Қазақстан Республикасындағы саяси биліктің ерекшілігі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

І.Тарау Саяси билік анықтамалары және теориялық тұжырымдамалары.

1.1. Саяси билік ерекшеліктері мен қажеттері ресурстары ... ... ... ... ... ..3
1.2. Саяси биліктің жүргізу әдістері мен түрлері билік қызметтері ... ...7
1.3. Билік легитимділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

ІІ.Тарау Қазақстан Республикасындағы саяси биліктің ерекшілігі.

2.1. Қазақстан Республикасындағы саяси билікті демократияландыру..18
мәселелері.
2.2. Билік легитимділігі мәселері, оның Қазақстандағы ерекшелігі ... ... 21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
Кіріспе
Қазақстан Республикасы егемендігін алуына байланысты еліміздің әлеуметтік өмірінін барлык саласы түгелімен өзгеріп, саяси, экономикалық және әлеуметтік жүйесі әлемдік өркениет үлгісінде кайта кұрылып жатыр. Жоғары оку орындарында тота-литарлық тәртіп, коммунистік идеология тудырған марксистік тұрғыдағы жасанды пәндердің орнына бүкіл дүние жүзі мойындап, таныған, өркениетті елдерде көптен оқытылып жүрген ерелі, әмір елегінен өткен, біздің бүгінгі заманымыздың талабына сай келетін іргелі ғылымдар енгізіле бастады. Солардың ішінде ерекше орын алатыны — саясаттану негіздері. Ол қазіргі қоғамдык және саяси құрылыстың мән-мағынасын терең түсініп-білуге, адамдардың өмірінде алатын орнын, атқаратын рөлін айкындауға, оларға сан түрлі құқықтары мен бостандықтарын дұрыс пайдалануға мүмкіндік береді. Саяси ғылымның негіздерін менгеру арқылы әсіресе қазіргі өтпелі кезеңдегі күрделі қоғамдық-саяси жағдайда еркін бағдар ұстап, белсенді іс-әрекет жасауға, ішкі және сыртқы саясаттың сыр-сипатын, қилы құбылыстарын жете ұғынуға, басқа адамдардың құқықтарын бағалап, қадірлей отыра, оркениетті түрде өзінің мақсат-мүддесін білдіріп, оны қорғауына кең жол ашады, жалпы, халықтық қазыналарға негізделген демократиялык тәртіпті құрметтеуге, ортақ мәселелерді ұжымдасып шешуге үйретеді. Саясаттану адамдарға саяси кажеттіктерін мемлекет тарапында іске асырудың жолдары мен әдістерін дұрыс тандап алуға, демократиялық тәртіптерді және қоғамдық институттарды қалыптастыруға көмектеседі. Ол саяси төзімділікті, келісімге, серіктестікке, мәмілеге келе білуді, саяси шиеленіс, дау-жанжалдарды дер кезінде шешуді, ұлтжандылықты, қоғам мен мемлекет алдындағы азаматтық парызды, жауапкершілікті сезінуге ықпал етеді. [1].
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Б. Краснов, В. Жуков, «Общая и прикладная психология» Москва 2001 жыл.
2. Д.А. Жамбылов «саясаттану негіздері» Алматы Жеті Жарғы Алматы 2003 жыл.
3. В.И. Краснов «Власть как явление общественной жизни – социально политичесие науки» Москва 1991 год. № 11
4. « Политология в терминах и понятиях » СПН 1991 год.
5. Қапенов Н. «Саясаттану» Лекциялардың қысқаша курсы Алматы Жеті жарғы
6. Қапесов Н. «Саясаттану» Лекциялардың қысқаша курсы Алматы Жеті жарғы 2003 жыл.
7. «Саясат » Информацияонно – аналитический 2004 год.
8. «Саяси терминдермен ұғымдар сөздігі» Жоғарғы және орта арнаулы оқу орындарының студенттеріне арналған Шымкент 2000 жыл.
9. Тәжітаева Р.С. «Саясаттану» Нұрлы Бейне Шымкент 2003 жыл.
10. «Саяси терминдер мен ұғымдар сөздігі» Жоғарғы және орта арнаулы оқу орындарының студенттеріне арналған Шымкент 2000 жыл.
11. Л.А. Байділдинов «Теориялық саясаттану» оқулық Алматы 2005 жыл.
12. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан экономикалық әлеуметтік және саяси жедел және жаңару жолында » Қазақстан халқына жолдауы Алматы 2005 жыл.
13. Есенғараев Е.О. «Демократизации и демократии» Казахстанская правда 2006 год.
14. //Егемен газеті 8 маырдағы басылымы.
15. «Политология –Энциклопедический словарь» общ ред и сост Ю.А. Аверьянов. Москва 1993 год.
16. «Элементы теории политики» Под ред К. Опална перевод с Польского Ростов – на – Дону 1991 год.
17. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан Халқына жолдауы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру тратегиясы » Егемен Қазақстан газеті 2006 наурыз 2 наурыз.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................2
І-Тарау Саяси билік анықтамалары және теориялық тұжырымдамалары.
1. Саяси ... ... мен ... ... ... ... ... мен түрлері билік қызметтері.......7
3. ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы саяси билікті демократияландыру..18
мәселелері.
2.2. Билік легитимділігі мәселері, оның Қазақстандағы ерекшелігі........21
Қорытынды...................................................................
.......................................24
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі...............................................................25
Кіріспе
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... саласы түгелімен өзгеріп, ... ... ... ... әлемдік өркениет үлгісінде кайта кұрылып жатыр. Жоғары
оку орындарында тота-литарлық ... ... ... тудырған
марксистік тұрғыдағы жасанды пәндердің орнына бүкіл дүние жүзі мойындап,
таныған, өркениетті елдерде көптен оқытылып ... ... әмір ... ... ... ... талабына сай келетін іргелі ғылымдар
енгізіле бастады. ... ... ... орын алатыны — саясаттану
негіздері. Ол қазіргі қоғамдык және ... ... ... ... ... ... алатын орнын, атқаратын ... ... сан ... ... мен ... ... ... береді. Саяси ғылымның негіздерін менгеру арқылы әсіресе ... ... ... ... ... ... ... ұстап,
белсенді іс-әрекет жасауға, ішкі және сыртқы саясаттың сыр-сипатын, қилы
құбылыстарын жете ... ... ... ... ... қадірлей
отыра, оркениетті түрде өзінің мақсат-мүддесін білдіріп, оны қорғауына кең
жол ашады, жалпы, ... ... ... ... тәртіпті
құрметтеуге, ортақ мәселелерді ұжымдасып шешуге ... ... ... ... мемлекет тарапында іске асырудың жолдары мен
әдістерін дұрыс тандап алуға, демократиялық тәртіптерді және ... ... ... Ол саяси төзімділікті, келісімге,
серіктестікке, мәмілеге келе білуді, саяси шиеленіс, дау-жанжалдарды дер
кезінде ... ... ... мен ... ... ... ... сезінуге ықпал етеді. [1].
І-Тарау Саяси билік анықтамалары және ... ... ... ... мен ... ... ... салыстыру обьектісі әрқашан әр түрлі қоғамдағы
биліктің бөлінуі болып табылады. Шын ... ... ... негізгі
нәрсе. Сонда билік дегеніміз не? ... ... ... ұғым әр ... ... ... ... түсінік күнделікті өмірде ... ... ... ... – адамзат қауымдастығының, ... ... ... ... Саясаттану ғылымында саяси билік
теориясы негізгі орын алады. Ол саясатпен тығыз байланысты және ... ... мен ... ... ... мәнін түсініп – білуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі
ең ықпалды анықтама Р.Дальдің «Билік анықтамасы» деген ... ... ... ... үғымында түсіндіреді: А В үстінен билікке ие, А
В-нің белгілі бір іс-әрекетіне себепкер, егер А жағынан ... ... ол ... ... жасаған болар еді. Бұл дефинйцияны қолданбалы-
саясаттанушылар нақты ахуалды талдау үшін жиі қолданады.
Р.Даль ... ең ... ... бұл ... ... ... ... туралы ол нақты кімге ... ... ... жоқ. Сонымен бірге, әрбір , өзара қарым-қатынасқа тек билік
сипатына сай ... ... ... тән. Ол билеуші және ... ... әр ... ... ... ... білім, қару,
байланыс, әлеуметтік статустың т.б. салыстырмалы ... ... ... ... А-нің В-ға үстемдік жасау себебі онда ... ... ... ... жоғары, кейде В-ні бұл ресурстарды
қолдану қабілеті күштілігімен ... ... ... кобінесе бір С-лар
болады, билігі А-ға да В-ге де жүретін. Бұл айтылғандарды тек индивидтерге
ғана қатысты деп ... ... ... ... ... жүйе элементтерін
қарау қажет. Мысалы, АҚШ президентінің билігі Конгреске ... бір ... ал ... ... ... билігі- екіншісі, бұқаралық ақпарат құралдарына
қатысты билігі- үшіншісі.
Р.Дальдің екінші анықтамасы билікті жүзеге ... ... Олар әр ... бұл ... сатып алу, алдап-арбау, сенім-наным,
келіссөз т.б. Бұл жағдайда билік ұғымы шатыр ретінде ... ... ... мен ... ... барлық тәсілдерін жауып
тұрады. Кейбір авторлар ықпал және билік ұғымдарын ажыратып алуды ұсынады,
әрі соңғысына күштеу ... тән деп ... ... өзі де мұны ... ... ... ... ғана емес, сонда-ақ беделге де арқа
сүйенетінін атап айтқан жөн. Көбінесе билік күштеу мен ... ... ... ... ... ... үшінші анықтамасы бойынша А-
нің В-нің көзқарасы мен іс-әрекетіне ықпал етуі жеткіліксіз. Билік бұйрығы
орындалатыны ... ... ... ... ал ол ... бағынуға
негізделуі тиіс. Сонымен мұнда билік шешімі орындалуы және орындалмау да
мүмкін екенін ... ... ... бағыныштылардың бағытын, реакциясын
есепке алу да өте ... ... ... болғаннан бері бар дүние. Биліктің қасиеттерін
ертедегі грек ойшылдарынан ... айта ... ... ... ... билік ең алдымен қоғамдық өндірісті ұйымдастыру үшін
қажет деген. Билік, біріншіден, жалпы адамның конституциялық ... ... ... жағдайда қамтамасыз ету үшін; екіншіден, қоғамдық қатынастар
негізі болып келетін қүқықты бекіту ... ... ... ... үшін қажет.
Билікті саяси құрылым, саяси қозғалыс, саясаттың өзін ... ... ... ... ... анықтамасы, оның мәні мен сипаты мемлекет
пен саясаттың табиғатын танудың маңызды шарты. ... ... ол ... ... ... ... пен саяси қатынастарды бөліп қарастыруға
мүмкіңдік беретінін айту ... ... ... ... билік біреуге немесе ... жәй ғана ... осер ... оларды өзгертуге бағытталған іс-
әрекет" Американ саясат ойшылдары Г Лассуэлл мен ... ... ... ... ... ... ... қабылдауға қатысу мүмкіндігі деп
сипаттайды.
Сонымен, билік дегеніміз топ, әлеуметтік топ, мемлекет жеке адам ... ... ... іске ... ... ... пайдалана отырып адамдардың қызметі мен мінез-құлқына бедел
күштеу құралдары арқылы әсер ету. ... ... ... деп ... ... ... олардың іс-әрекеті, қызметіне ықпал ... ... ... бар, ... ішіндегі ең маңыздысы саяси билік
болып табылады. Саяси билік дегеніміз белгілі бір топтар мен ... ... ... ... ... ... үстемділігі. Саяси
биліктің кеңістігі негізінен мынадай үш нәрседен тұрады:
1) саяси субьектілер мен оның мүддесін ... ... ... ... ... мен ... ... институттары мен билік
жүргізуші элита арасындағы көпжақтылы қатынастардан;
3) саяси басшылардың қоғамдық ... шешу ... ... ... ... ... белгілері мыналар:
1.Қызметі саласы жөнінен: саяси, идеологиялық, әлеуметтік, эконо микалық,
заңдық, ... ... ... халықаралық, отба сылық;
Билік субъектісі жөнінен: таптық, партиялық, ... жеке ... ... әке билігі, ұстаз билігі;
Құрылымдық-формальдық белгілері ... ... ... жеке ... екі жақты немесе көп жақты жүргізу –олигархиялық полиархиялық;
Жүзеге ... ... ... ... ... ... ету, ... жүргізушінің билік ету шеңбері бойынша: жеке ... ... ... ... ... ... қаталдық, беделдік, демократиялық, бюрократиялық»!
Саяси билік биліктің өзіндік бір үлгісі ... ... ... ... ... ұйымдасқан түрлерінің бірі болып саналады. Саяси билік
- белгілі бір таптың, жеке адамның саясатқа, саяси жэне құқықтық нормаларда
көрініс тапқан өзінің ... ... ... ... қабілеті. Саяси
биліктің кеңістігі негізінен мынадай үш бөліктен ... ... мен оның ... ... қауымның арасындағы
қатынастан;
Саяси субъектілер мен қоғамның әлеуметтік институттарының жэне ... ... ... ... қатынастардан;
Саяси басшылардың қогамдық мэселелердің техникасы мен ... ... ... жеке адам ... ... ұйымдар және т.б. жатады. Ол
оте қиын, көпжақты характерлер. Олардың ... ... ... ... мұндай құқық адамдардың, ұжымдардың, партиялардың,
таптардың, топтардың белгілі бір ... ғана ... ... ... етуге
сенім туады. Саяси билік мемлекеттік аппаратты пайдалануға байланысты
жүзеге асырылады. ... ... кез ... ... ... ... ... бермейді. Ол мемлекетпен әрдайым байланыста болады. Саяси билікке
тән сипат - ... ие ... ... ... ... ... кең ... Саяси билік адамзат тарихының барлық кезеңдерінде болған. Оған ... ... ... ... ... Саяси билік тек мемлекеттік аппарат арқылы ғана емес, сонымен ... ... ... ... -БҰҰ, ... ... ... басқа элементтері арқылы да билігін жүргізеді.
3. Мемлекеттік ... ... ... ерекше күштеу
аппаратына сүйенеді жэне оның билігіне ... ... ... ... ... ... ... биліктің ең жоғары, ең тотық,
ең дамыған түрі, оның өзегі болып табылады. [3].
1.2.Саяси биліктің жүргізу ... мен ... ... қызметтері.
2. Саяси биліктің ерекшеліктері мен ... ... ... мына ... ... ... ... мүддесін қорғайды, ол топтың қоғам
экономикасындағы рөлі басым болады, өзі қоғам сол топ мүддесі тұрғысынан
басқарылады;
•қоғамдағы ... ... сол топ ... ... ... ... ұйымдар мен саяси жетекшілер арқылы жүргізіледі;
арнайы басқару ісімен шұғылданатын ерекше маман топтардың болуы;
жариялылығы, жаппай болуы. Саяси ... тән ... ең ... ... ... ... күш ретіңдегі ықпалы;
биліктің иерархиялық сипат алуы;
•биліктің иерархия болған жерде қызметті, құқық пен міндеттерді ... ... ... ... ... түрлері, ол әр түрлі мемлекеттердің субьект,
обьект , ресурстары процесі ... ... ... ... ... классификациясының бірі— билік ресурстарына негізделіп құрылған.
1. Экономикалық билік, бұл экономикалық ресурстарды бақылау, әртүрлі
материалдық құндылықтарға ... ... ... ... ... ... билік басқа биліктерден жоғары тұрады, экономиқальық бақылау
адам өмірінің бір ғажап ... ... ... ол ... ... жету ... бақылау"- деп жазады Ф.Хайек "Құлдыққа барар жол"
еңбегіңде.
Әлеуметтік билік, егер экономикалық билік материалдық ... ... ... ал ... ... сатыдағы орындарды- статус,
қызмет, артықшылық, жеңілдіктерді бөледі. Казіргі мемлекеттер ... ... ие, ... саясат көмегімен тұрғындардың
көпшілігінің қоғамдық жағдайына, ... ... ... ете алады.
Мәдени-ақпараттық билік- бұл ең алдымен адамдарға ғылыми білімдер, ақпарат
және оны тарату тәсілдері көмегімен билік ... ... БАҚ ... ... ... ... [4].
Мәжбүр ету билігі күштеу ресурстарына арқа ... ... ... күштеу көмегімен бақылауда ұстауға негізделінеді. Мәжбүр ету ... ... тән, оның ... ерекшелігінің бірі күштеу. А.Этциони билік
ресурстарын- утилитарлы, мәжбүр ету, нормативті деп ... ... бұл ... және ... ... адамдардың күнделікті
мүдделерімен тығыз байланысты. Оның көмегімен билік, әсіресе ... ... ғана ... ... ... ... ... Бұл ресурс мадақтау немесе жазалау ... ... ... ... ... ... ету ... ретінде әкімшілік
шаралар, жазалау, күштеу қолданылады. Нормативті ресурс өзіне сыртқы әлемге
ықпал ету құралдарын, ... ... адам ... ... ... ... ... ақша, техника, құнарлы жер,
пайдалы қазбалар.
Әлеуметтік ресурс- әлеуметтік ... ... ... ... қабілеті,
әлеуметтік стратификация.
Мәдени-ақпараттық ресурстар- білім, ақпарат, оны тарату құралдарына білім,
ғылым институттары, БАҚ-ы жатады.
Биліктің мәнін жете түсіну үшін оның ... ... ... ... мәнін ашуда екі мәселеге ерекше назар ... жөн. ... ... ... ... ... сақтау мен қолдану ... ... ... ... көрсету маңызды. Билікті сақгау,
әрекеттілік, легитимдік, күштеуге ... ... ... ... ... бар. ... тармақтарға бөлінуі.
Демократиялық қоғамдарда билікті тармақтарға бөлу қолданылады. Оның негізін
салушы ағылшын ойшылы Дж.Локк ... ж.ж. және ... ... ... ж.ж./ ... ... ... және сот
билігі болып үш тармаққа бөлінеді. ... ... ... оны ... ... жөне жоюмен айналысады. Ол заң
қабылдайды, ... ... ... үкіметті тағайындайды, бюджетті
бекітеді, соғыс ашып, әскерді қамтамасыз етеді, сауданы реттейді, ... ... ... ... ... маңызды ішкі және
сыртқы саясатты анықтайды. Оның ... ... ... ерекнте органдар
/конституциялық бақылау/ бақылау жасайды. [6].
Атқарушы билікке үкімет пен әкімшілік жатады. Оларды заң шығарушы ... ... ... билік заң шығарушы биліктің бақылауында
болып, олардың алдыңда есеп ... Оның ... ... негізделіп, заң
шеңберіңде әрекеттесуі тиіс. Үкімет заңы шешімдер ... ... ал ... ол шешімдерді жүзеге асырады. Соттың билігі
адамдардың құқығын қорғайды, заңды бұрмалаушылықтан сақтайды, ... ... ... ... ... жарғылардың сәйкестігін
анықтайды. Оны халық не өкілетті мекемелер қалыптастырады. Ол заңшығарушы
не атқарушы билікке тәуелсіз. Егер ... сот ... ... ... ... ... конституцияға қарсы десе, ол шешім толығымен күшін
жояды. Соттың маңызды қағидаларына жариялылық, айыпкерлік, өзін қорғау жөне
сот үкімін бұзуға ... беру ... ... Билік жүргізу әдістері мен
түрлері. Билікті жүргізу әдістері рухани және ... ... ... ... саяси идеялар мен теориялар, саяси сана, заң, ... ... ... сөз, ... ... ... тәжірибе, саяси өнер; материалдык
әдістер саяси жобалау, есеп, ... ... ... ... ... жүргізу кадрлары, саяси институттар, органдар, аппараттар,
билік ұйымдары.
Мемлекеттіх билік пен ... ... ... ... саяси билік
мемлекеттік билікке қарағанда кең ұғым. ... ... тек ... ... ... ... бірге халықаралық ұйымдар көлемінде де жүргізіледі. Кез
келген мемлекеттік билік ол ... ... ал кез ... ... ... бола ... Мысалы: алғашқы қауымдық құрылыста саяси билік
болған (ақсақаддар кеңесі), ал билік ... ... ... ... ... — саяси биліктің бір түрі. Мемлекеттік биліктің
ерекшеліктері:
ол белгілі бір аумақта ... ... ... ... ... өзінің арнайы күштеу аппаратына сүйенеді;
мемлекеттік билік монополияльіқ сипат алады.
•Саяси билік саясаттануда ... ... ... ... ... басқару әдісіне қарай жіктеледі:
♦Қызметіне қарай саяси билік: саяси идеологиялық, әлеуметтік,
экономикалық, заң, банк, діни т.б.;
Билік жүргізу ... ... ... ... отбасылық т.б.;
Билік субьектісіне қарай: таптық, партиялық, халықтық, жеке адам билігі;
Басқару әдісіне қарай: тоталитарлы, ... ... ... ... ... ... Ал ... атынан билікті қолдаушылар ол
қолына билік беріліп арнайы құрылған органдар, ұйымдар, мекемелер. Саяси
билік субьектілері өз ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық санада, кейде теориялық денгейде саяси билікті
қолдаушылардың ролі жоғары қойылады. Мұның себебі, ... ... ... тікелей ықпал жасай алмайда, ықпал тек нақтылы әдіс-
құрал арқылы жасалады. Осыдан биліктің түрі, ... ... ... оларды
халық ажырата алмай жатады. Осыдан келіп саяси билікті қолданушы, жүргізуші
адамға ... ... ... ... оны ... ... билік
фитишизмі деп атайды. Одан адамның әлеуметтік мәні ... ... ... ... ... ... биліктен аластауы пайда болады.
Методологиялық тұрғыдан қарасақ, билік көзі ... т.б. ... ... ... ... халық арқылы жүргізілуі тиіс. Саяси билік халық мүддесін
үйлестіріп отыруы қажет, ал ... ... сол үшін ... етуі тиіс.
Биліктің тікелей алып жүрушілері, агенттері— ... және ... ... Субьект /актор/ билікті иеленеді, бағыт беруші бастамасы болып
келеді. Ол жекелеген ... ... ... ... мысалы, халық,
әлемдік бірлестік, БҰҰ бірлестігі т.б. болуы мүмкін. [7].
Билік қатынасы пайда болуы үшін субьект сапаларға ие ... ... ... ол ... ... ... ... ұмтылуы, оны бұйрық, жарлық
түрінде пайдалану. ... ... ... ... ... ... Олар үшін билік негізгі құндылық емес.
Көптеген адамдар үшін ... тек ... ... бедел, пайдалы байланыс,
артықшылықтар үшін қажет. Яғни олар үшін билік қүралдық сипатқа ие, ... жету ... ... ... ... ... ... істің мәнін жан-жақгы
білуі, бағыныштылар көңіл-күйі мен ... ... ... ... тиіс, әрі беделге ие болуы керек.
Саяси билік субьектілері күрделі, көп деңгейлі ... ие. Оның ...... ... топтар, екінші субьектілері — саяси
ұйымдар, жоғары сатылы субьектілері — саяси ... ... ... ... арасындағы байланыс бұзылуы мүмкін. Мысалы, субектінің рөлінің
алғашқы көрінісі ... ... онда ... пен оны алып ... Яғни ... ... билік әрекеті т.б. билеуші ұйымдар билігі
ретінде айтылады.
Субьект билікті өзара әрекет мазмұнын жарлықтар арқылы ... ... ... ... ... бекітіледі. Басқару түрі жоғарғы
өкімет билігі кімнің қолында екендігін көрсетеді. Соған байланысты мемлекет
монархиялық жэне республикалық ... ... ... - ... Мопагсһіа
- дара өкімет) жоғары мемлекеттік ... бір ... ... ... ... және ... берілетін басқарудың түрі. Монархия
өз кезегінде абсолюттік жэне конституциялық ... ... ... ... түрі кең тараған. Мысалы, ... де ... ... шақта болған. Қазіргі дамыған елдердің ешқайсысында
басқарудың мұндай түрі жоқ. Конституциялық монархия ... ... ... заң ... билік - парламентпен шектеледі. Қазіргі
кезде конституциялық-монархиялық құрылыс ... ... ... ... Испания, Норвегия. Швеция, Сауд ... ... ... ... елдерде сақталған. Республика - мемлекетік
биліктің барлық жогарғы органдары' белгілі- бір уақытқа сайланатын ... ... ... қалыптасқан мемлекеттік басқарудың түрін айтады.
[8]. Демократиялық және антидемократиялық режимнің өзінің ішкі бөлінуі және
нақты түрі бар.
Демократиялық режим - ... ... ... ... есеп беру ... ... қалыптасқан саяси құрылым болып табылады. Саяси биліктің
демократиялық режиміне мыналар жатады:
1.Баламалы және белгілі мерзімде өткізілетін ашық сайлаулар.
Үкімет ... ... ... Және ... ... ... Жеке адамның құқығы мен ... заң ... ... ... ... ... басшылары парламентте талқылануға
тиісті. Парламент жоғарғы заң үйымы
ретінде бұл ... ... да ... да
мүмкін. Парламент жоғарғы заң ... ... ... асыратын
республиканың ең жоғарғы ... ... ... ... ие ... ... - мемлекет басшысы болады. Үкімет басшыларының ауысуы
үкімет қүрамын өзгерту немесе парламенттің кірісуін қажет ... іске ... ... ... ... ... Д.Мэйджердың келуі
консервативтік партия басшыларының ауысуы байланысты болды. Парламенттік
басқару жүйесіндегі бір ... ... ... ... ... ... ... тән.Коалициялық немесе одақтық үкімет формасы -
үкіметті қалып-тастырда бірде-бір партияның басшылыққа ие ... ... ... ... қалыптасады. Бұл форманың негізгі
ерекшелігі - үкіметтің түрақсыз болуына қарамастан саяси тәртіптің тұрақты
бола бергендігі. ... ... ... ... ... ... Даниядағы саяси билікті жатқызуга болады. Бүл басқаруда Премьер-
министр парламенттегі ықпалдық жетекші ... ... ... емес ... тоталитарлық және авторитарлық болып бөлінеді.
Демокрахиялық емес тәртіптің түрлеріне :
1. Мемлекетік ... ел ... ... ... болуы.
1. Заң орындарына атқару билігінің есеп бермеуі.
2. Жеке адамның мемлекеттік ... ... ... Жеке адам мен азшылық құқығының аяқ асты болуы демократиялық ... ... ... түрі тоталитарлы тәртіп болып табылады.
1.3.Билік легитимділігі.
Қоғамның әлеуметтік-саяси жүйесінің тұрақтылығына ... ... бірі - ... ... ... ... ... және
құрметтеуі. Мұны саясаттануда "легитимация" - ... ... ... ... (латынның заңды) билікті заңды түрде танып мойыңдау
және оған мүлтіксіз бағыну деген мағынада қолданылады. Билік легитимациясы.
Билік легитимациясы теориясының ... ... ... үлес ... Ол ... ... қарай билік легитимділігінің 3 негізгі түрін ажыратты:
Дәстүрлі легитимділік, ол сонау ерте ... ... ... ... ... ... ... дұрыс деп тапқан салт дәстүрлерге сүйенеді.
Сондықтан мысалы, (кейбір елдерде қазір де) хан, ... ... шах, ... билігті халық дұрыс, заңды деп түсінді. Билік ... ... ... ... келді, оны жұрт ата салтымыз деп мойындап отырады.
Харизматикалық легатимдік ... ... ... батырлығымен,
адалдығымен немесе басқа үлгілі қабілет – қасиеттерімен көзге ... ... ... тек сол ... ... ... ғана сенеді. Мысалы,
Мұхамед пайғамбар, Ганди, Аятолла Хомени т.б. Ол адамдар жеке басқа ... ... ... ... ... өзі де ... ... жеке басына табыну деген мағынаны білдіреді. Ақыл парасаттың,
құқықтың легитимділігі. Онда саяси билік салт – ... ... ... ... емес, қазіргі саяси құрылым орнатқан құқықтық ережелерге
биліктің пайда болуы және өмір ... ... ... ... келе
ме, жоқ па сонымен анықталады. [9].
Легитимділіктің алдынғы екі түрі ... және ... ... ... ... түрі ... дамыған елдерге тән. Демокртиялық ... болу үшін ... шарт ... ... ... бойынша қалыптасуы және көпшіліктің еркіне қарай
орындалуы керек, яғни мемлекеттік биліктің ... ... ... ... бір ... ... ... керек және оның жұмысын бақылап
отыруға мүмкіндік болуы тиіс.
Мемлекеттік ... ... ... ... жүзеге асырылуы керек.
Соңғы кезде легитимділіктің ... түрі ... да ... жүр. ... ... халықтың санасына енгізілген идеология арқылы ақтау. Билікті
сәйкес келетін идеологиямен ... ... ... ... ие ... ... мазмұнына қарай идеологиялық легитимдік топтық ... ... ... Кеңес Одағында топтық легитимділік топтық немесе
ұлтшыл болуы мүмкін ІІ ... ... ... көп ... ... ... ... сапа ретінде тек саяси салада ... ол ... ... ... да өз ... береді. Осындай
саяси легитимділіктің негізгі аспектілерінің бірі ... ... ... ... үшін ... өмір сүруші ... ... ... ... ... етуі ... ... ғана ол
қоғамдағы адамдар билікті мойындайды. ... ... ... жатады:
- әскери қоғам мүшелеріне сыртқы орта қауіпінен қорғауды ұсынады.
-құқықтық, мемлекет ... ... ... және күштеу қысымдарын
жеке адамдарды қорғауға кепілдік беру.
ІІ-Тарау ... ... ... ... ерекшілігі.
2.1. Қазақстан Республикасындағы саяси билікті демократияландыру
мәселелері.
Қазір Қазақстан әлеуметтік-экономикалық модернизация мен ... жаңа ... тұр. Ол үшін ... ... ... ... құру ... жатыр.
Алайда қоғамның жедел траисформациялануы ... ... әр ... ... меи ... орын алып ... Сондықтан
оның дұрыс және тұрақты мәнін айқындау мәселесі терең ғылыми ... ... ... ... ... ... ... ғана тән нәрсе деп
есептейді. Шындығындада, қазіргі кездегі ... және ... ... ... ... ... тамырлас. Сопымен қатар,
демократияның қалыптасуында ағартушылық дәуірі үлкен роль атқарған. Бірақ
бұл айтылғандардан демократия ... тек ғана ... ... елдеріне
ғана тән деген қорытынды жасалмауы керек. Қазіргі заман тарихы көрсетіп
отырғанындай теңдік, ... жәпе ... ... ... ұғым
ретінде әлемдік қауымдастықтың басым бағытына айналып ... ... ... ... ... да ... Ростоу айтқандай, демократия мынадай кезеңдерден өтуі мүмкін: қарама-
қарсы ... ... ... ... ... кезең; сапалы түрде
демократиялық ережелер мен институттар пегізінде шешім қабылдайтын кезең;
жаңа әлеуметтік ... ... ... ... кезеңі.
Демократияның алғы шарттары ретінде Д.А. Ростоу экономикалық дамуды немесе
әлеуметтік жұмыл-дыруды атамаған. Оның пікірінше, демократияға ... ... ... ... ... Оның ... ... халыққа
диктатордың сыйға тартатын нәрсе емес. Ол саяси және әлеуметтік ... ... ... ... ... жоғарыдан сыйға тартылмайды,
Сонымен, дайындық ... ... мен ... ... ... ... пен ... компромис өнерімен
байланысты. Ол пікірталастар дағдарысы мен мәмілелер негізінде әр түрлі
күштердің орын ... ... ... ... ... ... ... саяси мүддеге баламалы делиберативті демократия ... (Дж. ... X. ... Ю. ... ... ... ... пемесе компромис арқылы саяси шешімге
қол жеткізу. Осылайша легитимді саяси билік күш қолдануға қарсы ... ... ... ... күш ... принципін іс жүзіне ... ... ... пен ... тең ... кез-келген мәжбүрлеу бұл
ретте болмауы ... ... ... ... ашық талқылау арқылы тар,
эгоистік немесе ... ... ... ... ... саяси
процесс еркін және тең азаматтардың бірлесіп өмір ... ... ... ... ... ... негізінде қалыптасатын
мемлекеттік стратегия жүзеге асырылатын болады. Сөйтіп, демократияландыру
процестері мен міндеттері қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ұштастырады. Тоталитарлы,
авторитарлы ... ... ... халықтық деп атала беретін.
Ал, жеке адамның кіріптарлығы оның еркіндігі деп түсіндірілетін. ... ... ... ... оған ... ... деп
дәлелденетін. Еркін сайлаудын жоқтығы демократияның жоғарғы түрі ... ... ... ... ... ... ... жеке адамның құқы және міндеттері, сонымен қатар
оларды жүзеге асырудың кепілі парламентте қабылдайтын ... ... ... [11]. Ал, заң ... ... ... ... атқарушы
органдарға жүктеледі. Бұған дейінгі режимдерде керісінше көптеген шаралар
бұйрық арқылы іске ... Жеке ... ... және ... негізгі заң жинақтарына енгізілмеген, ол атқарушы биліктің үлесін
қалдырылып отырған. ... ... ... сала мен ... ету, ... және ... беру ... орын алған. [12]. Бұрыңғы авторитарлы
саяси жүйелерде боямалау орын алған: ... ... ... ... ... табы ... күнкөрісі жолында кіріптар болған жеке адамның
толық азғыңдауы оның ... ... деп ... ... ... ... ісін қоғамдық бақылау деп ... ... оның ... деп атаған; еркін сайлаудың жоқтығы демократияның
жоғарғы түрі деп есептелінген тәуелсіз пікірге ... салу ... ... деп ... ... ... ... көмек делінген.
Сөйтіп, осындай режим өтіріктің батпағына бата ... Не ... ... Ал, ... тұра адам ... қорғайтын түр білдірілген.
Демократияға айналған авторитарлық ... ... ... ... ... ... ... кенеттен либералдандыруды, яғни
саяси элитаны радикалды өзгерту, бұрыңғы режимді тас-талқан ету ... ... ... ... ... ... оның Қазақстандағы ерекшелігі.
Бұрынғы кезеңдерде, мәселен, орта ғасырларда үкіметтің легитимділігіне
онша мән берілмейтін. Билік қолына ... ... мен ... халыққа
көз қырын да салмастан оларды өз қалауларынша басқарды. Ал, бүгінгі ... ... ... ... биліктің легитимділік мәні оның өркениеттілігін
аңғартатын бірден-бір белгі ретінде қажеттілікке ... ... ... ... оның саяси және әлеуметтік институттарының
бірқалыпты қызметін ... ету ... ... ... ... катар,
халық мүддесі мен қоғам ахуалына мейлінше сәйкес келетін осы институттар
екеніне ... ... ... жеткізу ерекше актуальды болып табылады.
Үкіметтің ... ... кең ... әрі сан ... ... ... ... белгілі бір үкіметтің жан-жақты сипатын аша білуде:
оның бастапқы сипаты және әлеуметтік мәні;
орталықтағы және жергілікті жерлердегі құрылымдық ұйымдары;
3)қоғамдағы тәртіп жене бөлісу ... ... ... бір ... ... ... ... мен формалары. Легитимділік субьектісі мәселелері өз алдына бір
бөлек дүние. Бұл ұлттық, этникалық, діни, ... ... және ... турлі
топтарды қамтитын әлеуметтік құрылым болып табылады. Олардың ... тән ... ... ... ... бар. ... мэселелерін зерттегенде соның бәрін міндетті түрде есепке алу
керек. ... ... ... ... ... ... практикалық сипаттағы проблемаларға жатқызуға болады.
"Легитимділік" деген ... ... ... ... ... ... Бір ... екі сөздің мағынасы бірдейге жуық болып көрінеді.
"Легитимділік" деген ұғым ... ... XVII - ... ... ... ... ... заңды деген сез) - қандай да бір
әрекеттің, әрекет етуші түлғаның, ... ... ... ... мойындалу рәсімі. Солай бола тұрса да, ... ... ... ... ... деген ұғымға неге ерекше мән беріледі?
Өйткені, "заңдық деген ұғым легитимділік ... ... ... ... шеңберде. Саясатта қалың көпшілік тарапынан заң жолымен қолдау ... ... ие ... үкімет легитимді үкімет болып танылады. Бұл жол
өмірге ... ... ... ... ... ... ... саяси құрылымдарды, сондай-ақ олардың өзгерулері ... ... және ... ... ... ... ... басқа да үкімет қолында бар құралдарды пайдаланбастан
жүзеге ... ... ... пен ... білдіреді. [15]
Талдау көрсеткендей, бұл ... ... ... классикалық
философиясыңда үлгілі мемлекет пен ... ... ... ... пен зорлық, құқық пен мораль арасындағы ... жою ... ... негіздерін іздестіру мағынасында қарастырылған
болатын. Соңғы жүз ... ... ... ... ... ... ой - талғамдарда тұрақты түрде сөз болып келеді. Бұл ой-талғам орта
ғасырда ... ... ... және ... ... ... күресте бой
көрсетті. Үкімет легитимділігінің теологиялық ... ... ... дарынды етіп жаратқан деп дәлелдеген Ф.Аквинскийдің ... Жаңа ... ... және ... саяси ғылымның қалыптасу
дәуірінде бүл тақырыпқа ... ... Т. ... Д. Локк үкімет
легитимділігінің әлеуметтік -құқықтық негіздері мен ... ... ... ... ... ... трактаттарында" былай деген:
"...мемлекетті құдай емес, өз ( өмір, бостандық, меншік) құқығын ... адам ... ... да ... ... қайнар көзі түбінде халық
болып табылады. Адамдар жаратылысынан еркін болған, ал мемлекет жер бетінде
бейбіт жолмен ... ... оның түп ... содан бастау алған және
адамдардың келісімімен жүзеге асқан... Саяси қоғамның ... ... ... ... бір ... ... ... пайда болған. Міне, сол
тұлғалар осылайша келісімге келген кезде, олардың пікірінше, ... ... ... ... ... ... белгілі және халық сайлаған өз
үкіметінің ... ... ... аяқ ... шығарылған жарлықтар
арқылы емес, зандар арқылы дауларды ... тиіс ... де, ... ... ... ... ... өзінің мазмұны мен
формасы жағынан әрқашан күрделі болған. Саяси үкіметтің маңызды бір ... ... ... ерекшеленеді: біріншіден, бекітілу тәсіліне
қарай, мысалы, дәстүр ... ... ... ... ... ... ... бірдей сайлау негізінде. Екіншіден,
легитимділік биліктің нақты бір ... ... ... яғни , азаматтар
билік құқығын саналы және ерікті ... ... ... ... мәселелерін теориялық жағынан ... ... ... М. Вебердің еңбектерінде оның ... ... ... ... ... ... ... қасиеті - өзінің өсуі мен кеңеюіне
тырысуда екенін анықтадық. Сондықтан да ... ... ... ... ... мен ... бас ... сонымен бірге қатардағы
азаматтардың өкімет шешімдерін алуына қатысуын қажет санайтын ... ... ... ... және ... ... тиіс. Билікті - заң,
азаматтардың жеке өмірі, ... мен ... ... ... билік
конституциясы белгілеген заңнан шектеулер аясынан шықпауы керек. Ол ... ... ... ... ... ... еркіндігі –бәрінен бұрын
жеке адамның саяси бақылаудан тәуелсіздігі болып табылады, ал ... ... - ... ... ... ... рухани
адамгершілік, діни, ұлттық қарым-қатынастар жиынтығы. Бірақ өмірде ең жақсы
деген, ең ... ... ... өзі де ... ... ... дәрежесі
мен біліктілігі жеткіліксіз болса саяси билікті ... ... ... жең ... жалғасып жымысқылануға, билік басындағылардың азып тозына
әкеледі. Азаматтардың ... ... ... мемлекеттік
стратегия жүзеге асырылатын болады. Сөйтіп, демократияландыру процестері
мен ... ... ... ... ... ... топтардың
қарсылығын бәсеңдетіп, өзара ұштастырады. Тоталитарлы, авторитарлы
режимдерде бюрократиялық ... ... деп ... ... Ал, ... ... оның еркіндігі деп түсіндірілетін. Биліктің қоғамдық
пікірді ойыншыкқа айналдыруы оған қоғамдық бақылау деп дәлелденетін. Еркін
сайлаудын жоқтығы ... ... түрі ... әдебиеттер тізімі
1. Б. Краснов, В. Жуков, «Общая и прикладная психология» Москва 2001
жыл.
2. Д.А. Жамбылов «саясаттану ... ... Жеті ... Алматы 2003
жыл.
3. В.И. Краснов «Власть как явление общественной жизни – социально
политичесие науки» Москва 1991 год. № ... « ... в ... и ... » СПН 1991 год.
5. Қапенов Н. «Саясаттану» Лекциялардың қысқаша курсы Алматы Жеті
жарғы
6. ... Н. ... ... қысқаша курсы Алматы Жеті
жарғы 2003 жыл.
7. «Саясат » Информацияонно – ... 2004 ... ... ... ... ... ... және орта арнаулы оқу
орындарының студенттеріне арналған Шымкент 2000 жыл.
9. Тәжітаева Р.С. «Саясаттану» Нұрлы Бейне Шымкент 2003 ... ... ... мен ұғымдар сөздігі» Жоғарғы және орта арнаулы
оқу орындарының студенттеріне арналған Шымкент 2000 жыл.
11. Л.А. ... ... ... оқулық Алматы 2005 жыл.
12. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... және саяси жедел
және жаңару жолында » Қазақстан халқына жолдауы ... 2005 ... ... Е.О. ... и демократии» Казахстанская правда
2006 год.
14. //Егемен газеті 8 маырдағы басылымы.
15. «Политология –Энциклопедический словарь» общ ред и сост ... ... 1993 ... «Элементы теории политики» Под ред К. Опална перевод с Польского
Ростов – на – Дону 1991 ... ... ... ... Н.Ә. ... Қазақстан
Халқына жолдауы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру тратегиясы » ... ... ... ... 2 наурыз.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы ішкі саяси тұрақтылығы12 бет
"Ұн сорттарын пішіндеу және бақылау"9 бет
«Газ тарату механизімнің құрлысы»22 бет
«Мемлекет нысаны түсінігі, түрлері және ерекшелігі»68 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекеттің қалыптасуы28 бет
Азаматтық қоғам туралы8 бет
Азаматтық қоғам туралы ақпарат40 бет
Аймақтық басқару – жалпы басқару саласы ретінде10 бет
Біліктерді есептеу6 бет
Билік - қоғамдық феномен22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь