Ақыл-ой тәрбиесінің негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

І . АҚЫЛ.ОЙ ТӘРБИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ақыл.ой тәрбиесі және оның міндеттері, мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... 5.8
1.2 Ақыл.ой тәрбиесінің құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8.10
1.3 Ақыл ой.тәрбиесі және жаңашыл педагогтар қызметінің
маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.13

ІІ. АҚЫЛ.ОЙ ТӘРБИЕСІ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫҚ ТӘЛІМ.ТӘРБИЕ.
2.1 Оқушылардың ақыл.ой тәрбиесі мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14.18
2.2 Оқу еңбегінің мәдениетіне тәрбиелеу. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18.23

ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

V. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

IV. ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Зерттеудің өзектілігі: Қазақ ежелден ұрпақ тәрбиесіне ерекше мән берген халық. Өйткені, біздің қазақ - бала дүниеге келмей жатып-ақ, оның тәрбиесіне әзірлене бастаған. Оның бір мысалы тегі жақсы жермен құдаласып, алдымен екі жастың жан тазалыығына мән берген. Жас келіннің бойына бала бітісімен енесі мен абысыны жерік асын қамдап, ерекше күтімге алып, қамқорлық жасаған. Кейіннен бүкіл ұлттық психологиямызға «атойлап» шабуыл жасаған кешегі кеңестік идеология ұрпақ тәрбиесіне де көптеген өзгерістер енгізіп, таза қазақи тәлім-тәрбиені шұбарлап жіберді. Соның салдарынан өзгеше ойлайтын жан дүниесі, мінезі басқаша балалар көбейіп, жұртымыздың рухани азғындау көріністері жиі байқала бастады.

Зерттеудің міндеттері:
- Оқушыларды тәрбиелеуде ақыл-ойын дамыту;
- Қазіргі жастардың тәрбиесінің мазмұнын, көлемін және оның жүйесін қатысымдық әрекет негізінде белгілеу;
- Мектеп жасындағы балалардың оқу тәрбиесінің әдістемесін жасау.

Зерттеудің теориялық мәні: Мектептерде білім білік дағдылары, тестілеу тәсілі арқылы жүйелі есепке алынып отырса, онда балалардың білім, білік жағдысы артады. Осыған байланысты қағидалар мен тұжырымдар халықтық педагогиканы оқыту әдістемесі мен педагогика ғылымдарын теориялық тұрғыдан толықтырады.
Зерттеудің практикалық мәні: Осы жұмыста ұсынылып отырған балалардың білім, білік дағдысын қалыптастыру әдістемесі орта мектептерде мұғалімдерге көмекші құрал бола алады.
Қазір халқымызда орта мектепті әрең бітіретін, зерделері таяз медицина тілімен «дебил» деп айдар тағылған балалар тым көбейіп кетті. Бұрынғыдай ауыздан шыққанды қағып алып, жатқа айтатын зерек ұрпақ мүлде азайып барады. Оның бірден бір себебі - арақ ішіп, шылым шегіп, апиын атудың нәтижесінде уланған ұрықтан екендігін ғылым баяғыда-ақ дәлелдеген.
Олай болса қоғамдық мәні аса зор бала тәрбиесінің алтын қазығы болып саналатын халық педагогикасының ғылыми негіздері мен жүйелерін анықтап алмаса болмайды.
1. Абдумаев М. «Баланың ақыл ойы мен парасатын тәрбиелеу» А, 2000ж
2. Арын Мұхтар «Бес анық» тәрбие туралы толғаулар. А, -1996ж
3.Арғынбаев Халел «Қазақтың отбасылық дәстүрлері» А,-2005ж
Азоров Ю.П. «Семейное педогогика» Москва 1982 г.
4. Ақназаров Б. «Класс жетекшісі» Алматы: Мектеп, 1973 ж.
5. Айтмамбетов Б. Р. «Коллективті қалыптастыру және оқушылардың
(жеке басына оның ықпалы». Алматы, 1991 ж.
6. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А «Педагогика» Алматы, 2004ж
7. Әбиев Ж «Педагогика тарихы» Алматы, 2006ж.
8. Әбенбаев С.Ш. «Сынып жетекшісі» Алматы, 2004ж.
9. Әбиев Ж., А.Құдиярова «Педагогика» Дарын – Алматы 2004
10. Әкбар Қажы Мәстүра Әшірбайқызы «Қазақтың салт дәстүрлері»
Алматы, 1999ж
11.Әдібай Табылдиев «Тағылым» Алматы-1995ж
12. Бабаев С.Б. Оңалбек Ж.К. «Жалпы педаггогика» Алматы, 2006ж.
13. Безкаравайный С, Жұмабаев А, «Мектепте өткізілетін тарихи
әдеби кештер» Алматы « Мектеп » ,1968ж
14.Болдырев Н. И. «Класс жетекшісі» Алматы – Мектеп, 1980 ж
15.Болдырев Н.И. «Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы»
Алматы: Мектеп, 1987 ж.
16. Жарықбаев Қ. Қалиев С. «Қазақ тәлім тәрбиесі» Алматы, 1995ж.
17. Крупская Н. «Вопрсы семейного воспитания и быта» 1959 год.
18. Калиев С. «Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың
педагогикалық негіздері» Алматы, 2001жыл
19. Крупская Н. К. «Таңдамалы педагогикалық шығармалары». А,1973 ж.
20.Көшекбаев Н. «Оқыту теориясы». Алматы, 1976 ж.
        
        Тақырыбы: Ақыл-ой тәрбиесінің негіздері
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................
...........................................3-4
І . АҚЫЛ-ОЙ ТӘРБИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ақыл-ой тәрбиесі және оның міндеттері,
мақсаттары................................5-8
1.2 Ақыл-ой тәрбиесінің құралдары
.................................................................8-10
1.3 Ақыл ... және ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫҚ ТӘЛІМ-ТӘРБИЕ.
2.1 Оқушылардың ақыл-ой тәрбиесі мен дамуы
............................................14-18
2.2 Оқу ... ... ... ... ... өзектілігі: Қазақ ежелден ұрпақ тәрбиесіне ерекше мән ... ... ... ... - бала ... ... ... оның
тәрбиесіне әзірлене бастаған. Оның бір мысалы тегі жақсы ... ... екі ... жан ... мән ... Жас ... бойына бала
бітісімен енесі мен абысыны жерік асын қамдап, ерекше ... ... ... ... бүкіл ұлттық психологиямызға «атойлап» шабуыл
жасаған ... ... ... ... ... де ... ... таза қазақи тәлім-тәрбиені шұбарлап жіберді. Соның салдарынан
өзгеше ойлайтын жан дүниесі, мінезі басқаша ... ... ... ... ... жиі ... бастады.
Зерттеудің міндеттері:
- Оқушыларды тәрбиелеуде ақыл-ойын дамыту;
- Қазіргі жастардың тәрбиесінің мазмұнын, көлемін және оның ... ... ... ... ... ... балалардың оқу тәрбиесінің әдістемесін жасау.
Зерттеудің теориялық мәні: Мектептерде ... ... ... ... ... ... есепке алынып отырса, онда балалардың білім, ... ... ... байланысты қағидалар мен тұжырымдар халықтық
педагогиканы оқыту әдістемесі мен педагогика ... ... ... ... ... Осы ... ... отырған балалардың
білім, білік ... ... ... орта мектептерде
мұғалімдерге көмекші құрал бола ... ... орта ... әрең ... ... таяз медицина
тілімен «дебил» деп айдар тағылған балалар тым көбейіп кетті. Бұрынғыдай
ауыздан шыққанды қағып ... ... ... ... ... ... азайып барады.
Оның бірден бір себебі - арақ ішіп, ... ... ... ... ... ... екендігін ғылым баяғыда-ақ дәлелдеген.
Олай болса қоғамдық мәні аса зор бала тәрбиесінің алтын ... ... ... педагогикасының ғылыми негіздері мен ... ... ... . ... ... ... ... Ақыл-ой тәрбиесі және оның міндеттері
1. Ақыл-ой тәрбиесі және оның міндеттері
2. Ақыл-ой тәрбиесі әр заманда жастарға білім ... ... ... ... Білім алуға және ғылымға ұмтылыс халық санасының
тереңінен ... орын ... ... ... пен қоғам дамуының
заңдылықтары бейнеленген ғылымның керектерін, түсініктерін ... ... ... ... деп ... Тек ақылды ... ... ... ... ... түсінді. Білімнің мәнін
«Ақылдан қымбат байлық жоқ», «Ақылды ... ала ... ... ... ... ... дегн ... даналық сөздерінен
байқауға болады.
Халық педагогикасында оқыту мен ... ... ... ... педагогика тұжырымдамамен ұштасып жатыр. Халық білім ... ... ... байланысты болуын талап етті. ... ... ... ... ... ... жоқ. ... көрген , құлақпен
естіген ақиқат ... тек қана ... ... ақиқат ».
Халық педагогикасында тәрбие, оның бөліктері туралы ... да ... ... анықтамалырмен сәйкес
келетіндігі байқалды. ... ... ... ... ... ... ойлау қабілеттерін , сана сезімін , оқу және еңбек процесінде
дамытуды айтады. ... ... ... ... ... деп оқушылардың ақыл-ой күштерін, ойлауын, дамытудағы және ақыл
–ой еңбек ... ... ... ... ... ... тек ... мақсатты
ықпалымен шектелмейді. Оған қосымша ... ... ... ... Бұл ... ақыл-ойдың дамуы ұғымымен
айқындалады.
Ақыл-ой ... ... ... дамуының негізі. Ақыл-ой
тәрбиесі еңбек өнімділігін арттыруға , еңбектің ... зор ... Ең ... , ол ... мен ... мәдениеттің жедел
дамуының қайнар бұлағы екендігін ... есте ... ... ... ... ... ... , саналы
тәртіп пен орынды мінез-құлық , еңбек ... , ... ... ... ет ... , табиғат және қоғам құбылыстарына
талғампаздық, дене ... ... ... білу , ... ... ... игеру мәселелерін шешу мүмкін емес.
Қорыта айтқанда , ақыл-ой тәрбиесі ... ... ... . ... тәрбиесіне екі ұғым кіреді: зер салып ойлау және ... ... ... мен ... ... ойлаудың
түрлері, олардың мәні мазмұны ... ... ... ... біз ... ... ... тоқталамыз. Бірақ
кейбіреулерін кейінірек атап кеткен ... ... , ... ... не? Ойлау деп заттар мен
құбылыстардың ... ... ... және ... ... ... атайды. Ойлау таным іс-әрекетіндегі
күрделі процесс. Ал таным бұл әр жақты ... Ол ... ... ... ой ... ... ... олау түрлерінің тұлғаның даму процесінде алатын орны
туралы сөз етйік.
Нақты және ... ... ... ... ... ... біздің тікелей қабылдауымыз. Кейде
көрнекі ... деп те ... ... ... ... ... балалардың
ойнау және оқу процесінде адамдардың еңбек іс-әрекетінде байқалады.
Жинақтай ойлау бөлігі бір ... ... ... ... ... ... ... білумен сипатталады. Бұл ... ... ... , оның ... ... қараудың құбылыстардың
үлкен немесе кіші ... ... ... ойлау ғылыми зерттеу немесе ... ... ... оның ... ... , деректерден жинақтауға
қарай қозғалуын қажетсінеді.
Дедуктивті ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Сонымен ойлау түрлері шәкірттердің нақты зиялылық ... ... өмір ... , ... , оның ... ерекшелігіне байланысты әр түрлі іске асады.
Ақылдың белгілі бір даму ... ... ... деп ... ... бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-
ой ... ... ... қорын жасауға , негізгі ойлау операцияларын
жүзеге асыруға , нақты зиялылық ... ... ... ... ... міндеттері де осыдан шығады. Олар:
-ойлау іс-әрекетінің шарт ы болатын ... ... ... ... ... меңгерту ;
- зиялылық біліктерді қалыптастыру
-дүниетанымды қалыптастыру;
-Аталған ... ... ... ... ... ... ... белсенді іс-әрекетке қажетті
ақылдың бірде бір құнды ... ... ... ... ... ... ... Көп жағдайда білімдер көлемін білім беру ұғымын
қарастыра ... ... ... көлемі қоғамының мәдени ... ... Олай ... ... ... қоғамының мәдени
дамуының деңгейімен ... Олай ... ... ... ұғымы
салыстырмалы ұғым.
Өмірге жолдама алушы ... ... ... өз ... ... негізделген білім беру бағдарламаларымен, ... ... ... анықталады. Белгілі бір білім қорын жинау ең
алдымен ... оқу ... ... ... ... ... құрамында
деректер, атаулар, белгілер, адамдар мен заттар , ... ... ... , ... ... формулаларда бе неленетін ... ... мен ... бар ... , жеке , ... ... кіреді. Сонымен қатар ... ... ... ... мен ... білу ... пайдалану
әдістерін игеру, әлем жөніндегі ғылыми ... ... ... ... ... орнын түсіну де жатады.
Білім қорын жинаудың жоғарғы ... ... ... ... үлкен роль ойнайды. Оқушының мақсаттылығы алдына ... оны ... ... ... ... оқу
біліктерін берік меңгерумен ... Яғни оқу ... ... ... ... ... және ұзақ зиялы іс-әрекетке дағдылану
қажет.
Ақыл-ой дамуы және ойлау операцичларын ... ... ... ... ... ғылымдар белгілі анализ , ... ... ... ... тағы да бір ... міндеті оқушылардың ғылыми
дүниетанымын қалыптастыру болып табылады. Жинақты етіп айтсақ, ... ... оқу ... негізгі дүниетанымдық жұмыстарды
бекітеді, баянды етуге талаптанады.
1.2 Ақыл-ой тәрбиесінің құралдары
Ақыл-ой ... ең ... ... . ... ... ... күштерін оқыту барысында дамыту оқу материалының мазмұнын игеру,
зиялылық біліктерді қалыптастыруға көмектесетін ... ... , оқу ... ... ... іс-әрекеттерін
ұйымдастыру арқылы жүреді.
Теориялық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... «дамыта оқыту» тұжырымдамасы орын алады.
Бұл тұжырымдаманың мәні оқытуды шамалай отырып ... ... ... келеді. Бұл үшін оқушының ... қоры ... ... ғылымдарға жетекші қағидалардан ... ... ... қажырлы ақыл-ой еңбегіне қатыса отырып, ... ... мен ... ... ене алады. Сондықтан да дамыта ... ... ... ... ... мен ... таңдап
алудан басқа , оқушы алатындай оқу қиындықтарының сипаты мен дәрежесін
дәл ... ... ... ... ашып ... дамыта оқытудың ... ... ... алу ... жалпы ақыл ойынның дамуын
қамтамасыз ететін ... ... ... ... қол ... ... ... шығармашылық еңбегінің ауқымы болып
табылады.
Зиялылық ... ... ... ... де ... тәрбиесінің құралы ретінде
пайдаланылады. Мұндай оқу ... ... ... Біз ... ... еске ... Зерттеу және бақылау ісіне қатысы бар ... ; ... ... ... саяхаттар, экспедициялар, ауыл шаруашылық ,
тәжірибелік жұмыстар.
2. ... ... ... ... суретке қарап әңгіме құру , өз
бетінше әр түрлі пәндер ... ... ... сурет салу.
Белгілі бір тақырыптарға баяндамалар , рефераттар жазу.
3. Салыстыруға әрекеттерін реттеуге бағытталған тапсырмалар: ... ... ... ... әрекеттерін реттеуге бағытталған тапсырмалар алгоритмдерді ,
алгоритмдік нұсқамаларды пайдалану, оларды өз ... ... ... оқу ... байланысты тапсырмалар: заттарды ... ... ... айтқанда, ақыл-ойдың дамуын қамтамасыз ... ... . ... берудің маңызы зор. Мұғалім осы талап
тұрғысынан ... ... ... ... өзі бұл ... болуы тиіс.
1.3 Ақыл ой-тәрбиесі және жаңашыл педагогтар қызметінің маңызы
"Адамның қабілетін жан-жақты жетілдіре ... үшін дене ... ... ... өрістету аса қажет. Өйткені қоғамның дамуы еңбек
пен ғылымның үштаса өрістеуімен тығыз байланысты. Қоғамдағы барлық байлық ... ... мен дене ... ... мен ... ... ... тәрбиесі, көріп-білу, жүрекпен терең сезіну — біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... Қөрген-
білгенді ой еаегінен өткізіп, оны түйіндеп миға тоқу, үнемі ... ... ... қажыр-қайратпен талапты керек етеді. «Білімдіден шыққан
сөз, талаптыға болсын кез»— деп ... ... ... ... оған ... ерте жаттықтыруға ерекше мән ... ... ... төрден орын беріп, ерекше қошемет көрсеткен. Сөз
бастаған шешенді қол ... ... ... ... ... ... ... деп санаған.
Орыс ғалымы И. П. Павлов: «Фактілер — ғылымның ауасы» ... ... ... ... ... өзі ... ой топшылаған ата-бабаларымыз: «Тәрбие негізі — ғылым, даналық
негізі — білім» деп қорытынды жасаған. Ал сол ... ... ... ... бблу ... оқығанды көңілге терең тоқумен байланысты деп" дұрыс
түсінген қазақ халқы.
Жастарды ... ... ... ... ... да ... орны бар. ... бас бармақтан бастап шынашаққа
дейін саусактардың аттарын жаңылмай жылдам ататтыру секілді санамақ ... ... ... ... ... ... он ... он өзеннің, он
қыздың атын ... ... ... ... да ... ... ... әдіс-тәсілдері ретінде қолданылған.
Ізгілік пен адамгершілік тәрбиесі.
Адам баласы қоғамда өзінің адамгершілік қасиеттерімен, қайырымдылығымен,
адалдығымен, әділеттілігімен ... ... ... ... қарым-қатынаеынан шығады. Жақсылық пен ... пен ... ... пен ... ... пен намыс, ар мен
ождан адамның іс-әрекеті арқылы өлшенеді. ... адам ... ... ... етіп калыптастыру тәрбиеге байланысты. Осыны ұстанған
қазақ халқы жастарды от басында ... ... ... ... ... ... ... етіп қойған: Ер балаларға
ауылдың үлкендеріне қос қолдап, сәлем беруді, қыз балаларға ... ... жол ... ... ... ... ... уағыздаған. Ж.астардың
жадына «сіз» деген сыпайылық, «сен» деген анайылық, «Адаэддықтың белгісі,
иіліп сәлем бергені», «Кішіпейілділіктен ... ... ... ... «Құдай деген құр қалмайды» ... ... ... Халқымыз «Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер» деп бала
тәрбиелеуші ата-аналардың да ... ... ... ... ... ... ... байланысты екеніне ерекше мән берген, кыздың
көркіне ақыл-ойы мен мінез-кұлқының сай болуын қадағалаған. «Қыз ... ... ... ... ... ... қысыла қыз болдым» деген
мақал-мәтелдер үлкен ... ... «Қыз өссе — ... ... ... ... инабатты, сымбатты қызды бүкіл ауыл-аймақ болып тәрбиелеуді
мензейді.
Адамгершілік қасиеттің өзекті мәселесі — қайырымдылық, ... ... ... пен ... достық пен қастық адамгершілік қасиеттің
екі түрлі белгісі ретінде егіздің сынарындай қатар салыстыра ... пен өнер ... ... ... ... ... ... өмір жоқ.
Қоғамдағы байлықтың бәрі адам еңбегімен жасалады. Осыны терең түйіп, ... ... ... — адамның екінші анасы», «Еңбек түбі — бере-ке»,
«Жалқаулық аздырады, еңбек ... ... өмір — ... ... қаттының ембегі тәтті» деген мақал-мәтелдер арқылы жастарды еңбек
сүйгіштікке тәрбиелеудің мәнісін, ... ... ...... жаман әдет, жат мінез екендігің жас буынға тәптіштеп түсіндірген.
Осы жәйтті ... ... ... ... мен ... басынан
өткізген халқымыз баланы еңбекке тәрбиелеуді отбасынан бастаған. Қазақ
халқы ежелден ұл бала мен қыз ... ... ... белісіп алған. Ұлды
мал бағуға, отын шабуға, аң аулауға, мылтық ... ... ... ... мал ... ... асырауға әкелері мен аталары үйретсе, қыз
балаларға үй ... ... ... ас ... шай құю, ... тігу, тон пішу,
өрмек тоқу, ою-өрнек сияқты отбасынын ішкі жұмысына үйретуді ... ... өз ... ... Қыз ... ... ана, бала тәрбиешісі,
отбасы ұйытқысы деп түсінген ... оның ... ... ... ... ... ... мән берген. Қолөнеріне икемі жоқ қыздарды: «Өз үйінде
ою оймаған, кісі үйінде тон пішер» деп ... ... ... шай құю ... ... өзі ... сын ... Ақындардың өлеңдерінде кездесетін
«Қыздың жиған жүгіндей» деген теңеулер текке айтылмаған.
Еңбекті дәріптеу, жастарға еңбек адамын үлгі-өнеге етіп ұсыну «Аяз ... Аяз ... ... атты ... ертегісіңдегі Кендебайдың,
«Күн астындағы Күнікей кыз» өртеуісіндегі қарапайым қойшы ... ... ... Мал ... ... сүйген, қару-жарақ асынып, ел-жұртын
мергендікпен асырап-сақтаған ... ... ... адал ... ... ... ... шығып, мұратына жетуін ... ... ... ер ... мұратына жетеді» деп, жастарға үлгі-өнеге-
етіп ұсынады.
Халқымыз еңбек пен ... егіз деп ... ... ... мал бағып,
егін салып, аң аулау ... ... ... кем ... Қазақ
шаруасының қолөнері өзінің күнделікті өмір тіршілігімен, тұтыну ... ... ... Оның ішер асы да, киер киімі де, баспанасы да малдың
өнімімен байланысты ... ... де сол мал ... ... ... Жүн ... өрмек тоқу, киіз басып, үй жабу, ою ойып,
сырмақ, түс киіз өрнектеу, тері ... бас киім мен сырт киім тігу ... үшін ... өнер ... саналған.
Қорыта айтқанда халықтық педагогиканың әр түрлі жақтарын сөз еткенімізде,
алдымен дене тәрбиесін бірінші орынға қоюдың өзіндік ... ... ... адам ... ... ... келген күнінен бастап дене тәрбиесі қолға
алынады, содан ... ... ... ... ... ... ... сол еңбектің нәтижесінде қалыптасып дамиды. Ал
адамгершілік тәрбиесі баланың ... ... ... жүргізілетін
тәрбиенің жиынтығы іспеттес.
ІІ. АҚЫЛ-ОЙ ТӘРБИЕСІ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫҚ ТӘЛІМ-ТӘРБИЕ.
2.1 Оқушылардың ақыл-ой ... мен ... ... - ... ісі". ... бала ... оның ... қарау кешірілмес күнә. Халқымыздың ''балалы үй бәзар баласыз ... ... ... сөзі ... ... Балғындардың риясыз күлкісі, әсем
қылыаынсыз өмірді, келешекті көз алдымызға елестету мүмкін емес. Бала ... ... ... толқып, мерейіміз таси түсетіні де ... ... ... қай ... да жеңіл тиіп отырған жоқ. Бірақ сол
қиыншылықтарды тілге тиек етіп, жас ... ... ... ... болмайды.
Ата-бабаларымыздың өткен тарихын, ғасыр ауламаларын балғын-дардың
жүрегіне ... ... ... ел ... ойлайтын отансүйгіш азамат
болып өсуіне басты назар аударылады ... ... ... ... - 2030" ... ... "Ақбота" балабақшасында көптеген
тыңғылықты істер ... ... ... "Мен ... ... ... ... басталады", "Болашақ" атты
интелектуаль-ды ойын-сауық. ... ... ... ... не екенін бүлдіршіндерге жан-жақты түсіндірсек, "Ақын Абай", "Мұхтар
ата", "Қыз Жібек", "Біржан - Сара" ... ... ... өнері мен
дәстүріне деген кішкентай сәбилердің сезімін оятты деуге болады. Сондәй-ақ
әртүрлі тақырыпта өткізілген ашық сәбақтар: "Отан -екінші ... ... ... "Достық"тағы басқа семинар-кеңестер, өзге бақшалармен іс
тәжірибе алмасу, облыстық, ... ... ... ... үзбей
қатыстырып, олардың бойларынан ұшқын атқан титтей жақсылықты одан әрі
ұштап, ... ... ... игі ... бастаған еңбектің
нәтижесі деп білеміз.
Жаратылысынан жүрек жылуы мен ... ... мол ... бірі - ... ... ... ... оның табиғатына мүлдем жат. Өйткені,
қазақтың ел алдындағы ... ... тек жеке ... ... ... ғана ... ... өрген ұрпақтарының
салауаттылығы, жарақтылығымен де өлшенген.
Ата-бабаларымыздың сондай-ақ тектілік ... ... ... ... оны ... ... мирас қып қалдыруында да терең сыр ... ... ... ... ... ... қалу үшін ... ... ... ... ... ұмтылған. Тарих
қойнауына үңіліп, ұлттық тәрбие сырларына тоқталып отырғанымыз да ... ... ел ... ... ... көш ... көшелі
ұрпақ өсіреміз дейтін болсақ, ... ... ... ... еш
уақытша да естен шығармауымыз керек.
Шығыстың ... ... "Жас ... ... мен
сіздердің болашақтарыңызды айтып берейін" - деген.
Адам өмірге бәрі бірдей болып келеді, бірақ та өсе бара ... ... ... ... ... ... ... сондықтанда әрбір
бала саналы өмір сүрсе және ... ... ... ... ... оның ... мақсатына да, байлыққа да, бақытқа да қол жеткізуіне болады.
Адамзат баласының осы кезге дейін құрған қоғамы, ... ... ... ... осының бәрі сананың жемісі. Ендеше біз ... ... ... оның ... ... салуымыз керек. Сана
арқылы адамның 5 дүниетанымы, өмірге ... ... ... ... ғұмыры жан мен тәнге негізделген. Яғни адам жан ... ... Жан ... ... үшін ... ... болуы шарт. Олай
болса, адам бақытты болу үшін жаны мен ... қоса ... ... ... өмір ... ұстануға тиіс. Бұл орайда бабаларымыз: "Тәні
саудың - жаны сау" - деп, ... ... ... жолын көрсетіп
берген. Баланың жастайынан дені сау ... ... ... ... жаңа ... нәрестені қалай күту жөнінде ақыл-кеңес берген,
сәбиді тұзды сумен шомылдырып, денесін ... ... ... ... - деп ... бекіткен. Дене сұлулығына, әсіресе, қыз баланың
көрікті болуына ерекше көңіл бөлген "Аттың ... - жал, ... ... - ... ұққан.
"Денсаулық - зор байлық" деп қазақ халқы дене ... ... ... Дене ... ... қарауға болмайды. Дене жанның құралы. Құралы
мықты болса, иесі де мықты. "Сау жан сау денеде ғана ... ... ... ... бақытты өмір сүру үшін ең әуелі рухани саулығына көңіл бөлуі тиіс.
Рухани ... ... ... ... адам елмен сыйласымды, ... ... ... ... ... іс ... өте сезімтал,
ұстамды да байсалды, қоғамдағы өз ... ... ... ... адамдармен тез тіл табыса алатын, табиғатты сүйетін,
қоршаған ортадан хабардар, бақыт ... не ... ... жан ... ... ... жоқ адам аталған барлық қасиеттен жұрдай болмақ.
Халқымыз бала ... ... ... мән ... ... бала біздін
болашағымыз, өміріміздің жалғасы. Сондықтан бүгінгі ... да ... - ... мәні зор. ... іс ... ... ... мен денсаулығын қорғау, оларды тәуелсіз. мемлекетіміздін
білімді, білікгі, мадениетті азаматы етіп тәрбиелеу ... ... тың ... ... еніп ... ... осыны дәлелдейді.
"Бала тәрбиесі — бесіктен басталады"— деген ұлы қағидаға сүйенсек, 1,5 ... жас ... ... білім және тәрбие беретін мекемелердің орны да
маңызды да ... ... ... ... ... коммуналдық қазыналык
кәсіпорынға қарасты алты балабақшаның ... ... ... ... ... балабақшаларға арналған жоспарының орындалуын қадағалау.
Егеменді еліміздің болашақ азаматтарын тәрбиелеуге елеулі үлес ... ... ... бере ... 5 - 6 ... ... ісі ... мен балабақшаларда берілетін білім ... оның ... ... қамтамасыз етуді мақсат
етеді. Сондықтанда 5-6 жасар балаларды ... ... ... ... мен ұстазлар қауымын ерекше толғандырады. Бағдарлама мазмұнын іске
асыруда білім беру мәселесіне көп ... ... Неге ... мектеп
қабырғасын аттаған балаларды байқағанда балабақшамен қамтылған балалар мен
балабақшаға бармаған ... ... ... ... ... ... ... балалар тәрбнешінің айтуы, нұсқау бойынша
жұмыс жасап, іс-әрскетте белсенділік көрсетіп, өз ... ... - өзі ... ұстап, әрі бақылай алатындығы байқалады. Ал үйден ... бір ... ... ... жаңа ұжымға, күн режиміне ... ... ... ... орын ... ... ... жағдайына
қалыптастыруға педагогтың шеберлігі үлкен роль атқарады.
Халықтың ... ... ... ... есебінен деп есептелсе,
олардың негізі ауылдарды мекендейді. Алдағы үш жылды ауыл жылы атап, арнайы
бюджеттен ... ... ауыл ... көтеру ісіне мемлекет тарапынан
көңіл бөлінуі де жоғарыдағы мақсаттың жүзеге асуына ... ... ... ... ... ... бастан кешкен казақ халқының ұлттық
қасиетіндегі бір ерекшілігі ... ... бір ... естен шығармағаны.
«Атадан ұл туса игеді, ата жолын қуса игеді» деген ... да осы ... кім ... ... ақын жырлағандай «мың өліп, мың ... ... ... бері санай бастасақ ... ұлы, ... бір туар ... ... әкелгенін, тарихта олардың
көбісінің есімі алтын ... ... ... ... жоқ? Мүмкін:
мұның сыры қазақ ... жеті ... ... қыз ... ... ... ерекшелігінде болар. Аталас, бір қаннан тарағандар
емес, басқарудан ... ... ... адами қасиеттернің
сапалы ... ... ... да ... ... көрінеді. Сол
сапалы ... ... жас ... бүл ... ... қатігездіктен, имансыздықтан сақтай білу де зор міндет болып
тұр. Мұндай аса кау іпті ... ... ... ... ... да оңай ... Бұл да ел ... ойланатын жағдай.
Ендеме сол ұрпақты дүниеге әкеліп қана қою аз. Оны өсіріп жетілдіруге
уақыт талабына сай ... ... ... көп ... ... екені айтпаса
да түсінікті. «Бес саусақ ... ... ... ... берілетін үйдегі
тәрбие, оған мән берушілік те бірдей емес. Баланың тамағы мен ... ... де ... болса солай бейқамдықпен қарайтындар аз ба? Оған қоса
маскүнемдікке салынған, өз тесегінен жерінген әкелер, ... ... ... көбелек шешелер азаймай, ұрпақ алдындағы жауапкершілікті
жолға қою ... қояр ма ... бала ... ... білу ... білімін арттыру,
баланың денсаулығын қадағалау, мектепке дейінгі сәбилерді
арнайы ғылымға негізделген әдіспен ... мен ... ... беріп, мектепке жан-жақты дайындыкпен апару
сияқты аса қажет жауапкершіліктерге бейқамдыкпен карамай, зор мән бергені
жөн дер ... ... ғана ... ... сай ... ... ... санын
көбейте аламыз.
2. Оқу еңбегінің мәдениетіне тәрбиелеу.
Қазіргі кезеңде қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ықыласы жоқ балалар саны күннен күнге артуда. ... ... ... ... ... ... бейім келеді.
Бұл мәселені тудыратын себептердің бірі - ... ... ... ... ... ... бала ... мейірімсіздікті,
қатыгездікті, дөрекілікті, өзімшілікті туғызады. Ал, тарихқа кез жүгіртетін
болсақ, кең байтақ өлкемізде буыннан-буынға жалғасып ұяттылық, әдептілік,
көргенділік, ... ... ... ... ... ... ... сол
қымбат қасиеттердің бәрі отбасы, ошақ қасында бүршік атып, бұтағын жаяды.
Екінші себеп - бұл ... ... ... ... басқа жанұя мүшелерінің жеңілтек мінез-құлқы, ал бәрінен жаманы
ажырасу яғни неке ... ... ... ... ... рөл атқарады. "Сіз өз балаларыңыздың ... ... ... ... ... ... жеке мінез-құлқыңыз нағыз
шешуші нәрсе... Ата-аналардың өздеріне талап қоюы, олардың өз үйелменін
қадірлей білуі, ... ... ... ... ... - ... ең
бірінші және ең басты әдісі" деген болатын А.С.Макаренко.
Ал, ұлы ата-бабаларымыз "Ата-ананың тәрбиесі бала мінезінің ... не ... ... соны ... деп ... ... балаға
өмірінің алғашқі жылдарында адамгершілік сезімдерін егудің орны ... ... ... ... ... ... дейінгі балалар жүйке ауруынан, жиі
қояншық ұстамадан аза ... ... ... ... тынымсыз, ашушаң
келеді.
Үшінші себеп - ұл балаға үнемі жеткіліксіз көңіл аударылады. Кейбір ... ішкі ... ... ... қайғысын, қоршаған ортаға
қатынасын жете біле бермейді. Бала тәрбиесіне ең әуелі оның өз ата-анасының
еңбекқорлығы, ... ... ... ... әсер етпек. Ұрпақ тағдыры дегеніміз - ұлт тағдыры. Әрбір
ұлттың болашағы, оның білім, де ... ... да ... адамгершілік
асыл қасиеттерді бойына сіңірге тәрбиелі ұрпақтарының қолында.
Халықтық педагогика құндылықтарына ... ... ... ... оның озық ... оқу-тәрбие барысында кеңінен пайдалануымыз
керек.
Қазақ халқы өз тіршілігінің сан ғасырлық ... ... ... балаға тәрбие берудің өзіндік әдеп-ғұрпын жинақтады. Оларға
бұқаралы жасампаз тәжірибесі, ... бай ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, тарихи-географиялық жағдайлары мен
көшпелі өмір салтының өзіндік ерекшелігіне сәйкес ... ... ... ... ... ... өзіне тән ерекше талаптары қалыптасты.
Бала тәрбиесі көшпелі малшы отбасының күнделікті тұрмыс тіршілігімен тығыз
байланыста болды. Содан да олар ... ... да, ... ... де, он жақсы
қасиеттерін бағалағысы келсе де өз тіршілігінің негізі ... ... ... ... сұу ... мен әсем ... теңеп
"қошақаным, құлыным, ботам, қозым" деп еркелетті.
"Қанағат қарын тойғызар" деп қанағатшылдыққа, үнемшілдікке пайымда ... ... аш" деп ... ... ... ... бес уақыт намаз
гигиеналық т азалыққа баулыса, қырық парыздың бірі - ілім деп ... ... адам ол ... ... ... қандай дәрежедегі қызметкер болсын, ең
алдымен, шаңырағы аясында ұл-қыз өсіріп, мәпелеп, солардың ... ... ... ... ... ... ... ортадаты қарым-қатыкаеын,
дүниетанымын, өмірге ... ... және ... сай ... жеке ... мақсатты багытта жүйелі түрде қалыптастыру. ... ... беру және ... ... ... ... мінез-құлық дағдыларын қалыпқа түсіру, оларды өмір мен еңбекке даярлау
тәрбиелу ... ... ... ... ... әнгімелесумен оған ақыл-кенес
берумен ғана шектелмейді» - дейді Макаренко. Ол ... ... ... әркімнің өз жеке басы арқылы үлгі-өнеге көрсете білуде.
Тәрбие беру мен білім ... ... ... ... ... ... ал ... әр білімнің тәрбиелік ықпалы зор. ... ен ... мәні ... ... ... ... сау ... оянған, рухани ойлы дәрежесі биік мәдениетті, парасатты, ... мол ... ... ... ... игі қасиеттер қалыптасқан адамды
тәрбиелеу.
Еліміздегі саясат пен экономикадағы түбірлі өзгерістер ... ... ... ... ... беру ... және оның ... баспалдағы
- мектепке дейінгі тәрбиені де қамтып отыр. Бүл кездейсоқ нәрсе емес. Ұзак
уакыттар бойы біз ... ... ... ... ... ... орнын жеткілікті дәрежеде ескермей келдік. Көбінесе ... баса ... ... ... оның бала дамуына тигізетін жетекші
рөліне сүйендік. Ал бүгінгі таңда мемлекетіміз ... ... ... ... ... және ... ... камтамасыз ете алмауы
себепті балабақшалар көптеп қыскара бастады. Соған орай керісінше тенденция
- отбасындағы тәрбиенің рөлін күшейту ... ... ... елдерде балалардың екі тәрбие ошағында да - ... - ... ... мекемелерде қатар тәрбиеленіп дамуы жүзеге асуды. Жоғары
дәрежеде дамыған ... бір ... ... жасына дейінгі балалардын
басым көпшілігі қоғамдық балалар мекемелеріне барады. Мысалы, Францияда –
Швецияда Финляндияда - 65-75% және т.б. ... - бала ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Үлкендердің балаға шексіз сүйіспеншілігі, емен-жарқын сөйлесу, аялау,
еркелету, қалыптасқан ... ... әдет және т.б. ... ... ... отбасының өзіне ғана тән ерекшеліктері бар: ... ... ... және ... ... ... құрамының әр түрлі болуы,
отбасы ... ... ... ... пен ... құндылықтарды
пайдалану мүмкіндігі, отбасының ересек мүшелерінің ... ... ... ... ... күнделікті өмірін ұйымдастыру және ... ... ... ... тұлғаның қалыптасуы отбасы өмірінін тұрмыс-тіршілігін ұйымдастыру,
көңіл - күй адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Міне, сондықтан да баланы ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу, отбасы өмірін дұрыс
ұйымыдастыра білу, жылы да ... ... ... ... ізгілікке
құрылған үй-ішілік қарым-қатынасты орнықтырудан басталады.
Ал отбасылық микроклиматтың дұрыс болуы көбінесе педагогикалық ықпалдын
тиімділігін арттыруға септігін ... яғни ... ... ... ... өскен бала жетекке онай жүріп, ... ... ... ... ... ... деңгейін былайша анықтауға болады:
Отбасының әлеуметтік құндылығы. Бұл отбасының ... ... ... ... жан ... ортақ іске қызығушылық-тын
болуымен анықталады. Пайдалы ... толы ... ... ... және ... ... мәдени және спорттық демалыстар
отбасының бірлігін нығайта түседі. Өсіп келе ... ... ... ... сыйлайды.
Балаға оны тәрбиелеуші ересек адамдардың тарапынан қойылатын талаптың
бірлігі. Бұл жерде атақты педагог ... ... ... ... ... ... барлық тәрбиешілердің
ортақ ісі екендігі, егер педагогтардың тәрбиеге ортақ көзқарасы, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мүмкін
еместігі жөніндегі сөзін еске алуға болады.
Отбасының барлық ересек мүшелері бала үшін ... ... ... ... бірлігі өте маңызды.
Отбасындағы өзара қарым-қатынастың дұрыс болуы. Бала тәрбиесінде әке мен
шеше рөлінің өте маңызды екені белгілі. Ана өз ... ... ... ... ұйытқысы. Отбасы мүшелерінің өзара түсінісуінің бірі-біріне
кішіпейіл, қамкор қатынасы мен үйде жылы ... ... ... ... ... әйел – ана. ... әке - ... от ағасы. тәрбиеші,
Парасатқа құрылған ... ... ... адамгершілік сапаларына
жетудегі теңдесі жоқ үлгі- өнеге.
Отбасылық ... ... ... ... мен ... - тәрбиелік
мүмкіндіктерін онда қалыптаскан дәстүрлерге қарап анықтаймыз. Уақыт
сынынан, өмір ... ... ... дәстүрлер бала тәрбиесіне аса
зор ықпал етеді. Бұл ... ұжым ... ... түседі. Қалыптаскан өзара
жауапкершілік пен тендік атмосферасы баланың ... ... ... ... ... ... аулақ болуға
баулиды.
Отбасындағы еңбекке қатынас. Үйдегі барлық отбасы мүшелеріне ... ... ... ... отырып, бала әркімнің өзіндік міндеті
бар екенін, оны орындау қажеттігінің маңызын байқайды.
Үлкендер де балалар да не ... ... соны ... қана ... ... оны тек өзі үшін ғана емес ... үшін
жасайтынын, яғни, отбасы ұжымының барлық іс - ... ... ... ... ... өсіп келе ... жеке ... қалыптасуына отбасындағы
көңіл=күйге қатысты ... ... ... де зор. ... барлық жағдай байыппен ақылмен шешіледі, ал кейбір отбасыларда
жәй әңгіменің өзі ... ... ... көтерумен шешіледі.
Осынау атап көрсетілген тәрбиелік ықпалдың дұрыс жүзеге асуы ... ... ... ... ... айғағы деуге болады. Неге
десеңіз, ... - ... ... ... ... ересектердін әрбір іс-
әрекеті, ... ... ... ... барлығына бала
еліктей отырып, бойына жұқтырады. Егер бала ... ... ... ... ... ... ... көмекі байқайтын болса, бұл
бала жүрегіне адамгершілік - ізгілік сезімдерін құяды. Ал ... ... ... ... немқұрайдылық бас пайдасын ойлау, қатыгездік сияқты
қасиеттер байқаса, бала санасын ... ... бала ... ерекше көңіл бөліп, олардың парасаты
мол, мейірімді, ақылды, еңбекшіл болып өсуіне бағыт-бағдар беріп отырған.
"Бала балқыған ... ... да ... ... ... ... даналық сөздері де осыған байланысты туса ... ... ... ... ... ... тәрбиесі бүгінгі күннің ең
өзекті мәселелерінің біріне айналып ... ... ... тәрбиесі тал
бесіктен басталады» - деуші едік. Заман ... ... ... ... бала ... ... ... басталатындығы анықталып отыр.
Ендеше үзіліссіз тәлім-тәрбие үрдісінің түп тамыры, өзегі мектепке дейінгі
тәрбиеден ... ... ... де ... жоқ.
Мектептегі тәрбие мазмұнын түбегейлі жаңарту мәселесі біздерді ... мен ... ... ... өмір ... М.Мантессори идеяларынан бастап, әлемдегі ең озық ... ... ... ... В.А.Сухомлинский-дің "Қуаныш
мектебі", А.СМакаренконың қағидалары, ... ... ... ... озық ... өткен ғасырда жазықсыз
құрбан ... ... ... М.Дулатов, М.Жұмабаев,
Ж.Аймауытов сияқты қазақ зиялылары-ның педагогика-психология саласыңдағы
еңбектеріне терең талдау ... ... ... ... гуманист-
педагог ғалымдар мен әдіскерлердің психо-педагогикалық ой-пікірлерін және
мектепке дейінгі тәрбие жөнінде көп жылдан бері үздіксіз ... ... ... ... де терең үңілдік. Әсіресе қазақтың
этнопедагогика мен ... ... ала ... ... "Ұрпак
тәрбиесінде басты ұстаным қандай болмақ'?", ... беру ... ... ... ол ... ... алмақ'.' деген мәселе
жайында бар сапалы ғұмырын ұрпақ болашағына арнап келе жатқан ... ... өз ... қоса ... жас ... ... ісін жаңартудың көш басшысы болып, "Балбөбек" бағдарламасы дайыңдалды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абдумаев М. «Баланың ақыл ойы мен ... ... А, ... Арын Мұхтар «Бес анық» тәрбие туралы толғаулар. А, ... ... ... ... дәстүрлері» А,-2005ж
Азоров Ю.П. «Семейное педогогика» Москва 1982 г.
4. Ақназаров Б. «Класс жетекшісі» Алматы: Мектеп, 1973 ж.
5. Айтмамбетов Б. Р. ... ... және ... басына оның ықпалы». Алматы, 1991 ж.
6. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А «Педагогика» Алматы, 2004ж
7. Әбиев Ж ... ... ... 2006ж.
8. Әбенбаев С.Ш. «Сынып жетекшісі» Алматы, 2004ж.
9. Әбиев Ж., ... ... ...... ... Әкбар Қажы Мәстүра Әшірбайқызы «Қазақтың салт дәстүрлері»
Алматы, 1999ж
11.Әдібай Табылдиев «Тағылым» Алматы-1995ж
12. Бабаев С.Б. Оңалбек Ж.К. «Жалпы педаггогика» Алматы, ... ... С, ... А, ... ... тарихи
әдеби кештер» Алматы « Мектеп » ,1968ж
14.Болдырев Н. И. ... ... ...... 1980 ... Н.И. ... тәрбие жұмысының методикасы»
Алматы: Мектеп, 1987 ж.
16. Жарықбаев Қ. Қалиев С. «Қазақ тәлім тәрбиесі» Алматы, 1995ж.
17. Крупская Н. «Вопрсы ... ... и ... 1959 ... ... С. «Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың
педагогикалық негіздері» ... ... ... Н. К. ... ... ... А,1973 ... Н. «Оқыту теориясы». Алматы, 1976 ж.
ҚОСЫМША
-----------------------
Ақыл-ой тәрбиесінің мақсаты
1.Жеке тұлғаның сана- сезімі мен рухани жан-дүниесін дамыту
Адамзат жасаған заттық және рухани ... ... ... ... ,
практикада қолдана білуге үйрету даңдыландыру
Баланы ... ... ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны және оның қасиеттері34 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің теориялық негіздері18 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің әдістемесі20 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Адам – әлемнен де күрделі6 бет
Адамгершілік тәрбиесі6 бет
Ақыл-ой тәрбиесі және оны қалыптастыру жолдары35 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар жайлы5 бет
Балалардың жас мөлшері мен дербес ерекшеліктерін оқу – тәрбие процесінде ескерілуі30 бет
Баланың мектепке дейінгі және кіші мектеп жасындағы психологиялық кезеңдері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь