Қазақстан Республикасының ТМД елдері аясындағы экономикалық өркендеуінің әлеуетін экономикалық географиялық тұрғыда дәлелдеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


І . ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ

1.1 Географиялық орнының әлеуетіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
1.2 Қазақстан табиғи қорлар әлеуеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
1.3 Қоғамдық әлеуметтік құрылымның әлеуеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11


ІІ . ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІГІ

2.1 Ел экономикасының даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Қазақстан экономикасының ТМД елдері арасындағы ерекшелігі ... .. 27


ІІІ . ТАРАУ ЕЛ ЭКОНОМИКАСЫ ДАМУ БОЛАШАҒЫНЫҢ БАСЫМ БАҒЫТТАРЫ

3.1 Білім беру дамыту бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.2 Денсаулық сақтау саласын дамыту бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... . 43
3.3 Ғарыш қызмет саласын дамыту бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.4 Мұнай өндіріс саласында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 67
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 70
Бітіру жұмысының өзектілігі қазіргі кезде әлемдік экономикалық интеграция барлық елдерді қамтып отырғанда аймақтағы елдер арасындағы өзара байланысты дамыту барынша маңызды болып саналады. Еліміз ашық нарықтық ұстанымды қолға алған аз уақыт ішінде Орталық Азия аймағында, ТМД елдері арасында қара озып алға шығып келеді. Еліміздің осы жетістіктерінің себебі оның жан жақтылы әлеуетінде болып отыр. Жұмыста аталмыш әлеуеттері жан жақтылы ортаға салынып талдау жасалады, сол арқылы еліміздің жеткен жетістіктеріне құр сөзбен емес нақтылы ғылыми деректер мен дәйектер негізінде талдау жасалып дәлелденеді.
Еліміз болашағының тіпті де баянды боларына, өркениетті елдер санатына, Ел басы айтқан дамыған елу елдің қатарына қосылуға толық мүмкіндігі бар екендігі бүгінгі және таяу болашақта қолға алынуға жоспарланған келелі жұмыстар арқылы ғылыми тұрғыда тиянақталады.
Жұмыстың мақсаты. Қазақстан Республикасының ТМД елдері аясындағы экономикалық өркендеуінің әлеуетін экономикалық географиялық тұрғыда дәлелдеу.
Жұмыстың міндеті. Көздеген мақсатқа жету үшін Қазақстан Республикасының шаруашылығының дамуына қажетті мүмкіндіктеріне экономикалық географиялық тұрғыда сипаттама берілді, Қазақстанның нарықтық экономикасының даму барысы мен даму мәселелеріне талдау жасалды, болашақтағы даму мүмкіндіктері ең басты салалар болып табылатын ғылым білім саласы, денсаулық сақтау саласы, ғарыштық өнеркәсіп саласы және бүгінгі экономиканың тірегі саналған мұнай өнеркәсібі саласы бойынша қарастырылды.
Жұмыстың теориялық негізі. Соңғы кезде жарық көрген әдебиеттер мен мерзімді баспа сөздерде жарияланған еңбектер және интернет беттері пайдаланылды. Жұмыстың мазмұнын аша түсу мақсатында салыстырып бағалау, баяндау, математикалық, тарихи және картаграфиялық әдістер пайдаланылды.
Жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспе, үш тарау, қорытындыдан және қосымшалардан тұрады. Жұмыстың көлемі 70 бет. Жұмыс құрамында 9 кесте, 4 карта, 6 сурет бар.
1. Қожахмет М. «Қазақстан Республикасының экономикалық және әлеуметтік географиясы»: Оқу Құралы. Қарағанды, 2006.
2. Қожахмет М. «Экономикалық және әлеуметтік географияға кіріспе»: Оқу құралы. Қарағанды: Қарму баспасы, 1997. - 144 б.
3. Қожахмет М. Географические основы государственной политики РК: Тр. Междунар. Конф. «Наука и образование – ведущий фактор стратегии «Казахстан – 2030». – Караганда, 2002.
4. Даулет Б.С. Проблемы реализации транзитного потенциала в Казахстане // Транзитная экономика . 2002. - № 4-5
5. Предварительные итоги исследования конкурентноспособности отраслей Казахстана на мировом рынке: Материалы конф. – Алматы, 2004.
6. Президент поштасынан 2008-04 – 15
7. Бейсенова А.С. Физико – географические исследования Казахстана (1917 – 1941гг.). – Алматы: Казахстан, 1982. – 176 с.
8. Бейсенова А.С. Исторические основы географических исследований Казахстана. – Алматы: КазГосИ НТИ, 2001. – 279 с.
9. Регионы Казахстана. – 2004: Стат.сб. – Алматы , 2004. – 516 с.
10. Нүсіпова Г.Н., «Халықтар географиясы», Оқу құралы, Алматы, Қазақ Университеті, 2005.
11. Сейдінбекұлы А.Д., «Экономикадағы тұрақты дамытуды қамтамасыз етудің механизмдерін жетілдіру», Түркістан, 2006.
12. Мәкенұлы Б.Ж., Шанбайұлы Ә.С., «Нарықтық экономика», Алматы, 1995.
13. Жаңа кезең – жаңа экономика // Официальный сайт Президента Р.К.: Казахстан
14. Мұханбетова С.М., Нұрзақова А.Н., «Ұлттық шоттар жүйесі», Алматы, Экономика, 2007.
15. Баранский Н.Н. Становление советской экономической географии: Избр. тр.- М.: Мысль,1980.
16. Исмағұлқызы А.К., «Экономиканың бәсекелестік қабілеттілігін қамтамасыз ету жүйесіндегі тұтыну нарығы», Абай атындағы Қазақ Ұлттық пед. ун-ті, Алматы, 2007.
17. Ермаков В.А. Казахстан в современном мире: Экономико – географический очерк. – Алматы, 1998.- 102 с.
18. Бакирова Б.А., «Нарықтық экономика жағдайындағы жұмыспен қамтамасыз ету шаралары және еңбек құқығы», ХХІ ғ-ң жаршысы, Алматы, 2002.
19. Аубакирова А.А. Геополитические и географические факторы в формировании внешнополитической стратегии Республики Казахстан. – Алматы: Экономика, 2003. – 272 с.
20. Бейішжанұлы Қ., «Ештен кеш жақсы», Жас қазақ үні, 2008, 1 қазан (№39), 11 б.
21. Интернет сайты: www.goverment.kz
22. Интернет сайты: www.google. kz.
23. Нурпейісова К. ТМД елдеріндегі экономикалық реинтеграция мәселелері мен ерекшеліктері // Саясат. – 2003. - № 10.
24. Арыстанбеков К. Экономический рост Казахстана в масштабе мировой экономики // Казахстанская правда. – 2004. – 20 февр
25. Интернет сайты: www.mail.ru.
26. Әлібай С. «Сауда Ұйымына кіруге әзірміз бе?»// Егеменді Қазақстан.
27. Қазақтан Республикасында білім беруді дамытудың 2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы // Егеменді Қазақстан.- 2004. – 10 қазан.
28. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау ісін реформалауға арналған мемлекеттік бағдарламасы // Орталық Қазақстан. – 2004. – 14 қазан.
29. Интернет сайты: www.akorda.kz .
30. Егоров О., Чигаркин А.В. «К вопросу о стратегии развития общественной нефтяной промышленности»// Саясат. – 2003. - №1.
31. Гельманулы А.Б. «Каспийский узел противоречий: новый взгляд на проблему»// Саясат. – 2000.
32. Құланбай Ә. «Каспий теңізі: қазақстандық сектордың өндіріс әулеті»// Егеменді Қазақстан. - 2004. – 24 сәуір
33. Каспий теңізінің қазақстандық секторын игерудің мемлекттік бағдарламасы // Егеменді Қазақстан. - 2008 – 13 қырк. - № 6.
34. Нәбиев Е.Н. «Халықаралық экономикалық қатынастар». – Астана: Фолиант, 2001. – 164 б.
35. Каримова З. «Экономика Казахтана в XX веке: основные этапы и итоги развития» // Экономика и статистика. – 2000. - №4.
36. Шаяхмет Б. «Қазақ мұнайының қожасы кім?» // Егемен Қазақстан. - 2007 – 07 – 09.
37. Сағадиев К. «Алдымен экономика»//Егемен Қазақстан. - 2006 -12 -16
38. Қазақстандағы өндіріс тиімділігін арттыруда материалдық ынталандыру жүйесін дамытудың бағыттары // Қаржы – қаражат журналы. - Астана: 2006. - № 3-4
39. Жаямергенқызы Н. «Отандық экономика: күнгейі мен көлеңкесі» // Түркістан. - 2007 -12 -27
40. Қойшыманқызы Т.Ж., «Денсаулық сақтау саласын басқарудың ұйымдастырушылық-экономикалық механизмін жетілдіру», Шымкент, 2007.
41. Шарипович А.Б., «География Казахстана в таблицах и рисунках», Алматы, Таймас, 2006.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
........................................ 3
І – ТАРАУ ... ... ... ДАМУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ
1.1 ... ... ... ... ... ... қорлар ... ... ... ... ... ... 11
ІІ – ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ... ЖӘНЕ ... Ел ... даму ... ... ... экономикасының ТМД елдері арасындағы ерекшелігі ...... 27
ІІІ - ТАРАУ ЕЛ ЭКОНОМИКАСЫ ДАМУ БОЛАШАҒЫНЫҢ БАСЫМ ... ... беру ... ... 38
3.2 Денсаулық ... ... ... ... ... ... ... саласын ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі қазіргі кезде әлемдік экономикалық
интеграция барлық елдерді қамтып отырғанда аймақтағы елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... ашық нарықтық
ұстанымды қолға алған аз ... ... ... Азия ... ТМД ... қара озып алға шығып келеді. Еліміздің осы жетістіктерінің себебі
оның жан жақтылы ... ... ... ... ... ... жан
жақтылы ортаға салынып талдау жасалады, сол ... ... ... құр ... емес ... ... деректер мен дәйектер
негізінде талдау жасалып дәлелденеді.
Еліміз болашағының ... де ... ... ... ... Ел басы ... ... елу елдің қатарына қосылуға толық
мүмкіндігі бар екендігі ... және таяу ... ... ... ... жұмыстар арқылы ғылыми тұрғыда тиянақталады.
Жұмыстың мақсаты. ... ... ТМД ... аясындағы
экономикалық өркендеуінің әлеуетін экономикалық географиялық тұрғыда
дәлелдеу.
Жұмыстың міндеті. ... ... жету үшін ... ... ... ... мүмкіндіктеріне экономикалық
географиялық тұрғыда ... ... ... ... даму ... мен даму ... ... жасалды,
болашақтағы даму мүмкіндіктері ең басты ... ... ... ... ... ... сақтау саласы, ғарыштық өнеркәсіп саласы және бүгінгі
экономиканың тірегі саналған мұнай өнеркәсібі саласы бойынша ... ... ... ... ... жарық көрген әдебиеттер мен
мерзімді баспа сөздерде жарияланған ... және ... ... Жұмыстың мазмұнын аша түсу мақсатында салыстырып ... ... ... және ... ... ... ... Жұмыс кіріспе, үш тарау, ... ... ... ... ... 70 бет. Жұмыс құрамында 9 кесте, 4
карта, 6 сурет бар.
І - ... ... ... ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ
1.1 Географиялық орнының әлеуетіне талдау
Қазақстан Республикасының экономикалық-географиялық орыны физикалық-
географиялық орынының ерекшеліктерімен тығыз ... ... ... ... Атлант, Тынық мұхиттарынан бірдей қашықтықта,Үнді
мұхитынан біршама алыста ... ішкі ... ... ... ... ... болуы: айқын қатты-континенталдық климат,
көпшілік ішкі өзендердің теңіздер мен ... ... ... және ... ауа ... кедергісіз ауысуы, Шығыс және
Оңтүстік Қазақстан шекарасындағы таулардың (Алтай, Тянь-Шань, ... ... ... рөлі және ... ... ... ... ... шаруашылығын тиімді орналастыру мен
территориялық ... үшін ... ... де ... ... болады. Олар мыналар: біріншіден, Жер планетасы
атмосфера қабатының ... ... ... ... ... мен ... ... десек, жаһандық ауа айналымы үрдісінде Қазақстан
оттегін тұтынушы аймақ болып есептеледі. Себебі ... ... ... ... ... алып ... шабындықтың үлесі 2% ғана
жетеді. Екіншіден, Қазақстан ... ... 1ш.ш. 5,5 адам ... яғни ... ... елге ... оның ... 50% территориясында
халықтың тығыздығы 1 адамнан аспайды, мұнда 18 млн. га жыртылуға жарайтын
топырақты жер ... бар ... 35 млн. ... ... ... ... жер ресурстары қорымен ерекшеленеді. Үшіншіден,
Қазақстан биосфералық экологиялық қауіпті аймаққа жатады. Мұнда ... ... бар Арал ... ... ядролық полигоны, әскери – ракеталық
сынау полигондары, ... ... ... ... ... Төртіншіден, Қазақстан геожүйесі (ландшафты) (45 % - шөл, 20 %-
ы – таулы аймақтар) ... ... ... ... сипатталады. Мысалы, пайдалануға жарайтын 80 млн. га жердің 61
% шөлейттенуге жылдам шалдығады.
Қазақстанның шекарасының ... ... 13311 ... ... шығысында Ресей мемлекетімен шектесіп жатыр, оның ұзындығы – 7591 ... ... 380 км, ... Өзбекстан 2300 км,
Қырғызстан 980 км, оңтүстік-шығысында Қытай Халық Республикасымен 1460 ... ... ... ... ... Әзірбайжан, ... ... ... арқылы жалғасады. Оның қазақстандық бөлігінің
ұзындығы – 600 км. ... ... ... жақын жерден, шығысында Алтай
тауларына дейінгі ара ... 3000 ... ... ... шекаралық
нүктеден оңтүстігіне дейін 1800 шақырым қашықтықты алып ... ... ... екі ... ... ... – Сурет. Қазақстанның шекарасының жалпы ұзындығы
Біраз тарихшы-ғалымдар Қазақстанның шекарасының құрылуын XV-XVII
ғ.ғ. Қазақ ... ... ... ... ол ... ... анықталды (1920 ж. ... ... ... одан ... 1936 ж. ... ... айналуына
байланысты). Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін тәуелсіз Қазақстан Республикасы
көршілес елдермен ... ... ... ... Қытай)
шекарасы өркениеті екі жолмен: делимитация және ... ... ... ... ... ... мен бағытын анықтау және демаркация –
жергілікті (микродеңгейде) шекараның орынын нақтылы белгілеу арқылы ... ... ... ... ... ... шекарасы
толығымен анықталып, екіжақты қазақстан – қытай, қазақстан – ...... ...... ... қол ... шекара туралы соңғы нүкте 18 қаңтар 2005 ж. ... ... ... ... ең ұзын ... ... ... 7591 шақырымдық шекара мәселесі рәсімделіп, халықаралық құжатқа
Ресейдің бұрынғы Президенті ... мен ... ... ... қол ... ... Каспиий теңізінің құқықтық
статусы бүгінге дейін анықталмай отыр. Оның себебі ... ... бес ... ... ... ... Түркменстан, Қазақстан)
арасында ортақ келісімнің болмауында. Қазақстан мен ... ... ... ... бөлу және судың акваториялық бетін жалпы қолдануды ... бес елге ... ... ... ... мен Түркменстан ұлттық
секторларға бөлуді ұсынады. Каспиий теңізі қайраңдары мен ... ... ... ... бай ... ... пайдалануда даулы мәселелер
(мысалы, Түркменстан – Әзірбайжан, Иран – ... ... ... ... құқықтық статусы туралы конвенцияға бес елдің келісім ... үшін мына ... шешу ... ... ... ... және
биоресурстарды пайдалану, экология, делимитация және демаркация, қайраң
ресурстарын ... ... ... ... – Дон, Волга – Балтық
каналдары арқылы дүние жүзі мұхитына шығу т.б. Бұл ... ... ... ... жасалып, қол қойылғанмен (мысалы, 1998 ж. ... ... мен ... ... Каспий теңізінің солтүстік
бөлігіндегі түбін шектеу келісім шартына екіжақты қол қойылды), жақын арада
толығымен ... түрі ... ... елдерге баға беретін болсақ, ... екі ... мен ... ... елдері арасында орналасқаның көреміз.
Ресей мен Қытай мемлекеттері дүние жүзінде ... ... ... экономикалық пен ядролық потенциалы жағынан ірі державалардың
қатарына жатады. Сондықтан бұл елдермен экономикалық, ... ...... ... т. б. ... жаңа ... жаңа деңгейде
болу керек, Қазақстан бұл елдер арқылы Батыс және Шығыс Еуропа елдерімен,
Орта Азия мен азиялық ... ... ... ... ... айналуға толық мүмкіндігі бар. Мысалы, Қазақстан территориясы
арқылы Трансеуразиялық темір жолы магистралын салу ... ... ... ашу ... ... ... жақсартуға әсер
етеді. Тәуелсіздік алған Орта Азия ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне әкеп соғады. Мысалы, бұл елдердің (Өзбекстан, Қырғызстан,
Тәжікстан, Қазақстан) тарихи, мәдени-этникалық ... ... ... және ... ... ... елдері: Иран, Ауғанстан, Сауд Арабиясы, Кувейт, Біріккен Араб
Эмираты, Түркия т.б. ... ... таяу ... Қазақстан
Республикасының экономикасына, мәдениетіне, ұлттық саясатына, Орталық Азия
экономикалық қауымдастығының құрылуына көп әсер еткені анық. ... ... ... ... да) ... ... жүзі ... шығатын
бірден-бір жолы. Екіншіден, бұл теңіз табиғи және биология ресурстарымен
(мұнай, газ, балық) ерекше ... ... ... ... ... оның
маңындағы экономикалық, сауда, экологиялық т.б. ... ... ... отыр ... ... орны (Еуразия ортасында) ыңғайлы ... оны ... ... пайдалана білуіміз керек. Ол үшін басқа
мемлекеттермен әр түрлі байланысты ішкі және ... ... ... ... ... білу ... Сонда ғана Қазақстан Республикасы дүние
жүзі қауымдастығында бейбітшілік сүйгіш, құқықтық, демократиялық, саяси-
экономикалық тұрақтылығы бар мемлекетке ... Бұл ... Ел ... 1997 ж. ... айындағы "Қазақстан-2030" деген Қазақстан
халқына жолдауында ... ... ... ... торабында
орналасқандықтан, шекараларымыздың өн бойында өз ... ... ... ... ... зор ... ие болып отырмыз. Таяу жатқан
сиымдылығы 2 ... ... жуық ... ... ... ... Қазақстан өнімін, әлбетте, оның ... ... және ... ... ... ... жағдайда жұтып қоюға қабілетті.
Бұл көршілер – Ресей, Қытай және ислам мен Орталық Азия мемлекеттерінің ... Таяу және Орта ... ... ... ... ... ... орталықтар
болып табылады. Күллі Еуразия құрлығында бейбітшілік пен тату көршілік және
өзара сенім ... ... ... шарты". Еліміздің
географиялық орынын тиімді ... іске ... ... ... ... ... деп тұжырымдайды: "... бірінші мүмкіндік біздің Еуразия
аймағындағы жолдардың ... ... ... ... ... экономикалық және саяси процестердің ауқымдану процесі
осы факторды түсіндіреді. Біздің бабаларымыз түркі ... ... ... осы маңызды стратегиялық факторды тиімді пайдалана білді.
Атақты Ұлы Жібек жолы бойымен Еуропа мен Азия елдері арасында кең ... ... ... ... ... біз осы арнаны аймақтағы басқа
елдермен ынтымақтаса отырып және әлемдестік қоғамдастықтың ... ... ... [3].
Қазақстанның экономикалық-географиялық орнының тиімділігін
пайдалану оның ...... ... ... ... экономиканың дамуына, эксперттік баға берушілердің айтуы ... жүк ... ... АҚШ – ...... Азия және Қытай
үшбұрышында шоғырланады. Сондықтан саудалық ... мен ... ... ... ... сай ... – коммуникациялық
жүйелердің құрылғанына құштарлық білдіреді. Себебі Қазақстанға жақын
аймақтарда 2 ... ... ... ... ... Қытай, Оңтүстік
Азия және Каспий өңіріндегі елдер), тауарлық рыноктың ... ... ... ... ... қарағанда Қазақстандағы саяси ... ... ... экономикаға көшу, еуразиялық және
стратегиялық көліктік саясат, ішкі және сыртқы ... бар ... ... т.б. шаралар әсер етеді. Еуропа Азия – ... ... ... жүк ... ... ететін Транс-Азиат магистралі (ТАТЖ,
ТАДЖ, ... және ... ...... коридор Еуропа – Кавказ
– Азия (ТРАСЕКА), Еуропа, Қара теңіз өңіріндегі елдер, Кавказ, ... ... және Азия ... ... ... Сондықтан ол Қазақстанның транзиттік потенциалын пайдалануға
экономикалық тұрғыда өте тиімді болып келеді. ... ... ...... ... желісі бойынша жүк тасымалдау, теңіз ... ... ... ...... ... ... қысқарады (теңізбен – 20-30 тәулік, Достық – Алашанкөл ... ... ... ... ... ... орнының
потенциалын күшейтуге аса жылдамдықпен ақпарат беретін Транс – Азиат –
Еуропа ... ... ... ... бітіру, Ақтау сауда теңіз
портының іске қосылуы Қазақстанның батыс-шығыс көліктік жүйесін солтүстік
пен оңтүстік ... ... ... үлкен әсер етеді.
Қазақстан дүниежүзілік мұхитқа ашық шыға ... ... ... ... қатарына жатады, халықаралық коммуникациялық жолдардың алыс ... ... ... ... ... ... қазақстандық
тауарлар Ресей арқылы Балтық теңізі порттарына жеткенше 15-20 %-ға ... ... БҰҰ ... 2004 ж. ... ... ... шыға алмайтын дүние жүзіндегі 34 елдің ... ... ... ... ... декларация қабылданды. Ресей ... тең ... және ... ... ... ... ... байланыстарды дамыту іргелі міндет болып есептеледі. Осы
арқылы еліміз ... жүзі ... шыға ... Жерорта және Қара теңіздеріне
шығу, Тынық мұхитына дейін транзиттік ... жол ... ... ... ... ... орынының тиімділігін
өзгертеді.
Оңтүстік Шығыс Азия мемлекеттерінің, Қытайдың эконмикасының жедел
қарқынмен дамуы, Еуропа елдерінің ... ... ... табиғат ресурстарына бай Орталық Азия елдерінің,
оның ішінде Қазақстанның, ... жүзі ... ... ... түсуі
ықтимал. Қазақстаннан Тынық мұхиты жағалауына (Қытайдың Сары ... ... ... Батыс және Оңтустік-Батыс Азия елдері арқылы
Жерорта теңізі, Парсы шығанағы, Үнді мұхиты ... ... ... ... ... ... байланысты болса керек. Көршілес елдермен бірге, алыс
жатқан (АҚШ, Батыс Еуропа мемлекеттері, Жапония) ... ... ... дамыту Қазақстанның дүние жүзіндегі экономикалық,
географиялық және геосаясаттық орнын өзгертуге, сонымен бірге ... ... ... ... табиғи қорлар әлеуеті
Қазақстанда сан-алуан пайдалы қазбалар бар. Менделеев кестесінің
105 элементінің  99-ы  ... ... оның ... қоры ... ... ... элемент өндіріске енгізілген.
Қазақстан дүние жүзі бойынша мырыштың, вольфрамның және ... ... ... – бірінші орын, күміс, қорғасын және хром
қорлары бойынша – ... ... мыс пен ... қорлары бойынша – үшінші
орын, молибден қорлары бойынша – төртінші орын, алтын ... ... ... орын ... ... ... ... шикізаттың 1225 түрі бар
 493 кен қазба орны белгілі болып отыр.
Ал ТМД мемлекеттерінің  ішінде Қазақстан хром ... және ...... ... ... ... күміс, мыс, марганец, мырыш, никель
және фосфор шикізаты бойынша – екінші орын; газ, көмір, алтын және ... ... орын ... ... хромит, қорғасын және мырыш өндіруден ТМД елдерінің
арасында – бірінші орын, мұнай, көмір, мыс, никель және ... ...... ... ... ... үшінші орын алады. Қазақстанның
батыс өңірінде мұнай мен ... ... мол ... ... ... ... мұнай өндіретін ірі мемлекеттер қатарына ... ... ... ... ... ... ... шығатын жаңа
ауданның ашылуы республиканың мұнай өндіру саласының болашағын одан ... ... ... ... ... ... ... экономикалық маңызы жағынан көмір, мұнай, мыс, темір,
қорғасын, мырыш, хромит, алтын, марганец алдыңғы ... ... ... дүние жүзінде пайдалы қазбалар байлығымен көзге түседі.
Д.И.Менделеев ... 105 ... 99-ы ... оның ... , алпысы шаруашылыққа пайдаланады. Ғалымдардың эксперттік баға
беруі бойынша, табиғат ресурстарының қоры бойынша дүние жүзінде ... ... ал ... мен ... газ қоры ... алғашқы он мемлекеттің
қатарында деп есептейді. Ғалымдардың айтуынша, зерттелген табиғат қоры АҚШ
долларымен 10 трлн.-ға ... ... ... ... темір, хром және
марганец рудасы, көптеген түсті металл рудалары, фосфат қорлары бойынша ... ... ... ... ... орта ... әлде-қайда асып
түседі. Табиғат ресурстары мен энергетиканы пайдалану мәселелерімен ғылыми
айналысатын Массачусете технология ... ... ... ... бойынша, Кеңес Одағы ыдырау кезеңінде (1991) ... ... ... - 90%, ... - 88, ... - 65, ... - 38, қорғасын - 33,
никель - 33, молибден - 29, мыс рудасы - 26, боксит - 22, ... - ... ... - 15, марганец - 13, көмір 12 %-ға тең келді. Ал, ... ... ... ... ... ... алтын, германий, индий, теллур, селен,
цирконий, ... ... ... ... ... ... дүние жүзінде
алдыңғы ... орын ... ... жүзінде (газ және қымбат металдар рудаларынан басқа) 9 млрд.
т. минералдық шикізат өндіріледі. Оның құрылымы 84,6 %, ... қара ... ... – 7,9; ... металл – 1,9; қалған
ресурстарға 5,6 % тиесілі. Минералдық шикізат ... ... ... ... ... 100 мың т ... 13-ші ... алады, мұнай
мен газды қосып есептегенде 18 орында тұр. ТМД ... ... ... ... – 5-ші , ал ... 10-шы ... Қазақстанның тау – кен
өнеркәсібі дамыған басқа елдерден ... ... ... ... және кейбіреуіне қорынан дүние жүзінде ... ... Бұл ... ... ... әлемде 9-шы орында, ТМД елдерінде
екінші орында иемденеді. Қоры жағынан әлемде бірінші орында: мырыш (13%),
вольфрам, ... және ... ... ... фтор; екінші – уран (25),
күміс, қорғасын (20) және хромит (30); ...... мыс (10 ... ... және ... ... – молибден; алтыншы –
фосфорит және алтын; жетінші – ... ... 13-ші ... 16-шы ... ... газ; ... ... қайраңында геологиялық барлаулардың болжамы
бойынша, Қазақстан мұнай мен газ қорынан алғашқы алты елдің ... ... ... Қоғамдық – әлеуметтік құрылымның әлеуеті
Жылдың басында тәуелсіз Қазақстан тарихында екінші рет ұлттық халық
санағы өтті. Бұл шара ... ... ... ... ... болжам жасауға да сенімді негіз болды. 2009 жылғы Санақтың
нақты қорытындысы ... ... ... ... Санақ қорытындысының
мәліметтеріне қарағанда республика халқының саны 16 мил. 402 мың 861 ... Ал ... ... ... есеп ... халық саны 15 мил. 730
мың адам болған. Яғни, 672 мың адамның өсім ... ... ... ... ... ... ... 10 жылда 2 еседен артық өсіп, 678 мың
адамды құраған. Осы ... ... ... облысының жұртшылығы 30 %-
ға, Маңғыстау облысының халқы 60 %-ға өскен. Республикадағы қазақтардың
саны 67 %-дан ... ... 1999 жыл бұл ... 53 %-ды ғана ... ... ... жасы 32 жас ... құрайды. Халықтың
тығыздығы 1 шаршы километрге 6 адамнан келеді. Әзірше Статистика ... 50,4 %-ы ... 49,6 %-ы ... ... ... оның 47,9 ... 52,1 %-ы ... екенін анықтады.
Қазақстанда барлығы 131 ұлттың өкілдері тұрады.  Халықтың этникалық
құрамына қарай республикадағы ең ірі ... жеті ұлт ...... ... ... ... татарлар, ұйғырлар жатады, олардың
үлесіне халықтың жалпы санының 95 %-ы келеді.
Республика халқының саны негізінен табиғи өсімнің ... ... ... жалпы өсімнің 75 %-ы келеді. Осы ... ... ... ... ... үлес салмағы – 0,3 %,  ұйғырлардың үлес ... ... %, ... үлес ... – 0,1 %-ға ... Немістердің
үлес салмағы 0,9 %,  украиндардың  үлес салмағы – 0,7 %, ... ... – 3,3 %,  ... үлес ... – 0,2 % -ға ... Өткен
жылдардағы сияқты, жекелеген ұлттар бойынша халықтың табиғи азаюы байқалып
отыр.
Қазақтар шет елдерде 55 мемлекетте, ... ... ... ... ... республикаларында және 41 алыс шет елде  тұрып ... ... ...... онда – 967 мың ... ... – 687 мың ... Түркіменстанда – 87 мың адам, Қырғызстанда –
42 мың ... ... – 10 мың ... ... – 10 мың ... – 4 мың ... Грузияда – 3 мың адам, Молдовада – 2 мың ... 1 мың адам ... ... шет елдерде,  мысалы, Қытайда – 1 млн.
258 мың, ... – 83 мың, ... – 28 мың, ... - 20 ... 3 мың қазақ тұрады.
Қазақстан Республикасы президенттік басқару ... ... ... ... ... Республикасының Президенті – Мемлекет
басшысы, жоғары лауазымды ... ... ... беру ... жеті ... сайланады.
Республикада мемлекеттік билік біртұтас, ол Конституция мен  заңдар
негізінде заң шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... әрі ... ... ... арқылы өзара іс-қимыл жасау
принципіне сәйкес жүзеге асырылады.
Республикада заң шығару ... ... ... өкілді орган Қазақстан
Республикасының Парламенті болып табылады. Парламент тұрақты негізде жұмыс
істейтін екі палатадан – Сенаттан (Сенат ... ... ...
алты жыл) және Мәжілістен (Мәжіліс депутаттарының өкілеттік мерзімі – бес
жыл) тұрады.
Қазақстан Үкіметі атқарушы органдар ... ... және ... ... ... ... сот төрелігін тек сот жүзеге асырады. ... ... ... Соты және Республиканың жергілікті соттары
Республика соттары болып табылады.
Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі Қазақстанның ... ... ... ие.  Ол ... алты ... ...  жеті
мүшеден тұрады. Республиканың экс-президенттері ... ... ... ... бойы ... болып табылады.
Қазақстанның астанасы – Астана қаласы (1997 жылғы 10 желтоқсаннан
бастап). Халқы – 529,3 мың ... ... 14 ...  86 қала, оның
ішінде 2 республикалық ... қала ... ... ... ... ... - 8 аудан), 174 кент бар.
Қазақстанның мемлекеттік тілі түркі тілдерінің тобына ... ... ... ... ... ... және жергілікті басқару
органдарында ... ... ... орыс тілі ... түрде пайдаланылады.
Парламенттің 2002 жылы Қазақстан Республикасындағы партиялық құрылыстың
барысын регламенттеп, реттеуге арналған, оларды ... кең жол ... ... туралы» жаңа Заңды қабылдауына байланысты Қазақстан
Республикасындағы саяси партиялар өз дамуында ... ... ие ... ... құру үшін оның ... түрде 50 мың мүшесінің болуы
белгіленді. Қазақстан Республикасында 9 ... ... ... ... таңда елде барлық әлеуметтік маңызды салалардағы жұмысты жүзеге
асыратын 5000-нан астам үкіметтік емес ұйым қызмет ... ... ... тоқсанның соңындағы жағдай бойынша республикада 2243
мерзімді баспа басылымдары, оның ішінде 1593 газет және 650 журнал тұрақты
негізде шығарылады. Барлық ... ... ... БАҚ ... басылымдардың үлесі 16 %, ғылыми басылымдар – 9 ... – 10,5 %, ... ... ... және діни ... жиынтығында төрт процентті құрайды. Мемлекеттік емес БАҚ-ның
үлесі 80 % жуық. ... ... ... ... ... БАҚ  ... және ... билік оргнадары, оқу орындары)
арқылы көрініс тапқан. Өңірлер бойынша мерзімді ... ... 1000 – 3600 дана ... ... отырады.
2006 жылғы 20 наурыздағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасында 212
электрондық бұқаралық ақпарат құралдары жұмыс істейді. 2005 жыл ... ... 8556 сайт ... АҚ ... бойынша қазіргі уақытта аумақтың
республикалық ... ... және ... қамтылуы:
•              «Хабар» - 95, 7 %;
•              «Қазақстан» - 96,25 %;
•              «Ел арна» - 75,5 ... ...... ... - 78,6 %;
•              Қазақ радиосы – 86,99 %.
«CaspioNet» ұлттық спутниктік арнасы Еуропа, Орталық Азия, Орта Шығыс
және Африканың ... ... ... ... ... ... ... - 99 миллион телекөрермен. Арна тәулігіне 24 сағат
бойы үздіксіз хабар ... ... ... тоқсанның соңындағы жағдай бойынша  ... ... шет ... 2392 ... ... ... ... 2309 газет пен журнал және 83 ... ... ... ... ... аталымдарының жалпы санының 90 % -
орыс тілінде, 5 % - ... ... және 5 % ... ... ... ... испан, португал, швед, грузин, армян, француз, корей және ... ... ... ... Интернет, кабельді теледидар қарқынды түрде
дамуда. 2006 жылғы бірінші тоқсанның соңындағы жағдай бойынша  ... ... және ... теледидар желілерінің 80 астам
операторы қызмет етеді. Республиканың ... ... ... заманғы
технологиялар кеңінен пайдаланылады [6].
Қазақстанның жаңа мемлекеттік статус алуы Ресейдегі Қазан төңкерісіне
және дүние жүзі ... ... ... ... ... ... 1920
-шы ж. 26 тамызда РСФСР құрамында Қырғыз (Қазақ) Автономиялық Советтік
Социолистік ... ... 1925 ж. ... Кеңестерінің V-ші
съезінде елдің атын Қазақ АССР-і деп ... ... ... ж. ... Конституциясын қабылдауға байланысты Кеңес Одағы құрамында Қазақстан
Одақтық республика ... ... ... ... ж. 25 ... ... туралы декларация қабылданды, 1991 ж. 16 желтоқсанда "Мемлекттің
егемендігі туралы заң" ... ... Ата ... ... ... ... – 1925 ж.ж. ... ... ... 1925 – 1929 ... (Ақмешіт), 1929 – 1997 - Алматы, ал 1997 ж. 10 ... ... ... ... 1998 ж. 6 ... ... орталығына
Астана деген жаңа ат берілді [7].
Большевиктік ... ... ... ... ... ... мен тұтқындау, ауыл шаруашылығын жаппай
ұжымдастыру, экологиялық апаттар, ... ... ... ... ... т.б.), ... үкіметі кезеңінде өнеркәсіптің,
ауыл шаруашылығының, көліктің дамуында үлкен өзгерістер болды. ... ашу және ... ... Қазақстан ТМД елдерінің ішінде мыс,
қорғасын, мырыш, ваннадий, хром, уран сияқты ... ... ... ... ... 1991 ж. 25 қазанда Қазақстанды тәуелсіз егеменді
мемлекет деп жариялағаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... Еліміз қазір әр түрлі халықаралық ұйымдардың мүшесі болып
қабылданды. Оның ... ... ... мен ынтымақтастығы кеңесі
(ОБСЕ), Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ), Шанхай ... ... ... ... ... жүзі қайта құру және даму банкісі, Еуропалық
қайта құру және даму ... ... даму ... ... ... т.б. халықаралық және аймақтық ұйымдарға мүше болды. Қазір Қазақстан
109-дан астам мемлекетпен ... ... ... оның ... ... ... ашты.
Мемлекеттік құрылысы 1995 ж. 30 ... ... ... Қазақстан - президенттік басқару формасындағы унитарлық ... ... ... ҚР екі ...... және Мәжілістен тұрады; ҚР-ның
Парламенті атқарады. Билікті атқарушы өкімет – Қазақстан үкіметі. Оның
жұмысын ... және ... ...... Мемлекеттік тіл –
қазақ тілі, орыс тілі ұлтаралық қатынас тілі болып есептеледі. Ақша өлшемі
– теңге. ... ... – 25 ... ... ... ... ... 14 облысқа, бес
әлеуметтік-экономикалық ауданға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... өз ... әкімшілік территория болып
есептеледі. (1-кесте) [8].
Табиғи өсім (1000 адамға шаққанда) 1990 ж. 14,3 адам ... ... ... 20 ... ... кірсе (Конго – 31,0, Судан – 28,3,
Эфиопия – 27,5, ... – 22,3, ... ... – 22,6, ...... – 21,5, ... – 20,9, ... – 20,9, Өзбекстан - 19,8,
Әзірбайжан – 19,5, Алжир – 17,8, ... – 17,6, ... – 16,3, ... ... ... - 15,1, ... - 14,7), 2000 ж. бұл ... 4.7 адамға
дейін төмендейді, 2003 ж. 6,3 адамға өсті. ТМД-ға ... ... ... өсім 1990 ж. ... ... де, 2000 ж. әр ... байқауға болады. Кейбір елдерде табиғи өсім кері ... ... (-6,5), ... (-7,5), Грузия (-0,2), Молдова (-1,1),
Беларусь
(-4,1), оң сальдоны: Тәжікстан – 22,3 (1990 ж. -38,8), ...... ж. -33,7), ... – 13,1 (1990 ж. -33,7), ...... ж. -29,1), Армения – 2,7 (1990 ж. -22,5), Әзірбайжан – 8,9 (1990 ... ... ... ...... ... әкімшілдік-территориялық бөлінуі
| ... ... ... – |
| |рия, |р | ... |
| |мың | | ... |
| |ш.ш. | | |дік, |тер, | |
| | | | ... |
| | | | |ғы |ы | |
| | | ... ... |0,726 |0,764 |70 ... | | | ... |0,756 |0,773 |64 ... |0,774 |0,776 |64 ... |0,727 |0,751 |78 ... |0,852 |0,777 |62 ... ... |0,749 |0,767 |67 ... |0,703 |0,734 |92 ... ... |0,784 |0,764 |69 ... |0,766 |0,770 |66 ... |0,745 |0,739 |90 ... |0,746 |0,764 |70 ... |0,842 |0,798 |54 ... |0,777 |0,776 |64 ... |0,738 |0,765 |68 ... | | | ... ... |0,758 |73 ... елдеріне кіретін бұрынғы Одақтың 12 республикасының экономикасы
1991-2000 жж. арасында өндірістің дамуының құлдырауы, ... ... ... сияқты әлеуметтік-эконмикалық дағдарыстарды басынан
кешірді. Достастық елдер ішіндегі жиынтық ... ... ... ... 1,7 ... ... Ішкі ... өнім көлемі 1990 ж. көрсеткіштің 46
%-ын ғана құрап, екі еседен астам төмен деңгейге жетті. Оның ... ... ... ... ... экономикалық
байланыс пен оны басқару ... ... т.б. ... үрдістерді
сипаттайтын көрсеткішке ішкі жалпы өнімді жатқызуға болады. ТМД елдерінің
көбісінде 1999 ж. ... (он ... ал ... ... ... ТМД ... жалпы өнім өсе бастады, оның ішінде Қазақстан алғашқы орынды ... ... ... 1995 ж. - 91,8%-ға, 1996 – 0,5, 1997 – 1,7,1998
– 98,1 (Ресейдегі қаржы дағдарысымен байланысты), 1999 – 2,7; 2000 – ... – 13,5; 2002 – 9,8; 2003 - ,2 %-ға өсті ... ... жүзі ... орнының тағы бір көрінісі
– дүние жүзі шаруашылығы және ... ... ... ... ... Оған ... ... формаларының бірі – Трансұлттық корпорациялар
(ТҰК).
Қазақстан экономикасының ТҰК-ын ... мен ... ... ... ... ... формалардан көп айырмашылығы жоқ.
Дегенмен, Қазақстанда олар жаңа өндірісте ... ... ... ... ... ... ... ЮНКТАД-тың мәліметі
бойынша, ТҰК-ың Қазақстандағы 180-дей филалдары мен өкілеттері бар. Олар:
"Теңіз-Шевройл" БК ... ... АҚ және ... BQBP, Mobil, Shell, Total, INPFKS, Philips, ... АҚ, "Миттал
Стил Теміртау" (ZMQOUP), "Корпорация Қазақмыс" АҚ, АТАҚ ... ... ... ... AQ), ... темекі
фабрикасы" (Philips Moris) АҚ, "Coca-Cola Almati Botlers" АҚ, ... ... ... ... т.б. ТҰК-ның Қазақстан
экономикасындағы рөлі мен ... ... ... 3-кестеден
көруге болады.
Кестеде мысалға алынған компаниялардың республиканың экономикалық
потенциалының салаларында қанша үлеске ... ... ... ... ... көшудің, ұлттық экономиканы қалыптастырудың барысында
шетелдік инвестиция мен компаниялардың қатысуында ... ... ... ... ұлттық экономиканың қауіпсіздігіне қатерлі жағдай жасауы
мүмкін екенін еске алу ... ... ... ... ... ... етуі, рынокты монополизация жасауға ... ... ... "пайдалануға" және қоршаған ортаны қорғауға көңіл
бөлмеуі, белгілі бір топтардың ... ғана ... ... ... т.б. ... ... – кесте
Шетелдік компаниялардың Қазақстан өнеркәсібіндегі орны, маусым
2007 ж.
|Компания атауы |Атқаратын жұмыстары ... |
| | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |36 |
| ... газ ... |35,6 |
| |Газ | |
| ... ... |27,3 |
| ... ... |99,5 ... |Тазартылған алтын |63,8 ... АҚ | | |
| |Мыс |24,1 |
| |Мыс симп |100 |
| ... ... |98,8 |
| ... ... |27,1 |
| ... | ... Стил ... |100 ... ... - ... | | |
| ... |100 |
| ... |100 |
| ... - ... рудасы |100 |
| ... |100 |
| ... ... |100 ... ... алтын |36,2 ... | | |
| ... |72,9 |
| ...... ... |82,2 |
| ... |71,6 |
| |Тас ... ... |99,9 ... ... ... энергиясын өндіру |49,2 ... | | ... ... | | ... ... ... ... ... (мемлекеттік
және кәсіпкерлік) тартудың үлесін арттыру Қазақстан ... ... бірі деп ... ... ... ... Қазақстанның ұлттық
компаниялары интеграциялық үрдістерге қатыса бастады. Мысалы, "Қазмұнайгаз"
компаниясы Украинаның Херсон мұнай өңдеу ... 60% ... ... ... ... "Теңіз-Шевройл" сияқты ... ... ... ... ... келе ... Отандық
компаниялар мен фирмалар Орта Азия елдерінің ... ... ... ... ... яғни ... ... негізінде қазақстандық ТҰК-
лар құрыла бастады деуге болады.
Территорияның үлкендігі экономиканы шикізатпен қамтамасыз ... ... ... ... ... мен орналасуы, минералдық шикізат
ресурстарының қорына байланысты болады. ... ... ... даму ... – минералдық шикізат ресурстары. Жоғарыда айтылып
кеткендей, Қазақстан пайдалы ... ... ... ... ... ... алады [24].
Қазіргі заманда дүние жүзі елдерінің экономиканың дамуында ерекше
роль атқарып отырған мұнай ресурстары ... ... ... ... өндіру көлемі. Қазақстанда едәуір және біршама ... қоры ... ... жан ... ... ... ... қарасақ, 1995 ж.
72-ші орында ... 2002 ж. 48-ші ... ... яғни жан басына
шаққанда ІЖӨ – 7362 АҚШ ... ... 24 ... озып ... ...... – 7000, Болгария – 6600, Венесуэла – 5500, Алжир – 5300, Украина –
4500, Қытай – 4400 ... ІЖӨ екі ... ... еліміз Ресейді – 9300 долл. (40-шы
орын), Польша – 9500 (38), Сауд ... 10500 (34), ... – 10530 ... ... ... ... ... Қазіргі кезде алдыңғы қатарда: АҚШ –
37600 долл. (1-ші ... ... – 31800 (2), ... – 28000 ... – 26000 (12), ... – 25000 (17), ... Корея – 19444 (23),
Кувейт – 15862 (28) ... ... ... Мұнай өндіретін елдердің
мемлекеттік бюджетінде, оның ішінде ... да, ... ... ... ... болады. Дүние жүзіндегі мұнай өндіруден алдыңғы
қатардағы елдер ... ...... ... ... қатардағы елдер, 2002 ж.
|№ | ... |Бір ... , |
| | ... есебімен |
|1 |Сауд ... |8064 |
|2 ... |6350 |
|3 |АҚШ |5823 |
|4 ... |3500 |
|5 ... |3216 |
|6 ... |3200 |
|7 ... |3100 |
|8 ... |3035 |
|9 ... Араб ... |2900 ... ... |2680 ... ... |2537 ... |Канада |1998 ... ... |1900 |
|1 |2 |3 ... ... |1407 ... ... |1170 ... ... |1139 ... ... |891 ... |Египет |810 ... ... |800 ... ... |749 ... ... |743 ... ... |720 ... |Колумбия |688 ... ... |680 ... |Малайзия |670 ... ... |639 ... ... |627 ... ... ... мөлшеріне жан-жақты баға беруде
халықтың саны төртінші индикатор ... ... ... ... ... ... 40-50 млн. ... бар елдер экономикалық
жетістіктерге ие болады деген пікір бар. ... ... ... қанша
болса да, Қазақстанның халықтың әлеуметтік-тұрмыстық ... ... ... бар. ... ... экономикалық саясатты жүргізудің
жауапкершілігі мен сипатына байланысты.
Қазақстан халқының демографиялық және интелектуалдық ... ... ... ... ... және ... жж.) әлемдік
масштабта оның үлес салмағын азайтып жіберді. Егер 1897 ж. ... саны ... адам ғана ... яғни XX ... ... ... дағдарыстар
(жаппай қудалау, азамат соғысы, ұжымдастыру, ашаршылық) ... ... саны 49 %-ға ... Егер ... ... ... Қазақстан халқының саны XXI ғасырдың ... ... ... ... еді. ... ... абсолюттік ішкі жалпы өнімнің көлемі
3 есеге ұлғаюға тиіс болар еді. Халықтың саны бойынша Қазақстанмен шамалас
елдері (10 ... 20 ... ... ... бар – 30 ... ... Қазақстан екінші топтың ішіне кіреді (5 – кесте).
5 – кесте
Жан басына шаққанда ішкі ... ... ... 20 ... ... ... бар елдер арасында)
|№ ... |Жан ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ) ... млрд. АҚШ |
| | ... мың АҚШ ... |
| | ... | |
|1 ... |29000 |297 |
|2 ... |27460 |528 |
|3 ... |26900 |434 |
|4 ... |19000 |201,1 |
|5 ... |15300 |155,9 |
|6 ... |13300 |134,7 |
|7 ... ... |10500 |242 |
|8 ... |10100 |151 |
|9 ... |8200 |85 ... |Қазақстан |7362 |109,6 ... |Шри – ... |3700 |73,7 ... ... |3700 |48 ... ... |3500 |59,4 ... ... |3100 |41,7 ... ... |2710 |25,3 ... ... |2400 |58 ... ... |2310 |25,9 ... ... |2300 |27 ... ... |2100 |42,5 ... ... |1705 |27 ... |Кот – д Ивуар |1600 |24,5 ... ... |1600 |16,9 ... ... |1510 |19,7 ... ... |1435 |36 ... ... Фасо |1080 |13,6 ... |Мозамбик |1000 |19,2 ... ... |860 |9,8 ... ... |840 |15,7 ... ... |760 |12,6 ... |Малави |670 |7,2 ... ... жан ... ... ... бойынша
экономикасы дамыған елдерді қуып жету үшін экономиканың, оның ішінде өңдеу
өнеркәсібін, ... ... ... ... ... ... деңгейін
ұлғайтып отыру керек. Қазақстан ... ... ... ... жылдық өсу қарқыны орта есеппен 9% болғанда,
дамыған елдерді қуып жету үшін ... ... ал 14% ... – 31 жыл керек
екен [25].
Қазақстан экономикасында нарықтық қатынастарды тереңдете түсуге
байланысты ... ... ... ... мүше болу ... ... ... елдерге кедергісіз өнім өткізу мүмкіндігіне ие
болған соң, шет ... ... мен ... өз ... ... ... ... жағдайда еліміздің ішкі және сыртқы рыногына жұмыс істеп
жатқан отандық ... мен ... ... ... бере алмай күйзеліске ұшырауы мүмкін. Сондықтан БСҰ-на
кірмес ... жаңа ... ... өндіріс күштерін тиімді
орналастыру мен территориялық ұйымдастыру, ... ... ... ... т.б. ... өткізу керек.
БСҰ-на мүше болудың Қазақстан үшін тиімді жақтары:
- экспортқа ... ... ... газ, ... ... ... ... көлемі артады;
- табиғат байлықтарын әлемдік рынокта тиімді ... ... ... ... білімін алдыңғы қатарлы елдер деңгейіне
көтеру болады;
- материалдық байлықтарды тиімді пайдалану арқылы оны ... ... ... индустриалдық-инновациялық, аграрлық,
азық-түлік салаларын, ауылдық аймақтарды дамыту, білім беру мен денсаулық
саласын әлемдік ... сай ... ... саласындағы бәсекелестікте
қабілетін арттыруға ықпал етеді. Яғни өндірістің шикізат секторы арқылы оны
өңдейтін секторды дамытуға мүмкіндік ... ... ... ауыл ... өнімдерінің өңдейтін кәсіпорындардың
(тамақ және жеңіл өнеркәсіп) тауарларының сапасы мен бағасы жағынан ... ... бере ... ... күні (2003 ж.) ет ... – 220, сүт ... тері – 32, ... бастапқы өңдеуден өткізетін – 15, астық өңдейтін ... қант ... – 8, ... майын өңдіретін – 621, жарма әзірлейтін –
57, көкініс пен жеміс қалбырлайтын – 13, ... ... 19 ... бар.
Алайда олардың көпшілігі толық қуатында жұмыс істеп отырған жоқ. Мәселен,
2003 ж. көлемінде өңдеу кәсіпорындарның қуаты ет ... ... - ... ... - 31,9, ет ... - 0,8, сүт ... - 25, тері мен жүн
өңдеуде тиісінше 44% ғана пайдаланылған.
Еліміз ... ауыл ... ... ... ... ... ... өңдеусіз, шикізат күйінде тұтынылып отыр. Отандық тұтынушылар
көбінесе шетелдік өнімдерді пайдаланады, оның ... ішкі ... ... ... (2002 ж.). ... бойынша елдің азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін оның ... ... ... керек. Соның ішінде
қалбырланған еттің үлесі - 43,8 %, шұжық - 29,9, қоюландырылған сүт ... - 88,3, ... сүт - 80,4, ... - 65, сары май - ... ... - 79,8, ... ... - 91, шырын 26,9% ... ... ... тұтынушыларға отандық өнім - қант -
22,8%, өсімдік майы -71,8, шұжық 2,4 ... ... ... ... ... және сапасының төмен болуы: ескі
технология, кіші және орта кәсіпкерлерде жеткілікті ... ... ... мен ... сапаны басқарудың қазіргі жүйесі
халықаралық стандартқа сәйкес келмеуі, мамандардың біліктілігінің төмен
болуы, қосымша құнға ... ... ... ... ... ... әлі де болса төмендігі. Дегенмен, аталған проблемаларды шешу үшін
үкімет жылдан жылға қаржы көлемін ұлғайтып келе ... ... 2003 ж. ... ... 2004 - 1536, 2005 ж. - 2121,5 млн. тг. ... ... ... әлемдік тауар рыногында бәсекелестікке төтеп бере ... бар. ... ... ... облысы), "Құлагер" (Қарағанды
облысы), "Фудмастер" компаниясы, "Маслодел", "Беккер и К", "Молочный ... ... ... ... "ДЕП", "Рудный тері зауыты"
(Қостанай облысы), "Семтекс " (Шығыс ... ... ... ... ... фабрикасы" (Жамбыл облысы ), "Ақжол", "Жеміс-фуд" секілді
жауапкершілігі шектеулі серіктестер мен ... ... ... экономиканың бәсекелестігі көптеген факторларға
байланысты: экономикалық, ... ... ... геосаяси және географиялық орнына, табиғат ресурстарымен
қамтамасыз ету деңгейіне, ... ... ... және ... ... даму
тенденциясына, үкіметтік жүргізіп отырған экономикалық саясатқа т.б.
Қазақстан осы аталған ... төрт – ... ... ... ... ... ... бар мүмкіндікті тиімді пайдалана білуді ғылыми
тұрғыда негіздеуге Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси ... ... ... ... ... көп мақсаттар күтіп тұр
[26].
ІІІ - ТАРАУ ЕЛ ЭКОНОМИКАСЫ ДАМУ ... ... ... ... беру ... ... бағдарламасы
Қазақстан Республикасында білім беруді ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама)
Қазақстан Республикасы ... 2004 ... 19 ... ... Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, ... ... ... атты Қазақстан халқына ... ... ... 2001 жылғы 4 желтоқсандағы №735 ... ... ... 2010 ... ... ... даму
жоспарына сәйкес әзірленді. Бағдарлама білім беру саласындағы мемлекеттік
саясаттың стратегиясын, ... ... ... ... ... іске ... ... айқындайды әрі Қазақстан Республикасының
заңнамасына, білім беру жүйесін басқару мен ... ... ... кадр саясатына және әлеуметтік ... ... ... ... үшін негіз болып табылады. Осы Бағдарламаны ... ... және ... ... қазақстандық білім
беру жүйесінің алдында тұрған білім беру сапасын арттыруға, стратегиялық
міндеттерді шешуге ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2000 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 448 Жарлығымен бекітілген “Білім” мемлекеттік бағдарламасын (бұдан әрі -
“Білім” ... іске ... ... талдау негізінде әзірленді.
Білім беру жүйесінің жай-күйін талдау
Қазақстан Республикасын әлемдік қоғамдастық нарықтық экономикалы мемлекет
ретінде ... ... ... ... кезеңінде еліміз әлемдік
қоғамдастыққа ықпалдаса отырып, экономикада айтарлықтай ... қол ...... ...... ... ... мен оқыту
|Жылдар ... ... ... |1144 |135287 ... |1167 |146375 ... |1162 |153965 ... |1156 |160708 |
| Оқу жылы ... саны |Оқитындар |
| | ... ... |8109 |3043,3 ... |8171 |3019,5 ... |8164 |3095,6 ... |8260 |3026,2 ... 4272 ... білім беретін шағын жинақталған мектеп
(бұдан әрі - ШЖМ) ... ... ... ... ... 52%-ы). ... мың бала ... оқитындар контигентінің 14,1%-ы) оқиды. ... ... ... жұмсалған шығын қалыпты мектепке қарағанда (өңірлерге
байланысты) 30-100 %-ға жоғары. Мектептердің тұрғын жерден алыс ... 37 мың ... ... дене ... ... бар балаларға
арналған, онда толық мемлекеттік қамқорлыққа алынған 2,8 мың ... 5 ... ... ... ... және 17 ... ... онда өмір сүру жағдайы отбасына ... ... ... ... даму ... және орта ... ... беру дамыған елдердегі кәсіптік
білім беру жағдайына ... ... ... даярлау процесіне қатысу
үшін жұмыс берушілерді көтермелеу тетіктерінің, сондай-ақ кәсіптік білім
берудің сапасын ... беру мен ... ... орталықтары)
реттеудің институционалдық негізінің бар екенін және ... аса ... мен ... ... ... ... және орта ... білім беру
жүйесі 722 оқу орнынан, оның ішінде жалпы оқушылар контингенті 341,3 ... 307 ... ... (лицейлер) пен 415 колледжден тұрады.
Кәсіптік бастауыш ... ... оқу ... ... 2000 жылдан бастап 2004 жылға дейін 10,3 мың ... ... ... ... ... ... мен ... салық
төлеуге (54%), тамақтануға, киім-кешекке және стипендияға ... ... ... (10%), ... ... және
қызметтер көрсетуге (3%) жұмсалады.
Жоғары білім беру
Әлемнің ... ... ... ... және ... ... ... білім беру жүйесінің дамуын талдау онда кредиттік
білім беру ... ... ... ... үш сатылы
моделінің кең тарағанын көрсетеді: ... - ... Бұл ... АҚШ университеттерінде және Еуропаның
көптеген елдерінде қолданылады. Ол ... ... де ... болып
табылады, академиялық ұтқырлықты және еңбек ... тез ... ... ... ... сұранысты қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының жоғары білім беру ... 180 ... орны және ... 86 ... бар. 9 жетекші университеттің ерекше
мәртебесі бар. Педагог кадрларды даярлау және олардың біліктілігін ... ... ... 2004 жылы 5 ... ... ... оқу ... саны, студенттер контингенті және
мемлекеттік білім беру тапсырысы өсіп отыр (7 – ... ... оқу ... ... ... контингенті және мемлекеттік
тапсырыс
| ... оқу ... ... ... жылы |орындры саны |контингенті ... |
| | | ... |
| | | ... ... |181 |440715 |21970 ... |182 |514738 |25265 ... |173 |590982 |25465 ... |180 |656561 |26465 ... оқу ... 41 мың ... ... ... ... ғылым докторы және 11610-ы ғылым кандидаты. ... ... ... саны 2000-2001 оқу жылындағы 257 адамнан
2003-2004 оқу жылында 439 адамға артқан.
Қазақстандық және шетелдік білім беру бағдарламаларын, ... ... ... есепке алу және өзара тану тетіктерін әзірлеу процесі баяу
жүруде, ол студенттер мен оқытушылардың академиялық ұтқырлығын тежейді.
Жоғары оқу ... ... ... ... ... 48 ... ... оқу орнында,
5 мемлекеттік емес жоғары оқу орнында және 66 ... ... ... ... ... оқу ... және 23 ... ұйымда жұмыс істейді.
Педагог кадрларды даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру
Педагог мамандықтары ... ... ... ... 167 мың ... ... және жылына 22 ... ... ... 34 ... оқу орны 19 педагогикалық мамандық бойынша
жүргізеді.
Педагогтерді даярлауға арналған мемлекеттік білім беру ... ... 5655 ... пен кредиттен 2004 жылы 6075-ке дейін өсті.
Білім беруді ақпараттандыру
Орта білім беру жүйесін ақпараттандырудың ... ... ... ... ... мектептерді 100 пайызға компьютерлендіру
аяқталды. Орталық коммуникациялық ... ... оған ... және ... ... аппаратының торабы және облыстық ... ... ... ... ... орта ... ұйымдарға арналған электрондық оқулық басылымдары мектеп
пәндерінің 25%-ын ... ... ... ... арнасына
республиканың алты облысының 717 мектебі қосылған (8,7 %).
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ғана қол ... Финляндияда 199. Сонымен қатар, ақпараттық және
коммуникациялық технологияларды (бұдан әрі - АКТ) ... және ... ... ... ... ... әлдеқайда артта қалуда.
Қазақстанда бір компьютерге ... ... ... ... ... келеді, бұл ЮНЕСКО-ның деректері бойынша ТМД ... ... ... ... ... 2000 жылы ... ... 100%-ы,
Австралия, Канада, Исландия мектептерінің 80 %-ы, ... ... ... және даму ұйымы елдері ... ... ... 52%-ы ... ... шығу ... қол жеткізген.
Кәсіптік мектептер (лицейлер) мен колледждерде бір компьютерге тиісінше
31 және 25 оқушыдан келеді. ... ... ... ... 39%-ы және ... 51%-ы ... ... қаржыландыру
Еліміздегі экономикалық жағдайдың тұрақтылығы білім беруге арналған
мемлекеттік бюджет шығыстарын едәуір арттыруға мүмкіндік ... ...... ... арналған мемлекттің шығыстары (млн. теңге)
| |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |2975 |3322 |3880 |4553 |5742 ... ... | | | | | ... оқыту | | | | | ... орта |60007 |67224 |81744 |98906 |124979 ... беру | | | | | ... |2693 |3018 |3910 |5299 |6540 ... ... | | | | | ... | | | | | ... орта |2662 |2528 |2989 |3495 |5001 ... беру | | | | | ... және |8120 |9344 |11783 |12763 |15506 ... оқу | | | | | ... ... | | | | ... беру | | | | | ... да |4950 |17640 |14671 |24505 |33547 ... | | | | | ... |81416 |103076 |118977 |149521 |191315 ... % |3,1 |3,1 |3,2 |3,4 |3,8 ... ... ... ... шығыстары абсолютті артып қана
қоймай, оның өсуінің едәуір қарқынына қарамастан ... ... ... өсті.
Қажеттi ресурстар және қаржыландыру көздерi
Қазақстандық білім берудің жаңа моделіне көшуге ... ... ... ... ... ... Бағдарламаны іске асыруға қажетті
қосымша шығыстардың жалпы сомасы 2004 жылдың базалық бағасында ... ... ... (9 – кесте) [27].
9 – кесте
Бағдарламаны іске асыруға қажетті ... ... |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... 379,8|34 036,9 |32 150,8|26 216,8|29 484,4|30 501,1 |175 769,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... 022,4|19 477,3 |21 705,1|31 552,5|32 115,6|32 169,3 |155 042,2 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... 402,2|53 514,2 |53 855,9|57 769,3|61 600,0|62 670,4 |330 812,0 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... (2005-2007 жылдар)
Екiншi кезең (2008-2010 жылдар)
3.2 Денсаулық сақтау саласын дамыту бағдарламасы
Бағдарламаның мақсаты мемлекет пен адам ... ... ... ... ... ... ... негiзгi
көрсеткiштерiн жақсартуға бағытталған БМСК-нi ... ... ... медициналық көмек көрсетудiң тиiмдi жүйесiн ... ... ... ... ... ... табылады:
1. Мемлекет пен адам арасындағы денсаулық сақтау үшiн
жауапкершiлiктi бөлiсу.
2. БСМК-ға ... ... ... ... медициналық көмек
көрсетудi ұйымдастырудың халықаралық принциптерiне көшу.
3. Денсаулық сақтауды ... жаңа ... және ... ақпараттық жүйесiн құру.
4. Ана мен бала денсаулығын нығайту, медициналық-демографиялық
ахуалды жақсарту.
5. Әлеуметтiк мәнi бар ... ... ... ... ... бiлiм берудi реформалау.
Бағдарламаның шеңберiнде шешiлетiн проблемалардың ауқымы, республикалық
және жергiлiктi бюджеттердiң мүмкiндiктерi арқылы әзiрленетiн шараларды
үйлестiрудiң қажеттiлiгi оны екi ... iске ... ... ... ... ... ж.ж.) мынадай мiндеттердi шешу
көзделедi:
Денсаулық сақтау үшiн мемлекет пен азаматтардың ынтымақтасқан
жауапкершіліктерiн бөлiсу;
Тегiн медициналық ... ... ... ... ең төменгi
стандарттарды белгiлеу;
Салауатты өмiр салтын қалыптастыру жөнiнде халықпен жұмыс жүргізу;
Назарды стационарлық көмектен БСМК-ға ... БМСК ... ... ... бөлу;
Денсаулық сақтау ұйымдарының, бiрiншi кезекте БМСК материалдық-
техникалық базасын нығайту;
Стационарлық және жедел медициналық көмек қызметiн ... ... мен бала ... ... ... ... ... жағынан елеулi аурулар саласында профилактикалық,
диагностикалық және емдеу-оңалту iс-шараларын ... ... ... жүйесiн құру арқылы медициналық
қызметтердiң сапасын қамтамасыз ету;
Медицина ұйымдары арасында экономикалық қарым-қатынастарды енгiзу;
Менеджерлердi даярлау және денсаулық ... ... ... ... жаңа жүйесiнде жұмыс iстеу үшiн медицина және фармацевтика
кадрларын ... және ... ... ... ... денсаулық сақтау
жүйесiнiң нормативтiк құқықтық базасын жетiлдiру;
Денсаулық сақтаудағы халықаралық стандарттарға ауысу жөнiндегi iс-
шараларды жүзеге асыру;
Осы ... ... ... ... және енгізу.
Екiншi кезеңде (2008-2010 ж.ж.) мыналар жүзеге асырылады:
Жүйелiк және кезеңдiк нығайту және ... ... ... ... ... ... қайта құру;
Стационарлық және жедел медициналық көмектi қайта ұйымдастыру және
нығайту, медициналық көмек көрсету кезеңдерiндегi сабақтастықты күшейту;
Халықаралық стандарттарды ... және ... ... ... ... арқылы көрсетілетiн медициналық қызметтердiң сапасын көтеру;
Медициналық бiлiм ... ... ... ... ауруларды емдеуден алдын алу iс-шараларына
және "денi ... ... ... ... ... адам мен қоғам денсаулығын сақтау мен ... ... ... ... мен ... ынтымақтасқан жауапкершілiгiн
қамтамасыз ету.
Бағдарламаның негiзгi бағыттары мен оны iске асыру тетiктерi
Бағдарламаны iске асыру мынадай бағыттар бойынша ... ... ... пен ... адам ... үшiн ... ... жауапкершілігi.
2. Халыққа медициналық көмектi ұйымдастыру жүйесiн реформалау және
дамыту:
3. БМСК-нi реформалау - ... ... ... қызмет ету
тиiмдiлiгiнiң негiзi;
4. Ана мен бала денсаулығын қорғау.
5. Әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардың алдын алу, диагностика, ... ... ... ... ... ... Денсаулық сақтау кадрларын даярлау және қайта даярлау.
7. Мемлекет пен ... адам ... үшiн ... ... ... ... ... мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен тегiн
медициналық көмектiң кепiлдi көлемiн алуға конституциялық құқықтарын iске
асыруды қамтамасыз етуге ... ... ... ... кепiлдi көлемi шеңберiнде ең ... ... ... ... ... ұсынылады (дәрiгерлер мен
медперсоналдың қызметтерi, қажеттi зерттеулер, өмiрлiк маңызы бар негiзгi
дәрiлiк заттар, емдiк ... ... ... ... ... ... ... қызметтер топтамасын қалыптастыру ... ... ... ... ... ұйымдастыру жүйесiн реформалау және
дамыту
БМСК-нi реформалау - денсаулық сақтау жүйесiнiң ... ету ... ... ... медициналық көмектi ересек адамдар мен
балалардың көпшiлiгi, БМСК ұйымдарында, соның iшiнде, жалпы ... ... ... ... ... ұсынылып отырған үлгiсi жалпы
дәрiгерлiк практиканың принциптерiне негiзделедi және ... ... ... ... мемлекеттiк тапсырыс алатын ... ... ... Бұл ... ... ... бөлiгi
бар, екi жиынтықты жан басына шаққандағы нормативтi енгiзудi қоса алғанда,
дәрiгердi еркiн таңдап алу және ... ... ... ... ... Мұның өзi көрсетiлетiн медициналық ... ... ... және ... ... медицина
қызметкерлерiнiң өз еңбегiнің түпкi нәтижелерiне мүдделiлiгiн арттыруға
мүмкiндiк туғызады.
БМСК-нi реформалау және дамыту 2 кезеңде ... ... ... ... ... ... ... соның iшiнде жалпы дәрiгерлiк практика принциптерiнде жұмыс
iстейтiндерi сақталып, дамытылатын болады. Олардың материалдық-техникалық
базасы нығайтылады, ... өзi жаңа ... ... мүмкiндiк бередi. Аурулардың түрлерi және амбулаториялық ... ... ... ... ... ... жеңілдiкпен дәрiлiк
қамтамасыз ету жақсартылады.
Екiншi кезеңде (2008-2010 жж.) БМСК жүйесiнiң жалпы ... ... ... ... БМСК-нiң дербес орталықтары құрылатын
болады. Мемлекеттiк тапсырыс шеңберiнде аталған ұйымдарды қаржыландыру
қорды ұстау ... ... жан ... шаққандағы қаржыландыру
әдiсiнiң негiзiнде жүргiзiлетiн болады. БМСК ... ... ... елеулi түрде кеңейтiлiп, олардың материалдық-техникалық
базасы (Үйлер, ... ... жаңa ... ... ... персоналы кемiнде 5 жылда 1 рет біліктілігін арттыруға
және қайта даярлықтан өтуге тиiс ... ... ... ... ... ... басқарудың қазiргi жүйесi негiзiнен әкiмшiлiк
әдiспен басқаруды көздейдi, ... ... ... тiркеудi,
мемлекеттiк сатып алуды және басқаларын қоса алғанда, саланы басқарудың
тиiмсiздiгiн ... ... ... ... ... ...... сақтау министрлiгi деңгейiнде орталықтандырылған.
Бiрiншi кезеңде Бағдарлама басымдықтарының бiрi тиiсті нормативтiк
құқықтық база жасай отырып, орталық, ... ... ... ... ... ... функциялардың ара жiгiн нақты ажырата отырып,
экономикалық әдiстерге көшу арқылы орталықтандырылған әкiмшілiк басқаруды
өзгерту құралы болып табылады.
Екiншi ... ... ... ... осы заманғы ақпараттық
технологиялардың негiзiн және халықаралық стандарттарды ... ... ... ... ... мен сала жұмысы тиiмдiлiгінiң басқа
да өлшемдерiн бақылау жүйесiн енгiзу арқылы жүзеге асырылатын болады.
Медициналық қызмет көрсетулердiң сапасын ... ... ... ... ... бақылау әлемдiк практикада
денсаулық сақтау саласын басқарудың басты тетiктерiнiң бiрi ... ... ... сапасын басқару жүйесiн құру стандарттауды,
аурулар диагностикасы мен оларды емдеудiң жаңа ... ... ... ... ... ДДҰ ... әдiстерiн енгізудi көздейдi.
Медициналық қызмет көрсетулер:
медициналық көмек көрсетулердi жеткiзушілердi қажеттi ресурстармен
қамтамасыз ... ... ... ... соның iшiнде бiлiм
беру бағдарламасына дәлелдi медицина курстарын енгізу;
медициналық ұйымдарда халықаралық стандарт талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... мақсатында басымдықтарды
айқындау;
медициналық қызмет көрсетулердi жеткiзушілердi лицензиялау, тiркеу,
сыртқы және iшкi сараптау;
көрсетілген медициналық қызмет ... ... ... төлем әдiстерiн енгiзу;
бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... рейтингiн жариялау;
бiрыңғай ақпараттық жүйе құру;
қажетті әкiмшілiк, қаржылық санкциялар ... ... ... ... ... ... ... iске асыру үшiн 2005 жылы
медициналық қызмет көрсетулердiң сапасын бақылау ... ... ... ... ... ... ... жүргiзген кезде,
қажет болған жағдайда, тәуелсiз сарапшылар ... ... Бұл үшiн ... ... қатарынан алынған тәуелсiз сарапшылардың деректер
банкi қалыптастырылмақ.
Медициналық көмек ... ... ... ... бiрi ... ... көрсетудің барлық деңгейiнде аурулар
диагностикасы мен оларды емдеу хаттамаларын ... ... ... ... сапасы оларды дәлелдi медицина талаптарына
сәйкестендiру жолымен қамтамасыз етілетiн болады. ... ... ... емдеу хаттамалары, сондай-ақ медициналық қызмет ... ... ... және ... ... ... сәйкес
жаңартылатын болады.
Денсаулық сақтау жүйесiнде бәсекенi дамыту
Қаржыландыру жүйесiн жетiлдiрудiң негізгi қағидаттары
Денсаулық сақтаудың бiрыңғай ақпараттық жүйесi
Қазақстан Республикасын ақпараттандыру ... ... ... сақтаудың бiрыңғай ақпараттық жүйесi (бұдан әрi - ДБАЖ) құрылатын
болады, оның негiзгi бағыттары:
азаматтар денсаулығының жай-күйi туралы ақпарат жинаудың, ... ... ... және ... ... ... бiрыңғай әдiстемесiн
әзiрлеу;
ақпаратты талдау, қорыту және денсаулық сақтау ұйымдары ... ... ... ... алу ... мен мемлекеттiк денсаулық сақтау
басқармасы органдарынан қажеттi ақпарат алуға мүмкiндiк беретiн ақпараттық-
анықтамалық жүйе, орталық деректер ... ... ... жиынтығы мен азаматтардың
медициналық көмектi тұтыну көлемiне тиiмдi мониторинг жүргiзуге ... ... ... ... ... ... электрондық
тарихын жасау;
Ана мен бала денсаулығын қорғау
Қазақстан Республикасы дамуының ... ... ... ... ... ... табылады, ол, бiрiншi
кезекте, ана мен бала ... ... ... әрi - ... ... жағынан елеулi аурулардың алдын алуды, диагностикалауды,
емдеудi және оңалтуды жетiлдiру
Медицина ғылымын дамыту
Медицина ғылымын дамыту азаматтар денсаулығын сақтау мен ... ... ... және қолданбалы зерттеулердiң ... ... ... ... ... ... және қайта даярлау
Медициналық және фармацевтикалық білім сапасын ... ... ... ... мен ... ... жүйесiне елеулi өзгерiстер
енгiзілетiн болады. Медициналық ерекшелiк ескеріле отырып, денсаулық
сақтауды дамытудың стратегиялық бағытына бағдарланған, даярлау мен қайта
даярлаудың тиiмдi әрекет ететiн жүйесін ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
Қажеттi ресурстар мен қаржыландыру көздерi
Бағдарламаны 2005-2010 жылдары iске ... ... ... бюджеттердiң қаражаты, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының
заңнамаларында тыйым салынбаған басқа да қаражаттар бағытталатын болады.
Мемлекеттiк бюджеттен ... iске ... ... жалпы
шығындар 165 658,5 млн. ... ... ... ... бюджеттердiң мақсатты трансферттерiн қоса алғанда) 134 609,9
млн. теңгенi, жергiлiктi бюджеттердiң қаражатынан 31 048,6 млн. ... ... ... деңгейде республикалық бюджет
қаражатынан бөлiнетiн мақсатты трансферттер есебiнен ... ... ... ... ... ... жыл сайын көбейтіліп,
2010 жылға қарай ЖIӨ-нiң 4 процентiне дейiн жеткiзiледi.
2005-2010 жылдары Бағдарламаны ... ... ... қаржы
жылына Қазақстан Республикасының заңнамасына ... ... ... бюджеттердi қалыптастыру кезiнде нақтыланатын болады [28].
3.3 Ғарыш қызмет саласын дамыту бағдарламасы
Ғарыш технологияларын ... ... ... ... ұлттық және ақпараттық қауiпсiздiгiн, ... және ... ... ... ... ететiн ғарыш
қызметiн дамыту.
Мiндеттерi: Әр түрлi мақсаттағы отандық ғарыш ... ... ... үшiн ... ... әр түрлi мақсаттағы ғарыш аппараттарын ұшыруға және басқаруға арналған
жер үстi инфрақұрылымын дамыту;
- қазақстандық ... ұшуы ... ... ... ... ... іске асыру үшін Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... телекоммуникациялық жүйелер негiзiнде ... ... ... Қазақстан Республикасы аумағының ... ... ... ... ... ... кешенiн пайдалану кезiнде Қазақстан Республикасы аумағының
экологиялық қауiпсiздiгi жүйесін құру;
- ғарыш қызметiн дамыту үшiн ... бiлiм мен ... ... ... ... ... ... дамытудың нормативтiк құқықтық базасын жасау және оны
экономикалық тұрғыдан қамтамасыз ету.
Қажетті ресурстар
- ... ... ... iске ... ... ... ... және шетелдiк инвестициялар ... ... iске ... байланысты қаржы шығындары көздерi 44364,75 млн.
теңгенi құрайды;
республикалық бюджет, барлығы - 44064,75 млн. ... ... 2005 ... 14861,2 млн. ... ... ... - 300 млн. теңге, оның iшiнде 2005 жылы -150 млн.
теңге, 2006 жылы – 150 млн. теңге;
- ... ... ... ... және ... әрi "Бәйтерек" ғарыш
зымыраны кешенiн құруға байланысты қаржы шығындары 38 346,39 млн. теңгенi
құрайды;
республикалық ... ... және ... ... ... ... қаржы шығындары 5582,1 млн. теңгенi
құрайды, оның iшiнде 2005 жылы - 2179,9 млн. ... 2006 жылы - 2232,6 ... 2007 жылы - 1169,6 млн. ... Көрсетiлген жұмыс түрлерiне 300 млн.
теңге мөлшерiнде инвестициялар тарту ... оның ... 2005 жылы ... млн. ... 2006 жылы - 150 млн. ... ... ... қайта даярлауға және бiлiктiлiгiн арттыруға және
басқа да бiлiм беру ... ... ... ... ... ... ... оның iшiнде аталған Бағдарлама шеңберiнде:
2005 жылға - 96,4 млн. теңгенi мынадай бюджеттiк бағдарламалар ... ... және ... ... ("Қолданбалы ғылыми зерттеулердi
жүргiзу" 101-кiшi бағдарламасы) – 50 млн. теңгенi;
- 023 ... бiлiм беру ... ... ... ... ... ... - 43,4 млн. теңгенi;
- 025 "Бiлiм беру жүйесiн әдiстемелiк қамтамасыз ету және ... ... ... талдау" – 3 млн. теңгенi құрайды;
бұдан басқа, осы мақсаттарға 020 "Жоғары және ... оқу ... ... ... бар мамандар даярлау" ("Ресей Федерациясы және Шығыс Еуропа
жоғары оқу ... ... ... ... ... ... өрiсiнiң және радиоэлектрондық құралдардың мониторинг
жүйесiн техникалық сүйемелдеу" бюджеттiк ... ... ... ... ... және 84,5 млн. ... көлемiнде қаржы қаражаты көзделген.
2006-2007 жылдарға арналған республикалық ... ... ... ... бойынша шығыстар көлемi тиiстi қаржы жылына
арналған "Мемлекеттiк ... ... ... ... Заңына
сәйкес нақтыланатын болады.
Күтiлетiн нәтижелер
Бағдарламаны iске асыру нәтижесiнде:
1) отандық ғарыш аппараттарын құрудың негiздерi ... ... ... ... ... ... және хабар тарату спутнигiн жасау
және ұшыру;
геостационарлық орбитада ... ... ... үшiн ... ... тұру нүктесiн бөлу және оны бекiтiп беру;
әмбебап ғарыш тұғырын ... ... ... ... отандық ғарыш аппараттарын жасау жөнiндегi техникалық ұсыныстар
мен пилоттық жобалар әзiрлеу;
ғарыш техникасының ... ... ... ... ... ... ... мониторингiнiң халықаралық
жүйесiн құруға қатысу;
Қазақстан Республикасында абоненттiк терминалдар өндiрiсiн ... ... ... ... және ... ... ... үшiн
Қазақстан Республикасында "Гонец-М" дербес ... ... ... ... құру ... пилоттық жобаны орындау;
электронды аппаратураның элементтiк ... және ... ... ... ... ... ... әдiстерiн дамыту;
2) ғарыш аппараттарын ұшыруға және ... ... ... ... ... айлағында "Бәйтерек" ғарыш зымыран кешенiн
құру;
Қазақстан Республикасының командалық-өлшеу кешенiн құру, ғарыш аппараттарын
сүйемелдеу және ғарыш кеңiстiгiн ... үшiн ... ... ... ... ... қалпына келтiру және жаңғырту;
Ақмола облысының Ақкөл қаласында ғарыш аппаратын жерүсті ... ... ... мониторингi жүйесiн құру;
3) Халықаралық ғарыш станциясының бортында оларды іске асыру үшін Қазақстан
Республикасының ғылыми зерттеулері мен ... ... ... ... болады;
4) ақпараттық ғарыш технологиялары: республика ғарыш ... ... ... және ... инфрақұрылымының технологиялық
базасын құру;
спутниктiк навигациялық жүйелер құрудың және қолданудың ... ... ... зымыран-тасығыштар туралы ұшу ақпаратын көрсету орталығын
құру жолымен дамытылатын болады;
5) Қазақстан ... ... ... ғарыш мониторингi жүйесi:
Астана, Алматы, Приозерск және Атырау қалаларында Жердi қашықтықтан зондтау
деректерiн қабылдау және өңдеу ... ... ... ... Республикасының ауыл ... ... ... және қоршаған ортасын қорғаудың ғарыш
мониторингiнiң басым мiндеттерiн шешуге ... ... ... енгiзу;
спутникке қарасты полигондар желiсiн құру;
корпоративтiк ақпарат инфрақұрылымын құру;
Цифрлық ғарыштық түсiрілiмдердiң ұлттық мұрағатын құру және өзектілендiру
негiзiнде дамытылатын болады;
6) ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
аумағының экологиялық қауiпсiздiгi жүйесi: "Байқоңыр" ... ... орта мен ... ... ... кешендi бағалау;
экологиялық мониторингтiң көп деңгейлi жүйесiн құру;
ғарыш зымыран кешенiн пайдаланудың қоршаған ... ... ... ... диагностикасы әдiстерiн дамыту;
қоршаған орта мен адам ... ... ... ... ... ... азайту жөнiнде iс-шаралар кешенiн әзiрлеу негiзiнде ... ... ... үшiн ... кадр ... ... Ресей мен Шығыс
Еуропаның жоғары оқу орындарында жоғары кәсiби бiлiмдi мамандар даярлауды
ұйымдастыру, сондай-ақ ... ... ... ... ... беру;
республиканың жоғары оқу орындары мен ғылыми орталықтарында кадрларды қайта
даярлау және ... ... ... ... ... ... ... оқыту жүйесiн ұйымдастыру негiзiнде
даярланатын болады;
8) ғарыш қызметі саласында бiрыңғай ... ... ... ... құқықтық және экономикалық негiз:
"Ғарыш қызметi туралы" Қазақстан Республикасының Заңын әзiрлеу;
ғарыш қызметiн дамытуды мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... қызметiн коммерцияландыру шаралары мен тетiктерiн ... ... ... ... мерзiмдерi
орта мерзiмдi, 2005-2007 жылдар.
Қазiргi әлемде ғарыш саласы адам қызметiнiң неғұрлым басым және
ғылымды ... ... бiрi ... ... ... ... ... заманғы мемлекеттiң саяси беделiн, оның экономикалық, ғылыми-
техникалық және қорғаныс қуатын бiршама ... ... ... ... ... ... мен ... талдау әлемнiң жетекшi
елдерiнiң өз ғарыштық әлеуетiн өсiруге ... күш ... ... 2002 жылы ... ғарыш қызметi технологияларын әзiрлеуге
жұмсалған капитал салымдарының көлемi 1996 жылмен салыстырғанда екi еседен
аса өcті.
"Euroconsult" ... ... ... ... 2003 ... ... қаржыландыру: Ресейде - 245 млн. АҚШ ... - 4515 млн. АҚШ ... ... - 500 млн. АҚШ ... - 2 257 млн. АҚШ долларын, АҚШ-та - 15 млрд. АҚШ долларын құрады.
Бұл ретте, "State of space ... ... ... ... 2003 жылы ... бюджеттік қаржыландыру үлесi ғарыш
қызметіне жұмсалған жалпы ... ... ... - ... - 0,998, Үндiстанда - 0,972, Қытайда - 0,95, Жапонияда 0,83-ті
құрады.
Соңғы жылдары әлемде ғарыштық ... ... ... қашықтықтан зондтау құралдары мен әдiстерi белсендiлiкпен дамытылуда.
Тек соңғы 5 жыл iшiнде спутниктiк байланыс секторындағы кiрiстер 7 ... жылы 14 ... АҚШ ... ... өстi. ... күнi жиырмадан астам елдiң
өз ғарыш аппараттары бар. Жүзден астам ел әр ... ... ... ... жанама қатысады. Ғарыш қызметiнде әлемдiк мамандану және
кооперациялау қалыптасуда.
Бағдарламаны әзiрлеу кезiнде мынадай қағидаттар ... ... ... ... етiлуi және экономикалық
орындылығы;
"Байқоңыр" ғарыш айлағында Ресеймен бiрлескен ғарыш бағдарламалары мен
жобаларын iске асыру;
отандық ғылыми-технологиялық әлеуеттi, ... ... ... Алматы, Приозерск және Атырау қалаларындағы Жердi қашықтықтан
зондтау деректерiн қабылдау орталықтарының ... ... ... ... ... мен ... ... ведомстволық және
салалық бағдарламаларының ықпалдасуы.
Бағдарламаны әзiрлеу үшiн ... ... ... табылады:
Мемлекет басшысының 2004 жылғы 19 наурыздағы "Бәсекеге қабiлеттi ... ... ... ... үшiн, ... қабiлеттi халық үшiн"
Қазақстан халқына Жолдауы;
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2003 ... 17 ... N ... ... жылдарға арналған Қазақстан Республикасының
индустриялық-инновациялық даму стратегиясы;
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң 2004 ... 18 ... N ... ... ... ... ... ғарыш қызметiн дамытудың шешушi басымдықтары спутниктiк
телекоммуникациялық жүйелердiң негiзiнде елдiң байланыс қызметтерi спектрiн
кеңейту және ақпараттандыру деңгейiн ... ... ... ... ... жергiлiктi телекоммуникациялар
желiсiнде 3057 станция жұмыс ... оның ... ... ... - 721 АТС, ... ... 2336 ... Жергiлiктi желiлердiң цифрландырылу деңгейi 53 %-ға жеттi,
орташа телефондық ... 100 ... 15 ... ... Бұл ретте
ауылдық жердегi телефондық тығыздық - 6,3 телефон, цифрландыру деңгейi 20 %
болғанда телефон желiсi жүргiзiлмеген елдi мекендер саны - 1154. ... ... тек ... мен ... ... ғана ... ... қызметi халықтың негiзгi бөлiгiне әрқашан қолжетiмдi емес.
Елдiң барлық аумағын ұлттық телехабарлармен қамтамасыз ету ... ... ... ... жағдайларда, әсiресе, халықтың тығыздығы төмен және
телекоммуникацияның инфрақұрылымы нашар дамыған шалғай және қатынау ... ... ... ... ... өзi қиын ... Мұнай өндіріс саласында
Мұнайдың дүниежүзілік барланған барлық қорларының қазіргі заманғы
сақталу ... 40-50 ... ғана ... халықаралық сарапшылардың
бағалауы көрсетіп отыр. Осы кезеңнен тыс ... ... ... үнемдеу
және энергия баланстарында мұнайды басқа энергия көздерімен ... көшу ... ... мұнай ресурстарының дүниежүзiлiк барланған қорларға
қосылуы ... ... ... ... ... ... ... Каспий акваториясындағы мұнай өндiруге ... көшу және ... ... жобаларды еңсеру стратегиясын
икемдi ұштастыруға дайын болуға тиiс.   ... ... ... аса iрi және
серпiндi дамып келе жатқан елдердiң ... ... ... ... үшiн ... перспективаларды ашып бередi.
Олардың рыногына шығуды ... ету үшiн ... ... ... және ... ... мұнай-газ кешенi саласын еңбек ресурстарымен тиiстi
сапада қамтамасыз ету үшiн барлық қажеттi еңбек ... бар, ... әлi де ... ... ... ... ... кадрлардың
жетiспеушiлiгiн бастан кешiрiп, кәсiпорындар шетел мамандарын ... ... ... факторы да Қазақстанның мұнай-газ кешенiне қолайлы әсерiн
тигiзуде. Көмiрсутектерiнiң дүниежүзiлiк және ұлттық ... ... ... ... және ғаламдық жүйелерiн жасауға әкеп соқты.
Қолайлы "бағалар дәлiзi" ... ... ... бюджеттiк
сұраныстарымен, мұнай-газ өндiрiсiн кеңейту және техникалық жағынан
жаңартумен, тұтынушылардың ... ... ... ... материалдар мен
энергия көздерiн тартпай-ақ ... ... ... және ... ... ... Көмiрсутектерi
ресурстарының азаюы, сондай-ақ көмiрсутектерiн ауыстырғыштардың қолжетiмдi
көздерiн пайдаланудың қымбаттауы ... ... ... ... ... ... өсу бағытының сақталуы күтiледi. Осы арқылы барған сайын
көмiрсутегi шикiзатының жаңа қорларын айналымға бiртiндеп тартуға ... ... ... көмiрсутек ресурстары дүниежүзiлiк рынокта
мiндеттi түрде пайдаланатын болады.   Каспий теңiзi бассейнiнде Қазақстан
өз ... ... ... ... және ... ... ... елдерiнiң әрқайсысының ... ... ... бар және ... ... ресурстарына үлкен
үмiт артады.
"Каспий бестігі" елдерінің екіжақты және көпжақты қатынастарының
қарқынды әрі жемісті дамуы ... ... ... ... экономикалық,
экологиялық және технологиялық мәселелерін шешуге қабілетті екендіктерін
көрсетеді [30].
Каспий теңiзiнiң құқықтық мәртебесi
Кеңес ... ... ... жаңа ... ... ... ... бiрге бұрынғы одақтас республикалардың мемлекеттiк
егемендiгiн алуына байланысты көптеген проблемаларды шешу ... ... ... бiрi - ... мәселелер. Каспий теңiзiне
жапсарлас жатқан елдердiң алдында оны халықаралық құқық пен ... ... ... ... ... ... және өркениеттi бөлу
мiндетi туындады. Егер 1991 жылға дейiн Каспий екi елге тиесiлi болса, ендi
оның ... бес ... - ... ... ... Қазақстан
мен Түрiкменстанның жағалаулары шайып жатыр.1921 ... ... мен ... ... бар Шарт пен КСРО мен Иран ... 1940 жылғы Шарт
өзгерiп отырған саяси ахуалға ... ... және ... қатынастарын толық көлемiнде реттей алмайды. Аталған шарттар
сауда ... ... жүзу мен ... ... ... ғана ... ... түбi мен оның қойнауы режимi, теңiз үстiндегi әуе кеңiстiгi
режимi, табиғат қорғау режимi және ... ... ... ... ... ... ешқандай нұсқаулар жоқ.
Осының өзi Каспий теңiзiнiң жаңа құқықтық мәртебесiн бiрлескен күш-
жiгермен әзiрлеу мақсатында Каспий өңiрi ... ... ... бастау үшiн негiз болып отыр. Каспий ... ... ... ... ... ... ... көпжақтылығы, аймақтағы геосаяси ахуалды, келiссөз ... мен ... ... ... ... ... мен Ресей
Федерациясының арасында 1998 жылғы 6 шiлдеде жасалған Жер ... ... ... ... асыру мақсатында Каспий теңiзi
солтүстiк бөлiгi түбiнiң ара-жiгiн ажырату ... ... ... және
оған 2002 жылғы 13 мамырдағы Хаттама ... ... ... ... ... оның ... ... мамандар мен сарапшылар да растайды. Каспий
теңiзiнiң түбiн және жер қойнауын межелеу кезiнде орта сызық ... ... ... олар Каспий келiссөзiнiң процесiндегi тұжырымдамалық алға
басу ретiнде қарайды. Келiсiмде тараптар Каспий түбiнiң шектес бөлiктерiнiң
ара-жiгiн ... ... ... ... ... ... Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiнiң түбi мен оның қойнауы, кеме
жүзуiнiң бостандықтарын, балық ... мен ... ... ... нормаларын қамтамасыз етудi қоса алғанда, су бетiн ортақ
пайдалануды ... ... ... арасында тараптардың әдiлеттiлiгi мен
уағдаластығы принципi негiзiнде модификацияланған орта сызық бойынша ... ... ... қосымша және оның ажырамас бөлiгi ... ... ... мен ... ... ... түбi ... ажырату сызығының өтуiне географиялық сипаттама берiлген, сондай-
ақ көмiрсутектерi шикiзаты қорларын игеру саласында өзара тиiмдi бiрлескен
ынтымақтастық шарттары келiсiлген. ... орта ... ... алыстауды негiзге алады, ол өзiне жағалаудан бiрдей қашықтықтағы
емес ... ... және ... ... ... ... ... басқа да ерекше мән-жайлар мен келтiрiлген геологиялық
шығындар ескерiле отырып ... ... 29 ... ... ... мен Әзiрбайжан Республикасының арасындағы ... ... ... ... келiсiмге қол қойылды, 2003 ... ... ... осы ... ... қол қойылды. (РҚАО-ның ескертуі:
қараңыз. P030194). 2002 жылғы 23 қыркүйекте ... ... ... ... Каспий теңiзiнiң шектес учаскелерi түбiнiң ... ... ... ... ... ... Таяудағы уақытта Қазақстан
Республикасы, Әзiрбайжан Республикасы және Ресей Федерациясы үш мемлекеттiң
ұлттық теңiз түбi секторларын заңдық ... ... ... ... түбi мен жер ... ... ... ара-жiгiн ажырату
сызығының түйiсу ... ... ... қол ... ... ... тарапы Иранмен және Түрiкменстанмен келiссөздер жүргiзуде. Негiз
ретiнде бiздiң әрiптестерiмiз нақ Қазақстан-Ресей ... ... ... байланысты мәселелер бойынша 1997 ... 27 ... ... ... ... "орта сызық
бойынша әкiмшiлiк-аумақтық шекараларды ... ... ... Республикасы мен Түрiкменстан арасындағы Каспий теңiзiнiң түбiнiң
ара-жiгiн ажырату туралы Қазақстан тарапы әзiрлеген жоба ... ... ... жатыр. Сонымен, Қазақстан мен ... ... ... ... түбi мен ... ... ... аяқталған жағдайда қазақстандық теңiз түбi секторы ең көбi
болып, шамамен 30 % ... және бұл ... - 21 %, ... -
20 %, ... - 17 % және ... - 12 % ... [31].
Өндiрiстiк әлеуетiн бағалау
Қазақстан Республикасында теңiз мұнай операциялары жүргiзiлгеннен
бастап, геологиялық барлау ... ... мен ... ... кен ... ... мен игерудi қоса алғанда, жекелеген
өндiрiстiк қуаттарын құру жөнiнде ... ... ... ... бар ... ... КТҚС-дағы көмiрсутек ресурстарын кең
ауқымда ... үшiн ... ... ... ... ... тысқары  жерлерде  қымбатқа түсетiн  зерттеулердi (мұнай
сынамаларын, керн ... ... ... ... ... да ... өңдеу) жүргiзудi шектеу мақсатында жер қойнауын
пайдаланушылар келiсiм-шартқа оларды Қазақстан Республикасындағы ... ... ... құру және ... жүргiзiлетiн мұнай
операциялары бойынша зерттеулердiң толық кешенiн ... ... бар ... жаңғыртуға мiндеттейтiн ережелердi енгiзу қажет.
"Қазақстанкаспийшельф" Халықаралық консорциумы 1995-1996 жылдары Солтүстiк
Каспий қайраңы мен ауыспалы аймақтағы аймақтық және ... ... ... ... ... ... ... геофизикалық жұмыстарын жүргiзуге арналған ... ... ... ... ... ... пысықтаумен түсiндiруге арналған кешендер берiлдi.Флотилияның
құрамында ауыспалы ... ... 1 ... ... және ... ... 10 ... дейiн) аймақтарда:
геофизика және инженерлiк-геологиялық зерттеулер ... ... ... ... сигналдардың қозуымен оларды
тiркеу; сейсмикалық құмқайырлар төсеумен ... ету; ... мен ... ... жұмыстарын жүргізуге
арналған қайраңдамайтын арнайы кемелер бар (аэроботтар, катамарандар және
т.б.).
Екi және үш өлшемдi сейсмикалық деректердi ... ... ... ... ... өңдеушi кешен құрылды. Бiлiктi жергiлiктi персонал
осы кешенді пайдалануды және қызмет көрсетудi жүзеге ... ... ... және ... сервистiк компаниялардың қатысуымен КТҚС-ның қайраң
және ауыспалы аймақтарындағы ... ... 2D және ... зерттеулер орындалуда. Қазақстан ұйымдарының даярланған
персоналдарымен ... ... ... екi ... тобы бар және ... аумақтарына бөлiнiп қойылған геологиялық құрылымдарын сейсмикалық
барлаумен қамтамасыз ететiн ... ... 2D және 3D ... әрi жаңа ... ... ... ... дейiн зерттеуге
мүмкiндiгi бар.
Мұнай операцияларын қолдау үшiн инфрақұрылымның объектiлерi бар,
олар ... ... ... және ... ... ... Бұл
орайда мұз жарғыш және көлiктiк жүзу құралдарының саны жеткiлiксiз, сондай-
ақ көмiрсутектерiн тасымалдауға арналған теңiз құбырлары жоқ. ... ... ... ... ... озық ... пайдаланылады,
қазiргi заманғы техникалар: "Сұңқар" бұрғылау қондырғысы; "Гуртулус"
бұрғылау тұғыры; жасанды аралдардағы бұрғылау қондырғылары ... ... ... ... ... ... теңiзiнiң көмiрсутегi әлеуетiн игеруге
инвестициялар екi: ... және ... ... ... асырылып келдi. Солтүстiк-Каспий жобасы 1993 жылы
Халықаралық консорциум шеңберiнде ... ... ... ... табылады және теңiз блоктары бойынша Қазақстан қол қойған ... бөлу ... ... (ӨБК) негiзiнде жүзеге асырылуда. 1993-1997
жылдар аралығында Халықаралық консорциумның инвестициялары, қол ... ... ... 75 ... АҚШ долларынан басқа, 218 миллион АҚШ
долларын құрады. Мұнай блоктарында теңіз операцияларын ... ... ... ... 1997 ... ... мұнай операцияларына
жұмсалған шығындар 1063 миллион АҚШ долларынан асып түстi. Сонымен бiрге,
мердiгер ... 1998 жылы ... ... ӨБК ... ... АҚШ доллары мөлшерiнде қол қойған бонус төледi. 2002 жылғы 31
желтоқсанда ... ... ... ... 1714,9 ... ... ... шарттарына сәйкес мердiгер Қазақстан Республикасының
азаматтарын кәсiби оқытуға, аспаптар мен ... ... ... жыл ... 1,5 миллион доллар мөлшерiндегi қаражатты алғашқы төрт ... және 1 ... ... одан ... ... ... тиiс.
"Қазақойл-ЖҰМК" жобасы бойынша жұмыстар 1999 жылғы наурыздан
басталды. Шығыстар 50 ... ... ... олардың iшiнде Каспийдегi
жұмыстар бойынша шығыстар 25 ... ... жуық ... "Қазақойл" ҰMK
мен "ЖҰМК" арасындағы Негiзгi келiсiмге сәйкес геологиялық-геофизикалық
зерттеулер, оның ... ... ... ауыспалы бөлiгiнiң жетуi қиын
аймақтарында орналасқан Тереңөзек-Прорва және "Бозашы беткейiнiң солтүстiк
баурайы" ... ... ... жүргiзiлдi. Осы
алаңдарға лицензия берiлдi және 2005 жылғы ақпанға дейiнгі ... ... қол ... ... ... және ... бақылау жүйесi
Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Мұнай туралы" 1995 жылғы 28
маусымдағы N 2350 және "Жер қойнауы және жер ... ... ... ... 27 қаңтардағы N 2828 заң күшi бар ... ... ... 6 ... ... ... мен ... Федерациясының арасында
жасалған Жер қойнауын пайдалануға ... ... ... ... ... теңiзi солтүстiк бөлiгi түбiнiң ара-жiгiн ажырату ... және 2002 ... 13 ... ... ... ... ... кездегi мұнай операцияларын жүргiзуге құқықтық негiз болыптабылады.
КТҚС-дағы мұнай операцияларын ... ... ... мынадай
халықаралық келiсiмдердi: 1979 жылғы 13 қарашадағы Ауаның үлкен қашықтықта
трансшекаралық ластануы ... ... 1992 ... 17 ... ... трансшекаралық әсерi туралы ... ... 17 ... ... су ... мен халықаралық көлдердi
қорғау және пайдалану туралы конвенцияны, ... кеме ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасы қол қойған басқа да
халықаралық шарттарды сақтау болып табылады. ... ... ... ... ... жер қойнауын пайдалану, табиғи және техногендiк
сипаттағы төтенше жағдайлар, өнеркәсiптiк әрi өрт ... ... ... ... ... операцияларды қауiпсiз жүргiзуге қатысты
Қазақстан Республикасының заңдарын сақтау болып табылады.
Жер ... ... ... жөнiндегi заңдар Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң қаулылар блогы мен ел ... ... да ... ... ... ... сондай-ақ жер
қойнауын пайдалану қызметiн мемлекеттiк бақылау ... ... ... ... ... ... түсуде [34].
Газды кәдеге жарату
Қашаған кен орны мен басқа да ... ... ... ... ... ... шикi газдағы күкiрттi
сутегінiң жоғары (19%-ке жуық) құрамы болып табылады. КТҚС-дағы ... ... ... ... ... ... ... схема бойынша iлеспе
газды толық кәдеге жарату көзделеді, ол үшiн шикi газдың 75%-ке ... жер ... ... ... Шикi ... жер қабатына айдау
көлемi 2005 жылы - 0,3 млрд. текше метрге дейiн, 2010 жылы - 16 ... ... ... және 2015 ... ... - 40 ... ... дейiн
күтiлуде.Бұл орайда өңдеу мен iске асыру үшiн қажеттi газдың ... ... жылы ... 8 ... текше метр және 2015 жылы 23 ... ... ... ... ... газдың артылып қалғаны теңiз кен орындарынан құбырмен
құрылықта орналасатын газ өңдейтiн кешендерге (ГӨК) ... ... ... газ дайындау жүйесi iлеспе газды ... ... ... ... ... бөлу мен сақтауды, сондай-ақ тауарлық
газды Қазақстан Республикасының газ ... ... ... үшiн
сығымдауды қамтитын болады [35].
Мұнай мен газ экспорты маршруттарын жетiлдiру
Өзен-Атырау-Самара магистралды ... ... ... ... ... ... Федерациясының аумағы арқылы өтетiн
транзиттiк бағыттарының бiрi болып табылады. 2002 ... 7 ... ... мен Ресей Федерациясының арасында қол қойылған ұзақ мерзiмдi
Мұнай транзитi туралы келiсiмге ... ... ... "АК ... ... ... ... бойынша Peceй Федерациясының аумағы арқылы ... ... ... ... ... ... ... ұсынады.
Батыс Қазақстанда мұнай өндiрудiң перспективалық өсуiн есепке ала
отырып, Атырау-Самара мұнай құбырының ... ... 2005 ... ... 25
миллион тоннаға дейiн кезең-кезеңiмен ұлғайту көзделедi, ол бойынша әдетте
Қазақстан мұнайы Қара ... ... пен ... ... ... ... болады. Мұнымен қатар Қазақстан мұнайын Шығыс Еуропа
мен Балтық ... ... ... үшiн ... маршрут Балтық
құбыр жүйесi (БҚЖ)де болып табылады.
Каспий құбыр консорциумы ... ... ... ... ... ... үшiн Жерорта теңiзi рыногының тартымдылығын ескере
келгенде, экспорттың негiзгi маршруттарының бiрi КҚК мұнай ... ... ... ... ... ... ... өткiзу қабiлетiн 2005
жылға қарай жылына 38 млн./т. дейiн (ҚР үлесi - 28 млн. тонна), 2008 жылға
қарай 58 ... ... (ҚP ... - 43 млн. ... және 2011 ... қарай 67
млн./т. дейiн (ҚР үлесi - 50,7 ... ... ... ... ... ... мен ... тиiстi порт инфрақұрылымын
және/немесе филиалдарын сала отырып, ... ... ... ... ... қуатын жылына 8 млн./т. дейiн ұлғайту көзделедi.
Қазiргi ... ... 2009 ... дейiнгi кезеңде Қазақстанда
өндiрiлетiн мұнайдың бүкiл көлемiн экспорттау үшiн жеткiлiктi. Қазақстанда
жылына 92 млн./т. астам, оның ... ... ... 21 ... ... жағдайда, 2009 жылдан бастап жаңадан ... ... ... ... ... ... ... жылына 140 млн./т. дейiн, оның ... ... 64 ... ... арттыруға қол жеткiзу 2012 ... ... ... ... салуды қажет етедi. Осыған байланысты
болашақта мынадай мұнай жеткiзу бағыттары көзделедi.
Ақтау –Баку ... ... ... (БТД) ... 2002 жылғы
қыркүйекте БТД мұнай құбырын салу басталды, оны 2005 жылы ... ... ... ... ... жылына 50 миллион тонна мұнайды
құрайды. Бұл мұнай құбыры Азери Чираг - Гюнешли құрылымынан ... ... ... ... осы ... Солтүстiк-Каспий жобасы
мердiгерлерiнiң - ENI (Аджип), TotalFinaElf және Іnpex қатысуын ескере
келе, мұнай компаниялары үшiн оны ... ... ... ... болған жағдайда осы бағыт бойынша Қашаған кен орнынан Қазақстан мұнайын
тасымалдау мүмкiндiгi пайда болады.  Қазiргi жағдайда БТД ... ... ... ... ... ... ... (немесе Баутино) портынан
Бакуге дейiн танкермен тасымалдау болып ... ... ... флот пен порт ... дамыту қажет.
Батыс Қазақстан – Қытай мұнай құбыры жобасы. Қазақстан мұнайының
Қытай рыногына және одан әрi ... ... ... ... шығуы да
экспорттың перспективалық бағыты болып табылады. Аталған ... ... ... ... ... ... арқылы транзитке тәуекелдiң
болмауында, яғни Батыс Қазақстан – ... ... ... экспортталуына мүдделi елдер - Қазақстан мен Қытай аумағы
бойынша ғана өтетiн болады ... ... ... ... ... ... мен Қытай Ұлттық Мұнайгаз Корпорациясы
(ҚҰМК) арасындағы 1997 жылғы 24 ... Бас ... ... ... Қытайға экспорттың мұнай құбырын салу көзделген.
Келiсiмде мұнай құбыры трассасының маршруты мен ұзындығы - 2797 ... ... ... ... ... - ... 20 ... ұйымдастыру мен құрылыс мерзiмi - 4 жыл деп ... - ... - Иран ... құбырының жобасы. Алдын ала
жасалған зерттеулер бойынша аталған маршрут Қазақстан мұнайын ... ... ... ... үшiн ... ... бiрi болып табылады. Жоба бойынша мұнай құбырының маршруты
Батыс Қазақстанда басталып, батыс ... ... өтiп, одан ... ... ... оның солтүстiк аймағына дейiн барады [36]. Қазақстан
мұнайын одан әрi Азия рыногына тасымалдауға Қазақстан – Түрiкменстан – Иран
маршруты бойынша ... ... ... ... үшiн ерекше
техникалық шектеулер жоқ. Қазақстан мұнайының Парсы шығанағы елдерiнiң
рыногына ... үшiн ... ... ... маршрут кейбiр
технологиялық факторларды есептемегенде бiршама қарапайым.
Экспорттық газ ... ... ... ... ... ... рыноктарға экспорттық газ құбырлары бойынша жеткiзу өзектi
мәселеге ... Бұл ... шешу үшiн ... ... 2002 ... 11 қаңтардағы N 25 қаулысымен мақұлданған Қазақстан
Республикасының газ саласын 2015 ... ... ... ... газ
құбыры жүйесiнде стратегиялық және экономикалық ... да ... ие ... Азия – Орталық" газ құбыры өнiмдiлiгiн 2005 жылы -
жылына 40 млрд.м3 және 2010 жылы 65 ... ... ... және ... ... Азия-Тынық мұхит аймағы рыноктары Қазақстан табиғи
газын жеткiзудiң неғұрлым перспективалы әрi нақты ... ... ... ... ... ... ... жөнiнде бiрқатар
мүмкiншiлiктер бар, атап айтқанда:
"Газпром" ААҚ газ құбыры жүйесi - газдың ТМД, ... және ... ... мен ... ... үшiн ...... Әзiрбайжан – Грузия – Түркия экспорттық Транскаспий газ құбыры құрылысын
салу;
газдың Қытайға, Оңтүстiк-Шығыс Азия ... ... ......... экспорттық (транзиттiк) газ құбырын салу;
газдың Пәкiстан мен Yндiстанға экспорты үшiн ...... ...... – Yндiстан экспорттық газ құбырын салу. Еуропалық газ
рыногына ырықтандыру жүргiзiлген ... ... ... ... ... ... өзектi бола бастайды. Осы елдердiң рыноктарына
табиғи газды негiзгi жеткiзушiлердiң бiрi "Газпром" РАҚ-ы мен Орта ... ... ... ... ... ... ... ТМД елдерiнiң
негiзгi табиғи газ өндiрушiлерiнiң ортақ күшiн бiрiктiруге газ ... ... ... 28 ... ... Республикасы Үкiметi мен Ресей
Федерациясы Үкiметiнiң арасында Газ саласындағы ... ... қою бұл ... ... ... ... Аталған келiсiм
шеңберiнде 2002 ... 7 ... ... негiзде "ҚазРосГаз" ЖАҚ
Қазақстан-Ресей бiрлескен кәсіпорны ... ... ... және кадрлар даярлау
Жұмыспен қамту. КТҚС-ын игеру Каспий өңiрi ... ... ... ... ... құруға мүмкіндік береді:
Кезең бойынша жаңа жұмыс орындарын құру болжамы:
1-шi кезең 2003-2005 жылдар - 2620 ... 2-шi ... ... ... - 16530 ... 3-шi ... 2011-2015 жылдар - 25390 бiрлiк.
КТҚС-ын игеру сонымен қатар Каспий өңiрi ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы кезеңде теңiз мұнай-газ операцияларында жұмыс
iстейтiн қызметкерлердiң жалпы саны өседi, бұл өзi ... өнiм ... ... ... озыңқы дамуына байланысты.Алғашқы кезең:
шетелдiк жұмыс күшiн ... ... ... қазақстандық
мамандармен ауыстыра отырып); жұмыс күшiн ... ... және ... ... ... ... қатарынан тартумен, негiзгi
үйретiлген контингенттi басқа ... ... ... ... ... ... ... органдарға өтiнiш жасаған азаматтарды
жұмысқа тұрғызумен; теңiз және мұнай ... ... ... ... үш ... бiр жылға дейiнгi мерзiмде ... ... және ... оқу орындарында Қазақстан ... ... ... ... ... болады. Бұл ретте
Қазақстан Республикасының аумағында қызметiн жүзеге асырушы компаниялардың
жұмыс ... ... бiр ... ... ... Республикасының 10 азаматын
оқып-үйренуге жiберу принципiнiң орындалуын сақтауды қамтамасыз ету қажет.
Екiншi кезең: шетелдiк мамандардың орнын ... ... ... ... ескере отырып, қазақстандық мамандарды
қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру.
Үшiншi кезеңге кадр қажеттiлiктерiн ... ... және орта оқу ... ... ... ету жоспарланып
отыр.
Кадрлар даярлау. Кадрларды кәсiби даярлауды КТҚС-ын игеруге
қатысушы ... (ең ... жер ... ... мен ... беру ұйымдары жүргiзетiн болады. Кәсiби бағдар жұмыспен қамту
мәселелерi жөнiндегi уәкiлеттi органдар, жекеше жұмыспен қамту агенттiктерi
арқылы, ... ... ... ... ... бен iлеспе
салалар жұмысшыларының кәсiби және ... ... ... ... ... ... ... болады. Мұнай-газ кешенiнiң
жаңа ұйымдарын құру кезiнде кәсiби бағдардың нeгiзгi құралдары кадрлардың
салалық және аумақтық құрылымын қалыптастыру; ... ... ... ... ... басым құқығы; жас мамандарға олардың алған
мамандықтарына сәйкес ... ... ... ... ынталандыру; кадрлардың бiр
лауазымнан екiншi лауазымға көлбеу және тiкелей ауысып отыруын ... ... ... ... ... санын уақтылы даярлау, сондай-
ақ тиiстi салалық бағдарлама әзiрлеу және жүзеге ... ... ... ... қамтамасыз ету болуы тиiс.
2005-2015 жылдары теңiз мұнай-газ операцияларына қатысу үшiн
жұмыспен ... ... ... қанағаттандыру мақсатында:
жеделдетiлген кәсiптiк даярлықты; кәсiптiк орта бiлiм берудi; жоғары және
жоғары оқу орнынан ... ... бiлiм ... ... ... Мұнай-газ өнеркәсiбiнiң республикада жетекшi орын алып ... оның даму ... осы ... кадрларды даярлау
мәселелерiне жаңа ... ... ... ... ... жоғары кәсiптiк бiлiмi бар мамандарға сұраныс құрылымын орта және
ұзақ мерзiмдi болжау әдiстемесiн әзiрлеу және оны ... ... ... ... үшiн ... даярлауға мемлекеттiк тапсырыс көлемiн
көздеу қажет. Мамандар даярлау үшiн ... көзi ... ... ... бiлiм беру ... ... практикасын
кеңейту қажет. Елдегi қазiргi бiлiм беру ұйымдарына батыстың озық бiлiм
беру ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi
компаниялардың тәжiрибесiн мақсатты енгiзу қажет.
Мұнай-газ саласы үшiн ... ... ... жетекшi позиция
ұстап отырған британ жүйесiнiң тәжiрибесi зерделеуге тұрады. Сонымен,
көптеген ағылшын ... мен ... ... ... ... бағдарламаларымен қатар бiлiктiлiгiн арттырудың дистанциялық курсын
ұсынып отыр.
Теңiз операциялары адам өмiрiнiң, қоршаған орта мен ... ... ... ету ... ... ескерсек, онда
кеме экипаждарын қоса алғанда, мамандар оқытуды халықаралық конвенциялар
мен стандарттардың талаптарына ... ... ... Осы ... ... үшiн ... өткендiгi туралы тиiстi куәлiк пен халықаралық үлгiдегi
теңiз жұмысшылары дипломдарын бере ... ... ... және ... арналған теңiз оқу – жаттығу орталығын құру қажет. ... оқу ... бар ... ... үшiн оқыту стандарттарын
(ОРIТО) пысықтау және енгiзу тәжiрибесiн барынша пайдалану керек. ... ... ... ... саласы үшiн дүниежүзiне танылған.
Тренинг-провайдерлердi аккредитациялай, ОРIТО тарапынан осы ... ... және ... ... ... ... ... сәйкес болуы тиiс тренингтiк орталықтар құруда осы ұйымның
әлемнiң түрлі ... ... ... ... ... Бұл ... ... стандарттар Қазақстан жағдайына бейiмделуi
және оның ерекшелiгiн көрсетуi керек екендiгiн атап өткен жөн. ... ... ... оқу ... бiлiм беру ... ... ... мүмкiн. Осыған байланысты, мысалы, мұнай iсi
бойынша жоғары бiлiмдi мамандар даярлауға британдық тараптармен ... ... ... ... ... (ҚБТУ)
құрылды. Францияның бастамасымен халықаралық ... ... және ... өңдеу саласындағы мамандарды оқыту, жаңа
технологиялар саласында тәжiрибе мен бiлiм беру ... ... ... ... ... ... құрылды. Сонымен, аталған iс-шараларды
жүзеге асыру қазақстандық мамандарды кәсiптiк даярлауды сапалы ... ... ... ... ... талдау
Каспий теңiзi бекiре балығының дүниежүзiлiк тектік қоры шоғырланған
солтүстiк бөлiгi мен оған ... ... ... ... ... айқындалатын планетамыздағы ең бiр өнiмдi балық шаруашылық су
қоймасы болып ... ... ... ... оның ... және
биохимиялықпараметрлерiменайқындалады.
Каспийдiң солтүстiк және солтүстiк-шығысындағы суы таяз ... ... ... ... ... түрiнен және планктондар
мен су түбi балдырларының ондаған түрлерiнен тұратын азықтық қор ... мен ... ... ... бай ареалы болып табылады.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... iшiнде
бекiрелер, Каспийдiң қазақстандық суларында және Едiл мен Жайық өзендерiнiң
атырауларында мекендейдi.
Каспийдiң солтүстiк-шығыс ... ... ... тюленi
мекендейтiн негiзгi орындар бар. Сулы-сазды алқаптарда құстар мекендейдi,
ал келуi-кету кезiнде миллиондаған су құстары ... ... ... бiрi ... ... ... аймақ теңiз деңгейi көтерiлуi, қоршаған
ортаны ластаудың өткен жылдардағы және ... ... ... ... ... экожүйе тозуы мен биологиялық алуан
түрлiлiктiң қысқаруы салдарын қоса ... ... ... әсерiмен байланысты ... ... ... ... ... бiрегей экожүйесiнiң биоресурстарын, әсiресе, бекiре
балықтарының түрлерiн ... ... Едiл мен ... ... ... ... Солтүстiк Каспийдiң шығыс бөлiгiнiң акваториясы ҚP Үкiметiнiң
қаулысымен 1974 жылы ерекше мәртебесi мен ... ... бар ... ... ... ... жақпен iргелес қорық аймақтарын есепке ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Шетелдiк және ұлттық сарапшылардың бағалауы бойынша Каспий теңiзi қазiргi
уақытта ... ... ... бiрқатар параметрлер бойынша
сыни жағдайда тұр. Қалыптасқан экологиялық проблемалардың ... ... ие. ... ... бүкiл Каспий өңiрi
елдерi мен ... ... ... ... ... ... Республикасы соңғы бiрнеше жылдар бойы аймақтық Каспий
экологиялық бағдарламасын (КЭБ) iске асыруға қатысып келедi. КЭБ мақсаты
экологиялық ... ... және ... ... қоршаған ортасын,
сондай-ақ жағалаудағы аймақты ... ... өмiр ... және ... ... үшiн сауықтыру болып табылады.
КЭБ бiрiншi фазасын iске асыру шеңберiнде Каспий теңiзi мен оның
жағалауындағы аймақтың ... ... ... ... ... ... КЭБ ... және ұлттық сарапшыларының
қатысуымен трансшекаралық диагностикалық талдауды әзiрлеу процесiнде
аймақтың ... ... ... анықталды: жағалау аймағы мен
теңiз суының ластануы, қоршаған орта жай-күйiнiң жалпы нашарлауы; жағалау
ландшафтарының ... және ... ... ареалдарымен
инфрақұрылымдарының бүлiнуi; биоресурс қорларының, соның iшiнде ... ... ... ... азаюы; халық денсаулығының
нашарлауы; мұнай-газ өндiрушi өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... аймағы мен теңiз суының ластануы.
Каспий теңiзi экологиялық жүйесiнiң жай-күйi көбiне құрлық ... ... ... ... ... аймағындағы экологиялық
жағдайға, ... ... ... ... ... ... ... жағалау аймағындағы қазiргi экологиялық жағдай
тұрақсыздық, оның ... ... және ... ... ... ... ортаның азып-тозуының үдей түсуi мен сипатталады. Су басу
және су астында қалу салдарынан, түрлi тасымал және ... ... ... мұнай кәсiпшiлiктерiн (40 мұнай ұңғымасы), елдi
мекендердi, геологиялық ресурстар мекендейтiн ареалды, ... ... да ... қоса алғанда, жағалаулық инфрақұрылым бүлiнiп,
пайдаланудан шықты.
Сондай-ақ жағалау аймағы экожүйесiнiң бұзылуы, ... ... ... ... ... ... сортаңдануы, жануарлар
мен балықтардың мекендеу ортасының ... ... ... ... қысқаруы орын алды. Өзендер арналары мен түбiнiң тайыздауы
кәсiпшiлiк балықтарының ... ... ... ... ... ... ... бөлiгiне тән апатты тасу-қайту
құбылыстардың салдарынан ... зор ... ... ... ... қалады, тасқын құрлыққа ондаған километр ... ... ... ... ... және су ... ... шығып
қалуымен, биоресурстардың жойылуымен қатар жүредi, ал су ... ... ... өнiмдерiнiң қалдықтарын және басқа да ... ала ... ... ... ... ... iске асыру мұнай өндiрудiң көлемiн 2015
жылы жылына 100 млн. т. ... ... ... ... ... ... нақты айтқанда, 2003-2004 жылдары мұнай өндiру көзделмейдi, ал
2005 жылы шамамен 0,5 ... әрi ... ... ... ... ... 2006 ж. – 8 ... 2007ж. – ... ж. – 14 ... 2009 ж. – ... 2010 ж. – 40 млн.т., 2011 ж. – 52
млн. т., 2012 ж. – 64 млн. т., 2013 ж. – 76 млн., т., 2014 ж. – 88 ...... ... болжамды көлемi 2005 ж. - 0,3 ... м3. Одан ... ... ... ... ... келтiрiлген: 2006ж.-5
млрд.м3, 2007 ж. - 7 ... 2008 ж. - 10 ... 2008 ж. - ... 13 ... 2010 ж. - 24 ... 2011 ж. - 31млрд.м3, 2012 ж. - 38
млрд.м3, 2013 ж. - 45 млрд.м3, 2014 ж. - 52 млрд.м3 және 2015ж. - ... ... Бұл ... ... ... ... iшкi қажеттiлiктерiн
қамтамасыз ету үшiн ҚР МӨЗ-тарында 2005 ж., жылына 9,5 млн. т. ... ... - ... 2007ж. - 12 ... 2008 ж. - 13 ... 2009 ж. - 13,8
млн.т., 2010 ж. - 14,8 ... 2011 ж. - 15,7 ... 2012 ж. - ... 2013 ж. - 17,6 ... 2014 ж. - ... және 2015 ж. - ... мұнай өңдеу талап етiледi.
Қазақстанның батысында өндiрудiң перспективтi өсуiн ескере ... ... ... ... ... ... ... мұнай
құбырының өткiзу қабiлетiн 2003 жылы 15 млн. т., дейiн, ... ... млн. т., ... ... жылдары 25 млн.т. дейiн арттыру көзделiп отыр.
КТҚС-ын ... ... ... ... iске ... ... ... арттыруды талап етедi, сөйтiп олар 2005 жылы 2620-дай
адам болады және 2015 жылы 25390 ... ... ... ... ... мұнай операцияларын жүргiзу iздестiру және геофизикалық
жұмыстарды өндiру үшiн аса көлемді ... ... ... ... және өндiрiстi ұйымдастыруды, өндiрiстi, тасымалдауды
және өткiзудi кеңейтудi, теңiз және ... ... ... ... мен ... ... дамытуды туғызып, 2003-
2005 жылдары 900 млрд. теңге шамасында (6 млрд. АҚШ ... ... - ... 1545 млрд. теңге (10,3 млрд. АҚШ долларын) және 2011-2015
жылдары - шамамен 2340 млрд.теңге (15,6 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... соң ... ... бір, тілі мен
діні және ұлттық санасы мен тілі бір Орталық Азия ... ... ... ... ... ... ... өркендеудің жаңа үлгісін
көрсете білді. Бұл өркендеу тек қана экономикалық жақтан ғана емес, ... ... және ... ... халықаралық саяси деңгейден де
көрініс тапты. Ел ішіндегі халықтар достығы жақсы ... өз ... ... нығайту мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қала
мәртебесіне көтеру үшін ұшан теңіз жұмыстар атқарылды.
Бүгінгі таңда Қазақстан бүкіл дүние танитын және ... ... ... Міне осы ... ... не ... ... деген
сұраққа біз осы жұмыс арқылы жауап беруге талпындық.
Қазақстан өзге ТМД ... ... ... кезеңнің салқын саясатын
басынан кешірді, ұлттық мүдде, ұлтық мәдениет пен тіл ... шет ... ... ... ... алған соң экономикалық саясатын нарықтық
ашық экономикаға негіздеп, әлемдік экономикалық интеграция мен ... ... ... ... инвестицияны көптеп тартып ... ... ... ... ... ... ... барысында көрші елдер арасындағы
экономикалық және әлеуметттік интеграцияның қалыптасып дамуы заңды үрдіске
айланып отыр. Бұл байланыс ... үшін ... ... саналмақ. Осы тұрғыдан
алып айтқанда Қазақстан ... Азия ... және ... ТМД ... дүниежүзі елдерімен байланыс орнату маңызды болып табылады
Қорыта ... ... ... ТМД ... ... жақсы дамып отырған мемлекет. Оның даму болашақта да баянды даму
болады деген сенімдеміз, оған ... мол ... ... ... ... ақ ... ... де негіз болмақ.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қожахмет М. ... ... ... және ... Оқу Құралы. Қарағанды, 2006.
2. Қожахмет М. «Экономикалық және әлеуметтік географияға кіріспе»: ... ... ... ... 1997. - 144 ... ... М. Географические основы государственной политики РК: Тр.
Междунар. Конф. ... и ...... фактор стратегии «Казахстан
– 2030». – Караганда, 2002.
4. Даулет Б.С. ... ... ... ... в ... ... ... . 2002. - № 4-5
5. Предварительные итоги исследования конкурентноспособности ... на ... ... ... ...... ... Президент поштасынан 2008-04 – 15
7. Бейсенова А.С. Физико – географические ... ... (1917 ...... ... 1982. – 176 ... ... А.С. Исторические основы ... ...... ... НТИ, 2001. – 279 ... ... ... – 2004: Стат.сб. – Алматы , 2004. – 516 с.
10. Нүсіпова Г.Н., «Халықтар географиясы», Оқу ... ... ... ... ... А.Д., ... тұрақты дамытуды қамтамасыз етудің
механизмдерін жетілдіру», ... ... ... Б.Ж., Шанбайұлы Ә.С., «Нарықтық экономика», Алматы, 1995.
13. Жаңа ... – жаңа ... // ... сайт ... Р.К.:
Казахстан
14. Мұханбетова С.М., Нұрзақова А.Н., «Ұлттық шоттар жүйесі», Алматы,
Экономика, 2007.
15. Баранский Н.Н. ... ... ... ... ... ... Мысль,1980.
16. Исмағұлқызы А.К., «Экономиканың бәсекелестік қабілеттілігін ... ... ... ... Абай ... Қазақ Ұлттық пед. ун-ті,
Алматы, 2007.
17. Ермаков В.А. Казахстан в современном мире: Экономико – ...... 1998.- 102 ... Бакирова Б.А., «Нарықтық экономика жағдайындағы жұмыспен қамтамасыз ету
шаралары және еңбек құқығы», ХХІ ғ-ң ... ... ... ... А.А. Геополитические и географические факторы в ... ... ... ... – Алматы: Экономика,
2003. – 272 с.
20. Бейішжанұлы Қ., «Ештен кеш жақсы», Жас ... үні, 2008, 1 ... ... ... ... сайты: www.goverment.kz
22. Интернет сайты: www.google. kz.
23. Нурпейісова К. ТМД ... ... ... ... ... // ... – 2003. - № 10.
24. Арыстанбеков К. ... рост ... в ... ... // ... ... – 2004. – 20 февр
25. Интернет сайты: www.mail.ru.
26. Әлібай С. «Сауда Ұйымына кіруге әзірміз бе?»// Егеменді Қазақстан.
27. Қазақтан ... ... ... дамытудың 2005 – 2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы // Егеменді Қазақстан.- 2004. – 10 ... ... ... денсаулық сақтау ісін реформалауға арналған
мемлекеттік бағдарламасы // Орталық Қазақстан. – 2004. – 14 ... ... ... ... ... Егоров О., Чигаркин А.В. «К вопросу о стратегии развития общественной
нефтяной промышленности»// Саясат. – 2003. - ... ... А.Б. ... узел противоречий: новый взгляд на
проблему»// Саясат. – ... ... Ә. ... теңізі: қазақстандық сектордың өндіріс ... ... - 2004. – 24 ... Каспий теңізінің қазақстандық секторын игерудің мемлекттік бағдарламасы
// Егеменді Қазақстан. - 2008 – 13 қырк. - № 6.
34. ... Е.Н. ... ... ...... ... – 164 б.
35. Каримова З. «Экономика Казахтана в XX ... ... ... и ... // ... и статистика. – 2000. - №4.
36. Шаяхмет Б. ... ... ... ... // Егемен Қазақстан. - 2007 ...... ... К. «Алдымен экономика»//Егемен Қазақстан. - 2006 -12 ... ... ... ... ... ... ... дамытудың бағыттары // Қаржы – қаражат журналы. - Астана: 2006. - №
3-4
39. Жаямергенқызы Н. ... ... ... мен көлеңкесі» //
Түркістан. - 2007 -12 ... ... Т.Ж., ... сақтау саласын басқарудың
ұйымдастырушылық-экономикалық механизмін жетілдіру», Шымкент, 2007.
41. Шарипович А.Б., «География ... в ... и ... ... 2006.

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам және өркениет5 бет
Шетелдік Еуропаға жалпы сипаттама10 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы және Аймақтық қауіпсіздік мәселелері20 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
XVI-XIX ғасырларда Қазақстан аумағын физикалық-географиялық тұрғыдан зерттеу11 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеу және дәлелдемелер мәселелері58 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь