Қиын бала тәрбиесі


I Кіріспе:
II Негізгі бөлім.
1. Бастауыш сынып оқушыларының мінез құлқындағы қиындықтардың пайда болу себептері.
2. Қиын бала тәрбиесі және оны қайта тәрбиелеудегі кед/ң тәсілдері.
3. Қиын балаларға көмек берудегі педагог психологтің ролі.

III Қорытынды.
IV Әдебиеттер тізімі.
V Қосымша.
Педагогика тарихында «қиын» бала ұғымы ХХ ғасырда кеңінен тарала бастады.
Қиын бала мәселесі Г.А. Умананов, Ә.Ж. Жұмабаев, В. В Трифанов, Л.К. Керімов сынды бірқатар қазақстандық ғалымдардың да ғылыми зерттеулерінің тақырыбына айналды. Аталған ғалымдар осы топтағы балалардың мінез – құлық ерекшеліктерін, жүріс – тұрысындағы жат қылықтарды зерттеп, оларды қайта тәрбиелеу жолдарын көрсетті. Мәселен, Ә. Жұмабаев мектептің «қиын» оқушылар мен жұмыс жүргізу жүйесін жасады, В. Трифанов болашақ мұғалімдерді «қиын» оқушылармен жұмыс жасай білуге дайындау мәселесін көтерді. Ал Л.К. Керімов «қиын» балаларды жеке және топтап қайта тәрбиелеу бағдарламасын ұсынды. Бұл ғалымдардың зерттеулері қиын оқушылардың пайда болуының бірнеше себептерін ашып көрсетті.
Біріншіден отбасында тәрбие ісіне жеткілікті көңіл бөлінбеуден, яғни тұрмыстағы дау – жанжал, ата – аналарының маскүнемдікке салынуы немесе олардың біреуінің болмауы кері ықпал жасайды. Осы орайда ғалым – педагог В. В. Трифанов тәрбиесі нашар балалардың пайда болуына қоршаған шағын ортасы (микросреда), отбасындағы тәрбиесі ықпал ететіндігін атап көрсете отырып, өзі жүргізген зерттеу жұмыстарының барысында қиын балалардың 44% - да толық отбасы болмағанын, 30% - да жақын туыстарының біреуі (әкесі, шешесі немесе ағасы) заң алдында жауапқа тартылғандар, ал 15% - да әке – шешесінің біреуі ішімдікке салынғанын анықтаған. Бұдан шығатын қортынды, қиын балалардың пайда болуының негізгі себебі – отбасы тәрбиесінің дұрыс жолға қойылмауы. Сонымен бірге, В. Трифонов қиын оқушының пайда болуының физиологиялық, психосоматиялық негіздері бар екендігін де ескертеді.
«Қиын» балалардың шығу себептеріне ХХ ғасырдың басында өмір сүрген қазақ зиялылары да бей – жай қарамаған. Ж.Аймауытов: «Адам баласының ұрлық істеу, өтірік айту, кісі тонау, өлтіру сияқты бұзақылықтарды жасауы тәрбиенің жетіспегендігінен... баланы бұзуға, яки түзеуге себеп болатын бір шарт – жас күнінде көрген өнеге. Ол өнеге әке – шешесінің тәрбиесі арқылы қалыптасады» деген орынды пікір арқылы бала тәрбиесіндегі отбасының роліне ерекше мән берген.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




Жоспар.

I Кіріспе:
II Негізгі бөлім.
1. Бастауыш сынып оқушыларының мінез құлқындағы қиындықтардың пайда болу
себептері.
2. Қиын бала тәрбиесі және оны қайта тәрбиелеудегі кедң тәсілдері.
3. Қиын балаларға көмек берудегі педагог психологтің ролі.

III Қорытынды.
IV Әдебиеттер тізімі.
V Қосымша.

Педагогика тарихында қиын бала ұғымы ХХ ғасырда кеңінен тарала
бастады.
Қиын бала мәселесі Г.А. Умананов, Ә.Ж. Жұмабаев, В. В Трифанов, Л.К.
Керімов сынды бірқатар қазақстандық ғалымдардың да ғылыми зерттеулерінің
тақырыбына айналды. Аталған ғалымдар осы топтағы балалардың мінез – құлық
ерекшеліктерін, жүріс – тұрысындағы жат қылықтарды зерттеп, оларды қайта
тәрбиелеу жолдарын көрсетті. Мәселен, Ә. Жұмабаев мектептің қиын оқушылар
мен жұмыс жүргізу жүйесін жасады, В. Трифанов болашақ мұғалімдерді қиын
оқушылармен жұмыс жасай білуге дайындау мәселесін көтерді. Ал Л.К. Керімов
қиын балаларды жеке және топтап қайта тәрбиелеу бағдарламасын ұсынды. Бұл
ғалымдардың зерттеулері қиын оқушылардың пайда болуының бірнеше себептерін
ашып көрсетті.
Біріншіден отбасында тәрбие ісіне жеткілікті көңіл бөлінбеуден, яғни
тұрмыстағы дау – жанжал, ата – аналарының маскүнемдікке салынуы немесе
олардың біреуінің болмауы кері ықпал жасайды. Осы орайда ғалым – педагог В.
В. Трифанов тәрбиесі нашар балалардың пайда болуына қоршаған шағын ортасы
(микросреда), отбасындағы тәрбиесі ықпал ететіндігін атап көрсете отырып,
өзі жүргізген зерттеу жұмыстарының барысында қиын балалардың 44% - да толық
отбасы болмағанын, 30% - да жақын туыстарының біреуі (әкесі, шешесі немесе
ағасы) заң алдында жауапқа тартылғандар, ал 15% - да әке – шешесінің біреуі
ішімдікке салынғанын анықтаған. Бұдан шығатын қортынды, қиын балалардың
пайда болуының негізгі себебі – отбасы тәрбиесінің дұрыс жолға қойылмауы.
Сонымен бірге, В. Трифонов қиын оқушының пайда болуының физиологиялық,
психосоматиялық негіздері бар екендігін де ескертеді.
Қиын балалардың шығу себептеріне ХХ ғасырдың басында өмір сүрген
қазақ зиялылары да бей – жай қарамаған. Ж.Аймауытов: Адам баласының ұрлық
істеу, өтірік айту, кісі тонау, өлтіру сияқты бұзақылықтарды жасауы
тәрбиенің жетіспегендігінен... баланы бұзуға, яки түзеуге себеп болатын бір
шарт – жас күнінде көрген өнеге. Ол өнеге әке – шешесінің тәрбиесі арқылы
қалыптасады деген орынды пікір арқылы бала тәрбиесіндегі отбасының роліне
ерекше мән берген.
Екіншіден. Мектептегі оқу – тәрбие үрдісін ұйымдастыруда
мұғалімдердің, сынып жетекшілерінің, мектеп әкімшілігінің тарапынан
жекелеген оқушылардың мінез – құлық ерекшеліктерін, талап – тілектерін,
қызығушылықтарын ескермеуден туындайды. Сондай – ақ, мектеп пен отбасының
арасындағы байланыстың дұрыс жолға қойылмауы да әсер етеді. Үшіншіден,
бұқара халықтың, қоғамдық ұйымдардың тәрбие ісіне немқұрайлы қарауы,
оқушылардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға көңіл бөлінбеуден туындайды.
Қиын балалардыңпайда болуының әлеуметтік себептерімен бірге,
экономикалық жақтарын да ескеру керектігі туралы белгілі педагог А. С.
Макаренко былай дейді. ерекше заң бұзушылар жоқ, тек қиын жағдайға тап
болған адамдар барн, яғни белгілі бір ортасыз, достарынсыз қалған, жанашыры
жоқ, тұрмыстың бар ауыртпалығы бір өзінің мойнына түскен, өмірлік
тәжірибесі жоқ кез – келген бала заң бұзушылыққа барады. Сонымен,
педагогикалық, психологиялық, физиологиялық, әлеуметтік зерттеулерге негіз
болған және көпшілікті алаңдатқан қиын бала дегеніміз кім?
Ғалымдардың анықтамасына сүйенсек, қиын балалар қатарына психикалық
дамуы уақытша баяуланған, тез ашуланшақ, уайымшыл, өзін төмен санайтын,
мінез – құлқында психопатиялық формалар кездесетін, қозу күйін дәрі –
дәрмек беру арқылы тежейтін, кәмелетке жасы толмаған құқықтық тәртіп бұзушы
жасөспірімдер жатады екен. Басқаша айтсақ, жағымсыз жағдайда дау – жанжал
шығаратындар, арақ – шарап ішіп жеке меншікті және қоғамдық мүліктерге қол
сұғатындар. Бұған соңғы жылдары жасөспірімдер арасында нашақорлық көптеген
қылмысқа итермелейтіні белгілі.
Соңғы жылдары қоғамда жүріп жатқан түрлі өзгерістер әсіресе ел
экономикасының нарықты қатынастарға көшуі ұрпақ тәрбиесіне өз салқынын
тигізуде. Бұлай дейтініміз, күн көрістің қамын ойлаған көптеген отбасылары
сауда – саттықпен айналысып жүріп бала тәрбиесін уысынан шығарып алды.
Балаларының бос уақытының көпшілігі компьютерлік клубтарда өтетіндігіне
тіпті мән бермеді, ондағы атыс – шабыс ойындардың бала психикасына зиянын
тигізетіндігі ойландырмады. Мектеп пен ата – ананың арасындағы байланыс
төмендеді, әлеуметтік жіктелу орын алды, отбасының ажырасулары көбейді.
Сөйтіп, аталған факторларға орай қиын бала мәселесі де жаңа сипат алып
отыр.
Осыған орай қоғамның алдында әлеуметтік – саяси мәні бар үлкен міндет
тұр, ол өскелең ұрпаққа қажетті білім беру және дүниетанымдық көзқарасын
қалыптастыру, денсаулығын сақтау үшін қамқорлық жасау, бүгінгі нарықтық
қатынас жағдайында өздерінің ата – бабаларының дәстүрін сақтай отырып,
еңбек етуге әзір болуын қамтамасыз ету болмақ.
Жалпы қазақ халқының ұлттық тәлім тәрбиесі мен мәдениет талай
халықтардың өкілдерін тәнті еткені тарихи жазбалардан белгілі. Марко Поло,
П. Паллас, Г.Ю.Клапорт, А.И. Левшин, В.Радлов, Г.Потанин мынды көптеген
зеттеушілер
Күнделікті тәжірибеде тәрбиешіге тәрбиеленушінң мінез-құлқын, жүріс-
тұрысын үнемі түзетіп, қажетті қасиет сапасын дамытып, кемшіліктерін жою
жолындағы күресте жеңіп шығуына көмектесіп отыруына тура келеді. Осындай
жағдайларда төрбиеші, әрине, әртүрлі педагогикалық тәсілдер қолданады. Ал
педагогикалық тәсілдердін әрқайсысы жаңа педагогикалык, жағдаяттың тууымен
сипатталады.
Әрбір педагогикалық тәсіл, тек соған ғана тән жаңа педагогикалык,
жағдаяттың ұйымдастырылуымен сипатталды дедік. Жағдаятқа байланысты қажетті
тәсілді таңдап алу үшін алдын ала тәрбиеленушінің ішкі жан дүниесінің
жағдайын, оның мінезін, мінез-құлқын билеп алған себептерді анықтап алу -
өте маңызды мәселе. Бұл үшін тәрбиеленуші іс-өрекетіне психологиялық талдау
жасап, оны жеке тұлғамен байланыстыра қарастыру қажет. Педагогикалық
жағдаяттың өр бірінде тәрбиеленушіге айтылған сөздердің мағынасынын. терең
болуымен қатар, ол сездердің қалай айтылғандығы

Тәрбиеші өз іс-әрекетін терең ойлап, тәрбиеленушіге және оның қылығына
байланысты ойластырған ойына сәйкес көзқарасын білдіреді. Тәрбиешінің іс-
әрекеті жене өзін-өзі ұстауы, сөйлеген сөзі тәрбиеленушімен қарым-
қатынасын, тәрбиеленушінің ұжыммен қарым-қатынасын анықтайды.
Тәрбиешінің әрекеті, қолданған педагогикалық тәсілі, жүріс-тұрысы
тәрбиеленушінің өз іс-әрекетіне жаңаша көзқараспен қарауына, жасаған ісіне
айта баға беру сезімін оятарлықтай, алдағы уақытта жақсы жаққа қарай
түзелуіне себебін тигізерліктей болуын мақсат етуі қажет.
Педагогикалық жағдаяттың өр бірінде тәрбиеленушіге айтылған сөздердің
мағынасынын. терең болуымен қатар, ол сездердің қалай айтылғандығы
Педагогикалық жағдаяттың өр бірінде тәрбиеленушіге айтылған сөздердің
мағынасынын. терең болуымен қатар, ол сездердің қалай айтылғандығы
мен тәрбиешінің дауыс екпіні мен мимикасында да үлкен мән жатыр.
Тәрбиеленушінің назарынан мүньщ бірі де тыс қалмайды. Осы жайт тәрбиеші
қанша дүрыс деп тапқан төсілін кодданғанымен үмыт қалса, күтілген нәтижеге
қол жеткізу қиын.
Бір ғана сөздің қүдіреті туралы айтылған үлы педагог В.А. Сухомлинскийдің
сөзін еске тусірейікші.
Сөз - ол жүрекке нәзік жанасу. Ол нәзік, хош иісті гүл бола алады. Ол-
сенім мен мейірімді кайта алып келетін тірі су және ол темірді үсатқан
өткір пышақ бола алады. Ақылмен, мейіріммен айтылған сөз қуантады,
ақымактықпен, қастықпен айтылған сөз және ойланбастан, орынсыз айтылған сөз
кайғы -қасірет, бәле әкеледі. Сөзбен өлтіруге де, қайта жан бітіруге де
болады, жан дүниені оңдырмай жаралауға да, қайта емдеуге де болады. Сөзбен
түсініспеушілІк пен сенімсіздік орнатуға, көңілді жадыратып, түманды
сейілтуге, күлдіруге жөне жылатуға, сенім үялатуға, еңбекке қүлшынысын
оятуға, өзІне сенім күшІн арттыруға, жан күштерін буып тастауға да болады.
Тәрбиеленуші ол қандай қиын бала болмасын, өзі себепкер болған жаңа
педагогикалық жағдаятқа немқүрайлылык таныта алмайдьі- Ол Іштей болып
жатқан жағдай туралы ойланып, терең күйзеледі. Оның осы ішкі тербенісін
көре білген төрбиеші тәрбиеленушінің-бойында жақсы қасиеттердің"
қалыптасуьша, достарына, мүғаліміне, үжымғадеген, өз іс-әрекетіне деген
өзгеше көзқарастың қалыптасуына пайдалануы қажет. Өкінішке орай,
тәрбиешілер осы жайтты не көре алмай қалады, не немқүрайлылық танытады, не
жазылған кеңеске мүлдем кереғар әрекет етіп, моселенІ ушықтырьш алып
жатады.
Енді тәрбиеленушіге әсер ететін, оның іс-әрекетінің, мінез-қүлқының жақсы
жаққа бағытталуына ықпал ететін педагогикалық төсілдердің бірнешеуіне
тоқталып өтейІк.
Бала бойындағы жақсы қасиеттердің оянуына себебін тигізетін, оны
қанаттандырып, қуаныш сезіміне бөлейтін, риза болу, (мүғалімге, ата-анаға,
достарына) қүрмет сезімдерін оятатын, өзіне деген сенімІн күшейтуге
мумкіндік беретІн тәсілдер бар.
Мүндай тәсілдер жақсы қасиетгердің бала бойьшда қалыптасьш, орнығуьша және
нашар қасиеттер мен әдеггердің біртіндеп ығысып, жойылуьгаа мүмкіндік
бередІ. Тәсілдердің енді бірі баланың үялу, көңілі қалу, өкпелеу, өкіну,
опыну сияқты сезІмдерінё түрткі болып, түзелуіне көмектеседі. Осы
тәсілдерді тәрбиеші дүрыс таңдай біліп, орынымен қолдана білсе, олар сөзсіз
тәрбиеленушінін. түзелуі жолындағы күресте нашар қасиеттер мен терІс
қылықтарды жеңуіне, жақсы қасиеттерін дамытып жетілдіруіне мүмкіндік
береді. Педагогикада бүл тәсілдер - тежеуші төсілдер деп аталады.
Тәрбиеші мен тәрбиеленушІ арасындағы түсінуішлікті, тіл табысушылықты ж
ақсартуға қызмет ететін жөне олардьщ ішкі жан дүниелерін тереңірек
үғыныстыруға мүмкіндік беретін тәсілер бар.
Енді мүғалім, төрбиешІ тәжірибесінде тәрбиеленушіге сезілмейтін, оның
жақсы, жаман сезімдерінің оянуына немесе жойылуьша ашык әсер етпейтін
төсілдер бар. Олар -көмекшілер деп аталады.
Тәрбиеші тәрбиеленушінің келеңсіз іс-әрекеттерімен күрес жүргізуде бірін-
бірі толыктьфьш отыратын, бірімен-бірі байланыстағы аталған осы тәсілдерді
орнымен, жүйелі қолдана алғанда ғана қиын бала тәрбиесі өз нәтижесін
береді.

МІНЕЗ-ҚҮЛҚЫНДА ҚИЫНДЫҚ БАР
ОҚУШЫЛАРДЫ АНЫҚТАУ
ЖОЛДАРЫ

Бүппгі таіща бастауыш мсктсптід псгізгі міндсті -ОЙаның бастапқы түлгалық
калыптасуын қамтамасыз сту, онын кабілсттсрін айқындау жонс дамыту болып
отыр.
Осіп дамып кслс жатқан бала бойыпда алуаи түрлі қасисттср байқалады. Осы
бір коп сырлы қаеисттсрдің жагымды, жагымсыз жақтэрымен катар слсусіз мінсз
коріністсрі дс бала бойында болады. Бала мінсзіиіцжағымды жақтарына
қайырымдыдық, инабаттылық, сыйлаушылық, шынайы адалдық, жақсы - жаманды
айыра білушілік, алдагы омір жолыиа үмтылушылық жатса, ал нашар мінсз
коріністсрінс турақсыздық, отірік айтушылық, озімшілдік, бсймазалык,,
үшқалақтык, сиякты қасисттср жатады. Ба;иі бойыііда назар салып бақылаганда
байқаііатмм қасисттсргс: озіне-озг сын козбсн қарап, мінсздсгі
ксмшіліктсрді ссзіну, одіііетті, оділстсіздікті аңгаруы ойлағаи мақсатын
орындііп шығу үшіп шмдумы иси ісксрлігі жатады. Егср бала мінезіндсгі
коріністср омірімсн сабақтасып, торбисмги үштасса, бала қайырымды,
байсалды, бір созді, батыл жүрскті, табапды больш ср жстсді. Ал, бала
бойында ынжық мінез қалыптасса, онда сылбырлық, жалқаулык, күйгслектік,
корқақтық, мылжыцдык мінсздср пайда болады. Бала осксн сайын коп коріп,
сстіп білугс үмтылады Өз-ойын айту, басқалармсн достасу, пікірлссу сияқты
мінсз-күлық қалыптасады. Баланың дамып, пықталып кслс жатқаи мінсзін дүрыс
жолга сала білудің маңызы зор.
Бала мінсзін тәрбислеудің сан қырлы жолдары бар. Психологиялық-
псдагогикалық одсбисттсргс жүгіисск,
турбислсудііі мстгі скі -ірті;ъчпіг түрпп.шып корсміч. Іиріншісі - бала
козіп жсткічу]. скіпшісі - жпксы одст-і^үрі.шк,;) дагдылаидыру. Осы скі
жочлы катар Пір-Оіріпси ажыратпий байлаиыетыра жүргічсс, бала мінсчі
е;иіалі.ілык. жолі;і баплтгалады.
Оқушыныц мінсз-күлк.ыіп.ің срскшслікгсрім лпықіау үіпіп томсилсгі
тосілдсрді үсыиамыч:
1. Оқушыпың тортібіп саПак үстіпдс ж;шс сабактам м.н-
ксзсңдс бяқылау;
2. Отіыц кычмстін талдау (пр пои боііиппкі дпптср.чсрім.
бақылау жүммстарі.і, іиыгармаларм т.б.);
3. Оқушыдаи оні.1 мс к.і.пык,тырады жопс жаксы корстіп
сіібақтары жоніндс оигімслссу;
4. Достары жоніндс оигімс жүргізу:
5. Оқушы жпніндс достарымсп, ата-аііасымсп пнгімс
жүргізу.
Қозгаи отмргам мосслсмп ок.ушмларлыи жскс Пасыні.ін қасисттсрін 'ісрітсл'
болгаіідыктан. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қиын бала тәрбиесі жайында
Қиын бала тәрбиесі туралы
Қиын бала
Бала тәрбиесі
Қиын бала туралы түсінік
Мінезі қиын бала
Отбасындағы бала тәрбиесі
Отбасы және бала тәрбиесі
Бастауыш сыныптағы қиын балалар тәрбиесі
Бала тәрбиесі ана құрсағында
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь