Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендірудің психологиялық-педагогикалық тарихы

1 Оқушылардың оқу.танымдылық іс.әрекетін белсендірудің теориялық негіздері

2 Оқушылардың оқу.танымдылық іс.әрекетін белсендіру мәселесінің психологиялық.педагогикалық тарихына сипаттама

3 Оқушылардың танымдық іс.әрекеттерінің тән ерекшеліктері

4 Оқу.әдістемелік және психология.педагогикалық әдебиеттерге талдаулар

5 Психикалық іс.әрекеттің бағдарлы және нәтижелі нысаны
Білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуында жетекші роль атқарады, сондай-ақ оны әрі қарай айқындай түседі.
Таным теориясының басқа ғылыми теориялардан түбірлі айырмашылығы ол білімнің қалыптасуы мен негізделуінің жалпы ұстанымдарын, объективтік қатынастарды қалыптастырады. А.Н.Леонтьев: «Таным - әрекет түрлерінің бірі болғандықтан, таным барысындағы қиындықтарды жеңу жөніндегі ерік күші таным әрекетінің мақсатын кімнің алға қоятынына елеулі дәрежеде байланысты деп жорамалдауға болады»,-деп түсінік береді [1].
Ал, білімнің қалыптасып, дамуының жалпы шарттары философияның негізгі мәселесі – рухтың материяға, сананың болмысқа қатынасы тұрғысынан зерттелетін ілім таным теориясы деп аталады.
Таным теориясы танымдық іс-әрекет заңдары мен заңдылықтарын зерттейді. Әлемді тану мүмкіндіктері және оның заңдары туралы мәселені философиялық шешу тарихи өзгеріп отырды, онда әрбір тарихи дәуірде жекелеген ғылымдар жинақтаған дүние туралы білім деңгейі көрінеді. Философиялық білім араларында таным процесі мазмұны анықталатын танымның субъект және объектісі қарастырады. Танымның объектісі болып шындықтың өзі немесе оның субъектіден тәуелсіз тіршілік ететін үзіндісі болып табылады. Объект – қандай да бір затқа бағытталған әрекет. Объект – субъект белсенділігі сіңірілетін өріс. Таным субъектісі болып өз тарихи дамуындағы адам және адамзат болып табылады. Субъект өзін объектімен байланыстырып, материалдық, мақсатқа лайықты әрекетті тасушы ретінде көрінеді. Субъект – мақсатты болжап, шындықтың өзгеруін жүзеге асыратын белсенді де дербес тіршілік иесі. Алайда, объективті шындық та субъектінің өзімен белсенді танымдық қатынасқа таным түсетіндіктен, таным объектісі болады [2].
Таным процесі түрлі қиындықтарды жеңумен байланысты, таным барысындағы қиындықтарды жеңу, бұл үшін қажетті ерік күшін жұмсау жеке тұлғаның өзінің танымдық әрекетін нысаналы түрде және саналықпен реттеуін талап етеді. Еріктің болуы жеке тұлға үшін елеулі, маңызды мақсаттар мен міндеттердің болуымен байланысты. Мақсаткерлік адамның ерік мінез-құлқының негізгі нысандарының бірі, жеке адамның ерік күшін іске асыру үшін зор маңызы бар. Алға мақсат қою және оны қабылдау – жеке тұлғаның мақсатқа жету жөніндегі бұдан былайғы ерік күшін айқындайтын кезең болып табылады.
Таным мен оқу процесі арасында болатын маңызды ерекшеліктер:
- Таным – бұл қоғамдық-тарихи категория. Көптеген ғасырлар бойы ғалымдар табиғат, қоғам және адам ақыл-ойының біршама заңдылықтарын ашты. Яғни, ғалымдар жаңалықты тұңғыш күйінде таниды, сондықтан да ондай таным толық болмайды.
1 Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. 2- е изд. - М.:
Политиздат, 1977.
2. Қабаева Ж. Философия. – Алматы, 2004. –71-б.
3. Познавательная традиция: философско-методологический анализ (сб.
статей).– М.: Философское общество СССР, 1989. – 203 с.
4 Коменский Я.А. Избранные педагогические сочинения. Т.1.–М.: 1982.-570 с.
5 Песталлоций И.Г. Избранные педагогические сочинения. - М.: Педагогика, 1981. – 334 с.
6 Дистерверг А. Избранные педагогические сочинения. - М.: Педагогика, 1981. – 259 с.
7 Избранные педагогические сочинения. М.: Педагогика, 1982. – 570 с.
8 Бержанов Қ., Мусин С. Педагогика тарихы. - Алматы, 1984. – 270-б.
9 Константинов Н.А., Медынский Е.Н., Шабаева М. История педагогики. – М., 1982. – 320 с.
10 Лордикиланидзе Д.О. Педагогическое учение К.Д. Ушинского. - М.: 1954.- 250с.
11 Әбілқасымова А.Е., Омарова Р.С. Мұғалімдердің танымдық ізденімпаздығын қалыптастыру негіздері. - Алматы: Ғылым, 2003. – 166 б.
12 Уәлиханов Ш. Таңдамалы. - Алматы: Жазушы, 1986. – 560-б.
13 Алтынсарин Ы. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1986. – 201-б.
14 Құнанбаев А. Қара сөздер. –Алматы, 1996. – 67-б.
15 Шалғынбаева Қ.Қ. Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық-ағартушылық идеялары. Пед. ғыл. канд. …Дисс. – Алматы, 1996, - 133-б.
16 Құдайбердиев Ш. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1988. 560-б.
17 Байтұрсынов А. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1989. – 318-б.
18 Дулатов М. Шығармалары. Т. 1. – Алматы: Жазушы, 1991. – 348-б.
        
        Ф.4.7-006-01
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М. Ауезов ... ... ... ... университеті
ҚББ институты
«Психология және дефектология» кафедрасы
«Психология тарихы» пәнінен
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендірудің
психологиялық-педагогикалық тарихы
Орындаған: Жораева ... ЗФК ... ... ... 2009
ЖОСПАР
1 Оқушылардың оқу-танымдылық іс-әрекетін белсендірудің теориялық негіздері
2 Оқушылардың оқу-танымдылық іс-әрекетін ... ... ... ... Оқушылардың танымдық іс-әрекеттерінің тән ерекшеліктері
4 Оқу-әдістемелік және психология-педагогикалық әдебиеттерге талдаулар
5 Психикалық іс-әрекеттің бағдарлы және нәтижелі ... беру ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуында жетекші
роль атқарады, сондай-ақ оны әрі қарай айқындай түседі.
Таным теориясының басқа ғылыми теориялардан түбірлі айырмашылығы ... ... мен ... ... ... объективтік
қатынастарды қалыптастырады. А.Н.Леонтьев: «Таным - әрекет түрлерінің бірі
болғандықтан, таным барысындағы қиындықтарды жеңу жөніндегі ерік күші ... ... ... алға ... ... ... ... деп
жорамалдауға болады»,-деп түсінік береді [1].
Ал, білімнің қалыптасып, дамуының жалпы ... ... ...... ... ... ... қатынасы тұрғысынан
зерттелетін ілім таным теориясы деп аталады.
Таным теориясы танымдық іс-әрекет ... мен ... ... тану ... және оның ... туралы мәселені
философиялық шешу тарихи ... ... онда ... ... дәуірде
жекелеген ғылымдар жинақтаған дүние туралы ... ... ... ... ... ... процесі мазмұны анықталатын танымның
субъект және объектісі қарастырады. Танымның объектісі болып ... ... оның ... ... ... ... үзіндісі болып табылады.
Объект – қандай да бір ... ... ... ...... сіңірілетін өріс. Таным субъектісі болып өз тарихи дамуындағы
адам және адамзат болып ... ... өзін ... байланыстырып,
материалдық, мақсатқа лайықты әрекетті тасушы ретінде ... ... ... болжап, шындықтың өзгеруін жүзеге асыратын белсенді де ... ... ... ... ... та субъектінің өзімен белсенді
танымдық ... ... ... таным объектісі болады [2].
Таным процесі түрлі қиындықтарды жеңумен байланысты, таным
барысындағы қиындықтарды жеңу, бұл үшін ... ерік ... ... ... ... ... ... нысаналы түрде және саналықпен реттеуін
талап етеді. Еріктің болуы жеке тұлға үшін елеулі, маңызды мақсаттар ... ... ... ... ... ерік ... ... бірі, жеке адамның ерік күшін іске ... үшін ... бар. Алға ... қою және оны ... – жеке ... мақсатқа жету
жөніндегі бұдан былайғы ерік күшін айқындайтын кезең болып табылады.
Таным мен оқу процесі арасында болатын маңызды ... ... – бұл ... ... ... ... бойы
ғалымдар табиғат, қоғам және адам ақыл-ойының біршама ... ... ... ... тұңғыш күйінде таниды, сондықтан да ондай таным
толық болмайды. Ал оқу процесінде оқушылар бұрыннан белгіліні ... ... ... жинақтаған түсінік, ұғым, деректерді игереді. Олар өздері
үшін бұрыннан белгілі шындықты қайтадан ашқан ... ... ... ... мен ерекшеліктеріне орайластырылған, дидактикалық
бейімге келтірілген әрі қарай қарапайымдастырылған материалдарды меңгерумен
айналысады. Сонымен ... оқу ... ... міндетті түрде, мейлі
тікелей не жанама, мұғалімнің көмегінің болуын керек ... ал ... ... көбіне қажет етпейді.
Танымдық іс-әрекет – оқушылардың білімге деген өте ... ... ... ... өзіне тән ерекшеліктері болады:
1. Таным процесінің ғылымдағы объектісі – ... ... ... зерттеген жүйені өздігінен оқу арқылы танып біледі.
Оқушылар оқытуда ... ... ... жолын өтпейді. Олар ғылымның
ашылған жаңалықтарын, ақиқат жетістіктерін игереді. Ол игеретін білімдер
кездейсоқтықтардан ... ... ... ... ... ... танысытырады. Сол арқылы оқушыларды ғылыми
ізденістерге ынталандырады.
2. Оқушылардың таным ... ... ... ... ... ... ... жолдары арқылы білім беру
қарастырылады, әрбір мектеп пәні бойынша маңызды білімдер мазмұны ... ... ... ... оқушылардың оқуды әрі ... өз ... ... ... әрекетіне дайындалуына, қажетті
іскерлік пен дағдыны игеруіне ... ... ... өз ... әрекетінің өзара байланысы негізінде жүзеге асатын мұғалім үшін ... ... ... ... ... процесінің әрбір буыны өзіне тән сапалы белгісі бар
процестер. ... ... оның ... ... ... оны ... рөл атқарады. Демек, оқыту процесінің сатылары, өзара ... ... ... таным процесі екені – табиғи ... ... ... іс-әрекет – оқушының білім алуға деген белсенді ақыл-ой
әрекеті. Мектеп ... ... ... жетілдіру
мәселелеріне педагогтардың, психологтардың көптеген еңбектері арналған. Бұл
мәселенің кейбір жақтары сонау көне замандардан бастау алатыны жөнінде ... ... ... ... ... процесінде оқушылардың оқу-танымдық іс-
әрекетін белсендіруді арнайы басқарып ... ... ... ... ... ... бұл ... ежелгі Рим философтары өз
еңбектерінде жалғастырды. ... ... ... маңыздылығын Я.А. Коменский, И. Г. Песталоцци мен А.
Дистервегтің, Н.Г ... және т.б. ... одан ... ... ... А Дистерверг оқу-танымдық іс-әрекетін
белсендіру баланың ақыл-ой қабілетін ... аса ... ... деп ... ... ... ... белсендірудің маңыздылығы
жөнінде құнды пікірлерді Ф. Бэкон, Ф. Рабле, М. Монтень, Д. ... А. ... ... К. Гельвеций, Д. Дидро, А. ... И. Кант және т.б. ... ... [7].
М. Монтень оқу-танымдық іс-әрекеттің маңыздылығын, оқытушының басшылық
рөлі жөнінде былай деген: «Оқушы мұғалімнен алған ... ... ... өз ... талдау жасату қажет. Соның нәтижесінде оның білуге
құштарлығы дамиды» [3].
Сурет 1 – Таным процесі мен оқу ... ... мен ... А. ... ... не құбылыстың түп тамырына ... ... ... оны ... ... және оны ... білу қажет»,-деп
ерекше атап көрсеткен. Сонымен қатар, танымдық іс-әрекетті ... ... оны ... ... ... ... - ... бала
сезіне білмесе, оның ой-өрісінде ешқандай өзгеріс ... ... ... ... емес, сол затты бақылау арқылы шәкірттің ойын дамыту керек.
Мен өз шәкіртімнің әрқашанда өз бетінше бақылауын, ... өз ... ... ...... ... ... жетістікке жету құралы
ретінде қарастырамын»,-деп ерекше атап көрсетті [4].
Ж. Ж. Руссо тәрбие мақсатын аша отырып, ... ... ... маңыздылығын көрсетіп берді [6].
Ж.Ж. Руссо идеясы И. Г. ... ... өз ... И. Г. ... оқыту әдісінің жалпы психологиялық жағын
қарастыруды және сол арқылы ғана адамның дамуын ... ... ... ... «Адамның әрбір сөзі, әрбір іс-әрекеті деп, - жазды ол,- бұл оның
бақылаулары нәтижесінде қалыптасқан ой-өрісінің жемісі». Осы ... ... ол ... рет ... ... іс-әрекетіне әсер
ететін оқытудың ... ... ... ... Г. ... ... де оқушылардың оқу-танымдық іс-
әрекетін белсендірудің мәні айтылады. Ол: «Егер біздің балаларымыз ... ... ... ... білімді өз бетімен игере алуы, ... деп ... ... ... ... белсендірудің маңызын ашуда К.
Д. Ушинскийдің еңбектері көп үлес ... ... ... ... жатқан
құбылыстарды, заттарды салыстыру арқылы ғана білеміз, егер ... ... ... ... еш ... ... ... бір жаңа зат
кездессе, біз бұл зат туралы бірде – бір пікір, бір ауыз сөз айта ... ... - деп ... ... ... ... көрсетеді
[8].
Материалдың көлемін, сипатын және ... ... ... ... ... ой-өрісі мен қабілеттерін қатаң еске
алуды, материалдың біртіндеп және ... ... ... ... ... да ... да, қорытындылар мен тұжырымдардың
анық та дәл айтылуын талап етті. Сондай-ақ шәкірттердің ... ... және ... ... алу ... қалыптастырудың маңызды
құралы ретінде оқушылардың өздігінен істейтін жұмысына зор маңыз ... ... ... ... ... ... ... деген ұмтылысы мен қажетсінуі түрінде көрініс береді. ... ... ... ... формада дамыту керектігі туралы қарастыра
отырып, өз еңбектерінде оқушының оқу ... ... ... ... ... ... мән ... Ақыл-ойды дамыту мен
тәрбиелеудегі ең негізгі дидактикалық шарт - ... мен ... ... еңбегін дұрыс бөлу деп түсіндіреді [8].
Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіруде ... ... ... ... ... - ғалым Ш. Уәлиханов өз еңбектерінде жалпы ... ... және ... ой-пікірі, негізгі мақсаты - білім беру, оқыту, оқудың
танымдық негізін қалыптастыру болды [10].
Қазақтың аса көрнекті ... ... Ы. ... қазақ
мектептерінде оқыту мәселесін жетілдіруде көп үлес қосты. Алтынсариннің
пікірінше, ... ... ең ... ... ... ... ... әдістерін таба біліп, оқушылармен тіл табыса біліп, дұрыс
сөйлей білуінде. «Үлгілі жолға қойылған, ... ... бар жаңа ... ... қызықтырып, оларды мәдениетке, жұмысқа және айналасын, өз
ортасын тануға, ой еңбегіне үйретуі тиіс»,-деп ... ... ... ... қазақ мектептеріне байланысты
дидактикалық міндеттерді қоя ... ... ... ... табу,
белсендірудің тиімді әдіс-тәсілдерді жетілдіру саласында оның еңбектері аса
маңызды болып табылады. Алтынсарин ... ... ... ... ... ... оқыту керектігі, оқушылармен болатын байланыс, олардың қалай
оқу ... - оның өз ... ... ... терең және жан-жақты
білгенін көрсетеді. Ол: «Баланың ... ... құр ... жаттауға жұмсалмай,
мағыналы және жүйелі болуы керек», - деп жазды. Ы. ... ... ... ... ... мен тәсілдерінің маңыздылығына ерекше
тоқталды: «… оқыту әдістері-балалардың жүре келетін ... ... ... өз ... ... алуға құмарландыратын жол» –деп атап
көрсетті. Әсіресе, танымдық іс-әрекетте мұғалімнің басшылық ... ... ... ... істес болады: егер олар бір нәрсені түсінбесе,
онда мұғалім шәкірттерді кінәламай, оларға дұрыс түсіндіре алмағаны ... ... ... Мұғалім балалармен ... ... ... ... ... ... мен ... қолданбастан, әрбір затты ықыласпен қарапайым тілмен түсіндіруі
керек», - деп жазды [11].
Баланың жас кезінен-ақ танымдық әлемін кеңейту, сол ... ... ... ... халқының ұлы ойшыл ақыны А. ... ... ... тапты. Мысалы, Абайдың «Жетінші қара сөзіндегі» ақыл-
ой белсенділігі туралы пікірін айта кетелік: «Жас бала ... ... ... ... туады. Біреуі - ішсем, жесем, ұйықтасам деп туады. Бұлар-
тәннің құмары, бұлар болмаса, тән жанға ... үй бола ... hәм ... қуат ... ... - ... екен деп, не көрсе соған ... ... ... оған қызығып, аузына салып, дәмін татып ... ... ... ... ... ... дауысына ұмтылып, онан
ер жетіңкірегенде ит үрсе де мал шуласа да, біреу күлсе де, біреу ... ... ... «Ол ... «Бұл немене?» деп, «Ол неге үйтеді?», «Бұл неге
бүйтеді?»- деп көз ... ... ... ... ... ... ... бәрі - жан құмары білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен ... ... С. ... ... ... ... дүниетануға,
өнеркәсіп үйренуге, мәдениетке жетуге, өнерлі, ... ... үлгі ... ... ... ... елдермен теңесуге шақырып,
шәкірттердің оқу-танымдық ... ... ... ... ... ... көрнекті өкілдерінің бірі ... ... А. ... Ы. ... ... ... салған
арна-дәстүрді әрі қарай жалғастырды. Шәкәрімнің ұсынған жолы - адалдық және
ғылымды меңгеру. Берілген білім шәкірттің ... ... ... ... ... ... бағдарды ұстанды. Берілетін білім мен оның
тәлімдік-тәрбиелік ғибрат жолын бөлмей бірлікте ... ... мән ... ... ... ... ... қарап, білім алудың
өнегелі жолын айқын көрсетті. Демек, ұстаздың беретін білімі де тәрбиелік
тәлімі де ... ... ... ... ... баса ... ... мен үйрету зорлау, күштеу ... ... ... ... мен
бейіміне қарай жүргізілсе дұрыс болады»,- деп ... бар ... ... - ақыл деп ... ... ... А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ж. ... ... ... ... ... да ... ... туралы
аса құнды пікірлер айтқан .
А. Байтұрсынов ... ... ... ... қазақ жерінде білім-
ғылымның дамуына ат салысып, ауыл мектебінде бала оқытып, мектеп ... ... ... тәрбие, оқу-танымдық жұмыстарын жетілдіру
саласында көп ізденіп, еңбектер жазды.
А. ... ... ... (1914 ж), ... ... ... : ... әуелі мектепке керегі - білімді, педагогика методикадан
хабардар, оқыта білетін мұғалім. Екіншісі - оқыту ісіне ... ... hәм ... ... ... іс ... hәм құралдар қандай болса,
істеген іс те сондай болмақшы. Үшінші - ... ... ... Әр іс ... болып шығу үшін оның үлгісі я мезгілді
өлшеуі болу керек. Үлгісіз я өлшеусіз істелген іс - ол я ... я ... -деп ... ... ... ... ... нақтылы
белгілеп берді. Ол: «Бала білімді тәжірибе ... ... алуы ... ... ... әліне қарай шағындап беру мен бетін белгіленген
мақсатқа қарай түзетіп ... ... ... ... іс-әрекетінде
дұрыс бағыт-бағдар беріп отыру қажеттігін атап көрсеткен [15].
Ж. Аймауытов болашақ ұрпақты озық жетістіктерге тәрбиелеуде, олардың
оқу-танымдық іс-әрекетін ... ... ... беру ... ... ... ... салтын, әдет-ғұрпын еске ала отырып
жүргізу қажеттігін айтты [13].
М.Жұмабаевтың «Педагогика» кітабы ... де ... ... ... жазылып, ғылыми әлемді елең еткізген туынды. Ол : «Бала ... ... ... ... топ-топқа бөліп үйренсін, жеңілден
ауырға ... ... ... ... Көріністердің, олардың аралығындағы
байламды hәм олардың қайсысына себеп екенін тауып ... Бұл ... ... заң ... үйрету сықылды істермен болады»,-деп
жазды [7].
Жоғарыдағы шолудан айқын көріп ... ұлы ... ... ... ... жеңіл етіп шебер түсіндіру,
қызықтыра білу, оқыту арқылы оқуға, білім алуға қызықтыруды, оқушылардың ... ... ... ... ... жетілдіруді қажетсінуін
дамыту мен ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің алғашқы жылдарындағы көптеген ғалымдар мен
мемлекет қайраткерлері еңбектерінде оқыту ... ... ... ... ... ... ... В. Луначарский, М. И. Калинин, Н. К. Крупская, П. П. Блонский және
т.б.) [18].
Алайда, ... және ... ... ... бұқаралық мектепте 50-жылдарға дейін догматизм үлесі
басым болған көрнекі құралдармен түсіндіріліп ... ... ... ... ... ... мектеп пен өмірдің байланысуы
сияқты факторлардың ықпалымен дидакттар мен ... ... ... теориясына деген ықыласы қайтадан күшейе түседі.
Соңғы кезеңде бұл мәселе ... Г. И. ... Е. Б. ... М. ... И. Я. ... Г. Н. ... Б. П. ... Г. И. Щукина, Н. А.
Половникова, Т. Сабыров, А. Е. Әбілқасымова, С. Смайлов, Р. С. ... ... ... ... ... ... белсендіруді оқу
процесіндегі маңызды педагогикалық шарттары ретінде ... ... ... ... белсендіру ұғымының мазмұндарына авторлар
әр түрлі түсініктеме берген.
Өзінің ... бұл ... ... ... ... Т. И. ... ... бір - бірінен бөліп - жарып ... ... ... Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіруге төмендегідей
түсінік беріп: «Біз ... ... ... шәкірттің ақыл-ой
және дене қуатын жай ғана жұмылдыруына жатқызбаймыз, қайта оны жеке ... ... ... ... бұл сапа ... әрекет мазмұны
мен процесіне көзқарасында, оның білімді және іс-әрекет тәсілдерін оңтайлы
қысқа мерзімде тиімді ... ... ... ерік-жігерін оқу-
танымдық мақсаттарға жұмылдыруында көрініс табады»,-деп атап көрсетеді
[15].
Н. А. ... ... ... мәні - ... ... ... өз ... талаптануы»,-дейді [7].
М. И. Махмутов: «Оқу-танымдық іс-әрекет-шәкірттің ақыл-ой белсенділігі
және оның өз бетінше ... ... ... ... ... ... ... жасындағы балалардың негізгі таным әрекеті ... ... ... ... ...... оқу мен оның өздігінен
оқуы - на тығыз байланысты. Баланың оқу ... оқу ... ... Білім мен ойлау арасында тығыз байланыс бар. Оқушының ... ... үшін ... мен ойлаудың өзара әсері өзара байланыс
ерекшеліктерін білген жөн. ... мен ... ... ... негізгі
шарты мен құралдары деуге болады.
Сурет 2 – Іс-әрекеттің мәні
Балалардың ойлау қабілеті олардың оқу әрекеті және ... ... беру ... ... ... мен ... ... дұрыс басшылық ету үшін, оқу әрекетінің ерекшеліктерін білуі, оның
ойыннан, ... ... ... бар екенін есте сақтауы керек.
Баланың оқу іс-әрекеті мазмұнына мыналар кіреді: ғылыми ұғымдар мен
ғылыми ... ... және ... міндеттерді шешуге бағытталған
ойлаудың жалпы амал тәсілдерін меңгеру. Осыған ... ... ... және ... ... олардың оқу әрекетінің негізгі мақсаты
мен нәтижесі ... ... Оқу ... белгілі құрылымы мыналар:
1. оқу міндеттері (немесе тапсырмалары);
2. оқу әрекеттері (баланың қолданатын нақтылы ... және ... - ... бақылау (оқушылардың өзін-өзі қадағалап, тексеріп отыруы);
4. бағалау (мұғалімнің және оқушының өзіне-өзі берген бағасы).
Осындай күрделі оқу ... ... ... ойлау
қабілеті қалыптасады. Олардың дамуына ең ... ... ... ... (оқу ... ... және теориялық сипаты, жеңілдігі
мен күрделілігі т.б) әсер етеді.
В.В Давыдов: «Барлық мектеп жасындағы оқушыларға тән оқу ... ... ... ... ... - дейді. Көптеген
зерттеулер нәтижесінде оқу іс-әрекетіне психологияда төмендегідей түсінік
береді [6].
Оқу ... ... ... бір жақты түсінік деп ... Кең ... ... ол ... ... оқудың және тіпті
оқытудың синонимі ретінде қарастырылады. Тар мағынада, Д.Б. ... ... А .К. ... ... «оқу іс-әрекеті» түсінігі, субьектінің
оқу пәніне деген, С.Л. Рубинштейн бойынша ... ... ... ... «жауапкершілік қатынаспен» теңестіріле отырып, іс-
әрекетік мазмұн мен мағынаға толады [6].
Б.Б Эльконин ... ... ... – бұл өз ... ... түсініктер саласындағы әрекеттің жалпыланған ... ... ... ... ... ... ... сипатталуы керек.
Осындай мотивтер ретінде әрекеттердің жалпыланған тәсілдері бола ... ... ... ... өсу, ... ... мотивтері. Егер де
оқушыларда осындай мотивтерді қалыптастыра ... ... онда ... тола отырып, іс-әрекеттің жалпы түрткілері, яғни мектеп оқушысының
қоғамдық мәнді және қоғамдық бағалы іс-әрекетті жүзеге асыру позициясымен
байланысты ... ... [7 ... ... олай болса, іс-әрекеттің ерекше түрі ... Ол ... ... ... ... ... оның ... – мәдени тәжірибені ... ... ... және практикалық іс-әрекеттің әр ... ... ... ... ... ... тұлға ретінде қалыптасуы,
дамуы және ... ... ... ... жүйелі білімдер игеруіне,
әрекеттің жалпыланған тәсілдерін өңдеуге және де ... ... ... және ... ... ... бағытталған.
Оқу іс-әрекетінің, оны оқудың ... ... ... үш
негізгі сипаттамалары белгіленеді:
1. ол оқу материалын ... және оқу ... ... ... онда ... ... тәсілдері мен ғылыми түсініктерді игеру
(мектепке дейін игерілген тұрмыстық түсініктерге қарағанда);
3. әрекеттің жалпы тәсілдері міндеттерді ... ... ... оқу ... ... өзін ... ... үйренушінің психикалық қасиеттері мен мінез – құлқының «оның ... ... ... ... ... ... теңестіре
отырып, оқу іс-әрекетінің бес сипаттамасы жайлы ... ... ... ... ... ... тәсілдерін
игеруі, олардың мұғалімнің оқу ... ... ... ... ... ... ... өзіндік дамуы іс-әрекеті ... ... ала ... оның ... ... Ең ... Д.Б. ... ізімен оның қоғамдық сипатын
атап өтейік: мазмұны ... ... ... мәдениет пен ғылымның
барлық байлықтарын игеруге бағытталған; мағынасы бойынша, ол қоғамдық ... ... ... ... бойынша, ол оқытудың қоғамдық ... ... және ... ... ... өтеді, мысалы:
мектептерде, гимназияда, ... ... ... ... ... оқу ісі әрекеті саналы түсіндірілгендігімен сипатталады
және оның белгілі бір құрылымы мен мазмұны ... ... ... оқу іс әрекетінде оқу міндеттері
шешіліп, ... ... ... арқылы ақпаратты қабылдаудан бастап,
күрделі шығармашылық әрекеттің қалыптасуымен ... ... ... ... ... ізденісінің ең басты
мақсаты – оқушының танымдық ойлау қабілетін дамыту, ... ... ... ... ... ... бойына сіңдіре білу.
Ал оқушы жұмысты шығармашылықпен ойлап, оны ұйымдастыра білсе,
сонымен ... ... ... ... ... қажеттілігін оятуға
ынталандыратын оқу және тәрбие ... ... жеке ... ұжымдық іс-әрекет рөлімен және оның ұстаған позициясын
үндестіре келе, ол өзінің ... ... ... ... ... адамдық танымның әртүрлілігі және
оқу процесінің қарама-қайшылықтарымен байланыста болатын өзінің жеке қарама-
қайшылықтарымен сипатталады. Практик ... оқу ... ... таза интуитивті ... ... Олар бұл ... ... білімді меңгерту барысындағы қиыншылық ретінде
қабылдайды.
Ұжымдық танымдық іс-әрекет тұлғаны дамыту ... ... ... ... ... ... ... табылады, яғни іс-
әрекетті өз ... ... ... және кері ... табысты
қалыптасады, ұжымды қарым-қатынаспен, өзін-өзі бағалаумен сәйкес келетін
қолайлы социометриялық статус қалыптастыру үшін жағдай ... ... ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекеттің, өзіндік және біріккен іс-
әрекеттердің төмендегідей ... ... ... бірыңғай мақсаттық, жалпы мотивтің болуы, оқушының қоғамдық ... жету үшін ұжым ... ... ... біріктірілуінің
қажеттігін түсінуі;
- ұжымның әрбір мүшесінің білімді, білікті және ... ... ... ... мен ... оқушыларға тиімді
бөлініп берілуі;
- іс-әрекеттер барысында оқушылар арасында өзара жауапкершіліктің
және ... ... ... ... жұмыс істеу барысында оқушылардың ... ... ұжым ... ... де кей ... жасауларының қажеттігі;
- бірыңғай білімдік кеңістіктің болуы және ... ... ... ... бір ... ... асырылуы;
- жалпы нәтижелердің болуы.
Оқу-танымдық іс-әрекет ұғымы «танымдық қажеттілік» және оның ... ... ... ... ... айқындала түседі.
Кейбір зерттеулерде (Г.С. Костюк, А.К. Маркова, Н.А. Менчинская, З.Ф.
Чехлов) «қажеттілік» деген түсінікті ... ... ... ... ... ... ... қарайды [17.]. Бұдан шығатын
қорытынды: оқу - ... ... егер адам ... ... ... ... ... болса, істің бұл түрін басқалардан жоғары санаса,
оның өмірлік жоспарымен байланыстыратын болса, онда ол ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекетті белсендіру танымдық ынтаға тікелей
байланысты деп есептейді. Ол: ... ... ... ерекшелігі
бәрінен бұрын болмыстың тек сыртында қалмай, ішкі ... ... ... деп ... адам ... ... Бұл ... танымдылық ынтасы
оқудың да бірқатар маңызды шарттарын талап ... Ол ... ... білімге құштарлығын арттыратын ықыласында. Сондай ықылас бар
жерде ой еңбегі қанша қиындықпен болса да нәтижелі қуанышқа ... ... ... ... [9].
П.И. Пидкасистый өзіндік жұмысты шәкірттің ... ... ... ... қарастырады [10].
А.А. Вербицский пікірінше, танымдық іс-әрекеттің жемісті өтуіне
бірнеше факторлар: өзін-өзі ұйымдастыру ... ... ... ... ... дайындығының деңгейі әсер етеді [11].
Н.Ж. Құрманова: ... ... ... ... ... ... ие. Оқу ... байланысты оқушы әр-түрлі ақыл-ой
әрекеттерін жасайды (жаттап ... ... ... ... ... және т.б). Оқу міндеттерін (сұрақтар қою, тапсырмалар беру және ... ... ... ... әр ... ... әрекеттеріне
ынталандырады», - дейді [7].
Бұл зерттеулерге шолуымыздың ... ... ... ... ... ... ... оқушының білімі,
біліктілігі кеңейіп, интеллектуалдық мүмкіндіктері мен шығармашылық
дербестігі ... ауыл ... ... ... ... ... мектептегі оқытудың жаңа ... ... ... танымдық іс-әрекет, танымдық белсенділік, танымдық
ізденімпаздық мәселелері жөнінде диссертациялар, ғылыми зерттеулер, ... ... ... және педагогикалық әдебиеттерге талдау
жасау барысында танылған жаңашыл педагогикалық ... атап ... ... ... ... ... ... М. Данилов пен Б.П. Есипов оқушының танымдық міндеттерін ... ... ... оқыту әдістерінің дидактикалық
тұрғыдағы ... ... [7, 8] ... ... ... арттыратын танымдық әрекетін
дамытуда ... ... ... ... М.И ... ... т.б. атап ... [7, 8].
Оқушының оқу-танымдық әрекетін, танымдық белсенділігін арттырудың
тиімді құралдарының бірі – оқушының өзіндік жұмысы, ... ... ... Т.С. ... А.Е. ... С. ... Р.С. ... т.б.
еңбектері маңызды [8, 9].
Бұл бағыт бойынша жазылған ... ... ... мынадай тұжырым
жасауға болады:
а) мынадай ұғымдар ... ... ... жеке ... (Т.И. ... ... қажетсіну белсенділіктің, ізденімпаздықты
дамытудың қайнар көзі (А.Е. ... ... ... қажет
етеді (Т.С. Сабыров); белсенділік – жеке ... ... ... ... жеке ... тән ... ... ретінде
қарастырылды [9].
б) танымдық белсенділік проблемалық жағдаят ... ... ... белсенділік өзіндік жұмыс орындауда жүзеге асады
(А.С.Мустояпова) [7, 8].
Кез келген сезім мүшелері арқылы қабылданған ... жеке ... ... жарты шарында талданып, бұрынғы мәліметтермен ұштастырылып,
жаңа қабылдаудың негізін құрайды [8].
Қабылдау түйсіктен гөрі күрделірек психикалық таным ... ... ... ... ол ... ... ... ақпаратты жүйелеп, талдап,
мағынасын байыптауды өзіне алады. ... ... ... нәтижелері
реттеледі және заттар мен дүние құбылыстары туралы білімге айналады. Әрине,
түйсік пен қабылдаудың ... ... ... ... болып келеді,
өйткені көптеген жағдайда бұл процестерді дифференциялау (бөлшектеу) қиын.
Сондықтан да бұл ... ... ... байланысты және бөлінбейтін
құбылыстар ретінде қарастырылады.
Сурет 3 - Оқу танымдық іс-әрекетті ... ... оқу ... ... ... ... шарты – сезім ағзаларына
сыртқы дүниенің әсер ... Кез ... ... ... оның ... да алғашқы пункті және нәтижесі дүниенің образы болып табылады.
Дүние образы адамның дүние ... өзі ... ... ... ... ... реттелінген білімдер жүйесі ретінде сипатталады, ол кез-келген сыртқы
әсер арқылы жанастырады және өзінше ұйғарады»,-деп жазды [8].
Қабылдау – ... ... ... ... Түйсік пен қабылдаудың
ұзақ қайталануы нәтижесінде, үлкен ми қабығында уақытша нерв ... ... ... ... пен қабылдау арқылы алынған бейнелер адам
есінде ұғым ретінде сақталады.
Р.С.Омарова танымдық белсенділіктің үш дәрежесін көрсетеді [7.]:
1-дәреже – ... ...... ... ... жаңғыртуға, оны үлгі бойынша қолдануға, меңгеруге ұмтылысымен
сипатталады. ... ... тән ...... ... ... ... ұмтылыстың болмауы.
2-дәреже – түсіндіруші белсенділік – оқушының оқығанын зерделеуге, оны
өзіне ... ... ... ... жаңа ... ... ... ұмтылысынан көрінеді. 2-дәрежеге тән көрсеткіш –
оқушының бастаған істі аяғына ... ... ... қиындыққа тап
болғанда оны жеңудің жолдарын қарастыруынан байқалатын үлкен ...... ... ...... ... шешудің тың жолдарын іздестіруге деген ... Бұл ... ...... ... ... ынтаның тұрақтылығы және әр алуандығы.
Сөйтіп, оқудағы белсенділік – оқушының іс-қимыл жағдайы ғана емес, осы
іс-қимылдық сапасы, онда оқушының қызмет мазмұны мен ... ... ... ... оқу-танымдық мақсаттарға жетуге
жұмылдыруға деген ұмтылысымен айқындалатын ... ... ... белсенділігі педагогикалық мәселе ретінде В.И.Лозоваяның
докторлық диссертациясында ... ... жеке ... мәні мен осы
ұғымның әрекет ... ... ... ... ... орын алып
отырғандығын атап өтеді:
1. ... тірі ... ... ... ... жалпы
категория түрінде қарастырылады. Әрекет ... ... үшін ... ... ... табады.
2. Белсенділік пен әрекет ұғымдары теңестіріледі.
3. Белсенділік әрекеттің сапалық сипаттамасы деген анықтама беріледі.
4. Белсенділік ... – жеке ... ... оның ... ... ... көзқарасты қарастыра келе, оларға жасалған талдау
белсенділікті жеке тұлғаның сипаты деп ... ... ... ... ол ... әрекетінен көрініс табады, бұл әрекет ... ... ... оны ... асыру сапасы, алға қойылған мақсаттарға
жету үшін ... ... ... ... мен ... ... ... ортақ пікірлердің көп екенін анықтау
қиын емес.
Ізденімпаздық әрекетке ... ... ... ... ... және ізденімпаздық қылықтың оқушыға тән арнаулы нысандары мен
тәсілдерін синтездеумен: өмір шындығының ... бір ... ... ... ... қатынасымен сипатталатын жүйелі білім
алу ретінде ... [7, ... пен ... ... категориялар
болмағанымен, бұл ұғымдардың ортақ белгілері де бар: ол өз
бетінше ... ... ... ... білікке құмарлық, т.б., ол
ізденімпаздық, белсенділік белгілерінен құралады, өйткені өмір ... бір ... ... ... «Танымдық ізденімпаздықтың ... ... ... ... байланысты. Ол алған білім мен ... ... ... ... ... мотивтердің өзара байланысына
негізделеді. Осы тәжірибелердің ... ... ... ... ... және жаңа ... тәжірибені игереді», - дейді
[11].
Т.И.Шамова танымдық ізденімпаздықты жеке адамның білім мен іс-әрекет
тәсілдерін ... ... ... игеруге, қоршаған өмір шындығын одан
әрі өзгерту және ... ... ... міндеттерді шешуге
ұмтылысымен және бейімділігімен сипатталатын ... ... ... жеке ... ... жүйе ... қарастырады,
мұның өзі ізденімпаздықтың сапалық жаңа түсінігін ... Жеке ... ... бір ... ... ... белгілі бір түрі
тұрғысынан, оқушының қарым-қатынасы аймағы тұрғысынан, тіршілік әрекетінің
белгілі бір саласы тұрғысынан алғанда, «өздігінше ... ... ... белгілеріне ие болады деген қорытындыға келеді [8].
Сонымен, танымдық белсенділік – жеке тұлғаның сан түрлі білім алуы,
бұл ... алу ... ... ... ... мен ерік процесінің нәтижесі
болып табылатын өзін-өзі икемдеу көрінісімен: ... ... ... ... тәсілдерінің синтезімен; ... ... ... ... тұрақты көзқараспен тұрақталады деп қарастыруға
болады.
Жеке тұлғаның өзіндік қасиетіне қарап баға беру үшін үш психологиялық
мінездемеге ... ... ...... сапалары тұрақты, аз өзгереді, өзіне ... ... ... ... Бірлікте болу – жай-күйінің, ... ... ... ... ... ... сипаты.
3) Белсенділік - өзінің ортасында тәуелді бола тұрып, оны өзгертуге,
дамытуға ықпал ету сипаты.
Психологияда «жеке тұлға» ұғымына әртүрлі ең ... ...... ... ... мен ... функцияларды атқаруымен
түсіндіріледі.
Жеке тұлға – бұл интергативті ... ... ... ... жеке тұлғаны зерттеумен айналысатын ғалымдар бұл тұтастықтың
«өзегі» бар деп ... олар оны ... ... жай ғана «Мен» деп
белгілейді. ... ... жеке ... ... ... ... ұғым
болып табылады.
Жеке тұлғаның ең басты белгілері – оның ... ... ... ... ... Жеке тұлғаның
маңыздылығы оның қасиеттері мен іс-әрекеттерінде қоғамдық ... ... ... мен ... ... және
спецификалық көрініс табуы арқылы, оның ... ... ... ... ... Бұл орайда «адам», «жеке тұлға» деген
ұғымдардың қатары «даралық» деген ұғыммен толықтырылуы қажет.
Даралық бір адамның басқа бір ... бір ... ... бір ... оның ешкімге ұқсамайтынын, өзіне тән ерекшелігі бар екенін
сипаттайды. ... ... ... ... мен ... ... ... салмақты - жігерлі және мақсатты адам), шығармашылық
қызмет-әрекеті мен қабілетінің өзгешелігі ... ... ... даралығы оның терең білімдарлығы, педагогикалық көзқарастарының
ауқымдылығы, балаларға деген ерекше ... ... ... ... ... көрінеді. «Даралық» ұғымы бір адамды ... бір ... ... ... бір ... ... оған ... тән сұлулық пен қайталанбас
қасиет беретін жалпы мен жекеден тұрады.
Жеке адамның білімді ... ... ... ... ... ... ... түрлі тұрпаттарының қақтығысын туғызады. Көп мәдениеттің
диалогтық жағдайында ой ... ... ... қылық әр адамның
ізденімпаздықпен ойлану белсенділігін талап етеді.
Оқу-танымдық іс-әрекетті белсендіру ұғымы оқушылардың өзіндік жұмысы
барысында ... ... Осы ... ... ... шолу ... ... Төменде қарастырылған түрлі ... ... ... ... ... Авторлар оқушылардың өзіндік
ерекшелігін ашып, оның ішкі және ... ... ... ... ... өзіндік жұмысы мұғалімнің тікелей қатысуымен
емес, бірақ оның белгілі уақыт мөлшеріне ... ... ... ... бұл ... оқушылар өздерінің ой-өрістерін және ... ... ... алға ... ... жетуге ұмтылады»
[5].
В.П.Беспалько «өзіндік жұмыс» ұғымын адамның ... бір ... ... ... ... орындауы деп біледі [8].
С.С.Смаиловтың пікірінше, өзіндік жұмыс ... ... ... әдіс-тәсілі де емес, өзіндік жұмыс – алдын-ала берілген бағдарлама
немесе нұсқау ... ... ... ... ... ... [7].
П.И.Пидкасистый өзіндік жұмысты оқушыны танымды ізденімпаздығын
арттыратын құрал ретінде қарастырады [7].
Н.Г.Морозова: «Өзіндік жұмыс, ... ... ... ... оқу ... ... маңызды және кеңінен талқыланатын
проблемаларының бірі болып табылады. ... және ... оқу ... ... күні ... ол ... түрде оқытушының
ұйымдастырушы рөлімен теңестіріледі. Дидактикада өзіндік ... ... ... және ... тыс ... ... қатысуынсыз,
бірақ оның тапсырмалары бойынша, даралық және ұжымдық іс-әрекеттердің алуан
түрлері деп түсіндіріледі»,-деп жазды [8].
Оқыту ... екі ... ... ... ... ... ... түрде мұғалімнің басшылығымен, сонымен қатар оқушылардың
дербестігін, олардың қызығып, өз ... ... ... де ... ... ... ... өзіндік жұмыстарының ерекшелігі –
олардың ықыласы және өз еркімен әрекет жасауына байланысты болады.
Жоғарыдағы авторлардың ... ... ... ... тапсырмасы бойынша, олардың өздері жоспар жасап, істің ... оның ... ... ... жұмыстары жатады. Сонымен қатар
оқушылардың өзіндік жұмысының жоғары ... ... өз ... жаңа ... ... жасайтын шығармашылық жұмыстарын жатқызады.
Бұдан шығатын қорытынды: ... ... ... ... ... ... әрекетін олардың талап-тілектеріне сәйкес
ойдағыдай ұштастыра білуі ... ... ... ... әрекеті
кемімейді, қайта күрделеніп, арта түседі және мұғалімнен шығармашылық еңбек
пен педагогикалық шеберлікті талап етеді.
Оқушылардың өзіндік ... ... ... ... үшін, оның
атқаратын функциясы мен міндеттерін атап өткен жөн. Олар:
1. Оқушылардың белсенділік, дербестік қасиетін ... ... ... алған білімінің саналылығы мен беріктігін қамтамасыз ету.
3. Оқушыларды оқуға қажетті біліктер мен дағдыларды қалыптастыру.
4. Оқушылардың таным, ақыл-ой қабілеттерін дамыту.
5. ... ... тыс және ... тыс дербес білім алуға
әзірлеу.
6. Оқушылардың оқуға ынтасын арттырып, үлгермеушілікті ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор.
И.А.Зимняя өзіндік жұмысқа төмендегідей анықтама берді [8]:
Біріншіден, мектеп оқушысының ... ... оның ... ... ... дұрыс ұйымдастыруының салдары болады, оның өзі оны ... ... ... және бос ... ... ... ... мұғалім ұйымдастыратын және ... оқу ... ... тапсырмасы бойынша сыныптық және сыныптан тыс)
оқу пәнін ... ... ... ... өз ... ... ... керек. Бұл мұғалім үшін өзінің оқу әрекеттерінің
жоспарын айқын саналау ғана емес, сондай-ақ ... оқу ... жаңа ... ... ... игерудің кейбір схемасы ретінде қалыптасуын
саналы түрде ұғынуды білдіреді.
Екіншіден, берілген түсініктемеде өзіндік ... – үй ... ... кең ... яғни мұғалімнің келесі сабаққа дайындалуы;
сыныпта үйге берген тапсырмаларды орындауы. Өзіндік жұмыс ... ... да бір ... ... ... тыс ... ... алады. Бірақ
тұтастай, бұл оқушының қандай да бір материалды ... ... ... ... ... алып, қатар шұғылдануы.
Үшіншіден, өзіндік жұмыс үйренушінің оқу іс-әрекетінің ... ... ... ... ал оның жоғарыда аталған барлық ерекшеліктерімен
сипатталады. Бұл оның оқу іс-әрекетінің жоғары формасы, оның ... ... ... ... беру ... ... өзіндік жұмыс істеу ... мен ... ... ... ол мақсатты оқу қызметінің нәтижесі және де
шығармашылық және практикалық сипаттағы ... ... ... ... осы айтылғандардың бәрі өзіндік жұмыстың мазмұнын,
оның ... ... ... ... ... ... оларды өздігінен жұмыс
істей білуге ... ... ... ... ... Тапсырманы талдау.
2. Орындалу жоспарын жасау.
3. Берілген анықтама, ережені өзінше қорыта және оны ... ... ... ... ... ... ... немесе нұсқау карточкада
көрсетілген ретпен жасау.
5. Тапсырманы орындаудың жеңіл, конструктивтік ... ... ... ... нені табу ... ... орындаудың тиімді жолдарын табу және дәлелдеу.
7. Оқушылардың жұмысқа жауапкершілігін арттыруда олардың орындаған
тапсырмасына сын көзімен қарауға ... ... ... ... Мұғалімге, я болмаса, мұғалім тапсырған озат оқушыларға тексерту.
9. Рефлексия. Ой қорыту.
Қажымас ерік-жігер – ... ... ... ... ... ... ... сенім оқушыны іс-әрекетке итермелейді, білім
теориялық ... ... қана ... ол ... сана мен ... ... ... шығармашылықтың элементі ретінде теориялық ойлау - деген
оқушының ... ... ... құбылыстарын шығармашылық түрде
түсініп-ұғыну, шығармашылық қабілетін жетілдіру, ерік-жігерді, сенімді іске
асыруға бағыттаудың қабілеттілігі.
Оқу-танымдық іс-әрекетті белсендіру – ... ... ... пен ... ... шығармашылық қабілеттілігінің дүниетанымы
мен адамгершілік-эстетикалық көзқарастарының ... ... ... ... ... мен ... ... педагогикалық
процесі. Оқыту, адамның іс-әрекетін белгілі бір ... ... ... ... саналы мақсаты билеген кезде қызмет-әрекет ретінде
жүзеге асады. Түсініктерді, ұғымдарды, заңдарды оқушылардың ... ... ... ... ... оқушының өзі, мұғалімнің басшылығымен,
көмегімен ... ... ... пайда болуы, заңдарды жете
түсіну – оқушының ойлау мен ... ... ... ... ... Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. 2- е изд. - ... ... ... Ж. ...... 2004. ... Познавательная традиция: философско-методологический анализ (сб.
статей).– М.: Философское общество СССР, 1989. – 203 с.
4 Коменский Я.А. Избранные педагогические сочинения. ... ... ... ... И.Г. ... ... ... - М.:
Педагогика, 1981. – 334 с.
6 Дистерверг А. Избранные педагогические ... - М.: ... – 259 ... ... педагогические сочинения. М.: Педагогика, 1982. – 570 с.
8 Бержанов Қ., ... С. ... ... - ... 1984. – ... ... Н.А., ... Е.Н., Шабаева М. История педагогики.
– М., 1982. – 320 с.
10 Лордикиланидзе Д.О. Педагогическое учение К.Д. ... - ... ... ... А.Е., Омарова Р.С. Мұғалімдердің танымдық
ізденімпаздығын қалыптастыру негіздері. - Алматы: ... 2003. – 166 ... ... Ш. Таңдамалы. - Алматы: Жазушы, 1986. – 560-б.
13 Алтынсарин Ы. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1986. – 201-б.
14 Құнанбаев А. Қара ... ... 1996. – ... ... Қ.Қ. Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық-
ағартушылық идеялары. Пед. ғыл. канд. …Дисс. – ... 1996, - ... ... Ш. ...... Жазушы, 1988. 560-б.
17 Байтұрсынов А. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1989. – 318-б.
18 Дулатов М. Шығармалары. Т. 1. – Алматы: ... 1991. – ... ...... ... ... екендігінің өлшемі
Абстрактітік ойлау
Таным процесінің кезеңдері
Оқу процесі
Нәтижесін талдау, бақылау
Қолдану
Бекіту
Жалпылау
Ой елегінен өткізу
Түсіну
Қабылдау, меңгеру
Қабылдауға, меңгеруге әзірлеу, ... ... ... ... ... ... ... ойын;
- оқу;
- еңбек.
- қоғамның сипаты;
- жоспарлығы;
- жүйелілігі;
- мақсаттылығы.
- адамның
іс-әрекеттерінің жиынтығы
Ерекшеліктері
Мәні
Іс-әрекет
Индуктивті және ... ... ... ... және ... ... әдістері (танымдық белсенділік
аспектісі)
Сөздік, көрне-кілік, практи-калық әдістер (оқу ақпаратын беру және қабылдау
аспекті)
Өзіндік жұмыс және ... ... ... ... ... іс-әрекетті жүзеге асыру және ұйымдастыру әдістері
Оқуға қызығушылығы мотивациясы әдістері
Жауапкерші-лік пен мінде-тінің мотива-циясы
Оқу ... ... және ... ... әдістері
Лаборато-риялық және прак-тикалық бақылау және өзін -өзі бақылау әдістері
Жазбаша бақылау және өзін өзі бақылау әдістері
Ауыша бақылау және ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларды белсенділігі мен танымдық іс-әрекеттері арқылы шығармашылыққа баулу35 бет
Оқушылардың танымдық іс-әрекетін мұғалімнің белсендіру шарттары мен құралдары10 бет
Оқушының танымдық іс-әрекет белсенділігі26 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Арнайы педагогика және қазіргі гуманистикалық білім беру жүйелері33 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектептерде дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесінде қалыптастыру47 бет
Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыру жолдары44 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь