Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы қазақ бөлімінде оқитын болашақ офицер мамандардың кәсіби маңызды сапалық қасиеттерін эксперименттік тұрғыдан зерттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5
1 тарау. Әскери іс.әрекеттің кәсіби маңызды қасиеттерін психологиялық зерттеу мәселелері
1.1. Еңбекке қабілеттілік және кәсіби жарамдылық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6.12
1.2. Жеке адам мотивация механизімінің дамуы және кәсіби бейімделу дағдарысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13.24
1.3. Қарулы күштер қатарындағы әскери қызметке іріктеу жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25.34
1.4. Әскери қызметке бейімділікті тұлғаның психологиялық сапалары арқылы бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35.40
2 тарау. Эксперименттік бөлім
2.1. Эксперименттік зерттеу, әдістеменің сипаттамасы және қолдану аясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41.47
2.2. Мәліметтерді өңдеу және сапалық талдау ... ... ... ... ... .. 48.52
2.3. Жеке адамның мотивациялық профилі әдістемесі мәліметтерінің сапалық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53.54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 55.56
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57.61
Еліміздің егемендік алуына байланысты Қарулы Күштер қатарындағы әскери қызметкерлерге деген кәсіби талап күн сайын өсуде. Мұндағы басты мәселенің бірі - Қарулы Күштерде информациялық технология мен басқаруға қабілеті бар, мамандар дайындап, таңдау қажеттігі. Өйткені, қазіргі кезде барлық дамыған елдер имформатикамен жұмыс істейді. Бұл білімсіз әскери қызметкер әлеуметтік-психологиялық және әскери экономикалық мәселелерді тиімді шеше алмайды.
Әскери қызметкерлерді мамандыққа таңдау,бағдарлау,әскери және теңіз флоты мамандарын дұрыс орналастыру,ұлттық шиеленісті шешуде әлеуметтік әскери шептер мен жаңа бағыттарды таңдау, ұлттық территориялық әскер құруда әскери маман компьютерлік білімсіз жүзеге асыра алмайды.
Қарулы Күштерді және әскери қызмет жұмыстарында жақсы ұйымдастырылған мамандыққа жарнамасыз бағдарлау жұмысы онша тиімді болмайды. Өкінішке орай,қазыргы кезде әскери басшылар тарапынан бұл мәселеге онша көңіл бөлінбей отыр. Сонымен қатар әскери мамандық туралы әдебиеттер,брошюлар ,әскери оқу орындары жайында бейне фильмдер шығаруға жеткілікті көңіл аударылмауда. Офицер мамандығын насихаттау қарапайым дәрежеде қалып отыр. Осы мәселелерді шешпейінше Қарулы Күштер қатарына ерікті жастардың қосылуына күмән туады. Бұл мамандыққа бағдарлаудағы негізгі күрделі мәселе болып табылады.
Қазіргі кезде бұл жұмыстар құрылымында мамандыққа бейімдеу және мамандық таңдау бойынша арнайы мамандар айналысуда. Оларға мынадай маңызды міндеттер тиесілі: мемлекет жастарының әскери қызметке келіп түскендері әскери бөлімшелерге орналастыру, запастағы әскери қызметкерлерді ауыл шаруашылық жұмыстарға қайта бейімдеу шараларын ұйымдастыру; штаттан тыс мамандыққа таңдау топтарын қалыптастыру, оқу орындарын бітірушілерімен, әскерге жаңадан келген жастарды орналастыру және мамандыққа іріктеуге зерттеу, бөлімше жұмысымен айналысу.
1. Аманжолов К. «Әскери терминдердің орысша-қазақша сөздігі». Алматы, 1982.
2. Айзенк Г. «Универсальные тесты профессора Айзенка». Спб, 1996.
3. Анастази А.А. «Психологическое тестирование». М., 1982 г.
4. Афанасьев Г.М. «Поздняя ориентация или поздний самоанализ». М., 1972г.
5. Бакаев Л.Н. «Любая армия должна иметь свои национальные традиции». Алма-Ата, 1994.
6. Бакаев Л.Н. «Военно-патриотическое наследие Б.Момыш-улы и современное военное строительство». Алма-Ата, 1994г.
7. Бакаес Л.Н. «Политика военного строительства Республики Казахстан». Алматы, 1995г.
8. Балакаев Т. «Армия және ұлт саясаты». /Каз. Тарихы/ 1994Ж.
9. Барабанщиков А.В. «Основы военной психологии и педагогики». Москва, 1981.
10. Барт А.И. «Военная психология и педагогика». Алматы, 1995 г.
11. Введение в профессию (Учебно-методическое пособие для войсковых психологов). Подг. Анисимов.-Москва. Б.М.: 1982г.
12. Глушко А.Н. «Психофизиологические основы психогигиены и психопрофилактика. /Военно-медицинский журнал» 1998г.
13. Гуревич К.М. «Психологические проблемы эффективности и качество труда». Москва, 1977.
14. Демина Л.Д. «Психологические аспекты индивидуальной профадаптаций». Барнаул, 1990г.
15. Джамгаров Т.Т., Марищук В.Л. «Отбор курсантов комплексного изучения методом двигательных и психических качеств». Ленинград, 1964.
16. Донченко Е.А. «Формирование разумных потребностей личности: Социологические и психологические аспекты». Киев, 1984.
17. Дьяченко М.И. «Индивидуальный подход в воспитаний воинов». Воениздат, 1961.
18. Жакупов С.М., Бердібаев С.М. «Психологическое исследование инженерной психологии и эргономики». Москва: Изд-во, МГУ-1980г.
19. Жакупов С.М., Бердібаев С.М. «Психологиялық зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу тәсілдері». Алматы, 1998 г.
20. Иванова Е.М. «Основы психологического изучения профессиональной деятельности». Москва: Изд-во МГУ, 1987.
21. Иванчук Н.В. «Потребности социолистической личности». Москва – «Мысль», 1986.
22. Калимов Е.А. «Образ мира в разнотипных профессиях». Учеб. Пособие, Москва – 1995.
23. Коуленд А.Г. «Психология личности». Просвещение, 1965.
24. Лайнварджер П., «Психологическая война». Воениздат, 1962.
25. Леонтьева А.Н. «Деятельность. Сознание. Личность». Москва, 1975.
26. Луков Г.Д. «Воспитание воли у советских воинов». Воениздат, 1960.
27. Люшер М. «Сигналы личности: ролевые игры и их мотивы». Воронеж, 1993.
28. Магун В.С. «Потребности и психология социальной деятельности личности». Ленинград: Наука, 1983.
29. Мельников В.М., Ямпольский Л.Т. «Введение в экспериментальную психологию личности». М., 1985.
30. Бауыржан Момыш-ұлы «Психология войны». Алма-Ата, 1976.
31. Муканов М.М. «О характере психологических особенностях подвига советского воина». Автореферат. Алма-Ата, 1953.
32. Новое оружие и дисциплина войны. Воениздат. 1964.
33. Обуховский «Психология влечений человека». М.: - «Прогресс», 1974.
34. Платонов К. «психология летнего труда». Воениздат, 1960.
35. Подоляк Я.В. «Практические вопросы военной психологии». Москва, 1987.
36. Профессиональная ориентация: этапы и методы. Киев, 1990.
37. Психологический отбор инспекторов военизированной пожарной охраны для работы на АЭС. /Под. ред. В.Бодрова/ - Москва, ВНИИПО, 1992.
38. «Психолого-педагогические основы деятельности командира». /Под.ред. И.Г.Павловского/ - Москва, 1978.
39. Романов В.В. «Военно-юридическая психология», Москва, 1987.
40. Ростунов А.Г. «Психологическая подготовка к службе в армии». Минск, 1982.
41. Ростунов А.Г. «Формирование профессиональной пригодности». Минск, 1982.
42. Селезнев И.А. «Война и идеологическая борьба» Воениздат, 1964.
43. Сейтимов Н.М. «Военно-политическая безопасность современного Казахстана». Алматы, 1996.
44. Симонов В.П., Ершов П.М. «Темперамент. Характер. Личность». Наука, 1984.
45. Сидоренко Е.В. «Мет. матем. Обработки в психологии» - СПБ, 1996.
46. «Современная буржуазная психология». (Сб. Переводных статей) – Воениздат, 1964.
47. Собчик Л.Н. «Стандартизированный многофакторный метод исследования личности: Метод руководство». М.: 1990.
48. Столяренко Л.Д. «Основы психологии». Ростов на Дону: 1997.
49. Түрікпенов Ж.Т. «Кәсіптік бағдар». Алматы, Рауан – 1995.
50. Убрах В. «Математическая статистика для биологов и медиков». Москва, 1963.
51. Шадриков В.Д. «Психология деятельности и способности человека». Москва, 1996.
52. Шрамшенко А.Ф. «Вопросы психологии в управлении воисками». Москва, 1973.
53. «Экспериментально-психологические исследования в авиации и космонавтики». Москва, Наука 1978.
54. Эткинд А.М. «Эрос невозможного. История психоанализа в России». Москва, 1994.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
............... 3-5
1 тарау. Әскери іс-әрекеттің кәсіби маңызды қасиеттерін психологиялық
зерттеу мәселелері
1.1. Еңбекке ... және ... ... ... ... Жеке адам ... механизімінің дамуы және кәсіби бейімделу
дағдарысы
...................................................................... 13-
24
1.3. Қарулы күштер қатарындағы ... ... ... ... 25-34
1.4. Әскери қызметке бейімділікті ... ... ... ... ... ... ... бөлім
2.1. Эксперименттік зерттеу, әдістеменің сипаттамасы және қолдану аясы
............................................................................
........ 41-47
2.2. Мәліметтерді өңдеу және сапалық талдау ...................... 48-
52
2.3. Жеке ... ... ... әдістемесі мәліметтерінің
сапалық талдауы ................................................... 53-54
Қорытынды
............................................................................
. 55-56
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі .......................................
57-61
КІРІСПЕ
Еліміздің егемендік алуына байланысты Қарулы Күштер қатарындағы ... ... ... ... күн ... өсуде. Мұндағы басты мәселенің
бірі - Қарулы Күштерде информациялық технология мен басқаруға ... ... ... ... ... Өйткені, қазіргі кезде барлық
дамыған елдер имформатикамен жұмыс істейді. Бұл ... ... ... және ... ... мәселелерді тиімді шеше
алмайды.
Әскери қызметкерлерді мамандыққа таңдау,бағдарлау,әскери және теңіз
флоты ... ... ... ... шешуде әлеуметтік
әскери шептер мен жаңа бағыттарды таңдау, ұлттық ... ... ... ... ... білімсіз жүзеге асыра алмайды.
Қарулы Күштерді және әскери қызмет ... ... ... ... ... жұмысы онша тиімді болмайды. Өкінішке
орай,қазыргы кезде әскери басшылар ... бұл ... онша ... ... ... ... әскери мамандық туралы әдебиеттер,брошюлар
,әскери оқу ... ... ... фильмдер шығаруға жеткілікті көңіл
аударылмауда. Офицер мамандығын насихаттау ... ... ... ... ... ... ... Күштер қатарына ерікті жастардың
қосылуына күмән туады. Бұл мамандыққа бағдарлаудағы ... ... ... ... ... бұл ... құрылымында мамандыққа бейімдеу және
мамандық таңдау бойынша арнайы мамандар айналысуда. Оларға мынадай маңызды
міндеттер ... ... ... ... ... келіп түскендері
әскери бөлімшелерге орналастыру, запастағы әскери қызметкерлерді ... ... ... ... шараларын ұйымдастыру; штаттан тыс
мамандыққа таңдау топтарын ... оқу ... ... ... келген жастарды орналастыру және ... ... ... ... ... топ ішіндегі жеке адамдар арасындағы ... ... ... ... ... психологиялық жағынан
сай келуін, олардың әскери маман қызметіне ... ... ... ... бейімділік және мамандыққа іріктеу құрылымдарындағы
шаралардың тиімділігі, ... да ... ... ... ... ... жұмыстар тіркеледі: жастар мен ... оқу ... ... және ... ... бейімділік пен кәсіби
маңызды қасиеттерді зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... ... Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы
қазақ бөлімінде оқитын болашақ ... ... ... ... ... ... тұрғыдан зерттеу.
Зерттеудің міндеттері:
1. Алынған тақырыпқа сай әдебиеттерді саралау, талдау.
2. Мамандыққа іріктеу, мамандыққа бейімділік қасиеттерін қарастыру
3. Болашақ ... ... ... ... сапалық қасиеттерін
зерттеу.
4. Еңбекке қабілеттілік және кәсіби жарамдылық мәселелерін теориялық
тұрғыдан түсіндіру.
Зерттеу объектісі: Жоғарғы әскери оқу ... ... 2, 3, 4 ... пәні: Кәсіби маңызды қасиет.
Болжамы: Кәсіби маңызды сапалық қасиеттердің оқыту – даярлық барысында
жоғарлап даму тенденциясы кездейсоқ.
Зерттеу жұмысының өзектілігі – ... ... мен ... ... қалу ... ... ... Күштері қатарына
әскери білікті мамандар даярлау және олардың бойында ұлттық патриоттық
сезіммен ... ... ... ... ... ... күттірмес күрделілігімен сипатталады.
1.1. Еңбекке қабілеттілік және кәсіби жарамдылық мәселелері
Еңбек іс-әрекетін психологиялық талдау еңбек психологиясы ... деп ... ... ... Ол кез ... ... ... зерттеудің негізгі құрылымдық бастамасы. Еңбек іс-әрекетін талдаудың
бірнеше деңгейлерін ... ... ... ... (20) еңбек іс-
әрекетін талдаудың ... ... ... ...... еңбек объектісінің сипаттамалары
(әлеуметтік-техникалық және ... ... ... ... ... ... өзі) және ... субъектісінің объективті
сипаттамалары (жас, денсаулық, жетістіктері).
2. Морфологиялық ... ... ... ... тапсырылған
жағдайындағы құрылымы мен өзара қатынасы (еңбек процесі және ұйымдастыру
жағдайы).
Функционалдық деңгейде қалыпты параметрикалық және морфологиялық ... ... ... ... ... жүйе ... талдап,
мынадай деңгейлерге бөліп қарастырады:
1. Тұлғалық ... ... ... ... және ... ... ... әрекетінің құрылымдық-мақсаттық талдану деңгейі: ол
біріншіден, белгілі бір ... ... ... осы іс-әрекетті құрайтын
операциялар, әрбір әрекеттің ақпараттық деңгейі және осы ақпаратты ... ең ... жеке ... ... ... ... ... тигізу
кәсіби маңызды сапалары. Сондықтан да ... ... ... ... табылады.
Адам және адам еңбегінің дамуының өзі ... ... ... ... ... мен барлық іс-әрекет деңгейінің жоғарылауымен
байланысты. Мұның бәрі таңдау қабілетінің дамуына, яғни өз ... алып ... (22) ... ... ... ... береді:
1. Мамандық – еңбек іс-әрекетінің шектелген белгілі бір түрі.
2. Мамандық – қоғамдық пайдалы іс-әрекеттің бір түрі
3. ...... ... кейінгі кәсіптік іс-әрекет
4. Мамандық – рухани немесе материалдық мадақтауға негізделеді.
Мамандық – адамға белгілі бір әлеуметтік және ... ... ... ... түрлері көп болғанда бұл ... ... ... жасалынады. Мамандық негізінде іс-әрекеттің
күрделі тарихи формалары түсіндіріледі және әлеуметтік қарым-қатынаста өте
маңызды болып саналады. Мысалы, адамның бір ... ... ... оның сол
жұмысқа белгілі бір икемі, қабілеті, іскерліктері, білім болуы ... ... ... бір түрін психологиялық түрде сипаттау, ... ... деп ... ... ... жиынтығын қарастырады. ... ... ... ... ... ... ... қатар,
жұмысшылар орындайтын еңбек әрекеті мен операциялар ... ... ... ... ... ... ережесі болуы шарт. Осы талаптардан
кейін ғана адамның ... ... ... ... ... ... ... асады. Бұл соңғы сипаттамалар
профессиограмманың соңғы нәтижелік кезеңі ретінде психограммада ... ... ... ... ... белгілері деп
аталады және психикалық процестердің жиынтығы, жеке адамның ... бір ... ... әсер ... және сол ... түрі ... ... ретінде қарастырылады.
Е.М.Иванов (20) жұмысқа жарамдылықты анықтау үшін ... ... ... ... ... прогностикалық.
2. Методикалық.
Еңбектің нәтижелігі көбінесе қызығуларға, қабілеттерге, бейімділікке,
адамдардың жекелік ... ... ... ... ... қоғамдық мотивациада тікелей өзіндік
қанағаттану ... ... әр ... ... ... ... ... адамдар еңбектің бірнеше ... ... ... ... ... ... ... мотивімен,
қабілетімен жанжақты санасу керек.
Мамандыққа іріктеу кезінде бес негізгі міндетті көрсетуге болады:
1.Мамандыққа бағдарлау;
2Мамандық туралы кеңес беру;
3.Мамандыққа іріктеу;
4.Мамандыққа ... ... ... ... ... бір ... түрін нәтижелі
орындай бермейтіндігіне байланысты туындайды.
Е.А.Климов (22) ... ... ... ... ... ... қабілеті бірдей бола бермейді.
Кәсіби жарамдылық мәселелері.Жұмысқа арамдылық сапаларын зерттеу ... ... ... ... ... сапалы зерттеу жүргізу
жатады.В.Г.Зинченко(19) пікірі бойынша адамның жұмысқа жарамдылығына және
осыға тікелей ... ... ... әсер ететін негізгі
бірнеше факторларды бөліп шығаруға болады.
1. ... ... а) ... маңызды қасиеттердің болуы, жумыскердің
жеке адамдық мотивяциясы.
2. Объективті факторлар: а) іс-әрекет және жұмыс ... ... ... ... в) ... г) ... ... фактор.
1. Сыртқы мотивациялық факторлар жүйесі. 2. Ішкі ... ... Осы ... ... ... ол сапасыз жұмыстың
себептерін және нақты маман иелері жөнінде өз ... ... ... ... байланысты бірнеше алғышарттық негіздерін бөліп
қарастыруға болады.
1. Физикалық негіздер. Жұмысшыға қаншалықты күш ... ... ... жұмысты орындай алады немесе өндірістік ауруға ... ... ... ... ... ... талдайды.
2. Мамандық классификациясы. Мамандықтың қандай түрінен адамның білімі
бар, өнімдік әдіс, іскерлігі, жапаукершілігі, бейімділігін есепке алады.
3. Саяси саналық және қоғамдық ... ... ... ... ... көзқарасы, қарым-қатынасы, белсенділігін анықтау.
4. Жұмысқа қабылдауға арналған әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... ... мен заңдылықтар талаптарын орындауы,
ережелерді сақтауы қарастырылады.
5. Психикалық ерекшеліктер мен қабілеттер. Маманның жұмысқа қабілеті,
жұмыс ... ... ... ... Жеке ... және ... сай сапалар. Маманның темперамент
ерекшелігі, мінезі, ... ... ... ... байланысты сапалар.
7. Жеке адамдық мақсаттық бағыттылық және еңбек ... ... мен ... ... ... ... түрткісі, маманнан қандай
жұмыс өнімділігін күтуге болады.
8. Жеке адамның бейімделу және жұмыс кезіндегі ... ... ... еңбек ұжымымен, өндірістік ортамен, жұмыс тәртібімен,
ұжымдағы жүріс-тұрыс ... ... ... ... ... ... санаса білу деңгейін қарастырады.
9. Жұмыстан тыс өмір сүру образы. Маманның өмір сүру мен жүріс-тұрыстық
нормалары, тұрмыстық және ... ... ... ... ... мотивациясына белсенділіктің әсері, еңбекке және оның ... ... ... осы ... және ... ... физикалық сәйкестіліктер мен
денсаулық жағдайымен қатар психикалық қабілеттіліктерге ерекше көңіл аудару
қажет. Көп жағдайда, жұмысқа қабылдауда ... жеке ... ... осы
психикалық жұмысқа жарамдылыққа тікелей байланысты болады.
Еңбекке қабілеттілік және ... ... ... бір еңбек түріне
бағытталған әртүрлі талаптар мен ... ... ... іріктеуде
негізгі алғышарттар мен мүмкіндіктерге байланысты берілген ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауда «еңбекке
жарамдылық» және «жұмысқа жарамдылық» түсініктері көп кездеседі. ... ... ... аз ... ... де ... жағынан алып қарасақ, мағыналары әртүрлі болып келеді. Еңбекке
жарамдылық – кең және ... ... ... табылады. Ол адамның еңбек іс-
әрекетіне жарамдылығының негізгі ... ... Бұл ... және психикалық қабілеттер жөнінде сөз болады. Бұл ... ... да бір ... ... ... Мұнда физикалық
және ақыл-ойлық еңбек түрлері, техникалық немесе ... ... және ... ... ... ... адам ... қабілетін
бір ғана жоғарғы мамандықта көрсетіп, басқа бір жұмысқа қабілетсіз болып
шығуы ... ... ... – бұл ... ... түсінігіне
қарағанда тар мағыналы ұғым. Ол нақты жұмысқа ... ... ... ... ... мен мүмкіншіліктері арқылы қабілеттілікті көрсетеді.
К.М.Гуревичтің (13) «абсолютті және ... ... ... бойынша, адамның типологиялық қасиетіне орай мамандыққа байланысты
салыстырмалы талаптар ... ... ... ... тез ... кейде жоспардан тыс жағдай туатын темптегі
жұмыстар, ... ... ... жағдайлар адамнан абсолюттік жұмысқа
жарамдылықты талап етеді. Дәл осындай мамандықтар үшін іріктеу ... ... деп ... және ... сай ... ... ... қажет ететін мамандықтарды 4 типке бөліп қарастыруға болады:
бірінші – бұл типке ерекше күрделі ... ... ... ... ... ... ... тип – бұл типке мамандар
даярлығын ұзақ және бағалы жүргізуді ... ... ... жатқызуға
болады. Жұмысқа деген жетістік көрсеткішін ... ... ... ... көрсеткішті айқындауға қарағанда қиындау.
Еңбек психологиясында ... ... және ... ... профессиографиялық әдістерді пайдаланады.
- Ұйымдастыру әдістері (еңбек іс-әрекетінің ... ... ... ... б) ... ... в) комплекстік әдістер.
- Эмпирикалық негіздерді жинақтау әдістері. а) берілген мамандық
құжаттарын білу; б) мамандардың жұмысын бақылау; в) ... ... г) ... ... жүйесін талдау; д) еңбек
әдісі; е) биографиялық әдіс.
- Эмпирикалық мәліметтерді өңдеу әдістері. а) өңдеудің ... б) ... ... ... ... ... ... Интерпретациялау әдістері. а) құрылымдық-жүйелік талдау; б)
құрылымдық-қызметтік талдау, еңбек іс-әрекетінің ... ... ... Зерттеу мәліметтерінің
көрсетулері бойынша, негізгі еңбек түріне байланысты қандай ... ... ... тест ... ... сол жұмысқа
икемділікті анықтауға болады.
1.2. Жеке адам мотивация механизмдерінің дамуы және кәсіби бейімделу
дағдарыстары.
Мотивация ұғымы – ... ... бір ... жетуге бағытталған
талаптану жүйесімен түсіндіріледі. Мотивациялық ... ... ... «Ол неге ... сұрақтарына жауап береді. ... ... ... ... ... асуымен байланысты болады. Адамдар
жүріс-тұрысының негізінде белгілі бір ... ... ... ... бастан кешіретін мұқтаждық қанағаттануы, адам ... оның ... ... ... үшін өмірлік маңызды болып табылады. Адам өзінің
тіршілік етуі, дамуы және ... үшін ... ... үшін ... мен ... қажет етеді.
Мотивация қажеттіліктен ешқашан тыс болмайды. Талаптану факторлары
жүйесі арқылы өткен адам санасы ... ... ... ... ... – бұл адамның белгілі бір әрекет үшін ... ... Ол ... өзінің қоршаған жағдайын және алдына қойған мақсатын
бағалау, ... ... ... ... байланысты мазмұны анықталып
қалыптасады.
Мотивация механизімінің ... ... адам ... бір ... ... ... Адам ... шығу тегі әлеуметтік сипатта болады. Оның
қажеттіліктерінің заттылығы қоғамдық ... ... ... табылады;
(А.Н.Леонтьев) (25).
2. Адам мотивациясының биологиялық мотивациядан айырмашылығы – ... ... ... Оның мұндай сипаты – түрлілік, ... ... ... ... Адам ... ... барысында арнаулы бағытталған негізгі
мазмұнын ... ... ... ... ... әсері зор;
(Иванчук 21, Симонов 46).
4. Адам мотивациясы – интеллект, ... ... ... ... ... Адам ... ерік процестері көмегімен жүзеге асырылады;
6. Адам мотивациясының ... ... ... ... ... байланысты болады.
7. Адам мотивациясының өмірлік алыс ... ... ... ... ... ... белгілердің сипатқа ие жеке адамның мотивациялық
сферасында ... орын ... оның ... ... ... ... ... Бұл ұғым негізінде адам жүріс-тұрысындағы
бірнеше қажеттіліктердің анықтау тенденциясы жатыр. Л.Божовичтің ... ... бір ғана ... ... сол ... ... өзара
әрекеттесуші, шиеленуші көп жағдайда ... ... ... ... ... ... жоғарылауына,
жолдастарының назарына ілігу, болашақ ... ... ... ... іске ... алады.
А.Н.Леонтьев (25) өз концепциясы бойынша: мотивтердің қалыптасу
процесін бірқатар ... ... ... ... ... ... дамуы олардың объектілерінің дамуы арқылы
өтеді» деген пікір қажеттіліктердің бөлік түрі ғана ... ... ... ... қажеттіліктер өз шығу тегі жағынан экзогенді болып
табылады.
Г.А.Меррей ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Полимотивация
феномені әсіресе, мақсатты таңдау, талаптану деңгейі жетістік мотивациясы
және «күтілетін ... ... ... жүргізілген көптеген
психологиялық зерттеулерде айқын көріне бастайды. Полимотивация түрлері:
жүріс-тұрысты ... ... ... ... ... ... ... бірқатар түрлер мен формаларға бөлініп кетеді. Белсенділіктің
полимотивациясы екі ... ... ... Біріншіден нәтижесінде
тіркелген тұрақты полимотивациялық және поливалентті қажеттіліктердің
онтогенетикалық орталықтандырылуы және ... ... ... ... мотивациялық қатынас болады. (В.С.Магун 28). ... ... ... ... бір ... өзара әрекеттесуінен немесе
қарама-қарсы қажеттіліктерді бастан кешіруі ... ... ... ... ... ... Полимотивацияның екі
жағдайы да өзара тығыз байланысты. Бұл онтогенезде қалыптасқан ... ... ... ... ... ... Іс-әрекет
күрделі түрлеріндегі мотивтер арақатынасының сызбасын Б.И.Додонов ұсынады.
Бұл жүйе бойынша: іс-әрекет мотивтердің келесі «шекті» ... ... ... ... ... ... ... Іс-әрекеттің тікелей нәтижесі;
3. Іс-әрекет үшін сыйлық беру (еңбек ақы, атақ-даңқ);
4. Іс-әрекет ... ... ... ... ... Бұл ... іс-әрекет мотивациясына өзінің үлес салмағын
(жағымды, жағымсыз) қосады.
Осыған сәйкес полимотивация феноменологиялық сипатқа ие болады. ... ... ... ... ... – ол ... ... байланысты танымдық белсенділігі,
Кәсіби бейімділіктің қалыптасуындағы ... ... Жеке ... кәсіби қалыптасуында кәсіби білім, даярлық,
бейімделу, бастапқы және екінші ... ... ... 7 ... қарастыруға болады. Мұндағы бір стадиядан екінші стадияға өту өзіндік
психологиялық ерекшеліктері бар қалыпты дағдарыстар мен ұштасып отырады.
Бірінші, оптация ... ... ... ... ... (14-18 ... ... шақтың өзі кәсіби өзіндік анықталуы мен тығыз байланысты. 14
жас шамасында ... ... ... ... бірқатар білім қоры
жинақталып, бір немесе бірнеше мамандықты өзіне таңдау құбылысы байқалады.
Бұл ... оқу ... ... байқалады. Кәсіптік ниеттеріне
байланысты оқу іс-әрекетінің мотивациясы өзгереді. ... ... ... ... ... ... ұштасады. Осы стадиядағы жетекші іс-әрекеті
білім алу, кәсіби бағдарлық іс-әрекетімен ... ... ... ... маңызы зор. Дамудың әлеуметтік ситуациясының ... ... Осы ... ... ... пен ... бүгінгі өмір арасында
қайшылық пайда болады. ... ... бұл ... анық ... ... ... мамандық бойынша кәсіби білім немесе даярлық жолын
таңдау мәселесі болып ... ... ... ... алу ... ... таңдаған
мамандығына көңілі қалуымен сипатталады. (16-20 жас).
Жекелеген пәндерге қанағаттанбау, кәсіп таңдаудың дұрыстығына ... оқу ... ... ... ... Бұл ... ... алғашқы және соңғы жылдарында анық байқалады. Бұл мамандық
таңдау дағдарысы деп аталады. Кей ... бұл ... оқу ... әлеуметтік – кәсіби мотивацияға алмастыруымен сипатталады. Бұл
дағдарыстан шығудың жолы кәсіби бағыттылықтың оқу ... ... ... ... кәсіптік таңдаудың коррекциясы және ревизия дағдарысы
критикалық фазаға ... және бұл ... баяу өтуі ... ... жеке ... ... білім алуы аяқталып, кәсіби іс-
әрекетке бейімделу кезеңімен байланысты. (18-23 жас). Жас ... ... ... ... ... ... жеке адамның кәсіби даму
ситуациясы кардиналды өзгерістерге ... әр ... ... ... ... ... әлеуметтік-кәсіби құндылықтар, әлеуметтік роль мен нормалар,
өндірістік ... ... ... ... ... жаңа ... адам алғаш осы мамандықты таңдауда кәсіп туралы хабар ... ... алу ... бұл ... ... ... ... Ендігі
кезекте кәсіптік функциялардың реалды өмірде пайдалану мүмкіндігі туады.
Алғашқы апта, ай жас маманға өте ауыр ... ... бұл ... ... ... Бұл ... дағдарыстың негізгі себебі – жеке ... ... ... ... ... ұғымдармен күткен
нәтижелермен реалды практикалық іс-әрекетке сәйкес келмеуі болып табылады.
Бұл жас ... ... ... ... ... ... Бұл кризисті
бастан кешіруі еңбектің ұйымдастыруына, оның мазмұны, қызмет дәрежесі ... ... ... ... жағдайы мен жалақысының мөлшеріне
қанағаттанбаудан көрінеді. Төртінші, жеке адамның ... ... ... ... алғашқы кезінде 4-5 жыл кәсіби кейін
байқалады (30-35 жас). Осы ... ... ... өз ... ... орындайды, өзінің әлеуметтік – ... ... және ... иерархиясындағы өз орнын анықтайды. Өткен тәжірибе динамикасы,
кәсіби даму инерциясы, өзін бекіту қажеттілігі, кәсіби өмірлік ... ... ... ... немесе санадан тыс тұрғыда кәсіби өсу
қажеттілігін сезінеді. Өсу перспективасы болмаған жағдайда маман бойында
ішкі дискомфорт, ... ... ... ... жұмыстан босау
немесе жұмыс орнын ауыстыру сияқты ойлар басым ... Бұл ... ... деп ... Бұл ... шығу ... іс-әрекетпен айналысу
немесемамандықтан бас тарту болып ... ... бұл ... аттестациялау арқылы жаңа категориялық дәрежеге ... ... ... ... ... біліктілік кезеңіне әкеледі. Бұл
стадияның ... ... ... ... ... ... және сапалылығы болып табылады.
Алтыншы стадия ,кәсіби іс-әрекеттті орындаудың шығармашылық ... ... ... әрі ... ... ... ... болып табылады.жеке адамның кәсіби самоактуализациасы өзіне ,
қоршаған ортаға жағдайға ,кәсіпке деген ... ... ... . Бұл ... ... ... немесе әлеуметтік-кәсіби өзіндік
актуализация дағдарысы деп аталады. Бұл ... ... ... ... ,
Жетінші кәсіби кәсіби іс-әрекеттегі соңғы дағдарыс –бұл маман кәсіби
арнадан кетуімен ... ... иесі ... ... ... Мамандықты жоғалту дағдарысын бастан кешіреді .Зейнет алды ... ... ... толы ... Бұл осы ... ... ... рольді жәңа әлеуметтік рольді және жүріс-тұрыс ережелерін
игеруімен байланысты. Зейнетке шығу - ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Бұл
дағдарысты жеңілдету еңбек іс-әрекетінің жанұя және денсаулық жағдайының
ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне тікелей байланысты болады.
Жоғарыда ... жеке ... ... қалыптасуының нормативті
дағдарыстарын әрқайсысының өз ерекшеліктерімен сипатталады. Алғашқы кәсіби
дағдарыста туындағанда объективті факторлар; жетекші іс-әрекетті ... ... ... өзгеруі мәнге ие болса, кейінгі
стадияларда субъективті факторлар.
«Мен» ... ... ... ... ... ... талаптану
деңгейі мен өзіндік бағалаудың өсуі, өз-өзін жүзеге асыру қажеттілігі, ... ... ... ішкі ... жағдайы кәсіби дағдарыстың басты
себебі болып ... ... ... ... философтарды жұмыстарында
пайда бола бастады. Қазіргі кезде мұндай теориялар бірқатар ... ... ... үшін ... пайда болу тарихы мен алғышарттарын білу
керек. Қазіргі кездегі мотивация теориясының қайнар көздерін психологиялық
түсініктердің қалыптасу тұрғысынан ... ... ... пайда болуымен мәніне деген көзқарастар барлық
уақыт кезеңінде осы мәселені зерттеу жұмыстар бірнеше рет ... ... екі ... ... ... ... ... Олар
рационализм және иррационализм.
Рационализм бағыты Х1Х ғасырдың ортасына дейінгі ежелгі философтар мен
теологтардың ... ... ... адам өз алдына жануарлар мен
ешқандай байланысы жоқ ... ... ... ... Тек қана ол ... және есеппен ерекшеленеді. Адам мінез-құлқының мотивациялық еркімен
есінде, ақылында қарастырылады.
Иррационализм негізінен жануарларға қатысты таратылады. Онда ... ... ... еріксіз, ақылсыз, олар органикалық
қажеттіліктерді өз қайнар көзіне иеленетін биологиялық жоспардың ... ... ... өзіне рационалистік және иррационалистік
идеяларда алған ең алғашқы ... ... ... ... ... ... болған рационалистік тұрғыда адамның мінез-
құлқының түсіндіретін «шешім қабылдау» теориясын және жануарлардың ... ... ... ... «автомат» теориясын жатқызуға
болады. Біріншісі – экономикалық ... ... адам ... ... ... ... тереңдету мен байланысты
экономикада пайда ... Одан ... адам ... ... ... ... оның басқа да әрекет салаларына ауысты.
Автоматизм теориясының ... ... ... ... ынталандырылған, ішкі әрекеттерге тірі ағзаның өшпенділік
автоматикалық, механикалық жауабы ретінде рефлекс ... ... ... мотивациялық теорияның жеке тәуелсіз өмір сүрді, біреуі – адам ...... екі ... ... бөлінуімен және
психологияның қолдануымен, Х1Х ғасырдың соңына дейін жалғасты.
Жоғарыда ... ... және ... ... ... талдай отырып, тұлғаның мотивациялық аумағын талдауға негізгі
рөл беріледі, деп айтуға болады: мотивацияны ... ... ... – тұлғаның қажеттіліктер, қатынастар, бағыттар теориялары,
тұлғаның қызығушылықтары, елігу, қабілеттері және т.б. – ... ... ... ... ... ... әртүрлі. «Мотив»
және «мотивация» түсініктері әртүрлі мағынада ... ... ... ... ... ... ... дамуында өзара байланыста болады және тұлғаның іс-әрекетінде ... ... ... формалары ретінде байқалады.
Кәсіби мотивацияны зерттеуде негізгі орын, тұлғаның кәсіби іс-әрекет
жағдайларына деген қатынасын зерттеу мәселесіне ... ... ... ... және ... ... ... Врум В., Герцберг Ф.,
Рилигенский Г.Г., Здравомыслова А.Г., Затова О.Н., ... ... Р.Л., ... А.Ф., Левин Н., Ломова Б.Ф., Могун В.С. ... пәні ... ... ... ... ... ерекшеліктерін талдады іс-әрекетті ... және ... ... адамды ынталандыратын себептерді іздеудің ... ... ... ... ... қатынасының ерекшеліктерінің талдауы іс-
әрекетті ынталандыратын себептерді іздеудің мәнді жағы болып табылады.
Ф.И.Тейлордың ... ... ... болған еңбек өндірістік
психологияның пайда ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың негіздері ретінде, алғаш рет еңбек мотивациясы
қарастырылды.
Адамның кәсіби іс-әрекетке ... ... ... ... күштердің, оның белсенділігінің себептерін талдаумен
байланысты.
Кейінгі жылдары шыққан ... ... и ... ... ... ... толық сипаттама берілген. Оның пікірі
бойынша адамның еңбек іс-әрекетімен ... ... ... ... ... іс-әрекетінің мотивтері мамандық таңдауға байланысты мотивтер
және жұмыс орын таңдау ... ... ... ... осы үш
мотивтермен анықталады (еңбек іс-әрекетінің ... ... ... ... байланысты мотивтердің қалыптасуына әкеледі, ал бұл жұмыс
орын ... ... ... ... ... ... ... етуге ынталандыратын бірнеше
себептері бар.
Себептердің бірінші тобы – қоғамдық өмірге қатысты ... Бұл ... ... ... ... ... адамдарға көмек көрсетумен
(балаларды оқытуда, науқас адамдарды емдеуде, өз Отанын қорғауда көрінеді)
және қоғамда ... ету ... ... топ - өзі үшін және ... ... үшін ... материалдық
көмек алу: материалдық және рухани қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ақша
табу.
Үшінші топ – ... ... ... ... қанағаттандырумен
байланысты. (Адам әрқашанда өзінің мәнділігін маңыздылығын дәлелдеуге, өзін
тұлға ретінде жетілдіруге талпынады). Осы топқа ... ... бір ... ... ... сыйлы болу мотиві жатады.
Адам мінез-құлқының дара ерекшеліктерін, оның ... ... ... ... және оның біртектілігін, тұрақтылығын
түсіндіру үшін психологтар адамның әртүрлі ... ... ... ... ... адам ... мен іс-әрекетіндегі
негізгі орын мотивацияға арналады.
А.Н.Леонтьевтің айтуы бойынша, мотивация ... ... ... ... өйткені «мотив» терминінің мән-мағынасы бағыттан
қарастырылады.
Р.С.Немов мотивацияны адам ... және оның ... ... ... ... ... ... отырып, мотивация түсінігіне байланысты мотивтен басқа
қажеттіліктерді, ... ... ... және ... ... мотивтерді қажеттіліктердің жоғары бейнелену формасында
пайда болатын, тұлғаның қасиеті болатын, іс-әрекет пен жүріс-тұрысты саналы
ынталары. Ғалымның пікірі ... ... ... ... пайда
болады, қалыптасады, дамиды. Сонымен қатар, олар жеке қарастырылады,
қажеттіліктер мотивтер ... ... ... және ... Адамдарда бір қажеттілікке байланысты әртүрлі мотивтер пайда
болуы мүмкін.
Сондықтан да, ... ... ... ... тәрбиелеу процесі
жеке адамның жалпы индивидуалды-психологиялық ерекшеліктеріне сүйену керек.
Әскери мамандықтарына тән ... ... ... сапаларды өз қызметінде
еркін меңгеру үшін ... ішкі ... ... ... ... ... дайындау сапасы қылмысты ашу, алдын-ала ескерту, тергеу-
тексеру тарапынан ерекше ... ... ... ... Қарулы күштер қатарындағы әскери қызметке іріктеу жұмыстары.
Қазіргі кездегі ... ... ... жатқан ең басты өзгерістер оның
барлық әрекет өрісінің өміріне қатысты мәселені ... ... ... ... ... ... бөлімдеріне әскери
корпустарға және теңіз флоттарына жаңа жас интеллект жағынан ... ... ... ... ... ... ... Өкінішіке орай,
қазіргі кезде – үкіметіміздегі елеулі ... ... ... ... отан ... ... едәуір төмендеді. Оның орнына өсіп
келе жатқан ғылымдарға, ... ... ... мамандықтарға деген
сұраныс өсе түсуде. Бұл жерде қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... Отан тағдыры үшін өзіне
жүктелген жауапкершіліктен қашу басты себеп болып отыр.
Қазіргі ... ... ... және ... құрамына қарайтын
профессиология саласында біріккен ... ... ... ... ... ... ... білімдер сияқты өз алдына жеке ... ... ... оның ... ... әскери мамандықтар,
психологияның әдістемелік ... ... ... ... және ... ... т.б. әскери маман
потенциялдардың қазіргі қажеттіліктерін ұтымды ... ... ... ... әскери әрекетті мамандандыру мәселесін шешудің
қажеттігінде.
Әскери – профессиология қазіргі ... ... ... ... асыру
теориялық негізі болып саналады. Ол әскери мамандыққа үйрету мен ... ... ... мәнін зерттейді. Оның өзекті ... ... ... ... әскери оқу орындарын қайта құру және
дамыту, әскери мамандарды ... ... ... мен ... ... ... айналысу. Оның мақсаты әскери қызметін ... ... ... ... ... ... тәжірибесін
тиісті жоғарылату сұрақтарына арналған.
Осыған байланысты әскери-профессиологиялық жұмыс әскери бөлімшелерді
іріктеп сайлауды қамтамасыз ... ... ... жолдарын табу,
жоғарғы оқу орындарының құрамын, әскери басқарма ... ... ... ... ең икемді құрал болып табылады.
Әскери – профессиологиялық ... ... ... әрекеттің мынадай
өзгерістерімен жайларын қамтиды; әскери ... ... ... ... ... іріктеу, әскери ағарту және жоғары
мектеп мәселелері, әскери мамандыққа дайындау, офицерлерді қызмет ... ... ... ... ... ... сай
орналастыру мәселелері. Әскери-профессиографиялық бағыттың негізгі жұмысы
әскери мамандықтан хабардар ету.
Әскери ... ... ету ... ... ... жүйені,
психологиялық-педагогикалық және ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... таңдаған кезде саналы түрде
дайындығын қалыптастыру бағытында әскери ... ... ... ... жеке ... ... ... етіп үйлестіруді
түсіну керек.
Мамандыққа бейімделу қарастыру аймағының теориялық жұмыстары ... ... ... басталған. Алайда, қазіргі кезде бұл
жұмыстардың ... ... ... ... ... ... және ... дамыған мемлекеттердің әрекетіндегі мамандыққа
бейімделу жұмыстарымен сәйкес келмейтіндігін айту қажет. ... ... ... ... еліміздің жас мамандарымен толысып келеді деп айта
аламыз. Себебі көптеген талапты адамдардың материалдық жетістікке ... ... ... ... ... қашу орын алады.
Біздің елімізде адамдардың қабілетіне диагностикалық бағалау бұдан
жарты ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерін анықтауға көмектесетін
арнайы анкетаны жасап шығарды. Онда маман ... ... ... ... ... ... мұндай бағалау жүйесіне жоғарыдан тиым
салынды. Қарулы Күштерде ... ... ... 3 – ... бағыттық
жетістіктерді қажет етеді.
Біріншіден, Қарулы күштердің бөлімшелеріндегі өзгеріс процестерін ... ... ... ... іске ... ... жаңа үлгідегі
бастықтарды таңдап және қалыптастыру керек. Бұл жерде ... ... ... ... ... әлеуметтік басқару мәдениеті,
әлеуметтік психология, қызмет жасау ... ... ... жету
жоспарын ынталандыру теориясы қажет.
Екіншіден, Қарулы Күштер әрекетіндегі әскери экономикалық жағынан
қабілеті бар ... ... алу ... ... ... ... шаруашылық
экономикасымен айналысу әдістерін белсене қолдана бастауының ... ... ... ... ... ... жылу-энергетикалық мамандар, сауда-саттық т.б. мәселелерді
өз бетінше шешуге құқылы болуы. Бұл үшін ... ... көп ... әлеуметтік қарым-қатынас, менеджмент, маркетингтің әлеуметтік
бағдарын, таңдап алған шешімнің соңғы нәтижесін ... ... ... керек.
Үшіншіден, Қарулы Күштер информациялық технология мен ... бар, ... ... ... ... Өйткені, қазіргі кезде
барлық дамыған елдер информатикамен жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әскери экономикалық
және психологиялық мәселелерді шеше ... ... ... ... ... ... ... әскери және флот кадрларын
дұрыс орналастыруды ұтымды пайдалану ұлттық шиеленісті шешуде ... ... мен жаңа ... ... ... ... әскер құруда
әскери маман компьютерлік білімсіз жүзеге асыра алмайды. Қарулы күштерді
және ... ... ... ... ... ... ... жұмысы онша тиімді болмайды. Өкінішке ... ... ... бұл ... онша көңіл бөлінбей отыр. Сонымен қатар ... ... ... ... ... оқу ... ... бейне
фильмдер шығаруға жеткілікті көңіл аударылмауда. Офицер маманын насихаттау
қарапайым дәрежеде қалып ... ... бұл ... ... ... бейімдеу және
мамандық таңдау бойынша арнайы мамандар айналысуда. Оларға ... ... ... ... ... әскери қызметке келіп түскендері
әскери ... ... ... ... қызметкерлерді
ауылшаруашылық жұмыстарына қайта бейімдеу шараларын ұйымдастыру; ... ... ... топтарын қалыптастыру, оқу орындарын және мамандыққа
іріктеуге зерттеу, бөлімше жұмысымен айналысу.
Бөлімшелердің топ ішіндегі жеке ... ... ... ... командаларындағы әскери мамандарының психологиялық жағынан
сай келуін, олардың әскери маман қызметіне жарамды екенін зерттеуге ... ... ... ... мамандыққа дайындық мәселесіне байланысты
методикалық дайындық және оның қорытындыларының оқу-тәрбие ... ... және ... ... ... тиімділігі, басқа да ... ... ... Оның
міндетіне мынадай жұмыстар тіркеледі: а) жастар мен оқу бөлімшелерінің
бітірушілерін ... және ... ... ... ... мен оларды ұйымдастыру бойынша құжаттарды дайындау жұмысы; ... ... ... тыс ... іріктеу тобын жинау, ... ... ... б) ... ... және әскери қызметкерлер
арасындағы әскери мамандыққа бейімделу шараларын ... ... ... ... тексеру, оның ішінде арнайы психологиялық
әдістемелерді ... ... ... таңдау, оларды бөлімшелерге
іріктеп орналастыруға қатысу; г) әскери бөлімшелердің ... ... ... ... бақылап және оларға әдістемелер жағынан көмек
көрсету; д) ... ... ... ... жұмысқа орналастыру және
оларды қайта ... ... бұл ... ... тұрған ұйымдарды
хабардар ету.
Әскери қызметкерлерді уақытынан бұрын мемлекеттік азаматтық мамандығына
бейімдеу жұмыстарын ... е) ... ... ... ... ... ... талдау және оларды жетілдіруді қарастыру.
Әскери мамандандыру жұмыстарының ең ... ... ... ... ... Әскери профессиографияның құрамына: әскери мамандық
әрекетінің құрылымы мен ... ... ... кәсіптік мамандықтарды
топтастыру және оларды бөліп штаттау. Профессиограмма құрастыру, сол
кәсіптік қойылатын ... ... ... яғни сол ... ... – бұл профессиографияның дайындалған қорытындылары.
Әскери профессиология – жауынгер қызметі профессиограммасы, яғни ... шешу ... ... ... ... ... етуде және адамның тұлғалық ... әсер ету ... ... ... мамандықты игеруде, ұтымды жолдарын
табуды қамтамасыз ету әскери-медициналық ... ... ... ... ... ... ... есепке алу
санитарлық-гигиеналық профессиограмманы санитарлық ... ... ... жұмыстарды жүзеге асыру.
Профессиограмманың маңызды бөлігі психогамма ... ... ... ... ... ... беру, әскери қызмет
адамдарына деген ... ... яғни ... ... соның ішінде психикалық қарама-қайшылыққа ерекше көңіл аударылады.
Психограмманың құрамына әскери кәсіптің әрекетіне қойылатын талаптар тізімі
жасалады. ... ... ... ... ... ес, ойлау, қабылдау, зейін, сөйлеу т.б. Зейінді сананың ... ... ... ... ... ... профессиографиясының ең өзекті мәселесі-әскери кәсіптік
әрекеттің даму тенденциялары мен перспективасын зерттеу ... ... ... ... ... мамандарын, сонымен қатар жаңа мамандықтар шегін
оптимациялау тәсілдерімен жаңа ғылыми ... ... ... Әскери еңбектегі әскерлік мамандықтың көрсеткіштерін ғылыми
өңдеу, профессиографияның ... ... ... ... ... – бұл ... ... сараптаудың тәртібі. Бұның
міндетіне: әскери қызметкерлер тобынан қабілетіне қарай тәжірибесіне,
моральдық қасиеттеріне байланысты осы ... ... ... әскери
кәсіпке сай келетін мүшелер ... ... ... ... ... ... ... мамандыққа іріктеу
болып табылады.
Таңдауға байланысты психодиагностикалауда психологиялық экспресс
іріктеу ... ... ... ... бұл ... көп ... ... мәселе. Бұны
бір ғана немесе бірнеше әдістемелер көмегімен шешу ... ... Бұл ... ... ... жан-жақты құрамдағы зеттеулер қажет. Кәсіпке
іріктеу міндеті ... ... ... ... ... бірлескен
уақытта жүзеге асады. Оның негізінде: ... ... ... ... ... талдау; әскери кәсіпкер мен мамандықтар
психологиялық ... ... ... ... ... ... ... жеке адамға қойылатын талаптарды толығымен ... ... даму ... әскери еңбектің әрмен қарай бөлінуі көрінісі ... ... ...... ... ... ... Топтасқан
әскери ұжымын жауапкершілік әзірлігін, тәртіптілік жағдайы оның уставтық
міндетіне қаншалықты орынды ... ... ... оқу ... курсынан өткен әскери қызметкерлерді тағайындайды. Әскери және теңіз
флоттарындағы бөлімшелерге іріктеу нақты жүйеде жүреді.
Оның құрамының бір ... ... ... оның ... ... өткізу. Офицерлерді кәсіпке таңдау өз-өзін
барлық мәселелерді шешпейді, ол офицерлер мен жеке ... ... ... жеке ... ... ... болашақта
қолбасшы міндетін атқаруға ... ... ... ... ... офицер айналысады. Ең бастысы таңдау кезінде ... ... ... ... ... мәні мен ... Офицерлерді
психологиялық таңдаудан курсанттар өз міндеттерін табысты ... ... ... жиынтығын таңдау процестерін жүргізу
болып есептелінеді. Психологиялық талдау келесі кезектер арқылы ... ... ... қарулы күштерді нақты қызметтер түріне
таңдау, жас ... оқу ... ... Оқу ... ... ... міндетке таңдау, жақсы ... ... ... офицерлерді шағын ұжымдарда әскери қызмет
атқаруға таңдау. Бұл бағыттың әрқайсысының өз ерекшеліктерімен ... бар. Ең ... ...... ... ... әдістемелердің
қолайлылығымен сенімділігінің ғылымилығы.
Офицерлерді іріктеу кезінде саяси іскерлік қасиеттеріне, оның саналы
сенімділігіне, өмірдегі ... ... ... еңбек
сүйгіштігіне және адамдармен жұмыс істегісі келетін ... ... ... ... ... ... ... саяси жұмыскерлер жағынан
психодиагностикалауды және психологиялық талдаудың тиімді әдістемелерін
және ... ... ... ... ... ... ... жеке адамдық қасиетін зерттеудің негізінде жеке адам құрылымының
динамикалық ... ... ... Ол төрт ... ... ... биопсихологиялық қасиеттер, жастық және тұқым
қуалаушылық ерекшелігі, инстинкті мен нышандарын, ... пен ... ... ... ... ... оңай және сенімді болуының
негізі кандидаттар таңдауда уақытты үнемді ... ... ... ... ... ... ... жағдайда сенімділік ретінде әдістемелер көмегімен алынған нәтижелердің
тұрақтылығы түсініледі. Бұл жерде, жеке адамның психологиялық ... ... ... ету, ... оқу ... жарамсыздығын
тексеру.
Іріктеудің тиімділігі мен сенімділігі – маманның зерттеуші сарапшы
жұмысына ұйымдастырушылық және психологиялық әдістемелер ... ... ... ... ... әскери-техникалық жағдайын жақсы
біледі, сондықтан ол жауынгерлік күзетте ... ... ... және ... ... ... талдау жасай алады.
Офицерлер ... ... ... ... ... сапаларын қалыптастыруды біледі.
Осыған орай офицер нақты әрекет түріне қарап курсанттың психологиялық
портретін қарастырады. ... ... ... ... ... ... салыстырылады.
Зерттеушілерді үш топқа бөледі.
Бірінші – жарамды, яғни таңдаудағы барлық ... ... ...... ... ... – жарамсыз, белгіленген белгілерге ешқандай келмейді.
Әрбір жағдайда таңдаудың ойланатын жақтары қарастырылады. Кей ... ... ... кейін жарамсыз топтағы офицер ең жақсы көрсеткішке ие
болуы мүмкін екені ешкімге де ... ... Оған ... алғашында жақсы
деген бағамен оқуға түскен ... ... ... ... ... байланысты таңдау кезінде негізгі екі жағдайға көңіл ... ... ... ... ... ... талдау жасау
және оларға тиісті белгілерді жасауға екінші жағдайға офицердің жарамдылық
дәрежелерін ... ... ... ... ... ... үшін ... және психологиялық
мәселелерді шешетін ережелерді құру қажет. ... ... ... ... ... осы ... жарамды жауынгерлерді
тағайындайды. Іріктеу тобы әскери дәрігерлермен, оқу ... ... ... отырып жұмыс істейді. Әскери ұйыммен
тығыз байланысты ... ... ... ... ... ... ... бейімділікті тұлғаның психологиялық сапалары
арқылы бағалау.
Офицердің ... ... ...... ... кейін, осы мамандыққа сәйкес жеке адам бойындағы ... ... ... ... ... табылатын ерекше қабілеттер болуы тиіс
пе? Деген мәселе туындайды. Психология ғылымында жалпы ... ... ... ... бір ... ... ... жетуін анықтайтын тұлғаның
салыстырмалы тұрақты индивидуалды – ... ... ... Сонымен қатар, адамның түрлі іскерліктер мен дағдыларды
қалыптастыруын жеңілдететін жалпы қабілеттер және ... бір ... ... ... ... ... ... қабілеттерді ажыратады.
Адам іс-әрекетінде қабілеттің екі деңгейі байқалады. Репродуктивті деңгейі
адамның іс-әрекетті игеру іскерліктері мен алған ... ... ... ... ... ... етсе, творчестволық деңгей қиын
ситуацияларда жол таба ... ... ... мен жаңа ... ... ... Әскери кәсіп көпқырлы болғандықтан ол негізін
интеллектуалды қабілет пен ... ... ... ... ие ... ... кәсіптің қай түрін болмасын игеретін адам үшін ең бастысы жалпы
қабілет ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің негізгі көрсеткіші ретінде
тұлғаның творчестволық потенциалымен ... ... ... ... ... ... «Ойлау икемділігі, ойлау процестерінің
ауыртпалылығы жаңа ... ... ... ... ... ... ес, ... қабылдау т.б.. Дамыған интеллектуалды ... ... ... ... ... Әскери іс-әрекетінің көпшілігі
қарым-қатынастан тұратындықтан офицер бойындағы коммуникативті қабілеттің
маңызы ерекше. Бұл қабілет офицер ... жеке ... ... ... ... ... іс-әрекетін дұрыс ұйымдастыра білу,
өнімді ақпарат алмасуды қамтамасыз ... ... ... ... тұлғасында
негізін белсенділік, бастамшылдық, шешім шығарғыштық, еріктік сапалар және
іс-әрекет ... мен ... ... көре ... ... ... болуы оның кәсіби іс-әрекетінде бірқатар
жетістіктерге жеткізеді.
Жоғарыда аталған қабілеттердің ... ... ... индивидуалды –
психологиялық ерекшеліктерімен бірлесе отырып, әскери кәсіптік ... ... ... қабілеттерге ұласып, жеке адамның әскери кәсіпке
жарамдылығын анықтайды. Офицердің кәсіби іс-әрекетке қабілеттілігін осы
мақсатқа ... ... 3 ... ... критерийлер арқылы бағалауға
болады. Офицердің ... ... ... ... ... ... ... критерий арқылы бағалаймыз. Бұл
офицердің ... ... ... ... ... ... даярлау, кәсіби
іріктеу, білім беру, әскери шендері туралы арнайы ... ... ... ... өнімділігін, эффективтілігін анықтайтын
сипаттама мінездемелер, кәсіби қызметінде мадақтаулар мен алғыстар жүйесін
құрайтын, ... ... ... ... ... индивидуалды жүргізілетін арнайы психодиагностикалық әдістемелер
негізінде психологиялық критерийлер арқылы бағаланады.
Психологиялық ... ... ... ... ... ... ... сенімділігі психодиагностикалық өндірістердің сапасы мен
олардың нәтижесін дұрыс интерпретациялауға ... ... ... да бұл ... тек ... психолог маман ғана жүргізуі ... ... ... ... ... ... болуы керек. Кәсіби жарамдылық критерийлері бірқатар міндетті
шешуі тиіс.
1. Қарулы күштер ... ... ... ... сай ... ... ... бейнелеуі
керек;
2. Кәсіби жарамдылық деңгейі жоғары ... ... ... ... ... ... ... жарамдылығын анықтауға байланысты әдістемелер кез-келген
офицер тұлғасы мен іс-әрекет нәтижесін бағалауға ... ... ... ... критерилік бағалаулар кандидаттар туралы алдын-ала болжам
жасауға, шендік дәрежесін жоғарылатуға, кәсіби жарамдылығын объективті
түрде ... ... ... ... қатарындағы әскери қызметке, кандидаттарға
психодиагностикалық ... ... ... ... алынған тестер
батареясы арқылы жүргізіліп, төмендегі өзара байланысты ... ... етуі ... ... күштер қатарындағы әскери қызметінің кәсіби талаптарына
өзінің индивидуалды - ... ... ... ... ... ... арасынан тиімді кандидаттарды іріктеу;
б) өзінің тұлғалық – ... ... ... кәсіби
дезадаптцияға ұшырау мүмкіндігі жоғары және осыған сай кәсіби жарамдылықтың
талаптарына жауап бере алмайтын кандидаттарды ... және ... ... ... ... ... ... қызметіне іріктеу
барысындағы басты мәселенің бірі – ... ... ... ... ... табылады.
Осы аталған мақсатқа байланысты психодиагностикалық тестер бірнеше
маңызды міндеттерді шешуі тиіс:
а) кандидаттың жалпы ... ... ... ... қасиеттерін, мінез және темперамент ерекшеліктерін, кәсіби
бейімделе алу мүмкіндігін анықтау;
б) ... ... ... тек ... ... ... яғни кандидаттың актуалды жағдайын ... ала ... ... ... ... ... негізделген, болжамдық сенімді
бағалау жасау;
в) кандидаттарды ... ... ... топ ... ... ... ... өңдеуге ыңғайлы, жинақты болуы тиіс;
г) алынған мәліметтердің сенімділігін, нақтылығын жоғарылату мақсатында
қайта тексеру, бірін-бірі өзара ... ... ... ... ... ... ... әскери қызметкерлермен жоғары орта
әскери оқу орындарындағы болашақ ... ... ... ... нәтижесінде психодиагностикалық тестер жиыны іріктелініп алынған.
Олар: Дж.Равеннің прогрессивті ... ... 16 ... ... ... СМИЛ тесті (ММРІ-дің варианты)
М.Люшердің түстер тесті, ... УСК ... ... ... ... ситуациялардағы жүріс-тұрыс стратегиясы» тесті (МОДЕ
т.б. бірқатар күрделі психодиагностикалық тестер ... ... ... және ... ... ... ... табыстылығына жекелеген факторларды ... ... ... ... психологиялық тұлғалық қасиеттерінің
жиынтығынан құрайтын біртұтас комплекстеріне ... ... ... ... ғана қол жеткізуге болады. Олар: жүйке-тұрыс ережелері ... ... Бұл ... ... ... ... ... қатарындағы
әскери қызметке алуда және кәсіби іріктеу жүргізу ... ... ... ... ... осы ... ... арқылы офицердің кәсіби
маңызды сапалық қасиеттердің деңгейлері сипатталады.
Нервтік-психикалық тұрақтылық бағалау. ... ... ... ... С, G, O, Q ... ... жағымсыз
құрамы адам жүріс-тұрысының дезадаптивті формаларында көріне ... ... ... сапасы мен өнімділігімен тікелей байланысты.
Стресске тұрақтылықтың төменгі деңгейі. Бұл сапа ... ... ... ауыртпалықтарға, кәсіби іс-әрекеттегі экстремалдық
жағдайларға жұмыс көлемінің күрт өсуі, мазмұндық өзгеруіне төзімсіздікпен
сипатталады. Офицер үшін кәсіби іс-әрекет O, Q ... ... С, ... мәні болжамдық жағымсыз көрсеткіші болып есептеледі.
Жүріс-тұрыс ережелерін сақтаудың төменгі деңгейі. Бұл сапалар адамның
бекітілген моральдық ережелерден бас ... өз ... ... ... қарым-қатынастағы жоғары агрессивтілікпен
сипатталады. Мұндағы болжамдық жағымсыз ... ... ... C, F, G, O, Q.
Алкогольді ішімдікке бейімділік. Әдістеменің С, G факторларының төменгі
мәні және O, Q ... ... мәні ... ... ... ... ... Бұл бейімділікті былайша
бейнелеуге болады. C, G, O, Q. ... ... ... кәсіби
жарамсыздығын анық көрсетеді.
Конфликтілік, ішкі дисгармония, өзіндік жоғары ... Бұл ... ... ... нашар бейімделу, қоршаған ортамен қарым-
қатынастағы және конфликтік жағдайлардағы ... ... ... бағалаудың өте жоғарлығымен сипатталады. Зерттеушінің тұлғасының
конфликтік жағдайларға бейімделген мына ... ... ... А Е І L. ... ... В С, G, Q ... төменгі мәндері мен
O, Q факторларының жоғары мәндері кәсіби жарамдылықтың болжамдық жағымсыз
көрсеткіші болып ... ... ... ... ... және ... ... 16 факторлық әдістемесіне сипаттама.
Әдістеме негізгі шкалалардан және қосымша шкалалардан ... ... ... ... ... ... ақиқат екендігін
және өзі туралы білім дәрежесін анықтау үшін қолданылады.
Негізгі факторлық шкалаларға сипаттама.
1. А – факторы «Тұйықтық-ашықтық ... ... ... ... адамның неғұрлым тұйық, өз
сенімдеріне берік, адамға сенбейтін, ... ... ... ... ... бермейтінін көрсетеді.
Көрсеткіштердің керісінше жоғары ... ... ... жаңа ... тез ... табиғи мінезділік, ортақ іс-
әрекетке бейімділік, өзін ортада болса да дұрыс ұстай ... ... ... ... ... ... В – ... «Интеллект» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы ойланудағы нақтылық, біржақтылық,
төменгі ақыл-ой қабілетін ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық қабілеттілігін,
вербалды мәдениет деңгейінің жоғарылығын және әдеби сөздік ... ... С – ... ... ... шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі деңгейі адамның эмоционалды тұрақсыздығын,
еріктік әлсіздігін, ... ... ... және ... ішкі тепе-теңдіктің тез бұзылуын, адамдар мен қарым-қатынаста
өзгермелі, жауапкершіліктен бас тарту, қызығулары тұрақсыз. Көрсеткіштердің
жоғарғы деңгейі ... ... ... ... ... алу, ... ситуацияда өз-өзін ұстай білу және басқару,
қызығуының ... ... ... ... Е – ... ... - басымдылық» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайында адам ... ... ... ... ... ... ... орналасуы басымдылық, билікшілдік, сенімділік, тәуелсіз, дөрекілікке
бейімділікті көрсетеді.
5. F – ... ...... ... ... деңгейі адамның өзіндік талдауға бейімділігін,
көп сөйлемейтін, өте сақ, пессимист, ұсақ нәрселерге үлкен мән ... ... ... ... ... ... ... көңілді, лидерлікке бейім, қызу қанды, импульсивті, ұсақ ... мән ... ... G – ... ... ... шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі дәрежесі адамның жалпы қабылданған нормаларға
келіспеушілік, ережені ... ... ... жауапкершіліксіз,
эмоциялық күйдің ықпалымен жүретінін білдіреді. ... ... ... ... жауапкершілігі жоғары, мінезі мықты, мақсатқа
жетуде табанды, тәртіптілікті көрсетеді.
7. Н – ... ...... ... ... ... батылсыздық, ұялшақтық, өзіне
сенімсіздік, ... ... ... ... көрсеткіштер батыл, аватюрист, тәуекелшілдік, белсенділік,
эмоционалдық, қызу қандылық, ... ... ... кез-келген
қиындықтан жол табу қабілетінің басымдылығын көрсетеді.
8. І – факторы «Қатігездік-сезімталдық» шкаласы.
Көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық, пайдашылдық, іс-әрекетке
бағыттылық, реалист адамның кейпін көрсетеді. Жоғары көрсеткіштер адамның
сезімталдығын, тәуелділігін, ... ... ... ... ... ... L – ... «Сегіштік – күмәншілдік» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы адамның төңірегіндегі оқиғаларға ... ... тез ... тез бейімделгіш, шыдамдылығын
көрсетеді. Жоғарғы көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... М – факторы «Қиялдан – даму» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы адамның қиялдауы жоқ тек ... мен ... ... ... жасайтынын, тек өз қызығуларымен
жүреді, әдеттен тыс жағдайлардан алыс екенін көрсетеді. Жоғары көрсеткіштер
адамның ішкі ... ... ... өте бай ... ... қызығатынын, қандай іс-әрекетте де ... ... N – ... ...... ... ... жағдайы бірбеткейлік, ұстамсыз, тәжірибесіздік,
аңқау, талғамдарының қарапайымдылығын, ... ... ... ... өзін ... ... болса да жақсы ұстайды,
есепшілдік, қулық, нақты ойлайтын, талғампаздықты көрсетеді.
12. О – факторы ... ...... шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы адамның өзіне деген сенімділік,
көңілдік, белсенділік, ... ... ... ... адамның өзіне сенімсіздігін, кінәлілік сезімінің жоғарылығын,
қауіптенгіш, тынымсыз, ортаға сезімталдықты көрсетеді.
13. Q1 – ... ...... ... ... адамның қалыптасқан ережелерге
сүйенетінін, дәстүрлік қиындықтарды ... ... жаңа ... ... ... салт-дәстүрлерді силау және бой ұсынуды көрсетеді. Жоғары
көрсеткіштер еркін ... ... ... ... жоғарылығын көрсетеді.
14. Q2 – факторы «Көбіністік» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы топқа ... ... ... ... ... бой ... өз ... жоқ, өзгелердің
ықпалымен жүргенді, басқалардың өзін үнемі қолдап тұрғанын ... ... ... шешім қабылдағыштық, өз ісін өзі жетік атқару,
лидерлікке ... ... ... 03 – ... ... бақылау» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы ... ... ... өз ... күйлерінің әсерімен жүретінін, өзара басқара
алмайтынын, өзіндік бақылаудың төмендігін, ... ... ... ... ... бақылауының жоғарылығын, әлеуметтік
ережелерді қабылдай алатын, өзінің ... мен ... ... мақсатқа бағытталғандығын көрсетеді.
16. 04 – факторы «Ішкі шиеленушілік» шкаласы.
Көрсеткіштердің төменгі жағдайы адамның ішкі ... ... ... ... ... біршама әлсіздігін,
қиындығын, жағдайы фрустрацияға тез ... ... ... ... ішкі шиеленушілік деңгейінің жоғарылығын, неғұрлым
көтеріңкі мотивация, жалпы белсенділік, ашуланғыштық, сезім ... ... Жеке ... ... ... ... ... профильдің шкалаларының орналасу жүйелігі А.Маслоудың
мотивтер иерархиясының бірінші – «тапшылық» деңгейіне ... ... ... ... ... ... және ... пайдалылық –
«даму» қажеттіліктері негізінде құрылады. Сондықтан ... ... ... ... ... ...... жасалынады. Бірінші (П, К, С) – ... ... ... ... – (Д, ДР, ОД) – жеке адамның ... ... ... ... ... Бұған қоса 7 мотивациялық шкаланың
әрқайсысы 4 – шкала асты жағдайымен ерешеленеді.
«Ж» - адам тіршілігінің барлық жағына да ... ... ... оқу ... ... ... ... қатысты болады.
«Идеалды» - мотивтің талпыну және бағытталу деңгейі;
«Реалды» - зерттелінушідегі бұл ... ... ... ... ... ... жеке ... мотивациялық
сферасының зерттеу нәтижелерінің жалпы бағасы мотивациялық профильдің 28
шкала асты және ... ... 4 ... ... ... ... және ... деңгейде өткізіледі. Алдын-ала
арнайы әдістеме тексті мен жауап ... ... ... «Сіздің алдыңызда өмірлік ұмтылыстарыңызбен тіршілік ... ... ... ... 14 ... ... Сіз
оларға 8 – жауап варианты (а, б, в, г, д, ж, з, е) ... ... ... ... ... ... ... «+» - иә, толық келісемін;
2. «+» - солай шығар;
3. - әр қалай, біршама деңгейде келісемін;
4. «-« - жоқ, ... «?» - ... бұл ... ойланбаппын.
Сұрақтарға көп ойланып жатпай, жүйелілікпен 25 ... ... ... ... өңдеу кезеңінде зерттелуші жауаптары балға айналдырылады.
/+/ - 3 балл; /+/ - 2 балл; /-/ - 1 ... /-/ және /?/ - 0 ... ... шкала асты бойынша есептеледі. Есептеу нәтижесінде мәндер
0-12 арасында орналасу қажет. 14 топ тұжырымдамасы белгілі бір шкала астына
қатысты болады. ... 1, 5, 9, - «Ж» ... ... ... ... шкалалар;
ә) 3, 7, 11 – «Ж» жалпы тұрмыстық реалды мотивациялық шкалалар;
б) 2, 6, 10 – «Р» ... ... ... ... ... ... барлық жиынтық балы жеке ... ... ... ... ... ... өңдеу және сапалық талдау.
1-этап. Зерттеу әдістемелері нәтижелерінің топтық ортақ көрсеткіштерін
математикалық статистика әдісі арқылы анықтау.
(1, 2 кестелер).
1-кесте 16-ФЛО әдістемесі ... ... ... ... |А |В |С |
|0 |4 |5 |7 |
|1 | | | |
|0 |5 |6 |7 |
|1 | | | |
|0 |6 |6 |8 |
|1 | | | |
|0 |5 |7 |7 |
|1 | | | |
|5 |6 |6 |8 |
|6 |6 |7 |9 |
|7 |5 |6 |8 |
|S |37 |43 |54 ... |5,2 |6,1 |7,7 ... ... ... факторлы көрсеткіштерінің курстан курсқа ... өсу ... ... 1: ... ... ... ... курстан курсқа өту
барысындағы өсу тенденциясы кездейсоқ ... ... ... зерттеу мәліметтерінің нәтижелерін сапалық психологиялық
талдау әдістеме нәтижелерінің ... ... ... ... ... ... – факторы көрсеткіштерінің жоғары (7) орналасу офицердің ашықтық,
мейірімділік, көңілдік, жаңа қандай ... тез ... ... ішкі сезімдерін ашық көрсету, жүріс-тұрыс еркіндігін көрсетеді.
Мұндай адамдар ұжымдық өмірде белсенді, серіктестікке бейім, ... ... ... ... ... орната алады.
В – факторы бойынша ... ... ... (7) ... ... ... ... қабілет, ақыл-ой
белсенділігін, тапсырманы орындау қабілеттілігін, ... ... ... ... ... ... молдығын көрсетеді.
С – факторы бойынша ... ... ... (6) эмоционалды
тұрақтылықты, ұстамдылықты, ... ... ... бағалау, түрлі
ситуацияда өз-өзін ұстай білу және басқару, қызығуларының тұрақтылығын, өз
ісіне тыңғылықтылықты көрсетеді.
Е – ... ... ... ... ... (6) басымдылық,
билікшілдік, өзіне тәуелсіздік, сенімділікті көрсетеді.
G – факторы бойынша ... ... (7) ... ... ... ... мінезі мықты, ... ... ... әрекеттегі тәртіптілікті көрсетеді.
Н – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер (6) ... ... ... ... қызу ... ... ... кез-келген қиындықтан жол таба алу ... ...... бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер (6) офицердің
сезімталдығын, тәуелділігін, ... ... ... ... ... көрсетеді.
L – факторы бойынша ортадан жоғарыкөрсеткіштері (6) ... ... ... ішкі ... ... ... ... төзімсіз, қауіптенушілдікті көрсетеді.
М – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер (5) адамның ішкі
творчестволық ... ... ... ... ... ... білдіреді.
N – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер тәжірибелік, ... ... ... да ... ... ... нақты ойлайтын,
талғампаздықты көрсетеді.
О – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер офицердің ... ... ... сезімталдықты көрсетеді.
Q1 – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... 2 – факторы бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер тәуелсіздік. Шешім
қабылдағыштық, өз ісін өзі ... ... ... ... ...... ... ортадан жоғары көрсеткіштер (7) офицердің өзіндік
бақылауының ... ... ... ... алатын, өзінің
эмоциялары мен сезімдерін басқара алатынын, мақсатқа ...... ... ... ... ... (6) ... ішкі
шиеленушілік деңгейінің жоғарлылығын, неғұрлым көтеріңкі мотивация, жалпы
белсенділкі, ашуланғыштық, сезім тұрақсыздығын, ... ... ... ... және офицердің кәсіби маңызды қасиеттерін
бағалаудың табыстылығына жекелеген факторларды талдау нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... комплекстеріне біріктіре отырып, салыстыра талдау арқылы қол
жеткізуге болады.
Олар жүйке ... ... ... ... ... , жүріс-тұрыс ережелері мен шиеленушілік деңгейі . Бұл
фактырлық сапалар жиыны Қарулы Күштер ... ... ... ... және
кәсіби іріктеу жүргізу барысында ерекше маңызды болып табылады.
2.3 Жеке адамның ... ... ... ... сапалық
талдауы
Зерттеу жұмысының негізгі мақсаты офицердің кәсіби ... ... ... анықтау болғандықтан, профильдің тек
шынайы көрсеткіштерін талдаймыз. Топтық көрсеткіштердің өңдеуде ІІ – курс
студенттерінің «жалпы тұрмыстық» және ... ... ... ... ... ... ... Бұл әсіресе, әлеуметтік статус «С» және
қоғамдық пайдалық «ОД» шкаласында анық ... ... ... ... ... тенденциясының (П, К, С) солдан оңға ... ... ... Бұл ІІ-ші курстағы жалпы тұрмыстық жағдайда мотивтердің
қажеттілік тенденциясының басым екендігін көрсетеді. Алайда, «Р» ... бұл ... ... ... ... ... ... (С,
ДР, ОД). Мұнда керісінше, дамушы мотивтер тенденциялары ... кей ... (ДР), ... ... ... болады. Сандық өңдеудің 3-
ші кезеңіндегі көрсеткіштердің өзара байланыс ... ... ... ... ... да айқын көрінеді. Мұнда профильдік
көрсеткіштің аралығындағыф байланыстың әлсіз дәрежесін байқауға болады.
Ш –ші курс мәліметтерінің «жалпы тұрмыстық» ... ... ... ... тек (ДР) ... байқалады. Ал, «Р» -
кәсіби профильде өмірді қамтамасыз етуді ... және ... ... ... (П, С, Д) шкалалардың өзгеріске түскенін байқауға болады.
Көрсеткіштердің өзара байланыс дәрежелерінің орта деңгейі көрінеді.
IV-курс мәліметтерінде «жалпы тұрмыстық» профилінің «П» ... ... ... өсу ... ... ... «О» ... жоғары көрсеткішке ие болады. «Қажеттілік мотивтер» мен ... бір түзу ... ... ... ... ... ... байланыстың ортадан жоғары дәрежесі анықталады.
Курстарды «Р» - кәісіби мотивациялық профильдер көрсеткіші ... ... ІІ, Ш, IV курс ... ... ... ... екені байқау болады.
Мәліметтердің сапалық талдауына сүйене отырып, офицердің жеке адамдық
құрылымындағы мотивациялық ... оқу, ... ... барысында
өзара үйлесімділік пен даму тенденциясының прогрессивті ... ... ... көрсеткіштердің былайша өзгеріске түсуі, офицердің болашақ
мамандыққа ... ... ... білімдерінің күрделенуі, практикалық
іс-әрекетке араласу мамандыққа бейімделуге байланысты деп ... Бұл ... ... ІІ-Ш курс ... ... ... ... сипатталады.
Қорытынды
Әскери кәсіпке іріктеу – бұл әскери еңбекті сараптаудың тәртібі. ... ... ... ... қабілетіне қарай тәжірибесіне,
моральдық қасиеттеріне байланысты осы ... ... ... сай келетін
мүшелер тағайындау кіреді.
Әскери кәсіпке іріктеу бұл ... көп ... ... ... ... ғана немесе бірнеше әдістемелер көмегімен шешу ... ... Бұл ... ... жағынан жан-жақты құрамдағы зерттеулер қажет. Кәсіпке
іріктеу міндеті әскери кәсіптік жұмыстардың жан-жақты ... ... ... ... Оның ... әскери кәсіптің құндылығымен
әлеуметтік беделділігі ... ... ... ... мен ... ... құрылымын анықтау және кәсіби маңызды қасиеттерді
зерттеу. Әскери профессиографиясының ең ... ... - ... ... даму ... мен перспективасын зерттеу болып саналады. Ең
алдымен әскери қызметкер мамандарын, сонымен қатар жаңа мамандықтар шегін
оптимациялау ... жаңа ... ... тұжырымдалған әдістемелерді
іздестіру. Әскери еңбектегі әскери ... ... ... өңдеу,
профессиографияның мазмұнына байланысты жұмыстар жүргізіледі.
Офицерлерді кәсіпке таңдау өз-өзінен барлық мәселелерді ... ... жеке ... ... ... олардың жеке адамдық
қасиеттерін зерттеуде, болашақта қолбасшы міндетін атқаруға қабілетін нақты
бағалауға көмектеседі.
Қорыта ... ... ... ... өз ... қойған
мақсатына толық жетті деп сеніммен айтуға болады.
Алайда, Қарулы ... ... ... ... ... ... зерттеу негізін кәсіби психологиялық іріктеу ... ... ... ... талдау жұмысын жүргізу бірқатар қиындықтар
туғызатыны анықталады. Әсіресе, қазақ аудиторияларында анықталған зерттеу
әдістемелерінің жеткіліксіздігі көп ... ... ... ... К. ... ... орысша-қазақша сөздігі».
Алматы, 1982.
2. Айзенк Г. «Универсальные тесты профессора Айзенка». Спб, 1996.
3. Анастази А.А. «Психологическое тестирование». М., 1982 г.
4. ... Г.М. ... ... или ... ... ... Бакаев Л.Н. «Любая армия должна ... свои ... ... ... Бакаев Л.Н. «Военно-патриотическое наследие Б.Момыш-улы ... ... ... ... 1994г.
7. Бакаес Л.Н. «Политика ... ... ... ... 1995г.
8. Балакаев Т. «Армия және ұлт саясаты». /Каз. Тарихы/ ... ... А.В. ... военной психологии и педагогики».
Москва, 1981.
10. Барт А.И. «Военная психология и педагогика». Алматы, 1995 ... ... в ... ... пособие для войсковых
психологов). Подг. Анисимов.-Москва. Б.М.: 1982г.
12. Глушко А.Н. ... ... ... и
психопрофилактика. /Военно-медицинский журнал» 1998г.
13. Гуревич К.М. «Психологические проблемы эффективности и качество
труда». Москва, ... ... Л.Д. ... ... индивидуальной
профадаптаций». Барнаул, 1990г.
15. Джамгаров Т.Т., Марищук В.Л. «Отбор ... ... ... ... и ... качеств». Ленинград,
1964.
16. Донченко Е.А. «Формирование разумных потребностей личности:
Социологические и психологические аспекты». ... ... ... М.И. ... ... в ... воинов».
Воениздат, 1961.
18. Жакупов С.М., Бердібаев С.М. «Психологическое исследование
инженерной психологии и эргономики». Москва: ... ... ... С.М., ... С.М. ... зерттеу нәтижелерін
статистикалық өңдеу тәсілдері». Алматы, 1998 ... ... Е.М. ... ... изучения профессиональной
деятельности». Москва: Изд-во МГУ, 1987.
21. Иванчук Н.В. «Потребности социолистической личности». ... ... ... ... Е.А. «Образ мира в разнотипных профессиях». ... ...... ... А.Г. ... личности». Просвещение, 1965.
24. Лайнварджер П., «Психологическая война». Воениздат, 1962.
25. Леонтьева А.Н. «Деятельность. Сознание. Личность». Москва, 1975.
26. Луков Г.Д. ... воли у ... ... Воениздат,
1960.
27. Люшер М. «Сигналы личности: ролевые игры и их мотивы». Воронеж,
1993.
28. Магун В.С. ... и ... ... деятельности
личности». Ленинград: Наука, 1983.
29. Мельников В.М., Ямпольский Л.Т. «Введение в экспериментальную
психологию личности». М., 1985.
30. ... ... ... ... ... ... Муканов М.М. «О характере психологических особенностях подвига
советского воина». Автореферат. Алма-Ата, 1953.
32. Новое ... и ... ... ... ... Обуховский «Психология влечений человека». М.: - ... ... К. ... ... ... Воениздат, 1960.
35. Подоляк Я.В. «Практические вопросы военной психологии». Москва,
1987.
36. Профессиональная ориентация: этапы и методы. Киев, ... ... ... ... ... ... для работы на АЭС. /Под. ред. ... - ... ... «Психолого-педагогические основы деятельности ... ... - ... ... ... В.В. «Военно-юридическая психология», Москва, 1987.
40. Ростунов А.Г. «Психологическая подготовка к ... в ... ... ... А.Г. ... ... пригодности».
Минск, 1982.
42. Селезнев И.А. «Война и идеологическая борьба» Воениздат, 1964.
43. Сейтимов Н.М. «Военно-политическая безопасность ... ... ... ... В.П., ... П.М. ... Характер. Личность».
Наука, 1984.
45. Сидоренко Е.В. «Мет. матем. ... в ... - СПБ, ... ... ... ... (Сб. Переводных статей) –
Воениздат, 1964.
47. Собчик Л.Н. «Стандартизированный ... ... ... ... ... М.: 1990.
48. Столяренко Л.Д. «Основы психологии». Ростов на Дону: 1997.
49. Түрікпенов Ж.Т. «Кәсіптік бағдар». Алматы, Рауан – 1995.
50. ... В. ... ... для биологов и медиков».
Москва, 1963.
51. Шадриков В.Д. ... ... и ... ... 1996.
52. Шрамшенко А.Ф. «Вопросы психологии в ... ... ... «Экспериментально-психологические исследования в авиации и
космонавтики». Москва, Наука 1978.
54. Эткинд А.М. «Эрос невозможного. История ... в ... 1994.

Пән: Алғашқы әскери дайындық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халел Досмұхамедов 13 бет
Рухани мәдениеттің негізін салған қазақ ғұламалары7 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
"Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі"29 бет
050717 – Жылуэнергетика мамандығы бойынша оқитын студенттердің оқу -өндірістік машықтанудан өтуге арналған әдістемелік нұсқау8 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
P-cad schematic көмегімен маңызды сұлбаның құрылуы8 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь