Психолгия ғылымының зерттеу әдістері мен салалары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


І. ТАРАУ. ПСИХОЛОГИЯНЫҢ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІНЕ ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.

1.1.Қазіргі кезеңдегі психологияның міндеттері мен оның ғылымыдар
жүйесіндегі алатынн орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.2. Психологиялық зерттеудің обьективтілігіне жалпы қойылатын
талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1.3. Психологиялық зерттеу әдістерінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..


ІІ. ТАРАУ. ПСИХОЛГИЯ ҒЫЛЫМЫНЫҢ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН САЛАЛАРЫН АНЫҚТАУ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ.

2.1. Психикалық процестерді зерттеуге арналған тәжірибелік
(эксперимент) әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.2. Психикалық процестерді зерттеуге арналған қосалқы әдістердің
түрлерімен зерттеу жұмыстарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.3.Қазіргі замандағы психологияның салаларын анықтау
жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2.4. Психология салаларынына жасалған бағдарламаның оқу процесіндегі
қолдану жұмыстарының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Курстық жұмыстың өзектілігі. Қазіргі уақытта елеміздің білім беру жүйесінде білім беру құрылымын оңтайландыруға бағытталған және нарықтық қоғам құру талаптарына толық сәйкес келетін өзгерітер болып жатыр. Қазақстандағы оңдаған жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі білім беру моделі елімізде және бүкіл әлемізіде және бүкіл әлемдегі болып жатқан қоғамдық-экономикалық өзгерістерге ілесе алмауының мүмкіндігікүн өткен сайын ерекше сезілуде. Бүгінгі күні қоғам білім беру жүйесінен жан-жақты дамыған, өздігенен жұмыс істей алатын, ерекше жағдайларда әрекет жасай алатын және үздіксіз білім алуға талабы бар жастарды дайындауды талап етуде.
Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму үстінде. Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын оқытып – үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. Соңғы онжылдық көлемінде психологиялық зерттеулер шеңбері айтарлықтай кеңіп, жаңа ғылыми бағыттар мен пәндер пайда болды. Психология ғылымының ұғым аппараты өзгеріп, жаңа жорамалдар мен тұжырымдамалар үздіксіз пайда болып, психология жаңа эмпирикалық мәліметтермен толығуда. Б.Ф.Ломов «Психологияның әдіснамалық және теориялық проблемалары» деген еңбегінде қазіргі кезеңдегі ғылым жағдайын сипаттай отырып, қазіргі уақытта «психология ғылымының әдіснамалық мәселелерін және оның жалпы теориясын өңдеуге қажеттілік кенеттен артуда» деп айтты.
Психология зерттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік деңгейі әртүрлі-сезім мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түрлерінің қарапайым айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын адамның күйлері мен қасиеттерін, үрдістерді қамтиды.
1. Алдамұратов Ә.Қызықты психология. А, «Қазақ университеті», 1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; Екінші бөлім.1979 ж
3. Әбдірахманов А., Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша-қазақша
сөздік. Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
5. Мухина В.З. «Детская психология» М. 1976г.
6. Мұқанов М. Жан жүйесінің сыры. ҚМБ. Алматы, 1964.
7. Мұқанов М. Ақыл-ой өрісі. Алматы, «Қазақстан» баспасы.1980.
8. Люблинская «Детская психология» М. 1996г.
9 . Обухова «Этап развития» детского мышленения» М.1992г.
10. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
11. Петровский А.В. «Педагогикалық және жас ерекшеліктер психологиясы» Алматы, 1987ж.
12. Сәбет Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері» Алматы, 2001жыл.
13. Эльхонин «Детская психология» М.1979г.
        
        ЖОСПАРЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
........................................................
І. ТАРАУ. ПСИХОЛОГИЯНЫҢ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІНЕ ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.
1.1.Қазіргі кезеңдегі психологияның міндеттері мен оның ғылымыдар
жүйесіндегі алатынн
орны........................................................................
.............
1.2. Психологиялық зерттеудің ... ... ... ... ... әдістерінің
жіктелуі..............................................
ІІ. ТАРАУ. ПСИХОЛГИЯ ҒЫЛЫМЫНЫҢ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН САЛАЛАРЫН АНЫҚТАУ
ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ.
2.1. Психикалық процестерді зерттеуге арналған ... ... ... ... арналған қосалқы әдістердің
түрлерімен зерттеу жұмыстарды
ұйымдастыру..............................................
2.3.Қазіргі замандағы психологияның салаларын анықтау
жұмыстары
............................................................................
.............................
2.4. Психология салаларынына ... ... оқу ... ... ... ... ... өзектілігі. Қазіргі уақытта елеміздің білім ... ... беру ... ... ... және нарықтық
қоғам құру талаптарына толық сәйкес ... ... ... ... оңдаған жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі білім беру моделі
елімізде және бүкіл әлемізіде және бүкіл ... ... ... ... ... ілесе алмауының мүмкіндігікүн өткен сайын ерекше
сезілуде. Бүгінгі күні қоғам білім беру жүйесінен ... ... ... ... ... ерекше жағдайларда әрекет жасай алатын және
үздіксіз білім ... ... бар ... ... ... ... алдында тұрған теориялық және ... ... ... қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму
үстінде. Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын ... ... ... негізгі міндеті болып табылады. Соңғы онжылдық
көлемінде психологиялық ... ... ... ... жаңа ғылыми
бағыттар мен пәндер пайда болды. Психология ғылымының ұғым ... жаңа ... мен ... ... ... болып,
психология жаңа эмпирикалық ... ... ... әдіснамалық және теориялық проблемалары» ... ... ... ... жағдайын сипаттай отырып, қазіргі ... ... ... ... және оның жалпы теориясын
өңдеуге қажеттілік кенеттен артуда» деп айтты.
Психология зерттейтін құбылыстар ... өте кең. Ол ... ... мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түрлерінің қарапайым
айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне ... ... ... мен ... ... ... Бұл ... кейбіреулері
жеткілікті зерттелген, ал басқаларын сипаттау қарапайым бақылауларды тіркеу
мен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын жалпы
және ... ...... ... деп ... ... ... атап
айтқан жөн.
Психикалық құбылыстардың адам өмірі мен іс-әрекетінің объективтік
жағдайларынан заңды тәуелділікте ... ... ... ... ... ... физиологиялық механизмдерінің де ашуы ... ... ... ... ... ... әрекетінің
физиологиясымен тығыз байланысын сақтау қажет.
ХІХ ғасырдың екінші жартысынан басталған, психологияның жеке ... оның ... ... ... ... ... Бұған психологияға
эксперименттік әдістің ( Г.Фехнер) ... де ... ... ілімдердің табиғи –ғылыми теориясын рефлекторлық құрайды
(И.М.Сеченов, И.П.Павлов, сондай-ақ ірі ... ... П.К. ... ... Н.И. ... А.А.Ухтомский,
Н.А.Бернштейн, И.С.Бериташвили). Қазіргі кезеңдегі психологияның негізгі
мәселелерін өңдеуге Ч.Дарвиннің эволюциялық идеялары үлкен ықпал етті. Олар
тіршілік ... ... ... ... ... ... ... анықтауға, психикалық әрекеттің төменгі түрден ... ... ... түсіндіруге мүмкіндік берді.
Қазақстанда іргелі ғылыми-зерттеулер соңғы сексен жыл көлемінде өркен
жайып дамып келеді. Біздің елімізде ... ... ...... ... Х.Досмұхамедов, С.Балаубаев,
Т.Тәжібаев және т.б. Қазіргі кезеңде психология ғылымызды одан әрі дамытуға
үлес қосқан ... ... ... ... ... ... , ... т.б. болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты: психология ғылымының әдістері мен салаларын
анықтау.
Курстық жұмыстың ... ... ... ғылымының әдістері мен
салаларын жіктеу жұмыстарын ұйымдастыру жүйесі
Курстық жұмыстың зерттеу пәні: психология ғылымының ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезеңдегі психологияның міндеттері мен оның ... ... ... ... зерттеудің обьективтілігіне жалпы ... ... ... ... жіктелуі;
- Психикалық процестерді зерттеуге арналған ... ... ... процестерді зерттеуге арналған қосалқы әдістердің
түрлерімен зерттеу жұмыстарды ұйымдастыру;
- Қазіргі замандағы психологияның салаларын ... ... ... ... ... ... оқу процесіндегі
қолдану жұмыстарының ерекшеліктері.
Зерттеу көздері: Зерттеу мәселесі бойынша педагог –ғалымдардың
әлеуметтанушылардың, ... ... ҚР ... беру ... »
Заңы; Елбасшысының халыққа жолдаған «Қазақстан - 2030» үндеуі; ҚР ... ... ... ... ... ... ... және жас
ерекшелігі психологиясы теориялары, ұлттық тәлім-тәрбие туралы ғылыми
зерттеулер мен ... ... ... ... ... әдістері: тақырыпты ... ... ... және ... ... ... мерзімді басылымдарға
ғылыми талдау жасау, педагогикалық эксперимент өткізу, анкета және интервью
әдістері қолданылды.
Курстық жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс ... екі ... және ... ... ... ... осы ... көкейкестілігі, психология ғылымының
қоғамда алатын орны, оны ... ат ... ... ... ... Зерттеу жұмысының ғылыми аппараты, мақсаты,
міндеттері ... ... мен пәні ... зерттеу әдістеріне жалпы сипаттама» деп аталатын
бөлімде қазіргі кезеңдегі психологияның ... мен оның ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар, психологиялық зерттеу әдістерінің жіктелуі
мәселелері ... ... ... ... мен ... ... ... деп аталатын бөлімде психикалық процестерді
зерттеуге арналған ... ... ... ... ... ... қосалқы әдістердің түрлерімен зерттеу
жұмыстарды ... ... ... ... салаларын анықтау
жұмыстары және психология салаларынына ... ... ... ... жұмыстарының ерекшеліктерінің тиімділігін анықтауды
қарастырады.
І. ТАРАУ. ПСИХОЛОГИЯНЫҢ ... ... ... ... ... ... міндеттері мен оның ғылымыдар
жүйесіндегі алатынн орны
Психология алдында ... ... және ... міндеттердің
көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму
үстінде. Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның ... ... ... ... ... ... ... табылады. Соңғы онжылдық
көлемінде психологиялық зерттеулер ... ... ... жаңа ... мен пәндер пайда болды. ... ... ұғым ... жаңа ... мен ... ... пайда болып,
психология жаңа эмпирикалық мәліметтермен ... ... ... және теориялық проблемалары» деген еңбегінде
қазіргі кезеңдегі ғылым жағдайын ... ... ... ... ғылымының әдіснамалық мәселелерін және оның ... ... ... кенеттен артуда» деп айтты.
Психология зерттейтін құбылыстар аумағы өте кең. Ол күрделілік деңгейі
әртүрлі-сезім мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түрлерінің ... ... ... ... ... дейін болатын адамның
күйлері мен қасиеттерін, үрдістерді қамтиды. Бұл құбылыстардың ... ... ал ... ... ... бақылауларды тіркеу
мен ғана шектеледі. Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын ... ... ... – теория болады деп көпшілік санайтынын ерекше атап
айтқан жөн. Алайда ... ... ... ... ... бұған
жиналған білімдерді салыстыру мен интеграциялау да, оларды ... де ... ... ... ... ... ... зерттелетін құбылыстардың
мағынасын ашу саналады. Осыған байланысты әдіснамалық мәселелер пайда
болады. Егер ... ... ... ... принципке сүйенсе,
онда теориялық білімнің эмпирикалықпен алмастырылуының қауіпі туады.
Психикалық құбылыстардың ... ... ... дәрежесінің рөлі маңызды болады. Б.Ф.Ломовтың аталған еңбегінде
психологиялық ғылымдардың негізгі дәрежелері анықталып, ... ... ... ... ... ортақтығы, сондай-ақ, бір-біріне
келтірмейтіндігі көрсетілген. Психологияның төмендегідей негізгі дәрежелері
бөлініп айтылған: бейнелеу дәрежесі, әрекет дәрежесі, тұлға дәрежесі, қарым-
қатынас ... ... ... ... бойынша дәрежеге теңелетін
ұғымдар бұл «әлеуметтік» және «биологиялық» ... ... ... ... ... объективтік байланыстарын, әлеуметтік және
биологиялық детерминанттарының даму барысындағы қатынасын ... ... ... ... ... ... онжылдықтардағы психология пәнінің теориясы басым болғаны
белгілі. Оның қазіргі ... ... ... рөлі ... ... Ол ... ... басқарудағы, медицинадағы,
мәдениеттегі, спорттағы, білім бері жүйесіндегі және т.б. ... ... ... аумағына айналуда. Психологиялық ғылымды практикалық
міндеттерді шешуге енгізу, оның теориясының даму жағдайларын да ... ... ... ... құзырды талап ететін, адам
факторының рөлінің көтерілуімен анықталатын мәселелер ... ... ... әр ... түрде пайда болады. «Адам ... деп ... ... ... адам бойындағы әлеуметтік-психологиялық,
психологиялық және психофизиологиялық қасиеттердің кең шеңберін ... Бұл ... біз ... ... қоғамдық тәжірибе ( олардың ... көп, ... адам бар ... ... ... «адам факторын» қажет
ететін мәселелер бар) қойып отырған барлық міндеттерді атап ... ... ... түсінудегі психологияның маңыздылығына қысқаша
тоқталамыз. Халық ... ... ... қатарларында ( мектепке дейінгі
білім бері, орта, жалпы білім беру мектебі, арнайы орта білім беру, жоғары
мектеп) ... ... ... ... Психикалық құбылыстардың
жүйесін түгелдей ...... ... ... ... ... ... зерттеу олар бағынатын объективтік
заңдылықтарды ашуға бағытталған. Бұл зерттеудің ғылыми негізін ... ... ... оқу және тәрбие ұйымдарын жетілдірудегі маңызы
зор.
Психологиялық ғылымы шешетін қолданбалы мәселелердің рөлін қоғамның
мойындауы білім ... ... ... психологиялық қызметті
қалыптастыру идеясына әкелді. Қазіргі уақытта мұндай қызмет ... даму ... ... және ғылыммен оның нәтижелерінің тәжірибеде
қолданылуы арасындағы байланыстырушы қатар болады деп ойластыруда.
Психологиялық мәліметтердің басқа ғылымдарда ... ... ... ... ... ... ... қолдануға
құзырлы екені, психологияның ғылымдар жүйесінде аталатын орнына ... ... да бір ... кезеңдегі ғылымдар жүйесіндегі психологияның
алатын орны психологиялық білімдердің даму деңгейін өзінің жіктеу үлгісінің
жалпы ... ... ... көрсетті. Қоғамның рухани дамуының
тарихындағы білімнің ешбір саласы, ғылымдар ... ... ... өзгерткен емес. Қазіргі кезде академик Б.М.Кедров ұсынған сызықтық
емес, жүктеу жалпыға ортақ болып ... Ол ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ұсынылған үлгі-
бұрыштары табиғи, әлеуметтік және философиялық ғылымдарды ... ... ... орналастыру ғылымның осы әрбір негізгі топтарының
әдісі мен ... ... ... ... ... бір ... ... пәні мен әдісіне жақын екендігін көрсетеді.
Психологияның жалпы ғылыми білімдер жүйесіндегі негізгі ... ... ... білімнің басқа аумақтарындағы нәтижелерін белгілі
бір қатынаста талдай ... ... ... бойынша, зерттеуінің
объектісі адам болатын, барлық ғылыми пәндердің интеграторы болып саналады.
Беллгілі психолог ... ... адам ... ... ... ... деңгейінде талдауға ыңғайлы екенін көрсете ... ... ... ... ... ... байланысының сипатына
толығырақ тоқталайық. Психологияның ... ... ... ... даму ... заңдылықтарды зертеу саналады. Бұл заңдылықтар
адам миындағы объективтік дүниенің бейнеленуін, осыған байланысты ... ... ... ... әрекет қалай дамитынын ... ... ... ... ... ашып ... ... шындықтың бейнеленуі екені ... ... ... зерттеу, алдымен психикалық ... ... мен ... ... жағдайларына байланысты болатынын
білдіреді.
Сонымен бірге адамдардың кез келген ... ... адам ... ... ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... болады. Материалдық психолгия
субъективтің және объективтік жағдайлардың әрекеттестігіне шынай ... ... ... ... ... да ... психикалық құбылыстардың
материалдық негізінің қызметін бас миы қабыршағындағы ... ... ... Осы ... ... және қызмет жасауы
салдарынан психикалық құбылысытар адамның іс-әрекетіне ықпал етуі ... оның ... ... ... адамның объективтік шындықты
қабылдауына ықпалын тигізеді.
Сонымен, психикалық ... адам ... мен ... ... ... ... болатынын анықтай отырып,
психология осы әсерлердің бейнеленуінің физиологиялық механизмдерінің де
ашуы керек. Психология физиологиямен, соның ... ... ... ... ... байланысын сақтау қажет.
ХІХ ғасырдың екінші жартысынан басталған, психологияның жеке ғылымға
айналуына, оның табиғи біліммен бірлесуі себеп ... ... ... ... ( Г.Фехнер) енгізілуін де жатқызуға ... ... ... –ғылыми теориясын рефлекторлық құрайды
(И.М.Сеченов, И.П.Павлов, ... ірі ... ... П.К. ... ... Н.И. ... ... И.С.Бериташвили). Қазіргі кезеңдегі психологияның негізгі
мәселелерін өңдеуге Ч.Дарвиннің эволюциялық идеялары үлкен ықпал етті. ... ... ... ... ... ... ... психиканың
рөлін анықтауға, психикалық әрекеттің төменгі түрден жоғары ... ... ... ... ... ... ... обьективтілігіне жалпы ... - ... ... ... ... ... ... пәнін
анықтау, оның сипаттамасын жоққа шығармайды, оған оның әдістерін анықтау да
енеді. ... - ... ... ... ... ... - ... немесе әдістемелері бар бір тұтас ... ... ... ... ... ... ... ғылым пәнінің ... ... ... ... даму ... оның әдістері
дамып, түрленіп отырады.
Зерттеу әдісі әрқашанда қандай да бір әдістемені білдіреді. Ғылым,
ғылыми психологиялық зерттеудің ... ... ... қояды:
Психологиялық объективтік зерттеудің принципі, зерттеу ... ... ... әр түрлі ... ... ... ... ... мен сана ішкі және сыртқы ... ... ... ... пен ... теңдігін емес, бірлігін
көрсетеді, сондықтан, кейде психологиялық ... ... ... ... енсе де, психологиялық зертгеу
оған енбейді.
Біз психиканың материалдық ... оның ... ... ... ... ... ... олардың өмір үлгісі,
адамдардың санасын - қоғамдық тәжірибе көрсетеді.
4. Психологиялық ... даму ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
психологиялық зерттеудің ... ... ... ... ... біздің әдістемеміздің негізгі принципі болады.
Балалар психологиясының негізгі зерттеу әдістеріне жалпы сипаттама
беру, бір қарағанда ... ... ... ... ... ... ... жәйт күнбе-күнгі психикалық өмірімізге мұқият үңіліп ... тән ... бар аса ... қасиет екендігі, психикалық өмірді
де атомның құрылысы сияқты жай көзбен қарап ажырату қиын.
Белгілі жоспар ... ... ... ... уақыт бойына зерттелуші
адамның психикалық ерекшеліктерін қадағалауды байқау әдісі деп ... ... ... ... ... ... әрекетіне әдейі
араласпай-ақ жүргізіледі. Осы әдіс арқылы зерттелінушінің мимикасын (бет
құбылысын), сөз реакцияларын, ... ... ... ... ... ... ... адамның ерік күші, сезім ерекшеліктері,
темпераменті де ... ... ... ажыратылады. Мысалы, мектептегі
оқушының ойлау және ... ... ... ... болса, ол үшін
зерттеуші ... ... ... ... жеке ... ... ... түсіреді, кейін оны тиянақты түрде талдайды да,
тиісті ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне қарай байқау
әдісінде кейде аспаптар да ... ... ... ... ... ... зерттелінуші адамның сөз ... ... ... оны ... ... қайтадан жаңғырту үшін магнитофон
т. б. пайдаланылады.
Байқау ... ... ... шығуы үшін қолданылатын қажетті кейбір
шарттар:
1) Байқаудың ұзақ уақыт бойына жүргізілуін және бір фактінің өзі ... ... ... ... ... ... объектіні айқын белгілеу және байқаудың мақсатын түсіне
білу қажет. Мысалы, байқау объектісі ... ... ... студентті алатын
болсақ, мақсатымыз — оның ... ... ... ой ... кейбір
ерекшеліктерін білу;
3)Байқалған фактілерді сол сәтте жазып отыру, ... ... ... ... оған мұқият талдау жасау; басты
фактілерді іріктеп алу — осы әдіске қойылатын ... ... ... рет ... байқаудың нәтижесіне байланысты (егер байқауға
студент алынған болса) ұстазбен бірлесе отырып, студенттің оқу ... ары ... үшін ... ... белгіленеді. Байқау әдісі арқылы оқу-
тәрбие процесінің әр кезеңдерінде ұстаз ... ... ... мен
тәртібіндегі ерекшеліктерді білуіне, кейін оларды жақсарта түсу ... ... ... алуына болады. Бұл әдіс адамдардың психология-лық
ерекшеліктерін зерттеуде өте көп қолданылатын әдістердің бірі.
Байқау әдісінің кейбір ... де бар. ... ... өзіне керек құбылыстарды әп-сәтте зерттей алмайды да, көп уақытын
жіберіп алады, екіншіден, ... әр ... ... ... ... болмай да қалады. Бұл әр түрлі кездейсоқ объективтік
(байқауға алынған адамның сабаққа келмей ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы т.б.) себептердің
кездесетіндігіне байланысты. Осы айтылғандарға қарай бұл әдістің ғылыми
деректері кейде кемірек болады.
Байқау ... ... жан ... ... жолмен зерттеудің
біраз артықшылығы бар. И. П. Павлов: "Байқау ... ... ... тәжірибе табиғаттан өзінің тілегенін алады"2— деп тегін ... ... ... әдістерінің жіктелуі
Психология, кез-келген ғылым сияқты, әр түрлі әдістердің біртұтас
жүйесін ... ... ... төрт ... ... атап ... Ұйымдастыру әдістері: салыстырмалы әдіс (жас ерекшелік, іс-әрекеті
бойынша әр түрлі ... ... ... әдіс (бір ... ұзақ
уақыт бойы бірнеше қайтара зерттеу), кешендік әдіс ... әр ... ... қатынасады, бір объектіні әр түрлі амалдар арқылы
зерттейді).
Эмпирикалық әдістер. Оған ... және ... ... ... ... ... лабораториялық);
психодиагностикалық әдістер (тестер, ... ... ... ... іс ... ... ... әдістер енеді.
Мәлімелерді өңдеу әдістері: сандық (статистикалық) және
сапалық (материалдарды топтарға ... ... ... ... ... ... әсер ету ... оқыту.
Бір қарағанда біздің ... ... ... ... ... жәйт күнбе-күнгі психикалық өмірімізге
мұқият ... ... тән ... бар аса ... ... де ... ... сияқты жай көзбен
қарап ажырату ... ... ... ... осы ... зерттеу әдістерімен ... ... ... ... тоерекшелігіне ... ... ... ... арқылы сол ... сан ... ... ... ... осы ғылымда өзіне
тән метод,яғни зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... психология ғылымының да ... ... ... ... ... осы ғылымның көп ... ... ... ... ... ... ... де белгілі бір ... ... ... және ... ұйымдастырылған әдістер
арқылы зерттейді.Зерттелінетін адамның көп рет ... ... мен ... ... мен бет ... мәнерлі
қозғалыстары да ... оның ... мен ... ... ... ... мен ... ерекшеліктерін білуге біршама
жәрдемдеседі.
Ғылыми психология ... ... сана ... ... оның ... ... байқалатынын талай рет
айтқан.Сана іс-әрекеттің бағыт-бағдарлы сипатта болуын ... ... ... ғылымының зерттеу әдістері мен салаларын анықтау
жұмысытарының әдістемесі
2.1. Психикалық ... ... ... ... ... жасауда зерттеуші өзіне қажетті жан қуаттарының ... ... ... ... сол ... ... өзі жағдай жасайды.
Психологияда тәжірибе лабораториялық және табиғи болып екіге белінеді. ... ... ... ... ... ... бастап, жеке психикалық процестерді зерттеу
үшін тәжірибе кең ... ... ... ... ... В. ... психологияны тәжірибелік жолмен ... ... ... рет лаборатория ашты (1879). Психологтар алғаш рет көру, есту иіс
түйсіктерін зерттеу үшін тәжірибені пайдаланды. Кейін келе олар ... ... ... дәл өлшейтін құралдар ойлап шығарып, ... ... ... болу ... ... ... ... жылдары ес құбылыстарын зерттеу лабораторияда тұңғыш жүргізіле
бастайды. Арнаулы әдістер қолдану арқылы жаттап алудың ... мен ... ... т.б. өлшенілді. Орыс психологы Н. ... ... ... зейін мен қабылдауға зерттеу жүргізді.
Тоқсаныншы жылдарда француз психологы А. Бине (1857—1911) ... ... ... ... ... Осы ... ... І-ші ... жүзілік конгресінде II (Париж, 1889) талқыланды.
XX ғасырдың басында психология ғылымының ... ... ... ... ... жабдықталған психология-лық
лабораториялардың бірін XX ғасырдың басында орыс психологы Г. И. ... ... ... Одағы Педагогикалық ғылымдар академиясына қарасты
Психология ғылыми-зерттеу институты мен Ресей ғылым ... ... ... ... ... ... техникамен
жабдықталған үлкен ғылыми-зерттеу мекемесі болып отыр. Киев, ... ... ... да ... ... ... ... психикалық құбылыстардың физиологиялық негіздерін
ашуды басты мәселенің бірі деп ... Бұл ... ... И. П. ... ... ... ... әдісі бойынша шешуге болады. ... және ... ... И. П. Павловтың
шәкірттері бұл әдістің әр ... ... ... жұмыс жүргізуде.
Мысалы, осы әдіс арқылы профессор Н. И. Красногорский ... ... ... ... даму жолдарының, проф. А. Г. ... ... ... және ... ... ... қызметін
зерттеген.
Тәжірибе жүргізу үшін арнаулы лабораториялық мекемелер ... ... Енді ... аспаптардың атымен таныс-тырайық. Мысалы,
психикалық процестердің пайда болу шапшаңдығын өлшеу үшін — хроноскоп, ... ... ... үшін — ... ... ... ... — тахистоскоп, есітуді өлшеу үшін — ... ... ... ... ... ... үшін — эргографты пайдаланады. Бұлардан басқа
құрылысы әлдеқайда күрделі құрал-жабдықтар да толып жатыр.
Лабораторияда жүргізілетін ... ... мына ... байланысты болады:
1. Байқалатын объекті жөнінде эксперимент ... күн ... ... ... ... ... ... лайықты жұмыс ... ... ... отыру,
инструкциялар т.б. жазу-сызу құралдарымен қамтамасыз ету); ,
3. ... күн ... ... жоспар бойынша, арнаулы әдісте-меге
сай жүргізу;
4. Бір құбылысты бірнеше рет тексеруден ... ... ... және ... ... талдау жасау;
5. Алынған мәліметтерге байланысты негізгі және ішінара қорытынды-лар
шығара отырып, тәжірибе ... ... ... ... ... ... жұмысы мектеп жағдайында жүргізілген болса) оқу-тәрбие процесінің
сапасын жақсарту үшін ... бұл ... ... ... ... табылады.
Тәжірибенің екінші бір түрі — табиғи эксперимент деп ... ... ... тұңғыш енгізген және оны ... коп ... ... орыс ... А. Ф. ... ... Бұл ... байқау әдісінен айырмашылығы, мұнда тәжірибе
жүргізуші өзіне керек құбылысты табиғи жағдайда ... ... ... ... ... ... зерттеу керек болса, бұл үшін психолог
қандай болмасын бір әрекет ұйымдастырады. Мысалы, өзіне тән ережелері ... ... сол ойын ... ... ... жазылып, кейін оған мұқият талдау жасалынады.
Табиғи эксперименттің кейбір түрлері арқылы (оқыту, констатациялау
эксперименттері т. б.) ... ... ... қасиеттерін
тәрбиелеуге, жетілдіруге, сабақ үлгіруі мен тәртіптілігін арттыруға
мүмкіндік алады. Бір ... III—IV ... ... ... сөз бен ... ара қатынасын анықтау үшін зерттеуші
балаларға оқыған текстеріне ат қоюды, осы текстегі суреттер бойынша ... ... ... ... жүргізуші осы тәсілдер арқылы текстің
мазмұнын оқушылардың қысқаша және ... ... ... ... ... ... алу ... сондай-ақ нақтылы образдарды қайта
жанғырту текстің мазмұнын толық түсінуге қандай әсер ететіндігін ... ... ... жас ... ... ақыл-ой әрекетіндегі
сөз бен көрнекіліктің ара қатынасы ... ... ... жасы
өсіп, білім қоры молайған сайын олардың ойлауы тереңдеп, жалпыланып ... ... ... ... ... және ... бола ... байқалған.
Зерттеудің екі негізгі түрі арқылы психика дамуының ерекшеліктері мен
заңдылықтарын білуге болады: көлденең және ... ... ... бірқатар ерекшеліктері мен кемшіліктері бар. Қазіргі лонгитюдтік
зертгеулер баланың ... және ... ... ... ... егіздерге 20 жыл бойы ... ... ... ... және әлеуметтік факторлардың әсерін
зерттеу ... ... ... ... ... табылады. Бұл мәселе егіздер
әдісі деп аталатын, ... ... ... ... ... ... ... әдісіне қарағанда, лонгитюдтік әдістің ерекшеліктері
көбірек:
-лонгитюдтік зерттеу жекелеген жас ... ... ... ... мүмкіндік береді;
-ол екі кезең арасындағы дамудың өзгеріс шамаларын айқынырақ көрестуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... мен ... анықтайды;
-тек лонгитюдтік зерттеу ғана, дамушы тұлғаның жеке компоненттері
арасындағы байланыстар мен ... ... ... дағдарыс
кезеңдерінің мәселелерін иіешуге мүмкіндік береді.
Лонгитюдтік ... ... ... оларды ұйымдастыруға және
жасауға көп уақыт қажет.
Психикалық дамуды көлденең немесе ... ... мәні ... ... ... қорытындылар, әр түрлі жастағы, әр түрлі даму
денгейінден, әр ... ... ... клиникалық реакциялары және
т.б. бар, салыстырмалы балалар топтарыпың бірдей сипаттамаларын зерттеулер
негізінде жасалады. Бұл ... ... ... ... салыстырмалы
жылдамдығы - қысқа уақыт ішінде нәтижелерге жету мүмкіндігі.
Алайда, таза ... ... ... ... болып қалып,
даму үрдісінің динамикасы, онын үздіксіздігі жайлы қорытындылар жасауға
мүмкіндік бермейді, ал осылайша ... ... даму ... ... ғана болады.
Салыстырмалық әдістің мәні: даму барысындағы жекелеген психологиялық
актілер мен мінез-құлық ... ... ... ағзадағы ұқсас
құбылыстармен салыстыру. Бұл әдіс зоопсихология мен бала психологиясында
ксң ... Бұл әдіс ... ... деген атаққа ие болып,
В.А.Вагнердің, Л.С.Выготскиийдің ... ... ... ... ... ... психикалық функциялардың тарихын зерттей отырып,
салыстырмалы генетикалық әдісті жас шамасының ... мен ... ... тіл мен ... ... ... шешуде
қолданды.
Психологиядағы эмпирикалық әдістер
Психология жеке ғылым ретінде ... бері ... ... тобы негізгі болып саналады. Эмпирикалық әдіс өзіне
бақылау және өзін-өзі бақылау, эксперименталдық әдістерін енгізеді.
Бақылаудың психологияда екі ... түрі ... ... ... ... жэне сыртқы, немесе объективтік бақылау. Дәстүрлі
интроспекциялық исихология өзін-өзі бақылауды исихологиядағы жалғыз немесе
негізгі әдіс деп ... Бұл ... ... тұйықталған ішкі әлемге
айналдыратын жалпы ... ... ... қолдаиылуымен байланысты
болды.
Өзін-өзі бақылау аркылы өз психикасын тану, қалай да болмасын сыртқы
әрекеттің бақылауы арқылы жүзеге ... ... ... бақылауды
психологиялық танымның негізгі немесе жалғыз әдісіне ... ... ... ... ... ... ... арқылы
жүргізілгені жөн.
Объективтік бақылау. Бақылау әдісіыің қолданылуы ішкі мен ... пен ... ... ... ... ... барлық объективтік әдістерінің ішіндегі ең қарапайымы ... ... ... ... әдіс ... үшін жалпы негізгі шарттардың
орындалуы тиіс.
Бірінші ... ... - ... ... ... ... мақсат
бақылаушыны басқаруы керек. Мақсатқа байланысты, үлгі ... ... ... ... ... ... ... және жүйеленуі, оны ғылыми
әдіс ретінде сипаттайды.
Бақылау айғақтарды тіркеумен ғана шектелмей, қайта бақылаулар арқылы
жорамалдарды ... ... ... әдіс ... табылады.
Объективтік бақылау әдісінің басты ерекшелігі: психикалық үрдістерді
табиғи жағдайларда зерттеуге мүмкіндік береді. Бірақ бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ... қойылады:
а) мақсат пен міндетті анықтау;
э) объектіні және жағдайды таңдау;
б) зерттелетін объектіге барынша аз әсер ... және ... ... ... ... ... әдісін таңдау;
в) бақыланатын объектіні тіркеу әдісін таңдау;
г) алынған ақпаратты өңдеу және ... ... ... ... ... ... психологиялық күйі, тұлғалық ерекшеліктері ... ... етуі ... ... ... ... тудырады; бақылау көп
уақьпты қажет етеді.
2.2. Психикалық процестерді зерттеуге арналған қосалқы әдістердің
түрлерімен зерттеу жұмыстарды ұйымдастыру
Психологияда ... ... ... ... ... ... қолданылады. Белгілі бір әдісті таңдау зерттеу жұмысының алдына
қойылған ... ... ... ... ... болса да, жоғарыда
айтылған принциптерді басшылыққа алған абзал.
Психологиялық зерттеулерде мына төмендегідей: байқау, эксперимент,
қызмет нәтижелерін зерттеу, ... ... ... ... ... әдістер қолданылады. Осы әдістердің көмегімен жинақталған
фактілік материалдар ... және ... ... түседі.
Психологияда бұл айтылғандардан басқа да ... бар. ... ... ... ... ... әдісі арқылы психолог
белгілі жоспар бойынша зерттелінуші адамның жас және дара ерекшелі-гіне,
білім көлеміне қарай күні ... ... ... ... ... ... мақсатында әңгіме көбінесе жанама түрде ұйымдастырылады,
мұнда ... ... ... мән беріледі.
Әңгімелесу ... ... ... ... ... алдын ала айқын анықтау және негізгі сұрақтарды әзірлеу
өте маңызды ... ... ... ... мазмұнымен бағытын
анықтай отырып берілген жауаптарға ... ... ... ... ... барысында жайма шуақ ықласты ... ... аса зор. ... ... ... ... ... қасиеттерін зерттегенде пайдаланған ... ... ... ... ... оқушы тұратын үй ішінін жағдайы, оның ата-анасы,
жолдастары туралы білуге, окушының мүддесі мен ... ... ... мәліметтердің, бәрі мұғалімнің өз шәкіттсрінің психикалық бейнесін
неғұрлым тереңірек түсінуіне мүмкіндік береді.
Анкеталық ... ... ... ... ... мәлімет-терді сол бойда жазып отырудың қажеті шамалы), кейіннен
мұқият талданады да, осыған орай тиісті қорытындылар жасалады. ... ... ... ... ... ... талдау (яғни
түрлі күнделік, естелік, хаттар, шығарма, мазмұндама, ... ... ... ... ... жұмыстарды талдау), өмірбаян
(яғни зерттелушінің туған күнінен бастап есейген шағына дейінгі даму
жолын ... оның ... ... ... ... ... әдістері жатады. Мәселен, анкеттік әдіс арқылы кісі күні бұрын
бланкіге жазылып қойылған сұрақтарға жазбаша жауап қайырады. Осы әдіспен
әр ... ... ... ... өзгешеліктері (талап-тілегі,
мүддесі, талғамы, қызығуы т. б.) зерттелінеді. Егер мұғалім шәкірттерінің
қандай кітапты ерекше құмартып оқитындығын, ... ... ... ... ... ... және осы ... мәселелерді білгісі
келсе, осы әдісті пайдалануына болады.
Анкеттегі ... ... ... ... зерттеушілерге
түсінікті тұжырымдалып, жалпы саны 5—8 ден ... ... ... нәтижесі статистикалық (сандық) талдаудан өткізіледі де,
қорытыңдысы ондағы ... ... ... жасалынады. Мәселен, анкета
толтырған бес жүз адамның төрт жүзі "Абай" романын оқыдық деп ... осы ... ... 80 ... таныс екендігін, сондай-ақ
бұл шығарманың көпшілік сүйіп оқитын кітапқа айналғанын ... ... ... ... ... адам шын көңіліндегісін ... не ... оны ... ... дұрыс көрсетпеуі де мүмкін.
Әлеуметтік психологияда жиі қолданылатын зерттеу әдістерінің бірі ... ... ... ... ... (респондент) әңгімелеседі, жол-
жөнекей оның сөз саптауына, түрлі реакцияларына, ... зер ... ... ... ... ... арнаулы жоспар бойынша
жүргізеді.
Сұрақ қоюшы сыналушының ниетін қас-қабағынан біле алатын әдісқой да
тәсілқой, қырағы әрі білікті кісі ... ... ... ... ... қиын ұсақ-түйек детальдарды, мәселенің түрлі қалтарыстары мен
түп-төркінін аша ... ... ... Осы ... зерттеушінің
әңгімесіне ықыластанған адам кейде жаңсақ, екіұшты мәліметтер беруі де
ықтимал екендігін ескерген ... ... ... ... ... бірнеше салаға бөлінеді. Ол жеке адамдармен де, ... ... ... де ... ... т. б.) ... Мұның
стандарттық, сондай-ақ алдын ала жасалған бағдарлама бойынша, ауқымды
тақырыптың төңірегіне ... ... де ... жан ... ... ... мен параметрлерді
шамамен жорамалдауда, эксперименттік материалдарды талдауда, ... ... ... деп аталатын математика-лық-статистикалық
әдіс қолданылады. Математика қазіргі кезде көптеген ғылымдардың зерттеу
әдістеріне кеңінен еніп отыр. Психологияда мұны ... ... ... Ч. ... (1904). Осы ... адам ... (ақыл-
ой), оның музыкалық, ... ... т. ... ... ... ... болады. Мәселен, осы ... ... ... ... ... қасиеттерінің құрылымын (Б. М.
Теплов, В. Д. Небылицын) зерттеуде пайдаланды. Күрделі корреляцияларды
факторлық талдауға салу ... ... ... (ЭВМ) ... ... ... балалардың білімі мен икемділігі, бейімділігі, жалпы
ақыл-ойының даму дәрежесі, не ... жан ... ... қалып-
тасуы жөнінен мағлұмат алуға көмектеседі. Мұндай салыстырулар алдын ала
белгіленген жас белгілеріне ... ... ... бала өз ... ... ... ... ба, не оның
дамуында өз ... ... ... ... бар ма деген,
сауалдарға жауап алынады. Тесті ... ... ... болмайтын-дай етіп
іріктеу қажет. Тапсырма жас мөлшері біркелкі ... ... ... беріледі де, мұндағы жауаптардың орта (барлық бала бойынша ... ... ... Осы орта есеп жас ... норма болып
есептелінеді. Тест тапсырмаларын тексеру, жас мөлшерлік ... ... ... деп аталады. Мұндай тестке кейін ешқандай өзгеріс
енгізілмейді. ... ... даму ... анықтауға арналған
тестерді интеллектік тестер дейді. Мұнда әртүрлі ... ... ... ... зерттелінушіге бұрыннан таныс емес тапсырмалар
болады. Осындай тест баланың ақыл-ойға ... ... ... дәрежеде игергенін байқауға мүмкіндік береді.
Тест тапсырмаларын іріктеуге ғылыми ... ... ... ... ... оның ... бала ақыл-ойының дамуын бұрмалап
көрсетуі мүмкін. Тест баланың мектептегі ... ... ... ... ... ... ... танып-білуде
көмек көрсете алады. Адамның жан дүниесінің сырын жақсырақ түсіну ... ... ... ... ... ... дұрыс. "Біз,
әдетте, адамды жұмыста іс-әрекетіне қарай бағалаймыз, ... ... ... өлшеміне оның отбасындағы, тұрмыстағы, ұжымдағы және
одан тыс жерлердегі мінез-құлқы да енуге тиіс".
Модельдеу ... ... ... ... ... ... модельдеудің басталуы ... ... ... ... теориясының дамуымен байланысты. Модель
зерттслетін объектініц орнына жүретін «орынбасар» сияқты. Барлық басқа
әдістерді моделдеу ... ... – оның ... арқасынада
психикалық құбылыстар тікелей зерттелмей, сол құбылысқа ұқсас ... ... ... жасау үшін зерттегелі отырған
психикалық құбылыс жөнінде деткілікті білім болу ... ... ... ... жан – ... белігілі бір құбылыс
туралы білім деңгейіне ... ... ... ... ... Бұл әдіс адамдардың шама-шарқы
мен дағдылары, жұмысқа деген құлқы, кейде ... мен ... ... ... ерекшеліктерін ашуға мүмкіндік береді. Бұл ретте
қызмет нәтижелерін ғана емес, оларды әзірлеу процесінін өзін де ... ... ... ... процесі кезінде адамның психикалық
ерекшеліктері анағұрлым айқын анғарылады
Бұл әдісті ... ... ... түрлі болып келетін
мектеп оқушыларының психологиялық зерттеуінде де ... ... ... ... ... ... шығармалары, бақылау жұмыстары,
суреттер, сызулар, өздері жасаған оқу құралдары, еңбек сабағында ... ... ... жеке ... тағы ... ... әдісін қабылдау, түйсік, ес және психикалық процестерді
зерттеу үшін пайдаланылады. Бұл әдіс ... ... ... оның ... білім беру процестерін зерттеуде кеңінен
қолданылды.
2.3.Қазіргі замандағы ... ... ... ... ... байланыстарының барлығында өзінің мағынасын,
өзінің теориялық принциптерін және өзінің осы ... ... ... ... ... ... ... ерекше саласы ретіндегі
психологияда арнайы пәндердің ... ... ... ... ... ... Олар ... сай емес болып көрінсе де,
ғылымның бір саласына жатады. Олардың ... ...... ... ... арнайы психикалық мәселелерді эксперименттік
және ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің зерттейтін басты объектісі біреу. Бұл – ... ... ... күйлері және қасиеттері.
Қазіргі уақытта психология ғылымы бірнеше салаларға бөлінеді.
Адамның нақты іс-әрекеттеріне сүйене отырып, оның психикасының дамуын
былай жіктейді:
1. ... ... ...... ... ... ... психологиялық заңдылықтарды зерттейді. Ол оқушылардың
ақыл-ойы мен ойлау ... ... ... ... тиісті
материалдарын меңгеруі мен ұстаз – шәкірт ... ... ... ... мәселелерін қарастырады. Оқушылар ұжымындағы өзара
қатынастар мен олардың психологиялық даралық ... ... ... ... ... ... тармақтары бар:
а) Оқыту психологиясы – дидактиканың психологиялық негіздерін, оқыту
мен білім берудің жекелеген әдістеме ... ... ... ... ... ... ... шұғылданады.
ә) тәрбие психологиясы – гуманистік және ... ... ... ... ... ... еңбекпен түзету
психологиясының негіздеріне қатысты мәселелерді ... Жас ... ... - ... психикалық процестердің
табиғи негізі мен үнемі дамып отыратын азаматтық ... ... ... бұл сала ... ... тұрады: балалар
психологиясы, жеткіншектер психологиясы, жастар ... ... мен ... психологиясы (геронтология). Бұл сала оқыту мен
ақыл-ойдың дамуын зерттейді.
3. ... ... Бұл адам ... ... даму ... ми ауруына ұшырағандардың психикалық күйзелістері мен ... әр қилы ... ... қарастырады.
Арнаулы психологияның тармақтары: олигофренопсихология – ми зақымы
ауруымен туған адам психологиясының ... ...... ... ... ... балалар психологиясын, тифлопсихология – нашар көретіндер
мен зағиптардың психологиялық дамуын зерттейді.
4. Еңбек психологиясы – адамның іс-әрекет түрлерінің ... ... ... ... ... ... мен бірге психология ғылымының дербес ... ... ... ... ... ... психология, авиациялық
психология, ғарыштық психология, т.б. бар.
5. Медициналық психология – ... ... мен ... ... ... ... – азаматты ел-жұрты мен Отанын ... ... ... ... ... – адам мен қоғам арасындағы ... ... ... ұйымдасқан ресми немесе ұйымдаспаған,
бейресми топтарда көрініс ... ... ... зерттеумен
шұғылданады.
8. Спорт психологиясы – спортшылардың іс-әрекетіндегі психологиялық
ерекшеліктерін қарастырады. ... ... мен ... ... ... даярлаудың, жағдайын анықтайды.
9. Сауда психологиясы - әрбір ... ... және ... қажеттіліктерін өтеу мақсаттарына қарай дамыту шаралары
белгіленеді.
10. Ғылыми – ... ... ... ... ... ... белсенділігі айқын көрініп,
ғылыми жаңалықтарды ашудағы интуициясы сезімдік ролі, т.б. ... Осы ... ... ... заңдылық – эвристика тәсілі.
11. Салыстырмалы психология – психиканың физогенетикалық түрлерін
қарастырады. ... адам мен ... ... ... ... Олардың психикасындағы айырмашылықтары мен ... Заң ...... қатысты мәселелерді зерттеу және оларды
тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық мәселелерін зерттейді. Бұл сала
сот психологиясы, қылмыс ... ... ... ... деп
аталатын тармақтардан тұрады.
2.4. Психология салаларынына жасалған бағдарламаның оқу процесіндегі
қолдану жұмыстарының ерекшеліктері
Психология ғылымының ... ... ... ... талабына орай, халқымыздың ұлттық психологиясына қатысты біршама
ұғым-түсініктер мен ... ... ... ... отырып, мазмұнына
сыналай ендірдік.Бұл бағдарламаның қазіргі кезде сан салаға тарамдалып
отырған психологияның мынадай ... еніп ... ... ... ... ... ... ісінің психологиясы;
- психолоогия тарихы.
Жалпы психология пәнінің бағдарламасына тоқталатын болсақ, ол екі
бөлімнен тұрады:
І. Бөлім. ... ... ... ... ... ... ... сезім, эмоциялар, ерік, зейін мен
тұлға психологиясы.
І. Бөлім. Жалпы ... ... ... ... ... ... және оның ... пәні мен міндеттері.
2. Іс-әрекет психологиясы.
3. Психиканың пайда болуы мен дамуы.
4. Адам психикасының пайда болуы мен дамуы.
І. ... ... ... ... ... Оның ... Сезім мен эмоция психологиясы.
2. Ерік психологиясы.
3. Зейін психологиясы.
4. Тұлға психологиясы.
5. Түйсік және қабылдау психологиясы.
6. Ойлау мен ... ... пән – ... ... ... бағдарламына тоқталсақ, оның
қысқаша түсінік хат.
Психология
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі кезеңдегі ...... әр ... ... тұрған
және тәжірибенің түрлі салаларымен байланысқан ... ... ... ... ... ... ... жіктеудің
негізгі принципі деп әрекеттегі психиканың даму пинципін ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің сан
алуан түрлерін пайдаланады.
Психологиялық зерттеулерді жүргізу кезінде зерттеу әдістерін ... ... ... сандық жағынан өндеудің әдістерін тура
таңдай білудің маңызы зор. Алайда, әдіс ... ... және ... ... ... ... ... жөн. Мұндай жағдайда
неғұрлым толық, терең мазмұнды, ал ең бастысы объективті ... ... ... ... ... ... жалпы сипаттама беруде бір
қарағанда біздің әрқайсымызға ... ... ... ... ... көрінетін жәйт
күнбе-күнгі психикалық өмірімізге мұқият үңіліп қарасақ, өзіне ... бар аса ... ... екендігі, психикалық өмірді де атомның
құрылысы сияқты жай көзбен ... ... ... ... ... білу ... осы ғылымның зерттеу әдістерімен танысуымыз
керектігі, әр ғылымның өзіндік ерекшелігіне қарай дербес зерттеу ... осы ... ... сол ... сан ... ... зерттеуге
мүмкіндік тууы, егер ғылымда өзіне тән әдіс, яғни зерттеу әдістері болмаса,
ол ... ... ... ... басқа да ғылымдар тәрізді психология
ғылымының да өзіне тән әдістері бар ... бұл ... осы ... ... даму ... түрлі тексерулерден өтіп, сұрыпталу арқылы қалыптасқаны,
психикалық әрекетті де белгілі ... ... ... арнайы
белгіленген және мұқият ұйымдастырылған ... ... ... ... көп рет ... ... мен ... сөз
саптауы мен бет пішініндегі мәнерлі қозғалыстары да, бізге оның ойлауы мен
сөйлеуінің, сезімі мен еркінің, темпераменті мен ... ... ... ... ... ... ... түрде біраз уақыт ... ... ... ... ... байқау әдісі деп атайды.
Байқау, әдетте, табиғи жағдайда, зерттелінуші ... ... ... ... Осы әдіс ... ... мимикасын (бет
құбылысын), сөз реакцияларын, түрлі қозғалыстарын, ... ... ... ... Сондай-ақ адамның ерік күші, сезім ерекшеліктері,
темпераменті де байқау әдісі арқылы ажыратылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... А, ... университеті», 1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық
практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; Екінші бөлім.1979 ж
3. ... А., ... Қ. ... ... Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
5. Мухина В.З. ... ... М. ... Мұқанов М. Жан жүйесінің сыры. ҚМБ. Алматы, 1964.
7. Мұқанов М. Ақыл-ой өрісі. Алматы, «Қазақстан» ... ... ... ... М. 1996г.
9 . Обухова «Этап развития» детского мышленения» М.1992г.
10. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
11. Петровский А.В. ... және жас ... ... ... ... Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері» Алматы, 2001жыл.
13. ... ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң психологиясы – психология ғылымының бір саласы ретінде 5 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
1946-1970 жылдардағы Қазақстан ауыр өнеркәсібіне инженер кардларды даярлау63 бет
XX ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және экономикасы мен мәдениеті6 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«Алекс» ЖШС ыдысқа құю бөліміне сапа менеджмент жүйесін әзірлеу және енгізу негізінде сапаны басқару процесін жетілдіру70 бет
«Экологиялық сараптама түрлері »19 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь