Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу туралы

КІРІСПЕ 5

І. ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ 9
1.1 Несиенің мәні, қажеттілігі және түрлері 9
1.2 Ипотекалық несие түсінігі және оның қоғамдағы рөлі 24

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ СИПАТЫ 30
2.1 Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің даму ерекшеліктері 30
2.2 « Тұран Әлем Банкі» ипотекалық несиелеу ерекшеліктері 49
2.3 “Банк Тұран Алем банкіндегі” ипотекалық несиелеудің өзекті мәселелері 60

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМУЫ 63
3.1 Ипотекалық несиелендіруді дамытудағы мәселелер 63
3.2 Ипотекалық несиелендіру мәселелерін шешу жолдары және оның дамуы 66

Қорытынды 71

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 74
Несиеге деген қажеттілік өте жоғары болып табылады. Сондықтан да, оларды өтеу үшін кепілдеме қажет. Нарықтық экономикада кеңінен қолданылатын несиені қамтамасыз ету әдістерінің бірі болып кепіл саналады. Ел экономикасының жеткілікті дамуы, СССР дәуірінде нарықты экономиканың маңызды құралы болып табылатын - ипотеканы қайтадан жандандыруға мүмкіндік береді.
Мүлікті кепілге қоя отырып, несиелеу «ипотека» деп аталынады. Грецияда біздің эрамызға дейінгі VI ғасырда несиені қамтамасыз етудің жаңа түрі - жерді кепілге қою пайда болды. Кепілге қойылған жердің шекарасына қарыз алушы, бұл жердің кепілде тұрғаны туралы таңба жазып қояды.
Ипотека әртүрлі елдерде кеңінен дамыды. Несие қатынасының бұл формасы ең алдымен нарықтық экономикасы дамыған елдерде, оның ішінде АҚШ пен Европада кеңінен қолданылды. Бұл ипотекалық несиенің басқа несие түрлерімен салыстырғанда бірқатар артықшылықтарының болуымен сипатталынады: ол екі жақ үшін де тәуекел деңгейін төмендетеді. Қарыз алушы несиені ұзақ мерзімге алады, сонымен қатар ол өзінің артынан кепілге қойылған қозғалмайтын мүлікті сақтап қалу мүмкіндігіне ие болады. Несие беруші несие бергеннен ешқандай зиян шекпейді. Кепілге қойылған мүлік табыс алып келуін жалғастыра береді: жалға берілуі мүмкін, өндірістік объект ретінде қолданылуы мүмкін және т.с.с. Осылайша, келісім-шарттың іске асу мерзімі ішінде қарыз сомасын азайтуға немесе толығымен жабуға болады. Сондай-ақ, ипотека Ресей империясының территориясында да қолданылды. Ресейдегі негізгі ипотекалық ұйымдары болып қалалық несие коғамдары саналды. Оның ішінде ең ірілері болып төртеуі саналды: Петербург, Москва, Одесса, Варшава, Олардың қолында 80 пайызға жуық ипотекалық нәсие қорлары шоғырланған болатын.
1. № 2444 1995 жылғы 31 тамыздағы, Қазақстан Республикасының Президентінің заңды күші бар «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қазметтер туралы» Жарлығы.
2. № 2723 1995 жылғы 23 желтоқсандағы, Қазақстан Республикасының Президентінің заңды күші бар «Қозғалмайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлығы.
3. Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер Жинағы // Астана. 2004.
4. Ботабаева Қ. Ипотекалық несие: бүгіні мен болашағы // Алматы ақшамы. – 2004 №57 Б2
5. Балабанов И.Т. Операции с недвижимостью в России - Москва, Финансы и статистика, 2001.
6. Бөкенбаева Э. Несиеге байланған баспана: Баспана мәселесін шешудің жолдары (ипотека жайлы) // Дала мен қала. – 2004 №15 Б19
7. Боровиков В.И. Денежное обращение, кредит и финансы: Учебное пособие для студентов экономического университета. – Воронеж 2001.
8. Васильева Л. Ипотекалық несиелендіру жүзеге аса бастады // Алматы ақшамы – 2004 №128
9. Грачев И.Д. Закон об ипотеке: проблемы и перспективы // Юридический мир. – 1998 №2
10. Досаев Б. Ипотекалық несиемен үйді қалай алуға болады // Астана хабары – 2004 № 104
11. Досымов Б.С. Современные проблемы ипотеки // Банки Казахстана. – 2004. №8.
12. Ертай Е. Ипотека: бір өкініш бір үміт: Еліміздегі ипотекалық несие жүйесі туралы // Дала мен қала – 2004. №9.
13. Ефремов Н. Дом на зыбучем песке // Бизнес: организация, стратегия, системы - 2005.
14. Есипов В.Е. Ипотечно-инвестиционный анализ: Учебное пособие// Алматы. 2006,.
15. Ефимова Ю.Ю. Развитие ипотечного кредитования в России и анализа проблем оценки заложенного имущества // Москва.2001
16. Жеңсікбаева К.М. Ипотекалық несиелеудің тиімділіктері мен оғы жетілдіру жолдары // ҚазЭУ хабаршысы -2006 №3.
17. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., Маркова О.М., Ипотечные банки и их операции. Банки и банковские операции // Москва.2002..
18. Жуков Е.Ф., Максимов Л.М., Маркова О.М. Банки и банковские операции: Учебник для вузов // Москва.1999
19. Иванов Г.И. О совершенствовании механизма ипотечного кредитования // Жилищное строительство. - 1998. №1.
20. Калиева Г.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане: Учебное пособие // Алматы. 2006.
21. Кудрявцев В.А. Кудрявцева Е.В. Основы организации ипотечного кредитования. Учебное пособие // Москва.1999.
22. Лаврушин О.И. Банковское дело: Учебник // Москва, 2000
23. Сейткасымов Г.С. Банковское дело: Учебник // - Алматы 2004.
24. Коломыцев А. Ипотека – финансирование будущего // Финансы Казахстана. - 2007. №1.
25. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы: Қазақ университеті, 2000 ж
26. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктердің операциялары», Алматы: Қазақ уневирситеті, 2005 ж
27. Мақыш С.Б. «Банк ісі», Алматы: Қазақ уневирситеті, 2003 ж
28. Макаревич Л.Н. О проблемах ипотечного кредитования // Деньги и кредит – 2003 №6
29. Миржакыпова С.Т. «Банковский учет в Республике Казахстан», 1 том, Алматы: Экономика, 2005 г.
30. Нуртаев К.Н. Новые нормы, регулирующие отношения с недвижимостью // Предприниматель и право. – 2006. №6.
31. Саниев «Ақша, несие, банктер», Алматы: АЭСИ., 2004 ж
32. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер», Алматы: Экономика, 2004ж
33. Тілеуов А. Ипотекалық несие үй алуға көмектеседі // Астана ақшамы – 2004.
34. «Ипотекалық несие тұрғын үй алуды жеңілдетеді», Егемен Қазақстан 1 қаңтар 2005 ж, 5 бет
35. «Өңірдегі ипотекалық несиелендіру», Егемен Қазақстан 15 қараша 2005ж,5 бет
36. «Ипотекалық несие –тұрғын үй алудың нақты мүмкіндігі», Егемен Қазақстан 3 қыркүйек 2005 ж
37. «Ипотекалық несие. Бұл бағытта нендей өзгерістер бар», Егемен Қазақстан 21 қыркүйек 2005 ж
38. «Реализация программы внедрения системы ипотечного кредитования», Банки Казахстана № 6 (48) 2004
39. «Перспективы развития ипотечного кредитования в Казахстане», Банки Казахстана №1 (79) 2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 5
І. ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ 9
1.1 ... ... ... және ... ... ... несие түсінігі және оның қоғамдағы рөлі 24
ІІ. ... ... ... НЕСИЕЛЕУДІҢ СИПАТЫ 30
2.1 Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің даму ерекшеліктері
30
2.2 « Тұран Әлем Банкі» ... ... ... ... ... ... Алем ... ипотекалық несиелеудің өзекті
мәселелері ... ... ... ... НЕСИЕЛЕНДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ДАМУЫ 63
3.1 Ипотекалық несиелендіруді дамытудағы мәселелер 63
3.2 ... ... ... шешу ... және оның ... ... 71
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 74
КІРІСПЕ
Несиеге деген қажеттілік өте жоғары болып ... ... ... өтеу үшін ... қажет. Нарықтық экономикада кеңінен қолданылатын
несиені қамтамасыз ету әдістерінің бірі ... ... ... ... жеткілікті дамуы, СССР дәуірінде нарықты ... ... ... ... - ... ... жандандыруға мүмкіндік
береді.
Мүлікті кепілге қоя отырып, несиелеу «ипотека» деп аталынады. Грецияда
біздің ... ... VI ... ... ... ... жаңа түрі -
жерді кепілге қою пайда болды. Кепілге қойылған жердің шекарасына ... бұл ... ... ... ... ... ... қояды.
Ипотека әртүрлі елдерде кеңінен дамыды. Несие қатынасының бұл ... ... ... экономикасы дамыған елдерде, оның ішінде АҚШ ... ... ... Бұл ... несиенің басқа несие түрлерімен
салыстырғанда бірқатар артықшылықтарының болуымен сипатталынады: ол екі жақ
үшін де ... ... ... ... ... ... ұзақ ... сонымен қатар ол өзінің артынан кепілге қойылған қозғалмайтын
мүлікті сақтап қалу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... ... зиян ... Кепілге қойылған мүлік табыс алып келуін жалғастыра
береді: жалға берілуі мүмкін, өндірістік объект ... ... ... т.с.с. Осылайша, келісім-шарттың іске асу мерзімі ішінде қарыз ... ... ... ... болады. Сондай-ақ, ипотека Ресей
империясының ... да ... ... ... ипотекалық
ұйымдары болып қалалық несие коғамдары ... Оның ... ең ... ... ... ... ... Одесса, Варшава, Олардың қолында
80 пайызға жуық ипотекалық нәсие қорлары шоғырланған болатын.
ХІХ-ХХ ғасырларда қалалық ... ... ... ... мүліктермен мәміле жасасу құқығына жер банктері ие болды.
Бірақ та, ... ... ... ... ... ... себебі ол
капитализмнің элементі деп саналды.
Нарықтық экономикаға өтуге ... ... ... ... қайта жандануы байқалуда және де біздің елге ... ... ... ... ... ... 90 ... басында
мемлекеттің халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуді қаржыландыру ... ... ... ... айта ... жөн. 1991 жылы тұрғын үй
сферасында нарықтық қатынастардың құрылуының және ... ... ... құрған, «Қозғалмайтын мүлікті иемдену құқын және олар
бойынша мәміле жасауды тіркеу туралы» заң актісі, «Тұрғын үй ... ... ... Заңы ... болатын, Ал, 1993 жылы
«Жаңа тұрғын үй саясаты және оны ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарғысы
қабылданды. Бағдарламада ... ... үй ... сферасындағы
бірқатар маңызды стратегиялық қадамдар қарастырылған:
- ... үй ... ... құқықтық нормалар жүйесіне
өзгертулер мен толықтырулар енгізу;
- ... үй ... және ... үй - коммуналды шарушылығын
қаржыландыру жүйесін құру;
- демонополизация;
- ... үй ... ... ... төмендету бойынша шаралар
кешенін өңдеу;
- ... үй ... ... ... ... құру.
Бірақ, Қазақстанда бұл нормативті-құқықтық актілер ... ... ... ... ... Ипотеканың дамуы 1995 жылдың 23
желтоқсандағы №2723 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің Жарлығынан бастау алды. Бұл ... ... ... ... ... кепіл берушінің иемденуінде және
қолданылуында қалатын, кепіл түрінде қарастырады.
2000 ... ... ... Банк ипотекалық несиелендіру жүйесіне
нормативті-құқықтық базаны енгізуді өңдеуді өз қолына ... ... ... ... ... Оның ... ... Үкімет бекіткен
Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру
және ипотекалық несиелендіру жүйесін ... ... ... Ол ... ... рет ... ипотекалық несиелендіру жүйесін дамытудың концептуалды
негізі анықталды.
Елдегi ипотекалық кредит берудiң дамуымен ипотекалық кредит ... ... азаю ... ... ... ... ... 2003
жылдан бастап екiншi деңгейдегi банктердегi сыйақы ставкалары ... ... ... ... ... ... жылына 15-20%-ға дейiн
төмендедi, кредит беру мерзiмi орта есеппен 10-15 жылды кұрады.
Алайда, ипотекалық кредит беру ... ... ... ... қызметтер көрсетудiң бұл түрi Қазақстан Республикасы азаматтарының
аз санатына ғана қолжетiмдi болды. Heriзri себептердiң бipi халықта ... мен ... ... үшiн ... қаражаттың жоқтығы болып табылады.
Осыған байланысты "Қазақстандық ипотекалық компания" ЖАҚ (бұдан әpi – ҚИК)
кұрылды. Қaзipri кезде ҚИК-тiң ... ... 2,5 ... ... кұрайды.
Екiншi деңгейдегi банктердiң ипотекалық кредиттер беру көлемiн ұлғайту
үшiн ипотекалық кредиттер бойынша талап ету құқықтарын ... алу ... ... ... ... ... ҚИК ... мақсаты больш
табылады.
Осы диплом жұмысын жазу кезінде Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің
Жарлығы, Қазақстан Республикасының Министрлер ... ... ... және ... ... ... мен ... қолданылды.
Ипотекалық несиелендіру аясындағы шетел ғалымдарының және мамандарының
еңбектері, сонымен ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
коммерциялық банктерінің ипотекалық несиелендіру жүйесін қарастыру.
Зерттеу мәселелері:
1) ... ... ... ... оның ... ... ... дамуын қарастыру;
2) «Тұран Әлем Банк» АҚ материалдар ... ... ... ... несиелендіру тәжірибесіне
талдау жүргізу;
3) Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиенің даму мәселері
мен келешегін қарастыру.
Диплом ... ... ... ... сай ... кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, ... ... ... ... ... ... МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1 Несиенің мәні, қажеттілігі және түрлері
Несиенің түпкі тамыры тауарлық ... ... ... кезінде жатыр.
Содан кейінгі экономикалық даму сатыларының әрқайсысында да несиенің маңызы
зор. Тарихтың өткен дәуірлернің ... де ... ... ... ... ... және түрлендірудің революциялық қозғаушы күші
болды. Ол жеке тауар өндірушілердің арасында мүлде ақиқат байланыс ... ... ... ... және ... өндіргіш күштерін қайта
бөлудің ұтымды әдісі ... ... ... ... ... арғы ... ... оны пайдаланудың керегі неде екенін түсіну керек. Оның үстіне ... ... ... ... ... әр түрлі түсіндіріледі.
Мысалы, кейбір экономистер несие өнімсіз шығынды көбейтіп, ... ... ... ... ... экономикаға тән қарама-
қайшылықтарды шиеленістіре түседі, сондықтан экономикалық дағдарысты
жоймайды, керісінше оны ... оған ... ... болады деген
пікір айтады. Басқалары керісінше, несие экономиканың тұрақты, ... ... ... ... ... ... түбірін тауарлы өндірістің пайда болған
кезінен іздеу керек. Тікелей айтқанда тауар ... оның бір ... ... ауысуы несиелік қатынастың дәл шыққан жері деуге болады.
Несие құнның белгіленіп үлгірген ... ... ... ... ... тек ... ғана пайда бола алмайды,
өйткені мұндай өнім әлі жасалған жоқ, ал оның ... ... ... ... ... ... түскен жоқ. Сондықтан несиеге
бастаманы өндіріс сатысы емес ... ... ... ... ... мағынада несиелік қатынастар бұл өндірістегі қатынастар емес, оның
сыртындағы ... ... ... ... ... ... мағынасы оны несиелік
қатынастардың түпкі мәнін есептеуге негіз болмайды, ... ... ... бере ... өнім мен оның ... ... ... тимес бұрын
айырбасты бастауға болмайды. Сондықтан айырбас өндіріске кіретін акт,
өндірісте тікелей бар ... ... ... ... ... үлестіру мен айырбас біртұтас алғанда өндіріспен және бір-
бірімен өзара әрекетте болады. ... осы ... ... алады.
Мысалы, нарық ұлғайған кезде, яғни айырбас сферасы, өнідіріс көлемі ... оның ... ... түседі. Үлестірудің өзгерісімен өндіріс
те өзгереді, мысалы капиталдың ... қала мен ауыл ... ... үлестірумен т.б.. Несие үлестірумен байланысты, бірақ ол үлестіру
қатынасын ... екі ... ... тән: 1. ... ... онда әрбір индивидиум өндірілген өнімге қатысады;
2. –ол қоғамнан келіп шығатын көз ретінде анықталады.
Айырбастың ... ... ... ол ... ... алған бөлігін айырбастағысы келетін белгілі бір өнімдерге
қол жеткізеді, екіншіден, айырбас жекелеген қажеттіліктерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... кез ретінде
анықталады. Үлестіру ... және ... ... ... ... ... ... арасындағы айырбас процесінде
қалыптасатын қатынастарды негіз деп есептеуге мүмкіндік береді.
Несиенің ұдайы ... ... ... әсер етуі өнім өндіріліп және
ұдайы өндіріс субъектілерінің иелігіне түскен кезде, ал ... ... ... ... ... ... босаған құн мен басқа
субъектінің оны қосымша пайдалану қажеттілігі арасында ... ... ... ... ... ... өндіріс факторы бола келе өндіріс
пен үлестіруден шыға ... ... бөлу ... ретінде өзінің
дербестігін жоғалтпайды, шынында тауарлар айырбасының ... ... ... ... ... бола ... ... мәмілесінің формасы
ретінде құн қозғалысының үздіксіздігін қамтамасыз етуге тиіс. Құн қозғалысы
несие қозғалысының ядросы болып табылады. Айырбас процесінде мәміленің ... ... ... ... және ... ... мәмілесі. Несие қарыз
мәмәлесі ретінде тауарлар айналысы процесіне себепші ... ... ... ... ерекше формасы және сатып алу-сату мәмілесіне қарсы қойып
салыстыру арқылы ... ... ... арасндағы негізгі айырмашылық
мынада: сатып алу-сату кезінде тауарларды өзара ұсыну бір мезгілде жүреді,
қарыз мәмілесі кезінде эквиваленттің ... ... ... ... ... ... ... ақшаның дамуы болып табылады.
Ал эквивалент қайтарылуының кейінге қалдырылуы құн қозғалысының ... ... ... ... ... ... қозғалыс формасын жасайды. Сондықтан
қарыз мәмілесін сатып алу-сату мәмілесінің бір түрі деп ойлауға болмайды.
Айырбастың екі ... ... ... ... ... сатып
алу-сату мәмілесі олардың арасында кездейсоқ, өткінші байланысты жүзеге
асырады. «А» тауарды ... ... және одан ақша ... ... ... байланыс тек тауарлар мен ақшалар қозғалысы мерзімінде ғана
орнатылады. Тұтастай ... ... ... ... барлық қоғамда
барлық тауар иелерін байланыстырушы фактор қызметін атқарады, бірақ ... ... ... ... ... ... байланысты
жасайды. Әрбір қарыз мәмілесі, тіпті жеке алынғаны да, басқа осындай
мәмілелермен немесе ... ... ... ... байланысты
тыс мәміленің контрагенттері арасында ұзаққа созылған ... ... ... ... ... ... ... алу-сату мәмілесі кезінде тұтыну құнының қозғалысы жүреді, ал құн
мәмілесі контрагенттерінің қолында қалады. Қарыз мәмілесі кезінде тұтыну
құнының ғана ... ... қана ... ... мәмілесі кезінде меншік қозғалысы жүреді: «А» тауарды
«В»-ға сатады. Бұл мәміленің нәтижесінде тауар меншік «А»-дан «В»-ға өтеді.
Ал ... ... ... меншік қарыз берушіде сақталады: «А» «В»-ға қарыз
береді. Бұл мәміле ... құн ... ... ... орын ауыстырады,
бірақ бұл мәміленің объектісіне меншік «А»-да сақталады. Осылайша сатып алу-
сату мәмілесі меншіктің оны пайдаланумен ... ... ... ... ... оны ... ... мүмкінділігіне негізделген. Сатып
алу-сату мәмілесі кезінде меншік және иелену сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Сатып алу-сату мәмілесі
кезінде ақша айналыс құралы ретінде ... ... ал ... актісінде олар
оны аяқтайды. Сатып алу-сату мәмілесінде сатушы ... ... ... да
бір қажеттілігін қанағаттандыру үшін тауарын ақшаға айналдырады, ал қарыз
актісінде ақша құн формасы ретінде мәміле ... ... Ақша ... ... ... ... қарағанда, басқа қызмет атқаратыны
несиенің мәнін анықтау үшін үлкен маңызы зор.
Несиенің экономикалық категория ... ... ... ... және ... ... қатынас арқылы анықтау керек. Қарыз
мәмілесі несиені экономикалық категория ретінде өз ... ... осы ... ... ... болатын өндірістік байланыстар немесе жүзеге
асу формасы –қарыз мәмілесі болып табылатын ... ... ... ... ... ... әр түрлі сатыларына тән.
Экономиканың тарихи дамуымен бұл мәмілелер жиілейді, ұлғаяды, ... ... ... ие болады.
Әр түрлі шаруашылық жүйелерінде кездесетін мәміле типтерінің формалды
ұқсастығы олардың бір атауымен –«несие» ... ... әр ... ... ... бір атауды сақтай отырып әр түрлі мәнге,
мазмұнға, табиғатқа ие.
Несие шаруашылық жүйелерінің ... ... ... ... өзі де ... өз ... өзгертеді. Кез келген халық шаруашылығы жүйесінің
алдыңғы жүйені жеңетіні және ... ... ... несие де бір
шаруашылық жүйе ... ... ... типі ... ... ... несиені жеңуші және жоққа шығарушы болып ... ... типі ... ... айналысының формасы, құн қозғалысының
әдісі ретінде натуралды шаруашылықтан тауар шаруашылығына ... ... ... ... ... ... ... өндірістік байланысының типі,
тауарлы өндірістің ... ... ... ғана ... ... ... ... дамушы құбылыс ретінде де қарастырылуы
қажет. Тауар шаруашылығының әр түрлі сатыларының несиелік қатынастарының
өзара айырмашылығы, қолдан-қолға өтуі қарыз ... ... ... ... ... объектілердің айырмашылғынан көрінеді.
Несие түсінігі келесі түрде ... ... ... ... ... ... ішінен бәрінен бұрын қоғамдық
өмірде несие деп аталатындары іріктелініп алынады; ... соң бұл ... ... ... ... біріншіден, олардың барлығына
тән белгілері; екіншіден, бұл белгілердің ... тек осы ... ... тән белгілер ғана сақталынады. Несие деп аталатын
әлеуметтік байланыстар: әр ... ... ... тауар шаруашылығының
алғаш пайда болуы кезінде, дамыған нарықтық шаруашылық ... де ... ... ... ... екі ... ... болады:
біріншіден, оның техникалық-заңдылық белгілері көзқарасынан, екіншіден,
әлеуметтік мазмұны, яғни осы ... ... ... және ... немесе
онда өз көрінісінен табатын ... ... ... ... ... Бұл ... бір-бірінен бөлінгісіз, олар өзара
байланысты және себепші. Бірақ ... ... үшін ... қарыз
мәмілесінің экономикалық мазмұны, яғни өндірістік қатынастардың белгілі бір
формаларымен байланысты шаруашылық ... ... ... емес,
өндірістік қатынастардың өзі болып табылады.
Бұл жағдайды былайша түсіндіруге болады. Мысалы, машина өндірісін ... ... ... ... ... орта ... бейімделуін оның жұмыс және таза техникалық тиімділігі тұрғысынан
қарастыруға болады. Сонымен қатар сол машина өндірісін оның ... да ... яғни ... ... ... ... ... және
дамитын өндірістік байланыстардың формалары мен типтері тұрғысынан, бұл бір
жағынан оларға себепші, ал екінші жағынан олар оны ... ... ... ... өндірісін техникалық-экономикалық категория, ал екінші
жағдайда –экономикалық категория ретінде қарастырамыз.
Несиеге қатысты ... ... ... ... оның ... жағынан тауар айналысы процесін жүзеге асыратын мәміленің белгілі
бір типі ретінде қарастыруға болады. Бұл жағдайда несие олардың ... ... ... ... ... ... Несиені
құбылыстардың экономикалық мазмұны ретіндегі көзқарас ... ... Бұл ... несие олардың алдында экономикалық ғылым
категориясы ... ... ... оны техникалық- заңдылық категория ретінде ғана емес,
қоғамдық-экономикалық категория ретінде қарастырады. Несиені оның формалды-
заңдылық белгілері жағынан оқып ... ... ... тек ... ... және оны ... ... түрі ретінде түсіну үшін
маңызы бар. Сондықтан несие экономикалық категория ... ... ... ... ... сипаттала алмайды.
Осылайша, несие өндірістік ... ... ... мүмкіндігі нақты болуы үшін белгілі бір шарттар қажет. Олар
кем дегенде екеу:
1. несиелік мәмілеге ... ... және ... ... ... келіп шығатын міндеттемелердің орындалуына
материалдық кепілдік беретін заңды дербес ... ... ... ... ... түсуші заңды тұлғалар өз қызметтерін нарық
заңдары және экономикалық мүдделердің сәйкестігі негізінде жүзеге ... ... ... егер ... ... мен ... ... мүдделері
сәйкес келген жағдайда қажет болып табылады. Несиелік мәміле жасалуы үшін
оның қатысушылары ... ... ... ... Экономикалық қатынастар
бәрінен бұрын мүдделер ретінде көрінеді. Бұл мүдделер соңында ... ... ... ... ... да бір ... емес. Әрекетті тудыратын кез келген мүдде бәрінен бұрын объективті
процестерге, өзара ... ... ... ... ... ... қатынастар бір жағынан кредитор мен қарыз алушының
арасында ақшалай қаражаттарды қарызға беру; ... ... ... алу
кезінде мүдделілік пайда болған жағдайда жүзеге асады. Осылайша несие
капиталдардың шеңбер айналымы және ... ... бір ... ... ... ... мүмкіндігі шындыққа айналғанда қажет
болады.
Несие экономикалық категория ретінде ... ие. ... әр ... да бір ... тән ... ... ... жиынтығын
білдіреді. Несиеге қатысты оның ... бұл ... ... ... әр ... ... және ішкі ... кезінде
сақталатын негізгі қасиеттерінің көрінісі. Қарызға берілген құнға қатысты
кредитор мен қарыз алушы арасындағы байланыс ... ... де, ... оның ... ретіндегі мазмұнын білдіреді.
Экономикалық әдебиетте несиенің негізгі екі формасы қарастырылады:
коммерциялық және банктік. Сонымен ... ... ... ... тұтыну, мемлекеттік, халықаралық, үкіметаралық, фирмалық және
т.б. жатқызады.
Коммерциялық ... ... ... ... алушыға ұсынған тауары
немесе көрсетілген қызметі үшін төлемді кейінге қалдырылуы. ... ... ... ретінде тауарлық капитал қызмет атқарады. Коммерциялық
несиенің ерекшелігі мынады: қарыз капиталы ... ... ал оның ... ... ... ... ... Жапонияда және Францияда кең таралған. ... ... ... ... коммерциялық талаптар ... ... орта ... 30 ... ... француз
фирмаларынкі –20-25 пайызды құрайды. Олардан кейінгі орында ағылшындық,
американдық және германдық компаниялар кіреді.
Коммерциялық ... ... ... ... бірі
–тауарлардың ұдайы жеткізілуін талап ететін ... ... ... ... және жетілдірілуі болып табылады.
Батыстың экономикалық әдебиеттерінде «коммерциялық несие» ... ... ... ... ... ... ... тұрған капиталистердің бір-біріне тауарларды төлемі кейінге қалдыру
шарттарымен сатуы коммерциялық фирмааралық несие деп аталады.
Коммерциялық несиенің ... ... ... ... –аясы тар
мақсат емес, ол сатып алу-сату келісіміне қосақталып жүреді.
Коммерциялық несиенің ... ... ... де ... ... өлшемдері, қозғалыс бағыты тәрізді белгілі кемшіліктерден
басқа төлемді белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... ... тауарларды төлеу мерзімі жиі бұзылады; жабдықтаушылар ... ... ... ... әр ... жақсы хабардар болмайды, ал
бұл олардың шаруашылық қызметі үшін белгілі бір тәуекел ... ... ... ... арнайы несие-қаржылық мекемелерінің
қарыз алушыларға ақшалай қарыз түрінде беретін ... ... ... ... ... ... Бос ақшалай капиталдар кез келген
өндіріс саласына беріледі және банктік несие арқылы кез ... ... ... Тоқыма фабрикасының иесі өзінің бос ақшалай капиталын банкке
орналастыра алады, ал банк бұл ... ... ... ... ... несиенің сферасы коммерциялық несиенің сферасына қарағанда
несиені қолдану ... кең. ... ... тек тауар айналысына қызмет
етеді, ал банктік несие ... ... ... ... ... ... ... айналдыра отырып, капиталдың қорлануына қызмет
етеді.
Банктік және коммерциялық несиенің динамикасы әр ... ... ... өндіріс пен тауар айналымының ұлғаюымен жоғарлайды, ал
дағдарыстар кезінде азаяды. ... ... ... ... мен ... де ... ал ... төлеу үшін банктік
несиеге деген сұраныс өседі. Өндірістің жанданып жоғарлаған кезінде нағыз
капиталдың көлемі өседі, өндірістік ... үшін ... ... ... ... ... капиталдың ұдайы өндірілуі тұрғысынан банктік
несие қарыз капиталына және ақшалай қарызға бөлінеді. Жеке капиталдың
ұдайы ... ... ... бұл ... ... ... етілуіне
байланысты және қарыз алушының шамасына несиенің әр түрлі әсерін көрсетеді.
Несие алу кезінде тауарларды, ... ... ... қоя ... ... ... ... алмайды. Оның көзқарасы тұрғысынан, бұл
–ақша қарызы.
Банктік несие әмбебап болып келеді, өйткені банк ... ... ... ... ... барлық салаларында қолданыс табады. ... оның ... даму ... ... атқарады.
Банктік несиенің шамасына ақшалай-чектік эмиссиямен толтырылған
нақтылы ... ... ғана ... оған ... ... ... және ... мекемелер тарапынан қарыз қаражаттарына деген
сұраныс та әсер ... ... ... ... ... қарыз
капиталы нарығының конъюктурасын айқындаушы негізгі ... ... ... ... ... ... деген әлсіз сұраныс болып табылады.
Тұтыну несиесі –бұл тұрғындарға тұтыну ... ... алу ... ... төлеу үшін коммерциялық (бөлшек сауда орындары арқылы
төлемді кейінге қалдыра отырып, тауарды ... және ... ... ... ... берілетін несие. Тұтыну несиесіеің негізгі
міндеті ... ... ... ... ... Бұл ... ... тығыз байланысты: бір ... ... ... ... ... де өседі, өйткені тауарларға болған сұраныс несиеге де
сұраныс тудырады; екінші ... ... ... өсуі ... сұранысты күшейтеді. Бұл тәуелділік әсіресе ... ... ... толығу жағдайында көрінеді.
Несиенің бұл түрін әр түрлі елдерде салыстыру оның дамуының әр түрлі
деңгейін көрсетеді. Италия мен ... ... ... ... сомасының
қатынасы осы елдердің жалпы ішкі өнімдеріне 10% деңгейінде, ГФР ... –30%, ал ... мен ...... астам. Тұтыну несиесі
негізінен қымбат тұратын тауарларды ... алу ... ... ... құралдарды, жиhаздарды және т.б. пайдаланылады. Тауар
қымбат болған сайын, несие де жиі ... ... ... несие
көлемінің жартысынан көбі автомобильдерді сатудың үлесіне тиеді. Қалған
тауарлар ... ... ... шартымен сатылады.
Тұтыну несиесі көптеген елдердің экономикасында үлкен роль атқарады,
сондықтан ол мемлекеттік органдар тарапынан белсенді реттеуге ұшырайды. Бұл
реттеуді екі ... ... ... ... ... және ... ... Беру сатысында мемлекет тұтынушылардынесиелеуді кейде қолдап, кей
кезде тежейді. ... және ... ... ... бұл түріне
несиелік шектеу әрекеті таралады.
Дамыған елдерде тұтыну несиесінің маңызы өте жоғары. Ол тұрғындардың
тауарларға сұранысын ... және ... ... мен өткізілуінің
ұлғайуына жағдай жасайды. Тұтыну несиесін көбінесе ... ... ... мен ... ... ... ұзақ ... несиеге алу жеке тұлғаларға қолма-қол мәміле арқылы алғанға
қарағанда едәуір қымбатқа түседі.
Тұтыну несиесі ... және ... ... ... ... –жылжымайтын мүліктерді: жерді, тұрғын үй және
өндірістік ғимараттарды кепілдікке ала ... ... ... несие –азаматтарға және заңды тұлғаларға қатысты қарыз
алушы немесе кредитор ретінде ... және ... ... органдары
болатын несиелік қатынастар жиынтығы. Мемлекеттік несиенің ... ... ... сонымен қатар қысқа мерзімді қазыналық міндеттемелер,
тұрғындардың жинақ кассасындағы салымдар болып ... ... ... міндеттемелер ( вексельдер және т.б. несиелік міндеттемелер)
ресми түрде ... ... ... ... жабу үшін ... ... жүзінде –бюджет тапшылығына байланысты шығарылады.
Халықаралық несие –валюталық және тауарлық ресурстарды қайтарымдылық
және ... ... ... беру бойынша байланысты халықаралық
экономикалық қатынастар сферасындағы ... ... ... ... және ... ... ... банктер, жеке тұлғалар,
кәсіпорындар, мемлекеттік мекемелер, сонымен ... ... ... ұйымдар қатынасады.
Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі бір ... ие оның бір ... ... формадан айырмашылығы –диалектика категориясы болып
табылмайды, ол ... ... ... ... ... ретінде
түсінуді анықтайтын жіктеудің категориясы болады.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін);
ә) орта мерзімді ( 1 жылдан 3-5 ... ... ұзақ ... (3-5 жылдан жоғары);
2) Несиелеу объектілері бойынша :
а) негізгі қорларға берілетін несие;
ә) айналым қорларына берілетін несие;
3) Несиелеу әдістері бойынша:
а) қалдық бойынша ... ... ... ... ... ... және жабдықтаушы-өткізуші ұйымдар несиеленеді, ал
қалғандарында айналым бойынша да, қалдық бойынша да несиелеудің элементтері
бар.
Несиелердің категориялары:
А) Қарыз ... типі ... ... ... Ауыл ... Коммерциялық/өнеркәсіптік.
5. Қозғалмайтын мүлік.
6. Энергия.
7. Үкімет –(жергілікті үкімет, штаттар, ұлттық) федералдық.
Ә) Мақсаты бойынша:
1. ... ... ... ... ... ... ... Құрылғылар.
4. Ғимараттар.
5. Жобалар.
6. Лизингтік қаржыландыру.
Б) Әрекет ету мерзімі бойынша:
1. Қысқа мерзімді (бір ... кем ... Орта ... (1 ... 4 ... ... Ұзақ мерзімді (5 жыл және одан жоғары).
В) Өтелу кестесі бойынша:
1. ... ... ... ... ... ай ... Кезеңді төлемдермен (тоқсан сайын, жарты жыл сайын, ... ... ... ... ... ... ... яғни өтелуі
кезінде бұрын жүргізілген төлемдерге қарағанда анағұрлым көп төлемді талап
ететін ... Бір рет ... ... орта және ұзақ ... ... ... Қамтамасыз етілуі бойынша:
1. Қамтамасыз етілмеген.
2. Кепілмен қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... ... ғимараттармен)
3. Кепілдендірілген.
4. Басқа да қамтамасыз етілулер (міндеттеме, келісім, міндеттемесі бар
хат).
1. Ұлттық банктің несиелері:
• Аукциондық –Ұлттық ... ... ... ... құралы
болып табылатын және екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... 1 ... 3 айға ... қысқа
мерзімді несиелерге деген қажеттіліктерін ... ... ... Ломбардтық –Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге
ала отырып, ... ... ... ... ... несиесінің
түрі;
• Бюджеттік –Ұлттық банк Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне
қайтарымдылық (нарықтық) шартымен беретін несиесі.
2. Екінші ... ... ... өз ... ... ... уақытша толтыруға;
• күрделі жұмсалымдарды қаржыланжыруға;
• импорттық бойынша контрактілерді төлеу үшін берілетін импорт;
• ипотекалық;
• несиелік желі ... ... ... ... талап етуі
бойынша және белгілі бір кезең бойында келісілген лимит шегінде
оған несие беру туралы банктің заңдық ... ... ... ... ... ... басқа да банктік
операцияларды бірігіп ... ... үшін ... да бір ... ... ... ... екі немесе одан да көп
банктер беретін несие, бұл кезде бір банктің мүмкіншілігі қандай
да бір себептерге байланысты бұл ... ... ... ... ... мақсаттарына;
• банкаралық.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі несиелер береді.
Олар мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі:
І. Қарыз алушылар категорияларына ... ... ... ... ... ... ... банктерге;
• қаржы-несие мекемелеріне.
2. Қаржылық емес агенттерге берілетін несиелер:
• өнеркәсіп салаларына;
• ауыл ... ... ... ... ... ұйымдарына;
• кооперативтерге;
• жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсаттарына берілетін ... ... ... ... ... (1 ... ... орта мерзімді ( 1жылдан 3-5 жылға дейін);
• ұзақ мерзімді (5 жылдан жоғары).
ІІІ. Тағайындалуы және пайдалану сипатына қарай:
• негізгі қорларға жұмсалатын;
... ... ... ... ету ... ... ... етілген:
• кепілхатпен;
• кепілдемемен;
• кепілдікпен.
2. Сақтандырылған.
3. Қамтамасыз етілмеген:
• сенім ... ... ... дәрежесіне қарай:
1) Стандартты несие –қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ қайтуында ешқандай
күмән жоқ несиелер;
2) Күмәнді несиелер ... ... ... ... және банк үшін ... туғызатын несиелер.
3) Үмітсіз несиелер –қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі өткен
несиелер ... ... ... ... ... қарай :
• ұлттық валютамен;
• шетел валютасымен.
VІІ. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну ... ... жеке ... ... тауарларын сатып алу үшін
және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... және т.с.с.)
3. Овердравт несиесі –клиенттің шотынан қаражатты шегеру, дебеттік қалдық
бойынша берілетін қысқа ... ... ... ... ... ... ... мақсатында бір түнге берілетін
банкаралық несиенің түрі.
5. Онкольдық несие ... ... ... ... өтелетін қысқа
мерзімді несие.
6. Банкаралық несие –банктердің бір-біріне ... ... ... ... ... іске ... бағалы заттарды немесе бағалы
қағаздарды кепілге ала отырып, берілетін несие.
8. Лизингтік несие –құрал-жабдықтарды жалға алумен ... ... ... несие –шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай фабрикат ... ... ... ... ... ... несие.
10. Сенім несиесі –банктің сеніміне кірген, төлем қабілеті жоғары
клинттерге берілетін несие.
11. Маусымдық несие –жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу
мерзімі арасындағы ... ... ... ... ... ... Консорциалдық несие –ірі жобаларды несиелеу мақсатында банктердің өзара
қосылып беретін несиелері.
1.2 ... ... ... және оның қоғамдағы рөлі
Ипотекалық несие – жеке және заңды тұлғаларға, сатып ... ... ... ... ... ... қоя ... осыларды сатып
алуға берілетін ұзақ мерзімді несие. Басқаша айтқанда - ипотекалық нарық
капиталы деп аталынатын, ... ... ... ... ... қарыз капиталы қайта орналастырылынатын қаржы нарығының бір
бөлігі, ... ... ... бағалы қағаз ретінде несие берушінің
несие бойынша ... ... ... кепілдер, сондай-ақ қарыз
алушының өз міндеттемелерін орындай алмаған уақытта, кепіл ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Барлық қаржы нарықтары секілді, ипотекалық капитал нарығы да ... ... ... ал ... ... ... байланысты - тұрғын
үйдің ипотекалық несиесі, табысты ... ... ... мүлік және т.с.с. бөлінеді.
Ипотекалық капиталдың алғашқы нарықтағы ... ... ... ... ... және траст компаниялар, жеке несие
берушілер болады.
Ипотекалық капитал нарығында банктер маңызды рөл ойнайды. Бұл ... ... ... ... қоя ... береді. Дамыған
капиталисттік елдерде ... ... банк ... ... орын алады.
Кейбір банктер мемлекетке қозғалмайтын мүлікті кепілге қоя отырып ссудалар
береді.
Ипотека, ерекше ... ... ... ретінде,
қоғамның дамуына байланысты ... ... ... ... банктер XV ғасырдың аяғында Батыс Европада пайда болған, ерекше
банктік институт ... ... және ... ... ... ... ... Германияда XVIII ғасырда пайда ... 1770 ... ең ... ... банк ... Бұл ... ірі ... қаржылық колдау жасау жұмыстарын жүзеге ... ... банк ... ... грек ... ... ... деген сөзді
білдіреді) - несие берушінің - ... ... ... алушыға ақшалай
талаптарын қамтамасыз ету үшін қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... ... ... және сараптау компаниялары, сондай-ақ қарыз алушылардың өзі де
қатысады. Ипотекалық компания қарыз алушы үшін ... ... ... ... ... үшін ... таңдауға көмектеседі. Риэлторлық
компаниялар қарыз ... ... алу үшін ... ... ... ... ... ұсынады, Қозғалмайтын ... ... ... жұмыстарын жүргізеді. Сараптау компаниясы
ипотека объектісіне нарықтық ... ... ... ... ... алушы, сақтандыру компаниясымен сатып алынатын мүлікті және
де өзінің өмірі мен жұмыс қабілеттілігін сақтандыру ... ... ... ... шартының мінедтті талабы болып табылады. Ипотекалық ... ... өте қиын ... Қарыз алушы, ипотекалық несиені беретін банкпен
келісім ... ... не ... ... ... ... бар,
ипотекалық компанияға барады. Алдымен компания сарапшылары, ... ... ... ету ... қарыз алушының несие қабілеттілігін
бағалайды, сондай-ақ несие қайтарудың жеке схемасын жасайды. Ол ... ... ... ... ... орташа айлық негізгі
табысы, ... ... табу ... ... ... ... ... шарт жасалғаннан кейін, қарыз алушы сатып алынатын пәтердің құнының
30 пайыздайын құрайтын, алғашқы салымды ... ... әрі, ... алу-сату
шарты және кепіл шарты жасалынады. Сатып алынатын пәтерді кепілге ... ... ... ... сомасы, пәтер құнының 70 пайызынан аспауы
қажет. Несиені қайтару және сыйақыны төлеу ай сайын ... ... ... ... ... сомасының қалдығына есептелінеді. Ипотекалық
несиенің ... ... ... ... ... ... жан ... тұруға,
жалға беруге мүмкіндік береді. Бірақ та, ... ... ... ... ... жағдайда кепілден алған кезде ғана сатуға, айырбастауға құқығы
бар.
Біздің ... ... ... және Испания қолданатын
ипотекалық несиелендіру моделі пайдаланылады. Банктің меншікті қаражаттары,
клиенттердің депозиттері банкаралық ... ... ... ... ала ... жеке және заңды тұлғаларға несие әр түрлі мақсаттарға
беріледі. 2000 жылыдың 28 қарашсындағы №1774 ... үй ... ... ... ... ұзақ ... қаржыландыру Бағдарламасын
бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Үкіметінің қаулысында тұрғын үй
құрылысын және ... ... ... ... ... ... Үкімет неміс және малазиялық ипотекалық несие моделін
Қазақстан үшін ... деп ... ... ... ... ... ... бойынша қолданылады. Банктің несие ресурстары болашақтағы ... ... ... ... ... Тек, банк ... ... сомасына тең мөлшерде ипотекалық несие ... ... бар. ... үй ... ... келген тұлғалар ертеден бастап ойлаулары
қажет. ... ... үйді ... ... ... 2-10 жыл ... арнайы
мамандандырылған банктерде мақсатты жинақтар жасауы қажет. Қозғалмайтын
мүліктің құнының 45 ... ... ... кезде, оны сатып алушы мүлік
құнының 10 ... ... ... ... алады, сондай-ақ қалған
соманы төлеу үшін 15-15 жылға жеңілдік несие алады. Малазиялық ... ... құру ... ... істейді. Бұл жерде коммерциялық
банктер ипотекалық облигацияларды сатып, тапқан ақшаны пәтер сатып алу ... ... ... ... ... ... қарағанда, бұл модельде пәтерді
сатып алу уақыты кейінге қалдырылмайды. Американың ипотекалық несиелендіру
моделін Қазақстанда қолдануы да мүмкін. Бұл модель ... ... ... ... ... ұйымдастырылған бағалы қағазадар нарығы арқылы
мобилизациялау қарастырылған. Американдық модель ... ... ... ... ... және ... ... алу. Банк подрядчик
фирмаға жерді сатып алу үшін, жобалық және ... ... ... ... құрылыс қарыздарын ұсынады. Бұдан әрі құрылыс процесіне, болашақта
салынатын үйді кепілге ала отырып, ипотекалық ... ... ... алушының
өзі қатысады. Несие қарыз алушының табысына байланысты 15 жылдан 30 жылға
дейінгі мерзімге төменгі пайызбен ... ... беру ... ... жағдайда меншік құқы несие берушіге өтетін құжаттары ... ... ... ... ... ... ... кепілдеме арқылы сонымен бірге ... ... ... ... ... потекалық несиелендіру моделін қолданады.
Себебі, көп жылдық тәжірбие, қозғалмайтын мүлік нарығының жеткілікті дамуы
барлық ұлттық ... кез - ... ... ... ... ... ... баспана мәселесін шешудің жаңа бір мүмкіндігі -
ипотека жайында аз ... ... жоқ. ... халық арасында ипотека кез
келгеннің ... ... тек ... жақсы адамдардың мүмкіндіктерімен ғана
үйлеседі деген пікірлер жиі қайталанады.
Мұндай ... ... да ... ... Әрине, бизнеспен
айналысып жүрген адам үшін айналымда ... ... ... ... ... ... несие арқылы қомдағаны әбден қолайлы-ақ. ... ... ... ... көрсеткіштері ипотекалық несиеден
әлдеқайда жоғары екені де рас.
Ал орта ... ... ... ... 20-30 мың ... ... енді бір ... бұл 40-50 мың теңгені құрады.
Әлбетте, одан да көп табатындар да жегкілікті. ... орта ... ... өзінде баспана мәселесін шешуде ипотекалық несиеге
көзқарас әр түрлі.
Сонымен қарапайым тілмен айтқанда, ипотека жүйесі банктен қарыз ... ... ... шешу ... түсінікті болған шығар. Енді
ипотека тарихына қайта оралып көрсек, айналасы екі-үш жылдың ішінде аталмыш
салада ... ... ... ... Атап ... 2004 жылы
ипотекалық несие 20-25 пайызбен 5 жыл мерзімге ғана ... ... ... ... төлем 16-19 пайызға төмендеп, 10 жылға ұзартылды да, 2006 жылы
пайыздық көрсеткіш 12,5 пайызға дейін түсіп, банкке несие ... ... ... ... ... Бұл ... ... қолайына жағып
қалғаны да жасырын емес. Жылдық үстеме ... ... ... тиімді көрінгенімен, мұнда жылды ұзартудың еш қисыны жоқ сияқты.
Өйткені қарыз ... ... ... ... банк ... де ... Ал ... мейлінше қысқа болса, онда ай ... ... ... сома ... ... карыз салмағы азая түседі. Мысалы,
Сіз ... 10 000 АҚШ ... ... ... ... 12 ... 20 жыл өтейсіз делік. Онда банкке ай сайын құйып отыратын
соманыз 110 долларды құрайды. Ал егер ... ... 25 ... ... 105 ... ... Сонда ай сайын банкке құятын сомаңыз ... 5 ... ғана ... ал ... ... бес жыл ... ... банкке берешегіңіз де арта түспек. Дегенмен, бұл ... ... аз ... ... ... рәсімдеуіне жасалған
мүмкіндіктердің бірі деп қарастырған жөн шығар.
Қаржы саласы мамандарының пікіріне құлақ түрер болсақ, құндықағаздар
рыногінде ... ... ... ... ... ... ... жүйесін инвестициялауға пайыздық ставкаларды
8-10 пайызға ... ... ... ... ... ... ... портфельдері 6-7 млрд. теңгеге жеткенде ғана жүзеге
асырылады екен.
ІІ. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің даму
ерекшеліктері
Қазақстан Республикасындағы көптеген банктер сатып алынатын пәтер ... ... құны ... ... ... ... кепілге ала отырып, үй
сатып алуға несие береді. Несиелеу шарттары барлық ұйымдар үшін ... ... ... ... елу мың ... ... жетеді. Алғашқы салым
сатып алынатын мүліктің құнының 30%, ... ... - ... ... бес ... ... ... ұйымның сыйақысының «Вилкасы» жылына
15 пайыздан 25 пайызға дейін құбылады.
Ұлттық Банк сарапшылары ипотекалық несие нарығына ... ... ... ... ... ... ... жылына 20 пайыздан жоғары
болған уақытта ғана бұл бизнес тұрақты және пайдалы болады. Егер ол одан
төмен ... онда ... ... ... ... жібереді. Ал оны дәлелдеу өте
қиын, сондықтан да сақтанған дұрыс.
Фирмалар ... ... ... үшін өте қарапайым сызбаны
қолданады. Қарыз алушыдан аз ... ... деп ... ... ... он жеті ... бұл санды мәміленің толық кұнынан
есептейді. Ал шын мәнінде қарыз ... ... ... он жеті ... Осы ... ... ... қатысушылары сыйақы мөлшерлемесін
міндетті салымды ... ... ... ... ... 21-23 ... берілетін несиелері біршама тиімсіз болып көрінеді,
бірақ шын мәнінде олар ... ... ... сферасындағы ең ірі компаниялардың барлық менеджерлері,
өздерінің қызметтерін бір айдағы тұрақты табысы ... 250 ден 500 ... ... орта ... ... ... есептеген. Егер жан-
ұясында екі адам осы шекте табыс табатын болып, бес жыл ... он ... ... екі ... ... ... ... онда үш мың ... ... ... жаңа ... ... кейін, бес жыл ішінде ай сайын 260
доллар төлеп отырады. Егер ... үшін бес жыл ... ... ... ... онда ... сол ... үлкен пәтер сатып алуға болатын
еді.
Сыйақы мөлшерлемесін төмендеу белгілеу қажет - деп санайды, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... экономисті Дильнара Канимова, – бірақ бұйрық ... ... ... Қолданылып жүрген мөлшерлемелер ... ... ... өзі ... адамдарға есептелінген. Біздің көптеген клиенттеріміз
үлкен емес, қымбат емес несиелерді алады және ... ... - ... ... ... ... табылады. Бірақ ипотека жүйесі толығымен
орныққан уақытта, ... бұл ... ... ... табысты клиенттерді белсенді тарту үміті несиені қайтармау
тәуекелімен ... ... ... ... ... ... ... әсіресе егер олар банк болса. Банктердің ақшаны қайда
жіберерлерін ... және ... ... ... ... ... стереотип күшті. Бірақ, егер ... ... ... ... ... құқы тең деп көрсетілген.
Несие берушілер үшін қозғалмайтын мүлік ипотекасы туралы ... ... ... бар. Онда ... соттан тыс өткізу процедуралары қарастырылған.
Егер, үш ай ішінде клиент кепіл шартының талаптарын ... ... ... ... ... жүгінбей-ақ үйді сатуға құқы бар. Әрине, бұл
өте қатаң шара, ... тек ... ... ... сонымен бірге, бар
салған ақшаларын да жоғалтады.
Несие берушілер үшін ең күрделісі болып, ипотекалық компанияның немесе
банктің қарыз ... ... ... ... ... ... ... Бұл клиенттің балалары немесе басқа да туысқандары болуы мүмкін.
Оларға шынымен де баратын жер жоқ, ал ... ... үйге ... ... үшін ... банк ... ипотекалық компания
(ҚИК) құрды. Оларға қызмет көрсетудің төменгі ... ... ... ... сату ... ... ипотекалық компания
өздерінің клиенттеріне жылына жиырма екі ... жүз ... ... Бұл
несие пакетін ол ҚИК-ға жылына он тоғыз пайызбен сатады. Арасындағы екі
пайыз - бұл ... ... ... болып саналады. Сонымен бірге,
жіберілген ақшалар бір жылдан ... ... ... ... ... ... ол ... деңгейін төмендетеді.
Өз кезегінде ҚИК осы несиелерге облигацияларды шығарады, бұл бағалы
қағаздардың пайыздық мөлшерлемесі жуықтап алғанда 17-18 ... ... ... ... және ... ... зейнетақы қорлары мен
сақтандыру компаниялары сатып алады деп ... ... ... ҚИК ... нарықты қамтамасыз етеді. Ол құрылыс нарығын, тұрғын
үйдің жаңаруыңа және банктердің ұзақ ... ... ... ... Ұлттық банк өз үлесін ... ... ... Сол ... ол, ... ... ... жеке
кәсіпорын болып есептелінеді.
Құрылыс жинақтары, ипотека сияқты, мүліктің төлем ... ... ... алу ... бірі ... табылады. Бұл екі жағдайда да
үйді сатып алу үшін қажет ақша сомасының бір бөлігін сатып алушының ... ... банк ... ... ... ... ... кезінде клиент өзінің ақша бөлігін бір ... ... ... ... ... ол ... ақша ... несие аламын деп ойлаған
банкте бірнеше жылдар бойы жинақтауы қажет.
Құрылысжинақ жүйесін сондай-ақ «ипотекалық ... ... ... те ... болады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ... үйге ... ... өте ... ... ... ... 800 000
неміс жанұяларын баспана қажет болды. Бірақ та, не ... не ... ... ... ... 1924 жылы ... құрылысжинақ
жүйесі жасалынды. Ең алғашқы құрылыс-жинақ банкі ... ... ... 35% ... банктің арнайы құрылысжинақ шоттарында ... Осы ... ... ... ... ... 43% жуығы
қаржыландырылады. Германияның жетістікті тәжірбиесіне қарамастан. Европаның
басқа елдерінде бұл жүйе 90 ... ... ғана ене ... Ол ... ... ... Словакия, Венгрия, Польша елдерінде қолданылды.
Чехия мен Словакияның өзінде қазіргі уақытта жалпы алғанда 2 ... ... ... ... ... ... ... тәжірбиесіне бұл
жүйе 1944 жылы енді. Сол жылы «Жилстройбанк» Швебиш Халл қаласының құрылыс
жинақ кассасымен серіктестік ... ... ... ... ... ... ... кірісті. Бұл модель Қазақстанда тек 1999 жылы
қолданыла бастады. Қаржыгерлер ... 1,5 ... ... ... басып жатқандарын есептеп, осы ақшаларды қалай айналымға ... ... ... ... сенімін нығайту үшін, олар депозиттерді
ұжымдық сақтандыру жүйесін құрды және банктік құпияны сақтауға қатаң ... ... ... көп ... ... ... ... үшін банктік
қызметтердің жаңа түрлерін ұсына бастады. ... ... ... ... ... ... Банк ... деңгейдегі банктермен және де басқа ... ... ... ... Республикасындағы құрылыс жинағының
жүйесі туралы» заңды жасады. Қазір ол үкіметпен ... ... Бұл ... ... ... қағидалары қарастырылған. Жобаға сәйкес, әр
салымшы тұрғын үй қарызын алу үшін, сол үй ... ... ... ... банкте жинақтауы қажет. Сонымен қатар, жинақ мерзімі үш жылдан аспауы
қажет (кейбір мамандар оны екі ... ... ... ... ... ... Заң ... тұрғын үй несиесі және депозиттері бойынша сыйақы
мөлшерлемесіне ... бір шек ... ... та, ... пайдаланғаны үшін
төленетін процент мөлшері сыйақыдан жоғары болмауы қажет.
Тұрғын үй ... тек үш ... ғана ... ... үй салуға және сатып алуға;
2) үйді ... және ... үй салу үшін жер ... ... ... бұзып несие алудан бас тарта алады. Бұл жағдайда,
оған барлық құрылысжинақ депозитіндегі ақшалар ... ... ... ... ... үй ... ... Бұндай қарыздар
несие алу үшін ақшаны толығымен жинамаған, бірақ үй садуды ... ... өте ... етіп ... ... беріледі. несиені
қайтармау тәуекелін төмендету үшін жобаны ... әр ... және ... ... ... ... ... сақтандыруды ұсынып отыр.
Сонымен бірге, несие сатып алынатын үй немесе қозғалмайтын мүлік
кепілімен, кепілдемемен және тағы ... ... ... ... ... жобада тағы да екі қызықты мәселе қарастырылған.
Біріншіден, құжат авторларының ... ... ... ... тек ... құрылыс жинақ банктері арқылы жүргізілінуі қажет. Әлі
бұндай банктердің саны қанша және олар кімнің ... ... ... ... ... жоқ. ... ... бюджеттен әрбір салымшыға салым
сомасының 30 ... ... 5 ... ... көп ... ... беруді қарастырып отыр. Бұл сыйлықтар салымдар бойынша ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
уақытта, осындай сыйлықтар төлеу үшін бюджеттен қаншалықты қаражат ... ... ... есептер жасалынуда. Егер құрылыс ... ... ... ... онда 2003 жыл ... ... бөлігі, құрылыс
жинақтары салымшыларына сыйлық төлеумен байланысты шығындарды есепке ала
отырып құрылады. ... ... ... ... қазыналық шығындар
құрылыс жинақ жүйесінің қызмет етуімен байланысты бюджетке түсетін төлемдер
арқылы өтеледі.
Мысалы, құрылыс жинақ ... ... ... көп ... төмен инвестициялық құралы болып табылатын, тенгелік мемлекеттік
бағалы қағаздарға салады. Осылайша олар бюджетті несиелейді. Сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... ипотекаға қарағанда, ссудажинақ жүйесі Қазақстанда
кеңінен тараған ... ... бір ... келеді. Біріншіден, себебі
ссудажинақ жүйесі ... ... ... ... ... ... қарағанда төмен болады. Екіншіден, себебі бұл мөлшерлемелер ішкі
нарықтағы капиталдың күйзелуіне байланысты болмайды, өйткені олар ... ... ... ... және ... ... уақытына дейін
өзгермейді. Үшіншіден, себебі, салымшы қаржаттарды жинақтау мерзімін және
несиені өтеу ... ... ... ... ... ... үшін құрылысжинақ жүйесі бір артықшылығы, ... ... ... ... сектор, дәлірек айтсақ тұрғын үй құрылыс
сферасы кепілдендірілген инвестициялар алады. Бұл ... ... ... жаңа ... орындарын сақтап қалуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ жүйе,
несиеге ... ... ... мөлшері арқылы және ... ... ... тұрғын үй бағасының ... және ... әсер өте ... ... ... ... қайтармаудың
төмен тәуекелдері қызықтырады. ... ... ... ... ... ... (50%) оның ... қабілеттілік көрсеткішін
білдіреді. Несие берілгеннен кейін қозғалмайтын мүлікке деген бағаның қатты
төмендеуі кезінде ссуда 100%-ке қамтамасыз етіледі.
1- ... ... ... ... ... ... ... көрініп отырғандай 2004 жылы теңгемен берілген ипотекалық
несиелер 2005 жылмен жоғары ... 2005 жылы ... (АҚШ ... ... ... ... жылдың аяғына қарай ... ... ... ... ол Ұлттық Банкке жаңа жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... Осы қызмет
аясында 2000 жылдың желтоқсан айының аяғында Ұлттық Банк ... ... ... Ол ... ... ... ... негізінде құрылды. Қазіргі уақытта, компанияның акционері болып
Ұлттық Банк ... ... ... оның ... қатысуға тек ірі
отандық банктер ғана емес, сондай-ақ халықаралық ... да ... ... екінші нарықтың операторы болады, және оның негізгі қызметі
екінші деңгейдегі банктердің ипотекалық несиелердің стандарттарын алу және
аталған несиелермен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... үй сатып алу үшін азаматтарды ұзақ мерзімді несиелеу ... ... ... ... ... ... ... сұранысын жоғарлату және халықтың көп
бөлігінің тұрғын үй сатып алуына мүмкіндік жасау;
- түрғын үй ... ... ... ... ... ... экономикалық айналымға тұрғын үй
сферасында қозғалмайтын мүлікті тарту;
- тұрғын үй сферасына халықтың жинақтарын және ... да ... ... ... ... үшін база құру;
- құрылыс секторын дамытуды қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... жандануына әсер ету.
Қазақстандық ипотекалық компания Ұлттық Банктің жұмысшы топтарымен
бірге ... ... ... және де ... ипотекалық
несиелеу жүйесінің құрылуын реттейтін нормативті құқықтық ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктермен
келісім жасау стадиясынан өтіп жатыр.
11 12 13 1 ... ... ... ипотекалық нарық құрылымы:
Алғашқы нарық
1 – үй үшін ақша қаражаттарын беру;
2 – үй үшін меншік құкықтары беру;
3 – ... ... ... – үй кепілі (ипотека);
9 – кепілге қойылған мүлікті және қарыз алушының өмірін сақтандыру;
10 – ... ... ... ... ... ... ... – кепілге қойылған мүлікке тәуелсіз баға беру;
12 – қозғалмайтын ... ... ... ... ...... алушы өз міндеттемелерін орындамаған уақытта, кепілге
қойылған мүлікті алу туралы хабар беру;
Екінші реттегі нарық,
5 – ... ... ... ... орын беру;
6 – ипотекалық несие үшін ақша қаражаттары;
7 – ипотекалық облигацияларды орналастыру;
8 – ипотекалық облигациялар үшін ақша ... ... ... деңгейдегі банктер баспана жағдайларын жақсарту
үшін қарыз алушыларға стандартты ұзақ мерзімді ипотекалық несиелер береді.
Мұндай несиелерді беру процедурасы келесідей сипатта ... ... ... ... ... пәтерді таңдайды және алдын-ала
сатушымен оны сатып алу туралы келісімдер жүргізеді. Осыдан ... ... ... ... ... ... алуға арыз толтырады, Банк, белгілі
бір стандарттарға сәйкес келетін ... ... оның ... анықтайды.
Қарыз алушының айлық табысының мөлшеріне және ипотекалық ... үш ... ... ... ... ... ... болатын
сомасын қысқаша есебін келтірейік. Есептеулер АҚШ долларында көрсетілген,
бірақ несие теңгемен беріледі. Мысалы, банк ... ... ... ... делік:
- 1-ші сценарий: несие мерзімі- 5 жыл, сыйақы мөлшерлемесі-жылына
16,5%;
- 2-ші сценарий: ... ... 7 жыл, ... ... 3-ші сценарий: несие мерзімі- 10 жыл, сыйақы мөлшерлемесі-жылына
18,5%,
Қорытындыларға қарап; бүгінгі уақытта ... ... көп ... ... ... ... бар деп ... болады. Оның мөлшері
ссуданы ұсыну мерзімі мен қарыз алушының төлем қабілеттілігіне байланысты.
Егер ... ... ... ... ... келтіретін болсақ, онда
орта жан-ұяның (айлық табысы 200-300$) құны 7000-8000 доллар тұратын екі
бөлмелі ... ... ... ... бар деп ... ... Ол ... жүйесінің келешегін және Қазақстанда жеткілікті деңгейде дамуын
дәлелдейді.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... маңызды
сәті болып, ипотекалық несиені беру және қызмет көрсету процедурасын
стандарттау ... Егер ... ... сапасы бірдей, ал несиелік
шарт стандартты формаға ие болса, онда ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие пұлдарын құру және
олардың негізінде ипотекалық облигацияларды шығару жұмыстары жеңілдетіледі.
Қазіргі таңға ... ... ... ... және ... ... келісім жасау стадиясынан өтіп жатыр.
Екінші реттегі нарықта Қазақстандық ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... және осы пұлдар ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өзінің
үстіміздегі ... ... ... ... ... ... қабілетінің көтерілуі жаңа тұрғын үй саясатын жүргізуді талап
ететінін, ал бұл саясаттың мәні ... үй ... ... оны ... ... ... төлем жарнасы мен несиелеу үстемесінің
төмендетілуі арқылы халықтың басым ... ... үйге қол ... беру ... ... атап ... болатын. Сонымен қатар, тап
осы сала біздің еліміздің экономикалық ... алға ... күші ... ... кең ... тұрғын үй құрылысы өзінің соңынан құрылыс
материалдары индустриясының, жиһаз ... ... ... ... ... ... ашады.
Міне, осы орайда Алматы қаласы ... ... ... тұрақты және ұдайы дамуда анағұрлым үлкен күш-қуатқа ие.
Өйткені, қала тұрғындары әрбір адам басына шаққанда ... ... ... және мұнда жұмыссыздық көрсеткіші төмен саналады. Сол себептен
де соңғы 5 жыл ... ... ... ... үй құрылысы капиталды
инвестициялау үшін ең бір ... ... ... ... Оның ... жыл
өткен сайын тұрғын үй құрылысы сапасында тұрақты өсу қарқыны байқалып жұр.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... Жолдауында көрсетілген еліміздегі тұрғын үй құрылысын
дамытудың негізгі бағыттарын жүзеге асыру мақсатында мемлекетімізде - ... ... ... Республикасында Тұрғын үй құрылысын дамытудың
мемлекеттік бағдарламасы ... ал ... ... - осыған
сәйкестендірілген жергілікті тұрғын үй бағдарламасы жасалды. Бір баса атап
өтерлігі, бұл ... ... ... үш жыл ... ... ... жоқ 2,0 млн. шаршы метр тұрғын үй оның ... ... ... ... ... 382,3 мың ... метр ... үй
салу мақсат етіліп отыр. Осы орайда ... ... ... тұрғын үй
құрылысына 2005-2007 ... ... ... бюджеттен
қайтарымдылық негізде 16.5 млрд. теңге несие қаржысын бөлу ... ... ... өтіп бара ... 2004 жылдың өзінде аталған үйлердің
бірінші ... салу үшін 1.65 ... ... ... ... ... Осыған
байланысты оңтүстік астанамызда нақты жұмыстар қолға ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында "Мамыр -
3,4,5,6" ықшам аудандары аумағында ипотекалық тұрғын үйлер үшін ... ... ... қойылды. Ол алаңдарда келесі ... ... ... сай ... бір, екі және үш бөлмелі көп қабатты тұрғын үйлер
бой көтеретін болады. Бұл үйлер бағасы қымбат ... ... ... ... үшін ... етіп тұрғын үйлермен қамтамасыз ету мәселелері -
тұрғын пәтердің бір шаршы метрінің құнын 350 АҚШ ... ... ... ... ... 20 ... дейін ұзарту және алғашқы ... мен ... ... ... 10 пайызға дейін төмендету
нәтижесінде шешілетін болады.
Қазіргі уақытта ... ... ... үй ... ... бірлесіп, тұрғын жайларын жақсартуды қажетсінетін оңтүстік
астана тұрғындарының тізімін жасау жұмыстары жүргізіліп жатыр. Осы орайда
есепке қою үшін ... жай ... ... азаматтар Алматы қаласы Тұрғын үй-
коммуналдық шаруашылық департаментіне Қазақстан Республикасы ... ... ... №923 ... ... ... өтінішін
(қоса беріліп отыр) жазу керек. Содан кейін аталған департамент үш ... ... ... ... ... тізімдерін және олардың алуға ниет
танытқан тұрғын жайлары ... ... ... ... тиісті
банкіге ұсынады. Өз кезегінде ол банк он екі жұмыс күні ішінде ... ... ... ... анықтайды және содан кейінгі
екі жұмыс күні ішінде қарыз беруді ... ... ... қайтадан
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы департаментіне жібереді. Ол ... соң ... үш ... күн ішінде төлемдерді төлеу қабілеттілігі
қарыз берушімен расталған азаматтардың тұрғын үйін ... ... ... ... ... тек ... кейін барып Тұрғын үй-коммуналдық
шаруашылық департаменті мен ... ... ... ... ... ... ... азаматы екі жұмыс күні ... ... ... бойынша сатып алу-сату келісімін жасасады.
Қазақстан Республикасының азаматы ... ... ... ... ... ... үш жыл көлемінде қарыздарды жабу
құқығы жоқтығын қарастыратын жағдайда қарыз берушімен ... ... ... Бұл ... аталған бағдарлама шеңберінде тұрғын үй
алуға ниет ... ... - ... ... күн ... шығындарын
қамтамасыз етуге және өз уақытында несие бойынша ... ... ... ... екендігін ескерулері керек.
«Қазақстанның ипотекалық компаниясы» (1997) ұжымының ... ... ... ... ... Бұл ... құрылтайшысы Қазақстанның
Ұлттық банкі. Қазақстан ипотекалық компаниясы (ҚИК) өз ... ... ... пен ... банк ... ... ... Ұлттық банкпен
келісім-шартқа отырған банкілер арқылы 15 ... ... ұзақ ... несиелер теңгемен беріледі. Осы үш жыл ішінде компания өзінің
әріптесі 11 банкімен шартқа отырып, еліміздің ... ... ... ... ... несие беру ісін жүзеге асырды. Енді жақын күндерде
шағын қалаларда да ұзақ ... ... ... ... алына
бастайды. Соңғы үш жылда жалпы көлемі 9,5 миллиард теңгедей несие берілді.
Соңғы ... ... ... ... ... саны тез ... Оның үстіне казір халықтың негізгі бөлігінің қолы жететіндей етіп
несиелеудің мүмкіндіктерін кешенді түрде ... ... үш жыл ... мерзімі үш жылдан асқан ипотекалық несиелер ... ... күні ... және ... да ... деңгейдегі банкілер де
ұзақ мерзімдік несиелері көбейтті. Қазір енді несие мерзімдерін бұрынғыдай
10 жыл ... 15 және 20 ... ... ұзартып жатқан банкілер бар. Бір айта
кететін жағдай, ҚИК өзінің несие ... ... ... ... ... ... ... бермейді. Бұл мекеме ТМД елдерінде
бірінші рет құнды ... ... ... қаржыны өзіне қайтарып отырады.
Ипотекалық құнды қағаз осыдан 2 жыл ... шыға ... ... біз ... ... ... берген болсақ, құнды қағаздарымыз да 9 ... ... ... ... Бұл ... ... ... 18,5 пайыздық өсіммен берілсе, бүгінгі таңда ол 12,8 пайызға дейін
төмендетілді. Мұның өзі ... ... 3 ... қол ... ... жалпы жұрттың қолы жете бермейтіндігі шындық. Бұл ипотекалық
несие дегеніміздің өзі неғұрлым ұзақ ... ... ... ... ... төмен жұртшылыққа арналады. Бұл бағдарламада ... ... ... үй бағасының 50 пайызы болуы керек делінген. ... ... ... ... Соңғы уақытта экономикамыздың көтерілуіне байланысты
және бұл бағдарлама бойынша несиелерді жас адамдардың ... ала ... ... ... ... айлық жалақысы көбірек
болғанымен, пәтер бағасының алғашқы жарңасын жинау ... ... ... 15 ... ... ... арқылы жауып отыру жүзеге
асырыла бастады. Осы жағдайда жас отбасы ... ... ... ... 15 ... ... несиені банктен ала отырып, 15 пайызын ... ... ... ... ... үй бағасы көтеріліп кетті.
Көбіне клиенттеріміз пәтер құнының 15 пайызын ғана ... ... ... кей ... көбіне 40-50 мың теңге алатын адамдардың несиеге
қолы жетіп отырғаны шындық. ... орай ... ... ... ... ... орнына екінші пәтері болса, соны да кепілдікке қоюға келісіп
отырмыз. Несие беру бюросы ашылды. Ол халыққа ... ... ... ... ... тұрақты мекен-жайы әлеуметтік кодтары жоқ адам банкіге
барып «мен несис аламын» десе, оған ... ... ... оның ... ... заты ... ... де, бұрын несие алып, оны үш ... ... ... ... белгілі болса, оған жеңілдіктер
жасалады. Екіншіден, бұл ... көбі ... ... төлеуден қашып
жүре бермеуі керек. Бізде қазір «Салық кодексіне» ... ... ... ... ... ... 3 ... қана көлемде төленеді.
Сондықтан, жұртшылық ... ... ... жаңа ... тұрақты
хабардар болып отыруы тиіс. Патент алу арқылы да ... ... ... ғой.
Есептей келгенде, оның тұрақты табысы бюджеттік мекемеде істейтін адамнан
да жоғары ... ... ... бір ... аяп, екі ... сырылып
қалмаған жөн.
Рас, ипотекалық ұзақ мерзімді несиені алуға әлі де тек ... ... ... ғана ... ... «Бір ... ... алсақ, екі миллион
етіп қайтаруыымыз керек» деген көп әңгімелерді елемей, әр адам өзі ... ... ... ... ... оған қолайлы болады екен, соны нақты
анықтап, банкілерге барып ақыл-кеңестер алуы керек. Біздің ... ... ... оған ... адам өзін ... деп ... ... толық мағлұмат алуы тиіс. Мәселен, мені 10-20 жылдан кейін не күтіп
тұрғаның ... ... ... ... ... ... болып кетсем,
бала-шағам төлейді-ау» деген қорқыныш та әр ... ... ... ... да қайталап айтарым, клиенттер қаржы саласындағы барлық заңдардан
хабардар ... ... ... сезінуі керек «Жаман айтпай жақсы жоқ» деп
отыра беруге де ... Оның ... ... ... ... ... жел
қайық - өтесің де кетесің» демей ме. Әрине, ... ... ... қойып кетуте де болмайды. Барлық ... ... ... алу ... ... бір қиындық басқа түскен жағдайда банкілермен
несиенің қайтару мерзімін 1-2 жыл ... ... ... ... жолы ... ... төмен адамдар ипотекалық ұзақ мерзімді несиелермен
қатар, жаңадан ашылған жинақ құрылыс банкісі ... ... ... де ... ... ... бағдарлама үкіметтік тұрғыда жан-жақты талдап-екшелеген ... ... ... Онда ... өте төмен жандарға үйді
тезірек тегін берудің жайы қарастырылады. ... ... ... ... Оны ... ... болмайды. Олар, жергілікті басқару
орындарына қарайтын муницинпалдық үйлер болмақшы. ... ... ... астам адам әкімдіктер тізімінде үй алу кезегінде тұрған ... ... сол ... ... ... үй берілуінің жағдайы
жасалмақшы. Екінші біржағдай, бізде ... 20-22 мың ... ... ... ... ... бар. Олар ипотекалық несиеге қалай ... ... осы ... да ... ... Жаңа ... қатты көтерілмеуі үшін, жаңадан салынатын тұрғын үйлердің бір шаршы
метрі 350 доллардан ... 45-50 мың ... ... жағдай
жасалмақшы. Ол үшін түрғын үйге отандық ... ... ... ... Онша қымбат емес үйлер салынуы тиіс.
Кешенді бағдарламада көптеген жай ... Оның ... ... ... ... несиелеу рыногына қаржылық тәуекелді сақтандыру қоры
енгізілмек. Бұл қор ... ... ... отырған 11 банкінің
ипотекалық несиелеу ісіндегі қаржылық ... ... ... ... ... ... өмірінің қауіпсіздігі мен кепілдікке
қойылатын жылжымайтын мүлікті сақтандыру жолдарын ... ... ... ... ... ... ... сарапшылардың бағалауы,
инфрақұрылымы, пәтер иелері, кооперативтерінің жайы, жаңадан құрылатын
несиелік бюро ... ... ... ... мүмкіндіктер туғызу
сарапталады. Айлығы төмен ... ... ... пайызын
төмендетуге мемлекет тарапынан қаржы бөлу қарастырылмақ
Халықтың өзі ипотекалық несиедегі өзгерістерден ... ... ... ... ... ... пікірін ұсыныстарын осы
арнайы құрылған жұмыс тобына беруіне болады. Ол пікірлер осыдан 3 жыл ... ... ... ... ... ... дәрежеде
ширауына үлес қосады деген ойдамыз.
Біздің елде ипотеканы жүзеге ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңымен реттелінеді.
Заңның басты мақсаты – сол мүліктің меншік иелерінің қызығушылықтарын
біржақты қорғау ... ... ... ... мүлікпен
қамтамасыз ету тәсілі ретінде ... ... ... және
тиімділігін жоғарлату болып табылады.
Ипотека кепіл ұстаушыға ... ... ... ... да міндеттеме бойынша
негізгі қарыз сомасын толық немесе бөліп төлеуін қамтамасыз етеді. Егер ... ... ... ипотека несие берушіге несие пайдаланғаны үшін
сыйақыны төлеуін ... ... Егер де ... ... ... ... ... талаптарын қанағаттандыруды қамтамасыз етеді, оның
ішінде:
1) негізгі міндеттемені орындамауға, уақытын өткізуге ... ... ... негізгі міндеттемені орындамағаны, уақытын өткізуге ... ... ... ... ... ... заң ... қарастырылған,
біреудің ақшасын рұқсатсыз ... үшін ... ... ... ... ... ... кепілге қойылған мүлікке байланысты болған сот ... ... да ... өтеу;
2) ипотеканы өткізумен байланысты шығындарды өтеу.
Егер ипотекалық шартта ... ... ... ... ... жалпы нақты сомасы көрсетілген болса, онда осы сомадан асатын
кепіл ... ... ... ... ... ... етілмеген деп саналады.
Жалпы ортақ меншіктегі қозғалмайтын ... ... ... меншік
иелерінің жазбаша келісімдерін берген ... ғана ... ... ... ... өз үлесін басқа меншіктердің келісімінсіз
кепілге қоя алады. Ипотекалық шарт ... ... ... кепіл
ұстаушы мен кепіл берушінің, сонымен бірге кепіл ... ... ... берушінің қолы қойылады. Ол мемлекеттік тіркеуге ... ... ... ... бастап ипотекаға деген құқық пайда болады. ... ... ... ... беру арқылы белгіленеді.
Ипотекалық шартта келесілер көрсетілінуі қажет:
1) кепіл беруші мен кепіл алушының аты-жөні мен ... ... ... ... ... мөлшері және орындалу мерзімі;
3) тізім және кепілге қойылған мүліктің орналасқан жері;
4) ... ... ... ... ... құқығының атауы
(меншік құқы, шаруашылық жүргізу құқы);
5) ипотекалық шарттың ... жағы ... ... ... ... ... қарыз бөлініп төленетін болса, онда ипотекалық шартқа
сәйкес төлемдердің мерзімі немесе ... және де ... ... осы ... ... ... беретін жағдайлар көрсетілінуі
қажет.
Ипотекалық шарт ... ... ... ... ... ... кезде, кепіл ұстаушы өзінің ... ... ... ... ... ... ... қойылған қозғалмайтын мүлікті иеліктен шығару туралы
мәмілені дұрыс емес деп ... ... ... тез ... және ... ... кімдікі екеніне байланыссыз ... ... ... ... ... ... кепіл беруші шартты тіркеу кезінде
ипотека затына деген ... ... ... ... өзі ... барлық
мәліметтерді кепіл алушыға хабар етуі қажет. Бұл тәртіпті ... ... ... міндеттемені тез орындауын немесе ипотека шартын
өзгертуін ... ... ... ... Ипотекалық шартқа ипотека шартын
анықтайтын немесе осы шарт ... ... ... ... ... асыру үшін қажет құжаттарды да қосуға болады.
Ипотекалық куәлік оның ... ... ... ... ... ... болып табылады:
1) негізгі қарыз бойынша міндеттерді орындауын алуға;
2) негізгі ... ... ... алу ... ... қозғалмайтын мүліктер бойынша сотқа шағымдану.
Ипотекалық куәлік бір данада толтырылады және ... ... ... ... ... ... ипотекалық куәліктің
берілгені туралы белгі қойылады.
Ипотекалық ... ... ... ... құжаттың атауына қосылған «Ипотекалық куәлік» деген сөзді;
- кепіл берушінің аты-жөні және тұратын жері;
- кепіл ұстаушының аты-жөні мен тұратын ... ... ... ... ... ... ... кепіл беруші болып
табылмаса, қарыз алушының аты-жөні және тұратын жері;
- ипотекалық шарттың жасалған күні және ... ... ... ... және оған ... ... мөлшері;
- негізгі қарыз бен оған төленетін сыйақыны төлеу мерзімі;
- кепілге ... ... ... ... және ... кепіл берушіге тиісті ипотека заты болып табылатын мүлік, ... ... ... ... ... куәліктің берілген күні.
Ипотекалық куәлік бойынша құқықты басқа біреуге беру басқа тұлғаның
пайдасына беру жазбасы арқылы және сол ... ... ... беру
арқылы жүзеге асырылынады.
Басқаға беру жазбасында ипотекалық куәлікті ... ... ... ... көрсетілінуі қажет. Ипотекалық куәліктегі бланкті басқаға беру жазбасы
заңды болып табылмайды.
Басқаға беру жазбасында ипотекалық куәліктегі кепіл ... ... ... шарт ... ... ... ... беру сол тұлғаға негізгі
міндеттеме бойынша құқықты беруді білдіреді.
Ипотекалық куәліктің заңды иемденушісіне барлық құқықтар тән, ... ... ... және ... ... ... ... құқы да тән.
Ипотекалық куәліктің иемденушісі заңды деп танылады, егер ипотекалық
куәлікке деген құқықтар басқаға беру жазбасындағы талаптарға сай келсе.
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... болып табылмайды.
2.2 « Тұран Әлем Банкі» ипотекалық несиелеу ерекшеліктері
«Тұран Әлем Банкі» АҚ 1997 жылы 15 ... ... Банк ... Әлем ... АБ-мен «Туран Банк» («Тұран Банкі») КАБ-нің
қосылуы нәтижесінде құрылды.
«Алем Банк ... АБ 1990 жылы ... ... ... ... құрылған және бірнеше
жылдар бойы Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік кепілімен шетел
инвестицияларын тарту жөніндегі ... ... ... 1994 ... ... ... Казахстана» АБ елдегі халықаралық операцияларды жүргізетін бірден бір
жалғыз банк болды және Қазақстанның ... ... ... ... ... Ол SWIFT және REUTERS халықаралық банк жүйелеріне қосылған
тұңғыш банк, VISA International және Master Card ... ... ... ... «Туран Банк» КАБ тарихы республика аумағында
1925 жылы КСРО ... ... ... ... ... ... экономиканың индустрия секторының құрылуы және
қалыптасуымен ... ... ... - банк ... ... ең ірі ... қызмет көрсетті.
«Алем Банк Казахстана» АБ мен «Туран Банк» КАБ-ы осы банктердің 100%
акциялар пакетінің иесі болып ... ... ... Үікіменің
келісімімен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Басқармасының шешімінің
негізінде қосылған. Қосылу туралы шешімнің қабылдануы 1996 жылдың ... ... ... ... ... ... салдарынан
туындаған кезде екі банктің де Қазақстан экономикасы үшін ... ... Ол ... ... ... орын алған
экономикалық құлдыраудың салдары болды. Бастапқыда банк 100% ... ... ... ... ... ... қоғам ретінде құрылды.
Қалпына келтіруші банк- алдыңғы банктердің 61,9 млн. $ сомасы көлеміндегі
қарыздарын өз ... ... 1998 ... ... айында «Тұран Әлем Банкі» АҚ
жабық аукционда толығымен жекешелендіріліп, онда банктің 100% акцияларын
жергілікті жеке ... ... ... ... ... ... Әлем Банкі» банкі Қазақстан Республикасындағы 2-ші дәрежелі банк
болып табылады және Қазақстан Республикасының банк жүйесінің ... ... Әлем ... Қазақстан Ресупбликасының басқа банктерімен және
басқа ... ... ... ... ... және ... қаржы-несие ұйымдарында клиенттің мүддесін білдіреді.
«Тұран Әлем Банкі» өз қызметін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
басшылығымен құрады. Қазақстан ... 1998 ... 11 ... Республикасының кейбір заң актілеріне банк қызметі мәселелері
бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... №154-1 Заңы ... ... ... ... туралы хабарлай отырып, банк
операцияларын жүргізу лицензиясының күшін жойғаннан кейін ... Банк ... деп ... ... аз ... ... да, осы уақыт ішінде ... ... ... бірінші болып клиенттерге барынша жақын болып келетін,
кассалық-есеп айырысу бөлімшелерінің жүйесін дамытуды қолға ... ... қол ... ... ... республика таныған. Бүгінгі таңда
аймақтық жүйені дамыту масштабы бойынша ... Әлем ... ... ... бес ... ... кіреді.
Қазіргі таңда «Тұран Әлем Банкінің» жарғылық қоры 1 ... 300 ... (643 ... ... өсті. Банктің клиенттері ... 350 ... ... ... Әлем ... ... ... банк жүйесінде
айтарлықтай жағдайды иеленіп, елдің ең ірі банктерінің қатарына кірді. ... ... ... ... ... Әлем ... құрамына
кірді. «Тұран Әлем Банкі» жыл сайын жетістіктерге қол жеткізуде. Мысалы,
2005 жылдың 1 шілдесінде ... 5 ... 50 ... ... мен 107 қолма-қол шетел валюталарын айырбастау пунктері ... ... ... оның 27 ... 22 ... 196 КЕБ бар. Банк жыл ... ... ... ... ... ... компаниялар мен
бірлесе отырып, аудиторлық тексерулер жүргізеді. 2004 жылы KPMG халықаралық
аудиторлық ... ... ... ... баға ... ал 2005 ... ... Deloitte & Touche тәуелсіз аудиторлық фирмасы «Тұран
Әлем Банкінің» бухгалтерлік есептері мен есеп беру ... ... ... Бұл ... ... сенімділігін тағы бір ... ... 2005 жылы банк ... ... ... ... ... Әлем Банкінің ипоткалық несиелерінің ... ... 1. 2005 ... ... бойынша «ТұранӘлем Банкі» АҚ-да ипотекалық
несиелеудің тәртібімен шарттары
|Белгіленген |Бастапқы ... ... ... ... ... |імі ... % |ен ... | |сомасы, |
|пакеті |% |жыл | ... | ... |
| | | | ... | | |
| | | | ... | | |
| | | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | | | ... |15-30 |1-20 |14.2 |12.6 |12 ... |6 ... | | | | | | ... |
| |30-50 | |13.9 |12.4 | | | |
| |50 және | |13.5 |12.2 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |15.0 |12.8 |6 ... ... | | | | | | |а ... |
| |30-50 | |14.8 |12.6 | | | |
| |50 және | |14.5 |12.4 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |14.8 |12.8 |6 ... ... |30-50 | |14.6 |12.6 | | | |
| |50 және | |14.3 |12.4 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |14.2 | | ... ... |
| | | | | | |/үй ... |
| |30-50 | |13.9 |12.2 | | | |
| |50 және | |13.5 | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |30-50 |1-20 |18.0 | |6 ... |шектелмеген|
| | | | | | |/үй | |
| | | | | | | | |
| |50 және | |16.0 | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |1-20 ...... |шаршы |шектелмеген|
| ... | |14.5 |13.7 | |/үй | |
| | | |үй – 17.5 |үй -| | | |
| | | | |16.7 | | | ... ... |1-20 |15.5 |- |6 ... ... |кепілдік | | | | |/үй | |
| |50 және | |15.5 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |30-50 |1-10 |19.5 |- |12 |жер ... |
|(жеке тұлға) | | | | | | ... |
| |50 және | |18.5 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... УЧАСКІСІ |30-50 |1-7 |20.0 |- |12 |жер ... ... ... | | | | | ... |
| |50 және | |19.0 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
* ... көзі: веб-сайт АО «БТА Ипотека»: www.ipoteka.kz.
Мысалы, А.Б. Нұртаев деген азамат 50000 АҚШ ... ... ... айға (20 ... ... жылдық сыйақы мөлшерлемесі 11,8 пайыз. Ол кісінің
таза табысы 2000 АҚШ доллар, және кепілге жылжымайтын мүлікті ... ... ... қабілетін былай бағалаймыз:
НҚАТ –негізгі қарыз төлемінің айлық мөлшері;
СМАТ –сыйақы ... ... ... ... мөлшері;
ННҚ –нақты несиелік қабілеті.
НҚАТ = 50000/240=1388 доллар
СМАТ = 50000*11,8% /12 ... 492 ... = 1388+492 = 1880 ... = ... = 0,94 ... қарыз алушымыз төлем қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Мысалға, кепіл заты ... 2 ... ... ... Оның ... 60000 ... ... Банк тарапынан бағалаушы мамандар көмегімен осы
пәтердің кепіл құны ... ... банк ... ... ... ... құнының 70 пайызынан аспауға тиіс.
Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
1. Пәтердің тозу коэффициенті. Пәтердің нарықтық құны * 3% ... = 60000* 0,03= 1800 ... ... ... ... ... ... тәуекелі. Пәтердің
нарықтық құны * 15% (төмендетіу коэффициенті) = 60000*0,15= 5000
доллар
3. Пәтердің бағалау құны. Пәтердің нарықтық құны ... ... ... ... ... ... 60000 -1800 -9000= 49200 доллар
4. Пәтердің кепіл құны. Пәтердің бағалау құны * 60% = ... ... ... ... несиенің кепілмен қамтамасыз етілу дәрежесін
сипаттайды.
Ал ... ... ... банктердің алдыңғы шебінде келе жатқан
банк «Тұран Әлем Банкін» ел экономикасы мен ... ... ... ... ... отырған банктердің бірі ретінде қарастырады.
Атап айтқанда, ... банк ... ... ... қаржының басым
бөлігі экономиканың маңызды секторларына жұмсалуда десек 2005 жылы шағын
және орта бизнесті дамыту үшін 243 ... АҚШ ... ... несие
берілген. Ал 2008 жылы бұл көрсеткіш 70 миллион АҚШ долларына жетеді деп
болжануда. ... ... ... ... ... ... ... саланың
бірі соңғы жылдарда ипотекалық несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ... көптеген қазақстандықтар өзінің
тұрғын үй мәселесін шешіп, баспанаға қол жеткізді деп айтуға болады. ... ... ... несие өмірге енгізілген сәттен бастап,
«Ипотека ТӘБ» ... ... үй ... ... үш ... ... ... Банк
және «Ипотека ТӘБ» компаниясы тарапынан берілген несие көлемі биылғы жылға
дейінгі мерзімде 90 миллион АҚШ ... ... ал ... жылға берілетін
несие көлемі 140 миллион АКШ долларына жетеді деп ... ... ... ... несие жүйесінде банктің алатын үлесі 20 пайыздан асады.
Жоғарыда тоқталып өткен көрсеткіштер, яғни пайыздық ... мен ... өтеу ... ... ... ... ... Алайда, ипотекалық несие рәсімдеу шарты «Қазақстанның ипотекалық
компаниясының» шарттарында көрсетілген. Яғни, аталмыш компания ... ... ... ... іске ... Айырмашылық әрине, әр
банктегі пайыздық көрсеткіштің әр түрлілігінде болып отыр. Бірінде жылдық
өсім 13 пайыз ... ... ... 12,8 ... ... Әлем Банкі» қызметінің 2004-2005 жылдар кезеңінен бастап ең
маңызды мақсаты қол жеткізген әмбебап банк ... ... ... ... ... біртіндеп зерттеп, игеру болып табылады.
Шетелдік (резидент ... ... банк ... ... ... ... Банк пен Клиент қолданыстағы ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстанның клиенттің іс-әрекеті қарауына
жататын мемлекетпен қол ... ... ... ережелерін
басшылыққа алады.
«Туран Әлем» өз қызметінде Конституцияны, «Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен ... туралы» Заңдарды, республиканың басқа да нормативтік актілерін,
Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін ... ... ... ... ... несиені төлеу көрсеткіштері
|Несие |мерзімі ... ... ... % |Ай ... ... | ... | ... ... | | | ... ... |15 |15 |0,15 |0,0125 ... ... ... |Негізгі қарыз |Қосылған құн |Ай ... |
| ... | | ... |
|1 ... |2991,74 ... ... |
|2 ... |3029,14 ... ... |
|3 ... |3067,00 ... ... |
|4 ... |3105,34 |24886,40 ... |
|5 ... |3144,16 ... ... |
|6 ... |3183,46 ... ... |
|7 ... |3223,25 ... |27991,74 |
|8 ... |3263,54 ... ... |
|9 ... |3304,34 |24687,40 ... ... ... |3345,64 ... ... ... |1968342,38 |3387,46 ... ... ... |1964954,92 |3429,81 ... ... ... ... |3981,16 ... ... ... ... |4621,15 ... |27991,74 |
|60 ... |6226,31 ... ... ... ... |8389,03 ... |27991,74 |
|120 |1189741,44 ... ... ... ... ... ... |345,58 ... ... көзі Б. С. ... ... ... ... ... - № 8, 2005.
2 кестеде көрініп отырғандай 15 жылға берілген ипотекалық ... ... ... 27991,74 ... құраған.
Қазіргі уқытта екінші деңгейдегі банктер мен арнайы мамандандырылған
банктік емес қаржы институттары ... үй және ... ... ... алу, ... ипотекалық несие беру жөнінде белсенді қызметті
іске асырады, ипотекалық несиелерді қорғау ... іске қосу ... ... ... ... Компаниясы құрылып, қызмет
етуде. Қазақстанның Ипотекалық Сақтандыру ... құру ... ... зейнетақы жинақтарын ипотекалық облигацияларға салу
мүмкіндігі туралы шешім ... және т.б. Бір айта ... ... жүргізіліп жатқан белсенді жұмыстарға қарамастан Қазақстанның
ипотекалық несиелеу нарығы дамудың бастапқы сатысында тұр және ... ... осы бір ... ... ... ... ... жасайтын көптеген мәселелер әлі шешімін таппай отыр.
Сонымен,«Ипотека ТӘБ» шарттарына қайта оралар болсақ, банк клиенттері
көбіне-көп ... ... ... қаласының ықшам аудандарынан таңдайды
екен. Бұл ... де. ... ... ... мен ... үйлерден
ықшам аудандардағы баспана бағасының айырмашылығы жер мен көктей. Тағы ... ... ... ... ... ... ... қаласының Райымбек
даңғылы мен алыс ықшам аудандарына ипотекалық несие берілмейтіндігін қадап
айтқан болатын. Ал бүгінде ... ... ... тек ... ... ... ... айтады.
Қазіргі уақытта «Ипотека ТӘБ» келесідей компаниялармен қатынас жасап
олардың брокерлерін несие беру тәжірибесін ... ... ... ... ... ТӘБ» ... қатынас жасайтын компаниялар
|Компании атауы ... жайы ... ... ... "KBS Remco" |г. ... ул. Шевченко, |(3272) 631 910, |
| |32 |631 340 ... ТОО ... |г. ... ул. ... 627 520, |
| |126 |622 666 ... ... недвижимости |г. Алматы, ул. |(3272) 917 282 ... ... 30 | ... ТОО ... и ... | | ... ТОО ... РИЭЛТИ" |г. Алматы, ул. Байзакова,|(3272) 680 162, |
| |183 |680 158, 686 ... | |686 624 ... ТОО ... |г. ... ул. ... |(3272) 429 501 |
| |19 | ... ТОО ... |г. ... ул. ... |(3272) 738 826, |
| ... 50, оф. 410 |738 427 ... ... "ЦКН ... |г. ... пр. ... 64 |(3272) 583 330, |
| | |581 130 ... ТОО ... ... | | |
* ... ... ... АО «БТА ... www.ipoteka.kz.
«Ипотека ТӘБ» осы компаниялардың санын көбейтіп, ипотекалық ... ... ... ... ... ... Әрине, үй ... және ... ... ... ... ... сұраныстың
әсер етіп отырғаны белгілі жайт. Жарнамалық газеттегі хабарландыруды ... ... ... ... ... орталығының деректері бойынша,
Алматы қаласының өзінде бір жылда 20 000, ал ай ... 2 400 ... ... 2005 ... ... ... ... орташа алғанда
250-300 ипотекалық несие рәсімделген. Бұл ... ... ... Ал 2003 жылы ипотекалық несиеге деген сұраныс арта түсіп, айына 600-
700 келісім-шарт жасалған. Бұл көрсеткіштерден елдегі экономикалық ... ... ... ... ... ... болады.
Алайда, банк саласының қызметкерлері пайыздық көрсеткіштің ... ... өтеу ... ... ... ... ... санын
арттыратын бірден-бір жол еместігін алға тартады. Ставкалардың ең ... жету үшін ... ... ... құнды қағаздар
рыногына орналастыруға кеңінен мүмкіндік беру, ... ... ... ... ... келетін шетелдік инвесторларды ... ... ... ... пайыздық маржасын төмендетуге мүмкіндік
жасау қажеттіліктерін көлденең қояды. Мұнымен қоса, ... ... ... арта түсуінде еш рөл ойнамайды деген пікірге де барады.
Атап айтқанда, қазіргі ... ... ... 12,5 пайызын
есептегенде, 15 жылға берілетін 1,5 ... ... ... ... 10 700
доллар несие айына шаққанда 18 487 теңгені ... ал ... ... ... ... 55 461 ... Егер пайызды 11-ге төмендететін болсақ,
онда ай сайынғы төлем 17 048 теңгені құрайды, ал ... ... ... ... 51 144 ... шамасында болады. Сонда төлемдегі ... ... ... 1439 теңге. Айырмашылық азғантай ғана. Мүмкін солай да шығар.
Әзірге келтіріліп жатқан ... тек ... ... ... ... ... жағдайлар жасаудың жан-жақты қарекеті емес пе.
Ипотекалық несие алғысы келетіндер үшін ... ... ... ... ... ... ... жылына 12,8 пайыз. Банк
тарапынан қажетті ақыл-кеңес алғаннан кейін тиісті ... ... ... ... ... ... кейін өткізген құжаттарды
банктің несие беру бөлімі ... ... ... ... ... алатын
үйдің иесімен есеп-қисап жұмыстары жүргізіледі. Осы кезде сіз банк арқылы
сатып алған тұрғын-жайыңыз бен жеке басыңыздың ... ... ... ... ... ... Айналасы он күннің ішінде алып-сату
жөніндегі құжат жылжымайтын мүлік ... ... ... Ал ... өте ... алған қарызыңызды пайызын қоса, шартта ... ... ... ... ... Жалпы ереже бойынша ... ... ... сол жылдар бойы сатып алған пәтеріңіз немесе үйіңіз банк
кепілдігінде болады.
Жалақысы 200 ... ... ... банк ... ... Ал егер ... 30 мыңның ар жағына асып жығылатын
болса, бес мың доллар көлемінде ғана ... ... ... бар. Бірақ
мұндай жағдайда қолыңызда он бес пайыз ... одан да ... ... ... ... ... мұндай сомаға қаладан күрке іздеп табудың өзі ... ... ... болу үшін тағы бір ... ... өтейік.
Пәтер бағасының орташа құнын 21 мың АҚШ долларына бағаласақ, алғашқы 15
пайызы 5 500 ... ... ... ... ... сомасы 15 500 доллар.
Пайыздық ставка - 12,8. Несиені өтеу мерзімі 15 жыл. ... ай ... ... ... ... отырасыз. 15 жыл ішінде банкке қайтаратын сомаңыз 34
934 доллар болмақ. Егер сіз жоғарыда көрсетілген ... ... ... онда ай ... ... 501,82 ... құрауы тиіс. Банк
талаптарына сәйкес нссие ... ... ... әр ... тіптен
сізбен тұрып жатқан басқа да жандардың табысы қоса есептеледі.
Міне, «Ипотека ТӘБ»-те несие қарастырудың азғантай қыры ... ... ... ана бір ... қарағанда баспана алуға аз да болса
мүмкіндік ашылды деп айта ... ... ... Алем ... ... несиелеудің өзекті мәселелері
Қоғамға дендеп енген нарықтық қатынастар кезеңінде тұрғын үй мәселесін
шешу отандастарымыз үшін ең бір қиын ... ... ... Әзірше мұның екі
жолы белгілі не өзіңді күнделікті көп нәрседен қағып, қаражат ... не ... бел ... ... ... ... Осыған орай 2000 жылдан
бастап ... ... ... жаңа түрі - ... ... ... Өткен жылдардың деректеріне көз жүгіртсек, ... бұл ... ... ... арта ... көреміз. Мысалы, ипотекалық несие
беру үрдісі жаңа орныға бастаған 2004 жылы ... ... ... қою ... ... болса, 2005 жылы бұл керсеткіш 6694-ко жетіп,
2006 жылы ол екі еседен астам артты.
Бүгінгі ... ... ... беруді қаражат қорларын көбірек тартып,
жылжымайтын мүлік нарығындағы операцияларды тиімді ... ... ... тетік әрі тұтастай бір жүйе десе болады. Бұл үрдіс, қарыз ... ... ... ... құрылыс салу жене сақтандыру компанияларын,
риэлторлық кеңселерді, инвесторларды қамтиды.
Ипотекалық несиенің арқасында нарық субъектілері косымша ... ... ... өсе ... ... ... тұрғын үй
құрылысын ... ... ... ... ... табыс келтіру үшін ақша қаражатын ... ... беру ... ... ... бір ... мен
ахуалдар, соның ішінде еліміздегі ... ... ... ... жоқтығы секілді жағдайлар айтарлықтай септігін ... Оның ... ... ... ... жадығаттар ұсыну және құнды
қағаздар эмиссиясына кепілдік беру арқылы ипотекалық несиеге мүмкіндігінше
қолдау көрсетіп келеді.
Елбасының жақында жария ... ... ... ... - ... ... бір мысалы. Жолдауда ипотекалық несие берудің мерзімін 20
жылға дейін ұзарту міндеті қойылды. Сонымен бірге бастапқы ... ... ... жалпы құнының 10 пайызына дейін төмендетіледі. Елбасы ұсынып
отырған бұл міндеттер ... ... ... ... ... ... екі есеге дейін жеңілдейді.
Меншік құқықтарын, соның ішінде жылжымайтын ... ... ... ... ... ... болуы, сөйтіп, ипотекалық несиенің
дамуына қажетті құқықтық ортаның қалыптасуы айрықша маңызды. Қазір кепілге
қою ... ... ... ... шектеу қоюды іс ... ... ... беретін маңызды заңи тетіктер бар. Олар - жылжымайтын
мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеудің және кепілге ... ... ... қойылған жүйесі.
Біздің елімізде ипотекалық несиа берудің американдык ... Осы ... ... ... ... ... акционерлік қоғам түріндегі Қазақстанның ... ... ол ... ... ... және осы ... ... да ұйымдармен қоян-қолтық жұмыс істей бастады. ... ... ... ... ... ... да, ... шығарып, тұрғын үйге берілген ипотекалық несиелер бойынша
талап қою құқығына ие ... ... ... сату арқылы
компания өзінің шығындарын өтейді, ал банктер халыққа жаңа несиелер ... ие ... ... ... ... бұл ... тұрғын үй
құрылысы нарығын айтарлықтай ынталандырды, соның нәтижесінде несиенің
пайыздық ақысы алғашқы кездегі 16-17 ... 13 ... ... ... Жолдауында алға қойылған міндеттерге сәйкес компания келешекте де
пайыздық ақыны бұдан да кеміте береді деп сенеміз.
Десе де, мәселенің екінші жағы да бар. ... ... ... зар ... жүрген көптеген адамдардың алдында ... ... ашуы ... еді. Алайда, істің мәнісіне келгенде, мүның өзі кез-
келген адамның қолы жете бермейтін нәрсе ... ... ... орта ... орташа айлығы 200 АҚШ доллары шамасында дегеннің өзінде, әр
тиынын есептеп жүретін үнемшіл әрі ... ... ... өзі ... алған
несиесімен қаланың қиыр шетіндегі ескі бір пәтерді ғана ескере алар еді.
Бұл аз дегендей, ... үйді ... ... алу ... туып еді, сол
бойда жылжымайтын мүлік құны ... ... ал ... мөлшері - сол баяғы.
Сондықтан да банк несиесіне үй алу ... ... ... ... үшін тым ... ... амал ... тұр. Соның
өзінде олардың қолдары жететіні - ... шет ... ... ... ... 1-2-3 бөлмелі шағын пәтерлер ғана. Ипотекалық ... ... ... ... бар ... 1-2 ... ғана ... отырғаны
осыны көрсетеді.
Қазіргі кезде қолданылып жүрген әдістемеге ... ... ... ... және ... ... несиелерін өтеуге қаншалықты қабілетті екенін
қарыз берушінің (банктің) өзі анықтайды. Банктен алған несиесін ... ... ... ... тұрмысқа (тамаққа, киімге, емделуге,
оқуға, коммуналдық және көлік шығындарына, т.б.) ... ... ... ... ... ... нарқы бойынша, ересек адамның осы
тақылеттес айлық шығыны шамамен 5 мың теңге болады ... ... ... тағы бір ... рәсімі - кепілге қойылатын жылжымайтын
мүлікке баға белгілеу. Соның өзінде ... ... ... ... керек және ол баға тұрғын үй нарығында қалыптасып отырған базар
нарқын есепке алуы тиіс. Банк өзі ... ... ... нақ осы ... ... және ... ... орталығында берілген мүліктің
бағалау құнына қарағанда бұл бағаның ... ... ... ... ... ... кезде тек жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... де көлік құралдарын,
айналымдағы тауарларды, болашақта өнімі жиналатын егін ... ... да ... ... ... ... өзі ... банктен несие алу
мүмкіндігін кеңейте түседі.
Банкте немесе жеке тұлғалардың ... ... ... тек ... мүлік жөніндегі орталықта мемлекеттік тіркеуден
өткеннен кейін ғана заңды күшке ие болатынын біліп қойған жөн. ... ... ... ... ... ... мүліктің біртұтас жүйесін
жасайды. Осының нәтижесінде біздің кәсіпорнымызда бүгін ... ... ... және ... ... бай дерекқоры бар. Бұл
дегеміңіз - осы ... ... ... ... елде бір ... ұшырап қалмаудың басты әрі сенімді кепілі.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ДАМУЫ
3.1 Ипотекалық несиелендіруді дамытудағы мәселелер
Ипотеканы дамытуда ... ... ... ... ... үшін ... қор болып отырған ішкі жинақтардың,
депозиттер мен зейнетақы қорларының активтерін де қоса ... ... ... ... ... ішкі ... ... көлемінің бүгінгідей
жоғары қарқынмен өсуін қолдап отыру үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Сырттан
қарыз алу ... ... беру ... ішкі ... қызметіне келеңсіз
әсер ету ықтимал. Өйткені шетел ... ... ұзақ ... ... ... үшін және жалпы еліміздің төлем балансы үшін де үлкен
қиындықтар туғызады.
Сондықтан ... ... ... ішкі ... ... ... ... алынған ресурстарды оператор ретінде
«Қазақстан ипотекалық компаниясы» арқылы несие беруге бағыттауға болар ... ... ... ... ... проблемаларын шешудегі жолдар
болып нарықтық механизмдердің дамуына жағдайлар жасау, қоғамның бюджеттен
тыс ресурстарын жұмылдыру және оларды несие-қаржы ... ... ... «Қазақстандық ипотекалық компанияның» жұмыс істеу барысында
қолданылып жүрген заңда кейбір проблемалар ... Ол ... ... ... ... ... ел ауқымына ипотекалық несиелеу жүйесін
енгізу мүмкіндігі ... ... ... ... бөлшектеніп
жұмыс атқарды және т.б. жағдайлар.
Жүйені енгізу барысында мемлекеттік мәмілені тіркеу жүйесінің жетілмегені
анықталды, оларды тіркеу үшін ... ... ... ... несиеге тұрғын
үй алатын азаматтарға салықтық жеңілдіктердің болмауы және т.б. ... орай ... ... ... өз жұмыс тобын құрды. Бұл жұмыстың
нәтижесінде Қазақстан Республикасының Заңының жобасы әзірленді. Онда ... ... ... мен ... енгізулер қарастырылатын болады.
Оның қабылдануы елдегі ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... саласына қаражаттарды тарту басты
проблема ... ... ... ... ... ... ... уақытқа дейін несиелеудің орта мерзімі (3 жылдан 5жылға дейін) болып
табылды. ... ... ... ... ... үшін келесідей мәселелерді шешу болып табылады:
• салық салу жүйесін шешу, мәселен, инвесторлардың ипотекалық ... ... ... бөлігіне салық салу;
• мемлекеттік мәмілелерді тіркеудегі өте ұзақ және ... ... егер ... ... ... таратқанда ипоткеалық бағалы қағаздар
бойынша инвесторларды бесінші топқа қосу.
Бұл проблемаларды шешкенде, ипотекалық несиелеудің көлемін көбейтеді.
Ипотекалық несиелеу ... ... шешу үшін ... несиелерді
сақтандыру қажет. Ол ипотекалық несиелерді алу ... ... ... несиелер –бұл көпшілікке тие бермейтін өнім. Оны ... бар ... ала ... ... ... оған табыстары төмен
адамдар да мұқтаж. Тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесін шешу ... үй ... ... туралы» заң қабылданып, әзірленді.
Келесі бір мәселе –ипотеканы алу үшін ... ... бар ... ... ұлғайту қажеттігімен байланысты. Халықтың сатып ... ... ... бірі ... ... ... ипотекалық несиелер бойынша борыштарын өтеуге аударатын
қаржысын кәсіпорынның шығындары есебіне жатқызу мүмкіндігін қарауды ... банк ... ... несие беру саласындағы жұмыстарының
тиімділігін көтеру жөнінде ... ... ... ... ... ... деңгейі банктердің операциялық маржаларының жоғары
болуына әсер ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша пайыздық мөлшерлемелерді төмендету ... ... қол ... ... ... ... ... 3 мың адам қызмет істейтін несие-жинақ кассасы 7 миллион
несиеге қызмет көрсетеді екен. ... ... ... ... ... ... ... саны, кейбір бағалаулар бойынша
100 мыңнан аспайды, ал ... ... ... банк қызметкерлерінің саны
едәуір көп. Банктік жүйенің ... ... ... сақталып тұра
берсе, несие алушылардың саны күрт ... ... есеп ... қиындық
тұрары сөзсіз. Сондықтан қазақстандық ипотекалық жүйені ипотекалық несие
берудің өскелең ... сай ... ... ... ... ... Бұл
мәселені шешудің мүмкін жолдарының бірі ретінде банктік емес қаржы
мекемелері ... одан әрі ... ... ... Бұл ... ... бәсекелестіктің өсуіне жәрдемдеседі. ... ... ... ... ... банктерге арнаулы біріккен
мекемелер мен бөлімшелер құру арқылы бірқатар ... ... ... ... ... ипотекалық несие беру жүйесінің болуы елдің қаржы
секторының дамығанын көрсетеді. ... ... ... ... ... мекемелері өзінің пайда табуымен байланысты корпоративтік
міндеттерін ... ... және ... ... ... жөніндегі
қоғамдық қызметімен барынша ұштастырған жағдайда мүмкін ... ... ... ... шешу ... және оның дамуы
Нарық жағдайлардағы ипотека –тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ең
тиімді тәсілдерінің бірі. Ең ... ... ... механизімі
экономика салаларын дамытуда да, халықты тұрғын үймен қамту мәселелерін
шешуде де жетілген әдістерінің қатарына еніп ... ... кең ... ие болуына бірнеше себептер әсер
етуде. Оның ең ... ... банк ... ... ... ... ұсынатын қызмет түрлерінің көбеюі, сонымен қатар,
халықтың өз әлеуметтік-жағдайын жақсартуына ... ... ... ... ... көп ... ие бола ... оны
тұтынушылардың талап-тілегіне орай әрі қарай ... ... ... ... ең ... ... ... пайызын төмендету, ол үшін
ипотекалық несие беруде бәсекелестікті күшейту қажет. Сонымен ... ... ... ... ... жұмыстарын
компьютерлік жүйемен жүргізу технологиясын да ... түсу ... ... ... ... тарапынан консультациялық кеңес беруге, кредиттік
комитеттің қарағаны үшін алынатын төлемдердің өздері несие ... ... ... Бұған кепілдікке қоятын мүлікті қайта бағалау,
оларды ... ... ... ... ... ... өзі
қандай шығындармен байланысты екенін көруге болады.
Осы тұрғыда, ипотекалық несиелеуді ... да ... ... ... ... әлеуметтік көтермелеу механизмі ретінде ұйымдастыру
–мемлекетіміздің алдыңғы қатарлы мәселелерінің бірі ... атап ... ... ... үй ... жинақтары туралы» Заңның
қабылдануына байланысты негізгі өзгеріс қаржы жинақтау схемасында болды.
Бұрын қажетті қаржының 50%-ын ... ... ... ... ... ... 75%-ын кредит ретінде ... ... осы ... ... ... ... белсене қатысып отыр. Олар «25/75 Мемлекеттік» деп аталатын арнайы
тарифтік бағдарлама ... ... 75%-25 жыл ... ... Банк «25/75 ... «25/75 ... тарифін», «50/50 тарифін
(А.В.С.)» және «Жинақ» тарифін талдап, жасап, жаңа тарифтік бағдарламалар
енгізді.
Республика ... 2004 ... 11 ... Жарлығына сәйкес
Үкімет қазіргі таңда Тұрғын үй ... ... ... ... ... Бұл ... іске ... қаржы операторының
рөлін атқару «Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы» АҚ ... тиіп ... жылы 24 ... ... министрлігі «Қазақстанның Ипотекалық
Компаниясы» АҚ және ... ... ... ... ... ... жж арналған тұрғын үй құрылысын дамытудың
мемлекеттік ... ... ... жолындағы қызметтестік жөніндегі
меморандумға қол қойылды.
Мемлекеттік ... ... ... алғашқы кезеңінен бастап 2005
жылы 20 тамызына ... ... ... ... ... 340 ... көлемінде ипотекалық несиелер бөлді.
2006 жылдың 7 шілдесінде Қызметтестік туралы меморандумға № 7 қосымша қол
қойылып, осыған сәйкес тараптар, яғни ... ... ... бағдарлама
бойынша берілетін несиелердің 0,5 пайыздан аспайтын ... ... ... алу ... ... келісімге келді. Ал «Қазақстанның
Ипотекалық ... АҚ ... ... ... алдын алу талдау
жасау және кеңестер беру жұмыстарын тегін жүргізу.
Оның сыртында несие алушыларды сақтандыру шарттары бойынша ... ... Егер ... ... ... ... ... несие
алушы мүлікті, жеке ... кей ... ... де ... ... болса, ендігі жерде азаматтық-
құқықтық жауапкершілік талап етілмейді, ал жеке ... ... ... ... саналмайды.
Азаматтардың төлем қабілеттерін жеңілдететін талаптарды да айта ... ... ... ... ... ай сайынғы төлемдердің ара
қатынасы несие алушының орташа айлық жиынтық табысын 35% ... ... ... ... оның ... ... міндеттемесінің жалпы
сомасының ара қатынасы оның ... ... 40%- 55%-на ... ... ... бұрын ең төменгі отбасы табысы 1 бөлмелі пәтер алу үшін – 53153
тг, 2 бөлмелі пәтер алу үшін -79730, ал 3 ... ... алу үшін – ... ... тиіс болса, қазіргі кезде ол сома тиісінше 41342, 62012 ... ... ... ... ... Үкіметінің Ұлттық банк қолдауымен «Ипотекалық
несиелерді кепілдендірудің қазақстандық қоры» АҚ ... 100 % ... ... жөнінен жаңа іс-шара әзірлеп, оны «Қазақстанның
Ипотекалық Компаниясы» АҚ-пен бірлесіп жүзеге ... ... ... ол
ипотекалық несие бойынша негізгі борыш сомасын 1,1 пайыз ғана ... ... ... және ... ... ... ставкаларын да төмендетулер мүмкін.
Тұрғын үйге деген сұранысты арттыру және тұрғын үйді мұқтаждарға ... ... ... ... Алматы және Астана
қалаларының ... ... ... ... ... ... үйлерді республика азаматтарына беру ережелеріне бір
қатар өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... ... тілек білдірген азаматтарды қабылдау және олардың өтініштерін қарау
процедурасы жеңілдетілді. Егер ... ... ... ... ... тапсырған адам тізімге еңгізуде басымдықтарға ие болып келсе,
қазірде төлем ... ... ... ... ... ... енгізілді. Бүтіндей алғанда Мемлекеттік бағдарламада
және Тұрғын үйлерді беру ережелеріне сәйкес тұрғын ... беру ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді беру ... ... ... ... ... атқарушы орган құрған
комиссияны шешімі бойынша ... ... Оның ... ... және ... ... құралдырының өкілдері кіреді.
Осылайша, бүгінгі таңда азаматтарды қолжетімді бірге тұрғын ... ... ... ... ... басым көпшілігіне
қолжетімді болуын ... түсу ... ... тарапынан нақтылы
қадамдардың жасалып ... ... атап ... ... үй ... Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясының
басым бығыттарының бірі болып табылады. Тұрғын үй құрылысының ... 3 ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру жолындағы маңызды қадам болмақ. Бұл ... ... ... ... ... жетіп артылады.
Компания өз қызметінде ипотекалық несиелерді халықтың ... жігі ... ... ... үй секілді ұлттық байлыққа халықтың қол жеткізуін
тездетуді мақсат етеді. Бұл ... ... ... және серіктес-
банктермен жұмысыңыздың принциптері мен амал-тәсілдерін белгілейді.
«Қазақстан ипотекалық ... ... ... беру ... ... ... өзін ... жағынан таныта алды. Бүгінде еліміздің барлық
өңірлерінде берілген ипотекалық несиелер көлемі 24 ... ... ... ... ... ... қағаздардың барлық көлемі ішінде
«Қазақстан ипотекалық компаниясының» облигациялары рынок ... ... ие ... ... ... ... компаниясының» ТМД
кеңістігінде, ипотекалық облигациялар рыногында ізашар компания болып отыр.
Қазіргі кезде несие беру мерзімі 3 – 20 ... ... ... ... ... 24 ... 14 пайызға дейін, бастапқы жарна
Қазақстанның ипотекалық несиелерге кепілдік беру ... ... ... 30 ... 10 ... ... ... Қалыптасқан ипотекалық
несие беру жүйесі нарықтық ... ... Оның ... сектор өкілдері: банктер, зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары
ең алдымен өздерінің коммерциялық мүдделерін жүзеге асырады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, халықтың тұрғын ... ... ... ... ... ... көрінісі әрі әл ауқатының өлшемі. Тұрғын үй
проблемасы қазіргі таңда ең бір ... ... ... ... ... шығу ... ... тұрғын үй құрылысында жаңа саясат ... ... Ол ... үй ... ... 2005-2007 жылдарға
арналған Мемлекеттік бағдарламасында баянды етілген.
Бағдарламаны «Қазақстандық ипотекалық ... іске ... ... үй ... 2030 ... дейін даму стратегиясының басым бағыттарының
бірі болып табылады. Компания өз қызметінде ипотекалық несиелерді ... жігі үшін ... ... ... үй ... ... ... қол
жеткізуін тездетуді мақсат етеді.
Қазіргі кезде несие беру мерзімі 3 ... 20 ... ... ... ... ... 24 пайыздан 14 пайызға дейін, бастапқы жарна
Қазақстанның несиелерге беру ... ... ... ... ... 10 ... дейін төленеді. «Қазақстандық ипотекалық компаниясы»
қазір еліміздің тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 3 ... ішінде 12 миллион шаршы метрден ... ... үй ... ... Мемлекеттік бағдарлама осы тұрғын үйлердің едәуір бөлігін
халықтың несие арқылы сатып алуын ... Бұл ... ... ... ... ... «Қазақстандық ипотекалық компаниясының»
болжамы бойынша, ипотекалық несиелеу рыногі 600 миллиард ... ... ... 4 еседен астам өседі. Сөйтіп, қазіргідей ... ... ... бұл ... ... ... ... асыру аяқталар
кезге қарай жылына 1 миллиард доллар шамасында жылдамдықпен өсетін болады.
Ипотеканы ... ... ... ... отыр. Олар үйдің
бағасының жоғары болуы, ипотекалық несиелерге проценттік ставканың жоғары
болуы, ... ... ... ... бара ... ұзақ ... несиені
бере алмайды.
Келесі бір мәмеле –ипотеканы алу үшін төлем ... ... ... ... ... ... банк ... ипотекалық несие беру
саласындағы жұмыстарының тиімділігін көтеру жөнінде бірқатар ... ... ... ... ... қысқарту есебінен
ипотекалық несиелер бойынша пайыздық ... ... ... қол ... ... едәуір кеңейтуге жағдай жасайды.
«Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы» заңның
қабылдануына байланысты негізгі өндіріс қаржы ... ... ... ... ... 50 ... жинақтап, 50 пайызын кредитке алуға болса,
қазір қаржының 25 пайызын жинақтасағыз, 75 ... ... ... ... Ипотекалық несие халық арасында көп сұранысқа ие бола тұра, оны
тұтынушылардың талап-тілегіне орай әрі ... ... ... ... ... ең алдымен несиені пайдалану пайызын төмендету, ол үшін
ипотекалық несие беруде ... ... ... ... ... дайындау, құжаттандыру операцияларын ... ... ... ... ... да ... түсу ... отыр.
Қазіргі кездегі банктер тарапынан консультациялық кеңес беруге, кредиттік
комитеттің қарағаны үшін алынатын төлемдердің өздері ... ... ... ... Бұған кепілдікке қоятын мүлікті қайта бағалау,
оларды сақтандыру қаржыларын қосса, ... ... ... ... ... байланысты екенін көруге болады.
Осы тұрғыда, ипотекалық несиелеуді шындығында да мұқтаж адамдардың қолын
жеткізердей, оларды әлеуметтік көтермелеу механизмі ... ... ... қатарлы мәселелерінің бірі екендігін атап кеткен
жөн.
Осылайша, бүгінгі таңда азаматтарды қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз
етуде ... ... ... ... көпшілігіне қолжетімді болуын
ұлғайта түсу бағытында мемлекет тарапынан ... ... ... ... атап ... ... ... тізімі:
1. № 2444 1995 жылғы 31 тамыздағы, ... ... ... күші бар ... ... банктер және банктік
қазметтер туралы» Жарлығы.
2. № 2723 1995 жылғы 23 ... ... ... ... күші бар ... ... ... туралы»
Жарлығы.
3. Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан ... ... ... // ... ... ... Қ. Ипотекалық несие: бүгіні мен болашағы // Алматы ақшамы. –
2004 №57 ... ... И.Т. ... с ... в ... - ... ... и
статистика, 2001.
6. Бөкенбаева Э. Несиеге байланған ... ... ... шешудің
жолдары (ипотека жайлы) // Дала мен қала. – 2004 №15 Б19
7. Боровиков В.И. Денежное обращение, ... и ... ... ... студентов экономического университета. – Воронеж 2001.
8. Васильева Л. Ипотекалық несиелендіру жүзеге аса ... // ... – 2004 ... ... И.Д. ... об ... ... и перспективы // Юридический
мир. – 1998 №2
10. Досаев Б. Ипотекалық несиемен үйді ... ... ... // Астана хабары
– 2004 № 104
11. Досымов Б.С. Современные ... ... // ... Казахстана. – 2004.
№8.
12. Ертай Е. Ипотека: бір өкініш бір үміт: Еліміздегі ... ... ... // Дала мен қала – 2004. ... ... Н. Дом на ... песке // Бизнес: организация, стратегия,
системы - 2005.
14. Есипов В.Е. Ипотечно-инвестиционный анализ: Учебное пособие// ... ... Ю.Ю. ... ... ... в России и анализа
проблем ... ... ... // ... ... К.М. ... несиелеудің тиімділіктері мен оғы жетілдіру
жолдары // ҚазЭУ хабаршысы -2006 №3.
17. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., ... О.М., ... ... и ... ... и ... операции // Москва.2002..
18. Жуков Е.Ф., Максимов Л.М., Маркова О.М. Банки и банковские операции:
Учебник для вузов // Москва.1999
19. ... Г.И. О ... ... ... кредитования //
Жилищное строительство. - 1998. №1.
20. Калиева Г.Т. Кредитная ... ... в ... ... // ... ... ... В.А. Кудрявцева Е.В. Основы организации ипотечного
кредитования. Учебное ... // ... ... О.И. ... ... ... // ... 2000
23. Сейткасымов Г.С. Банковское дело: Учебник // - Алматы 2004.
24. Коломыцев А. ...... ... // ... ... ... №1.
25. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы: Қазақ ... ... ... С.Б. ... ... операциялары», Алматы: Қазақ
уневирситеті, 2005 ж
27. Мақыш С.Б. «Банк ... ... ... ... 2003 ... Макаревич Л.Н. О проблемах ипотечного кредитования // Деньги и кредит –
2003 №6
29. Миржакыпова С.Т. «Банковский учет в ... ... 1 ... Экономика, 2005 г.
30. Нуртаев К.Н. Новые нормы, регулирующие отношения с недвижимостью ... и ... – 2006. ... Саниев «Ақша, несие, банктер», Алматы: АЭСИ., 2004 ж
32. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер», Алматы: ... ... ... А. Ипотекалық несие үй алуға көмектеседі // Астана ақшамы –
2004.
34. «Ипотекалық несие тұрғын үй алуды ... ... ... ... 2005 ж, 5 ... ... ... несиелендіру», Егемен Қазақстан 15 қараша 2005ж,5
бет
36. «Ипотекалық несие –тұрғын үй алудың нақты мүмкіндігі», Егемен Қазақстан
3 қыркүйек 2005 ж
37. ... ... Бұл ... нендей өзгерістер бар», Егемен Қазақстан
21 қыркүйек 2005 ... ... ... ... ... ... кредитования», Банки
Казахстана № 6 (48) 2004
39. «Перспективы развития ипотечного кредитования в Казахстане», Банки
Казахстана №1 (79) ... ... ... ... тіркейтін орган
Сот органдары
Тұрғын үй нарығы
Несие мекемелері (Коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... ... нарық
Институционалды инвесторлар
Қазақстандық ипотекалық компания

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы банктердің ипотекалық несиелеуі81 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу85 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу жайлы40 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу нарығының қалыптасуы мен дамуы51 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің дамуы82 бет
“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”87 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасы18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Ипотека-кепілдің бір түрі ретінде65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь