. Дәріс
конспектілері. М., 1985.
8. Н.Г.Середа, Е.М.Соловьев. Мұнай және газ ұңғыларын бұрғылау. ... ... ... Б.Н. Хахаев, М.М. Наумовец, А.В. Лоцманов. Бұрғылау
қондырғыларын салу және құрастыру тәжірибесі. М., ... ... Ұңғы ... ... ... және газ ... қолданылуына қарай топтасуы.
3.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 113 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тактылы қозғалтқыштардағы газды, бөліп тарату фазаларын жобалау38 бет
Шығыс Мақат кен орны58 бет
Қатты су арынды режим кезіндегі гидродинамикалық есептер8 бет
Арысқұм мұнай кенінің бұрғылау, қондырғысының жаңартылған қосалқы элементтерін электр энергиясымен қамтамасыз ету38 бет
Ащысай кен орнындағы тереңдігі 1250 м пайдалану ұңғымасын бұрғылау жобасы51 бет
Бұрғылау ерітіндісінің тиімді дайындалу құрамын таңдау негіздері11 бет
Бұрғылау жабдықтарын есептеу және конструкциялау26 бет
Бұрғылау жұмыстарын жүргізудің әдістері5 бет
Бұрғылау жұмыстарының қоршаған ортаға тигізетін әсері5 бет
Бұрғылау және шегендеуші құбырлар.7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь