Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

І. Арнайы білім беру жүйесінде даму кемістіктері бар балалар туралы жалпы сипаттама
1.1. Даму мүмкіндігі шектеулі балалар туралы ұғым және олардың даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2. Адам психикасының дамуында биологиялық және әлеуметтік факторлардың ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3. «Бірінші дефект немесе кемістік» және «екінші ауытқулар». Кеміс дамудың себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

ІІ. Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс.тәсілдері
2.1. Дамуында ауытқуы бар балаларды оқыту және тәрбиелеу әдістерін іріктеу және жүйелеп қолданудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2. Ерекше білім алу қажеттіліктері бар балалардың тәрбие процесіндегі педагог жеке тұлғасының ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.3. Арнайы білім беру жүйесіндегі тәрбиелеуді ұйымдастыру түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.4. Арнайы білім берудегі тәрбиенің іскерлік әдістеме принципі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.5. Даму мүмкіндігі шектелген балаларды тәрбиелеуде М.Монтессори ұсынған әдістің маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Зерттеудің өзектілігі: арнайы білім беру жүйесінде даму мүмкіншілі шектелген балаларды жеке тұлға ретінде оқытып тәрбиелеп дамыту мәселелері. Өкінішке орай, қазіргі таңда дамуында ауытқуы бар балалар саны артуда. Ол балалар арнайы бала-бақшаларда, арнайы мектеп-интернаттарында, арнайы сыныптарда және логопедиялық пункттерде тәрбиеленеді. Өзіне-өзі қызмет ететін, тәуелсіз, әлеуметтік белсенді және әлеуметтік бейімделген, өзіндік мәдениет дағдыларын меңгеріп оларды өзін қоршаған өмірмен әрекеттестік және өзіндік даму мақсаттарында қолданатын адамды тәрбиелеу курстық жұмыстың өзекті мәселесі болып табылады. Аномальды балалардың, қалыпты дұрыс дамығын балалар сияқты жан-жақты дамуға, оқуға, танымдық әрекеттерін қалыптастыруға құқықтары бар. Бірақ оларға тиісті білім беру және дамыту өте күрделі, сондықтан оларға білім беру өте маңызды мәселе болып табылады.
Зерттеудің мақсаты: әр түрлі категориядағы аномальдылығы бар балалардың физикалық, психикалық дамуындағы ерекшеліктері мен заңдылықтарын педагогикалық, психологиялық, физиологиялық тұрғыда жан-жақты зерттеу, ауытқудың құрылымын, сонымен қатар аномальды балаларды тәрбие маңыздылығын анықтау негізінде оларға арнайы білім беруді ұйымдастыру, тәрбиелеудегі әдістер мен тәрбиелеу құралдарын таңдау арқылы мүмкіндігі шектеулі балалардың әлеуметтік бейімделуіне, қоғамның мәнділігін және тәртіптерін саналы түрде меңгеруге, өмір жағдайы мен өз бетінше өмір сүру белсенділігін арттырудағы дамыта оқытуды қолдану болып табылады. Аномальды баланы қоршаған ортаға бейімделуіне әлеуметтік тұлға ретінде қалыптасуына бағытталған.
Зерттеудің міндеті: мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы оқытып тәрбиелеудегі психикалық ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне қарай олардың ақыл-ойын, танымын дамытуға, әлеуметтік және қоғамдық өмірге бейімделуіне қажетті білім дағдыларын алулары үшін арнайы білім беруді ұйымдастыру (жекелендіріп, жекелендірілген-топтық, сыныптық сабақ жүйесі; негізгі, қосымша және көмекші оқытуды ұйымдастыру түрлері, оңтайлы әдістерді қарастыру болып табылады.
1. В.В.Воронкова. Воспитание и обучение детей в вспомогательной школе. Москва 1994
2. И.С.Моргулис. Некоторые вопросы теории специального обучения. Москва 1989.
3. Л.П.Носкова. Дошкольное воспитание аномальных детей. Москва 1993.
4. Н.М.Назарова. Специальная педагогика. Москва 2006.
5. Намазбаева Ж.И., Сулейменова Р.А. Дефектологиялық сөздік. Алматы 1993.
6. Тебенова К.С. Дамуындағы ауытқулары бар балалар. Оқулық құрал. Қарағанды, 2003.
7. М.Г.Сорокова. Метод Монтессори в детском саду и в школе. М. 1997.
8. Е.А.Хелтунин. Педагогика Монтессори. Москва 1992.
9. М.Монтессори. О принципах моей школы. Москва 1999.
10. Дефектологиялық сөздік. А.И.Дьячков басшылығымен 2-ші басылым.
11. Лапшин В.А., Пузанов Б.П. Основы дефектологии. Учебное пособие для студентов пед.инст. Москва., 1990.
12. Нурманбетова У.Е. Мүмкіндіктері шектеулі балалар: интеллектуалды даму кемістіктері. Оқулық құрал. Қарағанды, 2003.
13. Выготский Л.С. Проблемы дефектологии. Москва 1995.
14. Власова Т.А., Певзнер М.С. Дети с отклонениями в развитии. М. 1973.
15. Петрова В.Г., Белякова И.В. Кто они, дети с отклонениями в развитии? Москва, 1998.
16. Коррекционная педагогика: основы обучения и воспитания детей с отклонениями в развитии. Б.П.Пузанов. Москва 1998.
17. Рау Ф.Ф. Проблема интеграции глухих. Формирование устной речи глухих детей. Под ред. Т.А.Власовой, Н.Ф.Слезиной. Москва 1981.
18. Солнцева Л.И. Современные проблемы тифлопедагогики и тифлопсихологии. Дефектология. 1992.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................4
І. Арнайы білім беру жүйесінде даму кемістіктері бар балалар туралы жалпы
сипаттама
1.1. Даму мүмкіндігі шектеулі ... ... ұғым және ... ... Адам ... ... биологиялық және әлеуметтік факторлардың
ролі........................................................................
........................11
1.3. «Бірінші дефект немесе кемістік» және ... ... ... ... ... ... технологиялары мен әдіс-тәсілдері
2.1. Дамуында ауытқуы бар балаларды оқыту және тәрбиелеу ... және ... ... ... ... алу ... бар балалардың тәрбие процесіндегі
педагог жеке тұлғасының
ролі........................................................................
.....20
2.3. Арнайы білім беру жүйесіндегі тәрбиелеуді ұйымдастыру
түрлері.....................................................................
...............................................24
2.4. Арнайы білім берудегі тәрбиенің ... ... Даму ... ... балаларды тәрбиелеуде М.Монтессори
ұсынған әдістің
маңыздылығы.................................................................
............29
Қорытынды...................................................................
......................................32
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі...................................................................33
Қосымшалар..................................................................
.....................................34
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: арнайы білім беру жүйесінде даму ... ... жеке ... ретінде оқытып тәрбиелеп дамыту мәселелері.
Өкінішке орай, қазіргі таңда дамуында ауытқуы бар балалар саны артуда. ... ... ... ... ... ... және ... пункттерде тәрбиеленеді. Өзіне-өзі қызмет
ететін, тәуелсіз, әлеуметтік белсенді және әлеуметтік бейімделген, өзіндік
мәдениет ... ... ... өзін қоршаған өмірмен әрекеттестік және
өзіндік даму мақсаттарында қолданатын адамды ... ... ... ... ... ... ... балалардың, қалыпты дұрыс
дамығын балалар сияқты ... ... ... ... ... құқықтары бар. Бірақ оларға тиісті білім беру және дамыту
өте күрделі, сондықтан оларға білім беру өте ... ... ... ... мақсаты: әр түрлі категориядағы аномальдылығы бар
балалардың физикалық, психикалық ... ... мен ... ... ... тұрғыда жан-жақты зерттеу,
ауытқудың ... ... ... аномальды балаларды тәрбие маңыздылығын
анықтау негізінде оларға арнайы білім ... ... ... мен ... құралдарын таңдау арқылы мүмкіндігі ... ... ... ... ... және ... ... меңгеруге, өмір жағдайы мен өз ... өмір ... ... ... ... ... болып табылады. Аномальды
баланы қоршаған ортаға бейімделуіне ... ... ... ... ... ... шектеулі балаларды арнайы ... ... ... мен ... қарай олардың
ақыл-ойын, танымын дамытуға, әлеуметтік және ... ... ... ... ... алулары үшін арнайы білім беруді ұйымдастыру
(жекелендіріп, жекелендірілген-топтық, сыныптық ... ... ... және ... ... ... ... оңтайлы әдістерді
қарастыру болып табылады.
Зерттеудің әдісі: мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беру процесі
арнайы ... ... ... ғана ... ... ... әдісі мен
жүйесін таңдау барысында баланың жасы қай уақыттан бастап кемістігі ... ... оның ... даму ... ... ... ... баланың білім алу іскерлігін барынша белсендететін,
олардың сөз сөйлеуін дамытатын және оқу ... ... ... ... ... Тәрбие әдісі – ... ... ... ... әрекеттерінде оқушылардың тұлғалық
қасиеттерінің ... ... ... ... ... іске асыру барысында тәрбиеші оқушыларға ... ... ... тәсілдері мен құралдарын да қолданады. Тәсіл әдістің
құрамды бөліктері, әрбір әдістің тәсілдері ... ... ... ... ... ... нұсқау, көрсету, машықтандыру, тапсырма
т.б. Нақты тәрбие барысында әдістер мен тәсілдер арасында нақты шекара жоқ.
Қазақстан Республикасының ... ... ... іске ... ... саласын демократизациялау, биік парасаттылыққа жеткізу мақсатында
дамуында ауытқушылығы бар балаларға ... ... беру ... жан-жақты
ойластырып іске асырудың қажеттілігі маңызды. Бұл проблеманың жеке ... ... ... ... ... арқылы ғана шешімін табуға
болады. Бұл сала осы ... ... және ... ... ... ... ... Л.В.Занков, А.Р.Лурия,
А.Н.Леонтьев және т.б.).
Кеміс балаларды ... мен ... ... ... және
педагогикалық мәселе. Бұл мәселелер осындай балаларды мүмкіншілігіне қарай
қоғамдық өмірге пайдалы, белсенді, өз бетінше өмір сүре ... ... ... ... ... ... жеке адамның негізгі әлеуметтік қызметі болғандықтан, бұл
ғылымы жан-жақты зерттеу ... ... ... ... ... ... мәнділігін және ережелерін саналы түрге меңгеруге, өмір
жағдайы мен өмірге баулуларына ... ... ... бар ... ...... негізгі
ұғымы болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлға болуында) зор
маңызы ... ... ... мақсаты мен ... ... ... принциптерімен анықталады – белсенді, қоғамға пайдалы
адам ... ... ... ... ... ... жеткілікті әдістердің мөлшерімен, құралдарымен, арнайы
педагогика құрылымына сәйкес ... әске ... ... бар ... ... ... және мектеппен тығыз
байланыста жүреді, өзара түсіністік, бір-біріне көмек көрсету ... ... ... үйлестіріп іске асырылады. Тәрбие процесінде ерекше
қажеттіліктері бар ... ... ... ... ... ... жас ерекшеліктерін ескере отырып, тәуелсіздігін қалыптастыру, өзіне-
өзі қызмет ету дағдыларын, еңбек пен ... ... ... Даму ... ... балалардың белгілі бір қасиеттерін,
көзқарастарын, сенімін қалыптастырумен қатар, ақыл-қабілеті, ... ой ... ... ... тәрбиелік сұрақтарға байланысты
нақтылы бір тәрбиелік міндеттерді шешуді қарастырады.
Дамуында ауытқуы бар балаларды оқытып ... және ...... ... және ... ... ... еңбекке
және өмірге тәрбиелеудегі негізгі құрал мақсаттық процесс болып табылады.
Оқу процесін ұйымдастыру принциптері, мазмұны, міндеттері балалардың
кемістік ... мен ... ... ... әрбір нақты арнайы оқу
орындарында жетілдіріледі. Осыған байланысты тәрбие әдістері мен ... ... ... және ... даму ... алу ... аномальды балалардың
потенциалды мүмкіндіктері қызметтері қалыптасады, олар ... өз ... ... ... ал ... ... іске асырады.
Л.С.Выготскийдің қағидасына сүйене отырып, жуық арадағы даму актуалды
аймағын білу, кеміс ... ... ... ... ғана емес,
перспективасын да анықтайды. Л.С.Выготский еңбегіндегі дамыту тұжырымдамасы
бойынша арнайы мектепте ... ... екі ... ... ... ... - ... дамыту (даму деңгеінің мәліметі – баланың
өздігінен бір нәрсеге жетуінің нәтижесі)
ІІ деңгейде – жуық арадағы даму ... ... ... ... ... ... меңгеру деңгейі немесе баланың ертеңгі күні)
Л.С.Выготский оқыту дамытуды оздырып өзі ... ... деп, ... даму ... кезеңдерін ескеріп отырады. Оқыту процесі жуық
арадағы даму аймағын актуалды жетілуіне ... ... ... ... ... бала педагогтың басшылығын қажет етпей, алдында тұрған тапсырманы
өзбетінше шешуі ... Бұл - ... мен ... ішкі ... ... сонымен қатар ... ... ... ... ... ... отырып дамуына әкеледі. Еңбекке үйрету және
тәрбиелеп оқыту дидактиканың негізгі мәселесі болып ... ... ... ... ... ... өз бетінше өмір сүруге ғана үйретіп
қоймай сонымен қатар мамандық ... ... ... ... ... ... өз ... өмір сүруге бейімделу мен өз-өзіне ... ... ... ... ... ... ... теориялық мәні: арнайы білім беру жүйесінде мүмкіндігі
шектеулі балаларды тәрбиелеудегі ... ... және ... білім
берудің заңдылықтарын зерттей отырып, оларға арнайы білім беру ... ... ... дамуында физиологиялық және психологиялық
ауытқуы бар балаларды тәрбиелеуде қолданылатын арнайы ... мен ... ... ... арқылы арнайы жағдай жасай отырып
білім беру.
І. Арнайы білім беру ... даму ... бар ... ... ... . Даму мүмкіндігі шектеулі балалар туралы ұғым және олардың даму
ерекшеліктері
Арнайы білім беру жүйесіндегі арнайы ... беру - ... ... ... ерекше қажет ететін баланың денсаулығына ... ... ... жалпы және кәсіби білім беру болып табылады.
Қазіргі арнайы педагогика негізнен жалпыға бірдей әлеуметтік қалыпқа
сәйкес емес және мектептегі ... алу ... ... емес ... ... ... беру ... дамуында денсаулығы ... ... ... ... ... ... Даму мүмкіндігі
шектелген балаларды тәрбиелеу үшін олардың жалпы сипатын, кемістік ... ... ... жас ... ... ... ... мүмкіндігі шектелген балалар тобына психикасы мен дене ... ... бар және ... ... бұзылған балалар жатады. Аномальды
дегеніміз - ол anomalos грек тілінен қате, ... ... емес ... ... ... ... ... дефектісі тек белгілі бір жағдайда ғана
баланың дамуына әсерін тигізеді. Бір кемістіктің болуы бала ... ... ... ... бір ... естімесе немесе бір көзі
көрмесе - бұл міндетті турде кемістіктің дамуына әкелмейді, ... ... ... ... ... есту ... ... сақталады. Аталмыш
кемістіктер баланың қоршаған ортамен қарым-қатынасын ... ... ... ... ... білім беретін мектептерде оқуына
кері әсерін тигізбейді. Сондықтан, бұл дефектілер бала организмінің кеміс
дамуының себебі ... ... ... ... бір ... ... ... организмінде пайда болған кемістік немесе дефект ... ... ... оның ... даму ... ... жағдайда
өтті.
Сондықтанда, аномальды балалар тобына кемістік салдарынан дене
бітімінің және психикасының ... ... ... ... және арнайы
оқыту мен тәрбие қажет ететін балалар
жатады.
Даму мүмкіндігі шектелген балалардың ... ... Есту ... ... ... (керең немесе саңырау, нашар еститін, кеш
естімей калғандар);
2. Көру қызметі бұзылған балалар (соқыр, мүлде ... ... ... ... ... ... - ... Интеллект немесе ... ... ... ... ... кеміс және психикалық дамуы тежелгендер);
5. Психикасы мен дене бітімінің ... ... ... ... (соқыр
мылқаулар, көрмейтін, естімейтін, ақыл-ойы жетілмеген және т.б.);
6. Тірек-қимыл аппаратының кызметі ... ... ... ... ... бұзылған балалар
жатады.
Даму мүмкіндігі шектеулі балаларды нәтижелі тәрбиелеу, оқыту және
қалыптастырудың салалары:
- ... - есту ... ... ... және есту ... ... тәрбиелеп оқыту мәселелерін зерттейді;
- тифлопедагогика - көру мүшелері кеміс дамыған және көру қызметі ... ... ... ... ... олигофренопедагогика - ақыл-ойы кеміс дамыған балалардың ... және ... ... әдістерді қолдану арқылы ... ... ... ... логопедия - тілінің мүкістігі бар, сөйлеу аппараты кеміс дамыған және
сөйлеу қабілеті ... ... ... ... мәселелерін зерттейді.
Даму мүмкіндігі шектеулі балаларды оқыту мен ... ... ... және ... араластыру - күрделі ... ... ... ... ... ... ... балалар - күрделі және әртүрлі мінезді топқа
жатады. Егерде кейбір кемістіктер толығымен жойылса, басқалары тек жартылай
түзетіледі, ал кейбіреуі тек ... яғни ... ... ... ... ... ... қоғаммен араласуына
және еңбекті тануына әсерін тигізеді. Даму мүмкіндігі ... ... ... ... ... қарапайым білім беруді тез меңгереді, ал
басқа біреулері, керісінше, ... ... ... ... де ... арнайы мектептерде оқуына, еңбекке араласуына кері
әсерін тигізеді. Кейбір оқушылар арнайы мектепте ... ... ... ... ... ... ... және олардың өмірі мен
еңбегі ерекше арнайы ұйымдастыруды талап етеді.
1.2. Адам психикасының дамуында биологиялық және ... ... ... ... ... биологиялық және әлеуметтік
факторлардың әсерін дұрыс түсіну мәселесі жатыр. Биологияда ұзақ ... ... ... орын ... Бұл ... ... баланың дүниеге келгеннен
кейінгі даму процессі тек мөлшерлік, немесе саңдық өсуі мен ... ... ... ... ... ерекшеліктері құрсақтың
ішіндегі ұрыкта қалыптасқан ... Бұл ... ... факторлардың,
әлеуметтік ортаның әсерін мойындамай ... ... ... ... құндамайды. Алайда, генетикалық
бағдарламасының қандайда ерекше, бірегей ... ... ... ... әсерін есте сақтамауға болмайды.
Әрбір адамдағы биологиялық ерекшеліктерін, жеке тұлғаның ... ... ... ... орта оның ... балалық іс-
әрекетті (ойын, оқу, еңбек әрекеті) бала ... ... ... адамдардың тілін үйренеді, тәжірибесін игереді, үлкендердің мінез-
құлығына еліктейді. Зат пен тәжірибені ... ... бала ... ... есте сақтау қабілетін дамытады.
Сонымен, жеке тұлға ретінде даму ... ... және ... ... ... ... ... Осы екі фактор - бір ғана
максатқа бағыттайды, яғни жеке ... ... ... ... ... ... балада өзінің туа біткен жүйке жүйесінің қасиеттері болады
(күш, ... ... ... ... мен козғалғыштығы,
білімді тез меңгеру т.б.). ... ... осы жеке ... ... ... ... ... жалпы айтқанда биологиялық
факторлар адамның психологиялық дамуына жол көрсетеді.
Соқырлық пен саңыраулық - ... емес ... ... ... бірақ педагог биологиялық факторлармен емес, олардан туындаған
әлеуметтік салдарымен жұмыс жасайды,- деп көрсеткен ... ... ... ... ... ... болса, онда
педагогикалық әсерлердің тиімділігі аз ... ... ... ... және ... мүмкіншіліктерді қарастырып іздеп, қолдануды
қажет етеді.
1.3. «Бірінші дефект немесе ... және ... ... ... ... дамудың күрделі құрылысы алгашқы дефектінің болуын көрсетеді
(егер биологиялық фактор әсер ... және ... ... ... ... ... ... соғады.
Мысалы, есту аппаратының зақымдануы салдарынан есту қабілеті бұзылса
бұл ... ... ... Саңыраулық тілі шықпай тұрып пайда болса - яғни
сөйлемейтін, ... ... бұл ... ... ... ... кезде баланың ... ... ... сақталған
анализаторлардың көмегімен тілі шығуы мүмкін. Әрине, мұндай ... тілі ... ... ... ... ... қоры ... және
сөзді түсінуі де қиынға соғады. Сөйлеуде кемшілігі бар кезде ... ... ... ... ... сол ... мінез-құлығы,
жалпы психика қызметтері оңымен, дұрыс қалыптаспайды. Екінші ауытқулардың
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... айыра алмайды, жүрісінде өзгешілік болады.
Ақылдың, ой-өрістің жеткіліксіздігі, мидың органикалық зақымдалуынан,
яғни алғашқы дефектінің нәтижесінде ... ... ... қабылдау,
сөйлем, логикалық ойлау, зерденің еркін ... ... ... ... ... ... ... даму процесінде байқалады. Егер дер кезінде
екінші дефектіге әсер етсе, ... ... ... ... Себебі, екінші
дефектіні біршама дәрежеде ... ... ... ... жөндеуі,
тузетүі медициналық дәрігерлік жәрдемді қажет етеді, бірақ оның көп
жағдайда тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... балаларды емдеу
керек, сондықтан екінші дефект дамымайды. Екінші дефектінің терендігі
алғашқы ... ... ... немесе кеміс дамудың негізінде жүйке жүйесімен
белгілі бір талдағыштардың ... ... ... ... ... ... организмінің атипикалық құрылысы және қызметі байқалады.
Ауытқулар баланың құсрақ ішіндегі даму кезеңінде, немесе туғаннан
кейін жас бала шағы ... ... ... ... ... ... ... себептері немесе этиологиясы олардың пайда болу
себептеріне орай 2 топқа бөлінеді:
1) туа бітіп ... ... ... ... жүре келе ... ... ... топқа келесі себептер жатады: ол ... ... ... ... әсер ететін түрліше патогенді агенттер. ... ... ... ... физикалық және психикалық
жарақаттар, ... ... ... ... ... улану), ауа температураның әсері, түрлі іш-құрылыстың соматикалық
аурулары.
Ананың аштық күйі, дистрофиясы, нашар-теріс тамақтануы құрсақ ... келе ... ... қоректік заттардың жетіспеушілігін тудырады.
Жұқпалы аурулардың ... ... ... ... ... т.б.
аурулардың вирустары болып табылады.
Токсоплазмоз аурумен ауырған кезде жүйке ... ... ... ... ... ... ауру ... құстардан, үй
малдарынан жұғады. Қызылша ауруында көбінесе мөлдір көз бұршағы зақымданады
(катаракта - көз ... ... ... ... ... ... ... параличтар мен парездар жатады.
Кейбір жағдайларда дәрі-дәрмектерді өз бетінше, бақылаусыз ішу, ана
тарапынан жүктілікті мерзімсіз үзу, ... ... ... да ... ... әкеліп соғады.
Құрсақ ішіндегі тұқымның ми зақымдануы ана мен бала қанының резус-
үйлесімсіздігінен де ... ... Оның ... деп самай ми жарты
шарларымен есту нервінің қызметтері бұзылуы деп ... ... ... ... ... дамып келе
жатқан бала организміне әсер ету мерзіміне байланысты.
Тұқым немесе жаңа ... ... ... ... ерте ... ... ... ауырлау басым болады.
Туа біткен кемістіктердің екінші тобьша тұқым қуалайтын ген арқылы
берілетін ... ... Олар ... зат ... бұзылуларымен
сипатталады. Тұқым қуалайтын ауруларға олигофренияның ... ... ... ... Даун ... және ... санымен,
құрылысы бұзылған салдарынан ... ... ... қатар,
саңыраулықпен кейбір көру ... ... ... хромосом
арқылы анадан балаға беріледі.
Хромосом аурулары кезінде ми жарты шарларының дамуы тоқталып, ой, сана-
сезімнің дамуы ... ... мен ... да ... туа ... пайда болуына септігін тигізеді. Көбінесе мұндай жағдайларға
ұшыраған жанұяларда орталық жүйке жүйесінің қызметі ... ... ... ... ... жүре келе пайда болған ауытқулар екі топқа
бөлінеді, олар:
а) бала туу барысында
ә) дуниеге туғаннан кейінгі мезеттегі ... ... ... ... ауытқулар туу процестің қате ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып
баланың басын жарақаттау. Сол себептен ми қан тамырлары үзіліп, қан құйылуы
мүмкін. Немесе туу ... өте ... ... ... ... ... ... ішіндегі қысым атмосферлік қысымға өте тез ... ... ... ... қан ми ... ... айналымның бұзылуына, соның салдарынан түрліше ауытқуларға
асфиксия (гипоксиядан – оттегінің жетіспеушілігінен ... ... ... қалуы) апарып соғады.
Туу процессі ұзақка ... ... ... иық нерв ... ... сол ... ... қол сал ауруы (паралич) дамиды.
Баланың дуниеге келгеннен кейінгі мерзімде пайда ... ... ... ... Оған ... жүйесінің инфекциялық аурулар тобы
жатады - нейроинфекциялар (жүйке жүйесінің вирусты жұқпалы аурулары). Оның
ішінде вируспен ... ... ... аурулар.
Менингит ауруы (ми қабықтарының қабынуы) гидроцефалияға, саңыраулыққа,
психика дамуының тежелуіне және қозғалғыштың ... ... ... ... энцефалит ауруы (бас ми ұлпаларының қабынуы) психиканың
тежелуіне себеп болады, баланың мінез-құлығы, ... ... (ми ... ми мен ... ... ... Мұның салдарынан жүріс-қимылы, сөйлеу қабілеті бұзылады.
Полиомиелит ауруы баланың қозғалысын шектейді, жеке ... ... ... тудырады.
Ауытқулардың басқаша да себептері болады. Мысалы, ... ... есту ... ми ... ... салдарынан жылжу, психика
қызметтерінің айқын бұзылуы, сөйлеу, ... ... ... ... ... ... ... себебі больш уланулар табылалы. Арақ-
шарап, наша (наркотик), қорғасын, сынап т.б. нерв жүйесіне негативті ... ... ... ... өте ... ... стрептомицин сияқты
антибиотик-дәрінін калыпты дозасынан артық мөлшерлері саналады. Ол ... ... ... ... білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері
2.1. Дамуында ауытқуы бар балаларды оқыту және тәрбиелеу әдістерін
іріктеу және жүйелеп қолданудың ерекшеліктері
Коррекциялық-педагогикалық ... ... ... беру ... ... мен ... ... білім беру технологиялары да жүзеге
асырылады.
Арнайы педагогика даму мүмкіндігі шектелген адамдардың білім алу
процесінде ... ... беру ... ... және ... жүктеледі.
Тәрбиелеу мен оқыту әдістері мұғалім мен ... ... ... ... ... білім мен дағдылар және танымдық қасиеттерінің
дамуына бағытталады. Психологиялық-педагогикалық көмек даму ... ... ... жеке ... ретінде қалыптасуы мен дамуының
арнайы тәрбие әдістерінің жүйесін ... ... ... ... ... келе жатқан баланың
дамуы, қалыптасуы және әлеуметтенуі туралы тұрақты түсініктер қалыптасқан.
Дамуында ... бар ... ... бру ... өз ... ... және
тәрбиені біріктіріп жүзеге асырады. Бұл жағдайда ... мен ... ... алып ... ... ... табылады және арнайы білім ... ... ... ... ... ... ғана
қолданылуы дұрыс болады.
Даму мүмкіншілігі шектелген балаларды тәрбиелеуде қолданылатын
әдістер тобы ... ... ... ... ... Бұл топқа келесі әдіс топшалары жатады:
перцептивтік (сөз түрінде жеткізу ... және оқу ... ... көру ... ... оны ... ... ұйымдастыру бойынша
ақпарат беру; көрнекілік, іс-тәжірибелік әдістер);
логикалық (индуктивті және дедуктивті);
гностикалық ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарында жоғарыда
көрсетілген тобынан әдістерді таңдау бірқатар факторлармен ... ... ... ... ... ... жүйесі
және т.б.) дамының ауытқуына байланысты оқушылардың есту, көру, тактильді-
вибрациялық қабылдау және ... да ... ... ... ... ... дамуының ауытқулары білімдік ақпаратты толық
қабылдауына мүмкіндік бермейді. Сондықтан ... ... ... ... ... ұстауға, өңдеуге оңтайлы әдістерді ағзаның
сақталған талдағыштары мен қаситеттеріне, яғни берілген адамның табиғатына
сәйкес ерекше білімдік қажеттіліктеріне ... ... ... ... ... шектелген балалардың ... ... ... ... ... көріністерін және танысдық
түсінігін қалыптастыратын бірінші орында перцептивтік әдістер топшасынан ... және ... ... ... Бұл ... ... ... ақпаратты сөз түрінде жеткізу әдісі жатады. Кеңірек ... ... ... ... ... орынды алады.
Екіншіден, даму ауытқуының кез-келген түрінде баланың сөйлеу тілі
бұзылады. Бұл әсіресе оқытудың алғашқы кезеңдерінде ... ... ... ... сөздік әдістері барлығы жетекші ретінде қолданыла
алмайтынын түсіндіреді.
Үшіншіден, дамудың бұзылуының түрлі типтерінде ... ... ... бұл өз кезегінде оқыту процесінде логикалық
және гностикалық ... ... ... ... ... ... индуктивті әдіс қолданылады. Сондай-ақ түсіндірмелі-
иллюстративті, ... және ... ... қолданылады.
Жалпы мектепте сөз түріндегі әдістер ішіндегі әңгімелесу ... ... ... ... ... оқу ... ... жасауға үйретіп, баланың білім деңгейін ... ... ... ... Сондай-ақ дефектолог ғалымдар мысалы,
С.А.Зыков, бұл ... ... ... ... ... кері ... әдетте бұл әдіс оқушы әрекетінің бір түрін көрсетуде – ... ... ... ғана ... болады. Әңгімелесу әдісінде мұғалім сабақ
кезінде белсенді тұлға болып, ал баланың ... мен ... ... ... ... онша есепке алынбайды. Оқушылардың жауабы
жиі формальді болып, алдын-ала жатталынған болады. Көп балаларда өзінің
даму ... ... ... ... ... ... Оларға өз
түсінігін сөз түрінде жинақтау үшін, әңгіме кезінде ойша талқылау, өз ойын
айту, мұғалімге сұрақ қою, жаңа ... ... ... білу ... ... ... етіледі. Бұдан білім алуды ерекше қажеттіліктері бар
балалардың бірқатар категорияларының жаңа ... ... ... ... ... онша ... ... байқалады.
Даму мүмкіншілігі шектелген балалардың қабылдауы жәй, нақты емес,
затты бөлшектеп қабылдап, анализі мен ... ... ... детальдердің
ұқсастығы мен өзгешелігін табу қиын заттарды піші бойынша тануы ... Осы ... ... ... ... қолданылады. Көрнекілік
әдісте педагог затты көрсетіп қана қоймай, балаларға объектті зерттеуді
үйрету үшін ... ... ... ... нәтижелігі көрнекілік әдіспен іс-тәжірибелік
әдісті қатар қолданғанда артады. Көрнекілік және ... ... ... ... және ... ... ... дағдылары, сөйлеуі дамиды.
Тәрбиелеудегі іс-тәжірибелік әдіс түріне дидактикалық ойындар жатады.
Ойындар баланың танымдық және ерік көңіл-күй сферасын дамытуға ... ... ... қызметі.
2.2. Ерекше білім алу қажеттіліктері бар балалардың тәрбие процесіндегі
педагог жеке ... ... ... беруде тәрбие процестері күрделі жағдайларды өтеді:
білім беру ... ... ... ... міндеттерін
тәрбиеленушілердің шектеулі мүмкіндіктеріне сүйене отырып ... ... ... даму ... әр ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ету,
алғашқы және екінші даму ауытқуларының себептеріне байланысты әлеуметтік,
оның ... ... ... және басқа да дағыларын,
жекелік сапаларын қалыптастыру ... ... ... баланың дамуының
барлық ерекшеліктерін басшылыққа ала отырып, педагог пен ... ... ... ... ... ... ... кезінде жүзеге асырылады.
Арнайы білім беру жүйесінде тәрбие ... ... ... ... ... ... бола отырып, баланың күнделікті тіршілік
кезеңінің барлық кезіне тән. ... беру ... ... ... дәстүрлі
тәрбие жұмысын қосып қоймай, сондай-ақ оқу ... ... ... ... бұл ... ... ... сәйкес кез келген коррекциялық-педагогикалық, бейімделу
әрекеттерін белгілейді) және ... ... ... ... Бұл ... ... мүмкіндігі шектеулі балаға білім беру технологиясында
оңтайлы көмек, әдістер мен тәрбие ұйымдастырудың ең ... ... ... байланыстырып қолдану үшін үздіксіз шығармашылық іздену
үстінде болады.
Мүмкіндігі шектеулі ... ... ... ... ... ала ... ... және арнайы педагогикадағы тәрбие
әдістері классификациясының үш негізгі тобына тоқталамыз:
ақпараттық әдіс ... ... ... ... ... ... ... беру, қоршаған ортадан мысал келтіру, мұның ішінде
педагогтың мысалдары да)
тәжірибелік-әрекеттік әдістер – үйрету, дағдыландыру, баулу, ... ... ... қол еңбегі, бейнелеу және ... ... емес ...... ... ... арқылы
коррекциялық-педагогикалық көмек), иппотерапия (ат үстінде жүру арқылы
коррекциялық-педагогикалық көмек) және т.б.
қозғаушы-бағалаушылық ...... ... мадақтау,
айыптау, сөгу (ұяалту), жазалау.
Тәрбие әдістерін іріктеу мен жүйелеу балалардың жастық және ... даму ... ... мен деңгейінің айқындығына қарай
отбасының қатысымен жүзеге асырылады.
Арнайы білім беру ... ... ... тәрбие әдістерін
қарастырамыз.
Даму ауытқуы бар балаларға тәжірибелік-әрекеттік тәрбие әдістері
едәір оңтайлы ... ... ... бұл ... ... дейінгі және
бастауыш мектеп балаларына сәйкес, сондай-ақ келесі категория ... ақыл ... ... бар, ... ... артта қалғандар, сөйлеуінде
және естуінде ауытқуы бар балаларға қолданылады.
Үйрету және ... ... ... ... ... санитарлық-гигиеналық және шаруашылық-тұрмыстық білімін, өзін-
өзі ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыруда қолданылады. Осы әдіс және ... ... ... тәрбиелеуші жағдайлар) түрлі
ақпараттық әдістермен қоса ... ... ... ... қабылдау оның мазмұнының күрделілігіне және баланың
сенсорлық мүмкіндіктерінің деңгейіне тәуелді ... ... ... ... ... ... әңгімелесудің, түсіндірудің, көркем
әдебиеттерді оқудың мүмкіншілігі жалпы білім беру жүйесіне қарағанда едәуір
төмен. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тәжірибелерінің жұтаңдығы даму ауытқуы бар балалардың
көпшілігіне ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... және олардан оқу-тәрбиелік мәнін
ұғуына мүмкіндік ... ... ... педагогтың нұсқаулары мен
түсіндірулерімен қатар визуалдық ақпараттарға сүйенетін әдістердің үлкен
тәрбиелік мәні болады, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... пайдалану жақсы нәтижелер береді. Сонымен
бірге мектепке дейінге және бастауыш ... ... даму ... балалар үшін педагогтың және тәрбиешінің қимылдары, іс-әрекеті,
көзқарастары, түсініктері, әдеттері ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... балалармен салыстырғанда даму мүмкіндігі
шектеулі ... ... ... және ... ... өте ... болып, барлығы жағынан оған ұқсауға тырысады. Осы тұрғыда
мүмкіндігі шектеулі ... ... ... орны мен ... қиын ... әдістер (мадақтау, сөгу, ... ... ... ... ... «дұрыс», «жарайсың») арқылы
тәжірибелік-әрекеттік және материалдық нұсқада жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... кеми ... ... – олардың бейнелеріне ауыстырылады (тәттілер мен ойыншықтар
бейнеленген суреттер) – ... ... ... ... ... ... жалауша, жұлдыз, «+» белгісі және т.б.) – ... ... да ... әдістері сондай-ақ тәжірибелік-әрекеттік мақмұнға ие, өйткені
қатаң түрдегі сөздік ескертулер ешқалайда тәрбиелеуде қолданылмайды.
Моральдық ... ... ... ... тәртіп
туралы білімі мен ... ... ... ... көңіл-
күйіне, қылықтарына белгісі деңгейде есеп беріп, орындай алмайтын ... ... ... ... болған іс-әрекетіне кінәлі бола алмайды.
Сонымен қатар әдетте бала одан не талап етілетінін, үлкенге нақты не ... ... ... ... педагог, тәрбиеші баланы сөгу ... ... ... пен сабырлылық танытып, баланың ... ... ... қарау, басын шайқау ... ... ... ... ... ... ... «маған мұны
көру жақпайды» және т.б. сөздері арқылы білдіру керек. Ерекше жағдайларда
ғана бала жасаған жарамсыз ... ... ... немесе жою үшін іс-
әрекетіне қарапайым шек ... ... ... даму ... қарай
сөздік жазалау түрлері: сөз арқылы ұялту, сөгу мүмкін болады.
Кез ... ... ... та ... ... ... тек мына
жағдайларда ғаға нәтижелі болады: егер бала жаман қылық ... ... егер ... ... кемсітіп, мұқатып және оған физикалық
ауыртпалық ... егер ... ... жиі қолданылмай, яғни бала оған
үйреншікті дағдыланып ... ... ... ... жөн ... баланы ешқашанда еңбекпен, жалпы іс-
әрекетпен жазалауға ... ... осы және ... да – бала ... ... ... ... жазалау негізінде қолданып
бағасыздандыруға болмайды. Бұдан да ... ... ... ... ... ... шек қою ... әсерлі болып табылады.
Педагог, тәрбиеші еш уақытта балаға ... ... ... ... ... де. Бұл ... тек баланың жасаған әрекеті тікелей оның ... ... ... тигізетін кезде ғана ескерілмеуі мүмкін. Педагог,
тәрбиешінің әдеттен тыс ... ... бұл ... бала үшін ... ... ... ... сақтандыру белгісі болып табылады.
Жасөспірімдік және жеткіншектік жаста мүмкіншілі шектелген тұлғаның
дамуына көрсетілген коррекциялық-педагогикалық көмектің нақты ... ... ... ... және ... мүмкіндігіне
сүйенетін (әңгімелесулер, кездесулер, кеңес беру өнер мен ... ... ... ... ... ... және ... және ынталандырушы тәрбие әдістері орын алады.
2.3. Арнайы білім беру жүйесіндегі тәрбиелеуді ұйымдастыру түрлері
Білім беру ... ... ... талап ететін балаларды
тәрбие алғашқыда жекелендіріліп жүргілетін. ... ... беру ... және ... ... ... оқытуға мысал ретінде оларды үй
жағдайларында немесе шіркеулерде білім алғандықтары туралы айтуға ... ... ... ... бар ... ... ... олардың әрқайсысының өзіндік даму ауытқушылығына, әр баланың
нақты ... ... ... ... кезінде анықталған
методикалық әдістер бойынша жүргізіледі. Жекелендірілген деп кәсіптік және
көркемдік оқытуды ... ... ... ... ... ... түрін келесі
жағдайларға байланысты ұйымдастырады:
ауыр және күрделі даму ауытқулары бар балаларды оқыту мен тәрбиелеуде
жекелендіріп оқыту қолданылады, өйткені ... ... ... және ұжымдық
жұмыстар шарттарында білімді меңгере алмайды. Баланың танымдық әрекетінің
ерекшеліктеріне ... ... ... ... жеке психологиялық-
педагогикалық қолдауды және сатылық бақылауды, жиі-жиі қайталауды талап
етеді. Мұндай балалардың сенсорлық және ... ... ... ортамен
қарым-қатынаста едәуір қиындықтар туғызады. Осылайша ақыл-есі кемдіктің
ауыр түрлері мен қосарланған ауытқушылықтары бар ... ... ... ... алғашқы кезеңдерінің оқытуы ұйымдастырылады;
білім беру процесінің түріне, даму ... жас ... ... жас) ... ... ... әр бала жекелендірілген психологиялық-педагогикалық,
логопедиялық және басқа да түзету ... ... ... Бұл ... ... ... өзіндік дамуының ауытқыған қызметтері мен ... ... жеке ... ... мен ... қажетті барлық
мүмкіндіктері есепке алынады. ... ... ... ... ... қалыптастыру мен дыбыстауын дамыту, қалдық есту ... ... ... ... жүргізіледі. Әр түрлі ... ... ... ... түзете оқыту осы жекеше түрде
жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... бірқатар жағдайлар жекелендірілген жұмыс
түрінде өтеді;
егер бала үй жағдайларында білім алса.
Жекелендірілген сабақтардың ұзақтығы әдетте 20-30 ...... ... ... ... арнайы білім
беруде жекелендірілген түрдің жалғасы ретінде, яғни ... ... ... ... ... қол
жеткізілгеннен кейін жүргізілеті. Мысалы, түзету сабақтары (сөйлеу ... ... ... ету ... ... ... және ... интеграциялық (біріктіру) тәрбиелеу шарттарына кіші ... ... ... ... ... ... белгілі бір
түзету-педагогикалық әсерге қол жеткен соң, жекелендірілген-топтық түрде
ұйымдастырылған оқыту аралас ауытқушылықтары, ... ... ... ... жұмыс кезінде қолданылады.
Сыныптық сабақ жүйесі. Сабақ оқыту процесін ... ... ... ... Сабақ жалпы мектептегідей оқу-танымдық әрекетті ... ... ... да ... әрекеттерін дамытуға бағытталып
ұйымдастырылады. Сабақ оқушыларды фронтальды, ... және аз ... ... ... ... ... ... Оның
басқа оқыту түрлерінен айырмашылығы:
оқушылардың топтық құрамы тұрақты (бірақ біріктіріп ... ... ... даму ... ... сәйкес, оқу әрекетінің
ырғағына, даму ауытқуының сипатына, ... ... ... ... ... Бұл ... топ ... тұрақтылығы бұзылады: белгілі
бір қасиеттеріне қарай балалар бір топқа ... ... ... ... ... ... біріктіріледі, мұғалім әрқасысының
мүмкіндіктері мен ерекшеліктерін есепке ала отырып, барлық ... ... ... тек сабақ кезінде меңгереді. Арнайы білімберу
жүйесінде білімді меңгеруде педагог ... ... ... ... ... жүйесі, жекелендірілген сабақтар, оқытуды
ұйымдастырудың қосымша ... ... ... ... оқытудың алғашқы кезеңдерінде сабақ арнайы
мектептерде аралас тип бойынша жүргізіледі. Бұл ауытқуы бар ... ... жаңа ... ... ... ... ... түсіндіріледі,
яғни жаңа сабақты игеру үшін ... ... ... ... сабақтың барлық кезеңдерін сатылап, материалды меңгеруге
жиі жекелендірілген бақылау жасап, оқыту ... ... ... отыру қажет.
Арнайы мектептегі сабақтар топтық түрдегі жұмыстарды ... ... ... ... ... ... ... түрдегі жұмыстарда ... ... оқу ... ... ... ... тәуелді топтасады, сондай-ақ бригадалықта балалар ... ... ... ... ... бір ... ... уақытша топтасады.
Сабақтағы жекелендірілген жұмыс түрі танымдық мүмкіндіктері, танымдық
әрекетінің ырғағы мен көлемі басқа ... ... ... ... ... беру ... тәрбиелеу процесін ұйымдастырудың қосымша
түрлеріне экскурсиялар, қосымша сабақтар, педагогикалық ... тыс ... ... ... тыс оқу), өзін-өзі дайындау (арнайы
мектеп-интернаттағы сбақтарға дайындық).
Арнайы мектеп-интернаттағы тәрбиелеу процесін ұйымдастырудың көмекші
түрлеріне факультатив сабақтар, ... және ... ... ... ... ... ... көрсетілімдер, байқау, тақырыптық кештер,
викториналар, жорық және экспедициялар) ... ... ... және ... ... ... түрлері
оқушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін, олардың түрлі ... ... ... ... түрлеріне қатысу мүмкіндіктерін есепке ала
отырып жүргізіледі.
2.4. Арнайы білім берудегі тәрбиенің ... ... ... бұл ... ... алу қажеттіліктері бар тұлғалардың
танымдық әрекеттерін басқаратын және ... ... ... мен мазмұнын анықтайтын едәуір жалпыланған,
маңызды да ... ... ... ... ... қарастырғалы отырғанымыз арнайы білім беру ... ... ... принципі. Тұлғаның қалыптасуы мен ... ... орны ... ... ... принцип арнайы
педагогикада психологиядағы «жетекші іс-әрекет» түсінігіне сүйенеді. Заттық-
тәжірибелік ... ... ... беру жүйесінде кез келген даму ауытқуы
бар баланың компенаторлық дамуын қаматасыз етудің ... ... ... ... түзету және орын толтыру құралы), білім алу және
еңбек ... ... ... ... болып табылады.
Қалыпты дамудағы балаға бір нәрсені сөз арқалы ... ... ... ... ... алу ... туындаған бала үшін бұл тек арнайы
ұйымдастырылған және педагогпен бағыттала ... ... ... ғана ... ... ... ... бар, яғни тұрмыстық тәжірибе, сәйкес
тұрмыстық көзқарастар, түсініктер және ... ... ... ... ... бар балаларда болмайтыны немесе жеткіліксіз
деңгейде дамығаны анықталып ... ... ... ... ... ... үшін ... және жеткілікті болатын түсініктер қоры да болмайды.
Пәндік – тәжірибелік ... және оның ... ... ... ... ... сөйлеу және қарым-қатынас, ойлау, ес,
эмоция, мативация) ойдағыдай дамиды және ... ... ... ... ... алу қажеттіліктері бар балалардың жұмыс істеуде
күшті коррекциялық компенсациялайтын педагогкалық құрал болып ... ... ... ... ... ... жасауға
табиғи жағдайлар (орта) туындатып, әрдайым ... ... ... ... ететін педагогтың жетекшілігімен болатын ұжымдық, пәндік-
тәжірибелік әдістемесі («жұптармен», ... ... және т.б.) ... өз ... дами ... ... оның барлық функционалды
құрамдарын, ойлау операцияларын, қарым-қатынас жасаудың және әлеуметтік
өзара ... ... ... ... ... болады. Балалар
қабылдайтын заттар іс-әрекеттің тұрақты мотивациясын туындатады ... ... ... өмір ... ... білімнің қайнар көзі, сол
заттардың пайдалануы мен олармен әрекеттесу тәчілдері болып табылады.
Пәндік-тәжірибелік ... ... ... және ... ... ... ... қызметтердің сенсомоторлық
негізін (бірінші кезекте тіл мен ойлау) дамытып, өмірлік және ... ... ... ... жағдайлық-әрекеттік дағдылардың
дамуына табиғи ... ... ... ... қарым-қатынас
жасаудың тұрақты мотивациясы мен іскерлігін қалыптастыру, ... ... ... меңгерту.
Арнайы білім берудегі іскерлік әдістеме принципін ерекше білім алу
қажеттіліктері бар балалардың кез ... ... ... және ... ... сабақтарда жүргізгенде ғана жүзеге асырылып ... ... ... ... беру ... ... беру кезінде, сондай-ақ
тәрбие процесінде өз шешімін табады.
2.5. Даму мүмкіндігі шектелген балаларды тәрбиелеуде ... ... ... педагогикалық жүйесін талдау және көп жылдық шетелдік
тәжірибелердің көрсеткеніндей, өзінің ... ... ... ... ... ... принциптері мен
технологияларымен нақты ... ... ... негізгі принциптері:
- антрополигиялық принцип
- еркін жағдайда баланың даму принципі
- зейінді шоғырландыру принципі
- білім беру мен тәрбиедегі ... ... ... ... ... және ... ... (біріктіру) арнаулы педагогиканың моделі, ауытқуы бар бала
арнаулы топта тәрбиеленеді және міндетті түрде түзету ... ... ... ... да бола ... Интеграция түрлері ... ... ... ... ... және тіл ... ... балалар көпшілік топта тәрбиеленеді және жүйелі
түрде дефектолог-мұғалім мен ... ... ... ... Жекелеген бірігу. Кейбір балалар сау балалармен бірдей бағдарламаны
қабылдай алмағандықтан, күннің екінші жартысын ғана ... ... ... ... ... Арнаулы топтың балалары тілдеріне де психологиялық
дамуына да байланысты емес, айына 1-2 рет сау ... ... бар ... ... қатысады.
- Толық бірігу. Ауытқуы бар балаларға өте пайдалы, олар өзіне-өзі
еркін қызмет етеді, ... ... ... ... ... ... ... түрде түзету көмегін алу ... ... олар ... мекемеде, мектепке дейінгі арнайы
мекемелерде, мектеп-интернатта немесе поликлиникада алуы керек.
Осындай әртүрлі ... ... ... бар ... ал сау балалар әлем біртұтас адамдар жиынтығынан ... ... ... мәселесі, әсіресе Монтессоридің класс немесе
топтар жағдайында сәтті ... ... ... да, ... ... ... әр баланың білім бағдарламасын игеруіне мүмкіндік беріледі;
- қалыпты дамудағы және даму ... ... ... ... ... үшін әр балаға қолайлы жағдайлар
жасалынады;
- балалар ... ... ... мен ... қалыптастырады;
- мұғалімнің көмегін өте қажет ететін ... жеке ... әр ... ... ... ... қанша уақыт керек болса
да сонша мүмкіндік беріледі.
Арнайы педагогикада Монтессори педагогикасының мазмұнды бөлігі ... ... ... ... ... ... ... сөйлеуі мен
ойлауының дамуына, өз зейінін шоғырландырып жұмыс жасауына, өзінің ... мен ... ... алуына үлкен көңіл бөлінген.
Өзіне-өзі қызмет ететін, тәуелсіз, әлеуметтік белсенді және әлеуметтік
бейімделген, өзіндік мәдениет дағдыларын меңгеріп, ... өзін ... ... және ... даму ... ... адамды
тәрбиелеу арнайы педагогика мен ... ... ... ... мақсаттарының бірегейлігін көрсетеді.
Германиядағы (Мюнхен қаласы) балаларды біріктіріп оқыту тәжірибелері
көрсеткендей бала-бақша топтарының бірінде әртүрлі даму ауытқулары бар ... ... ... ... бір-біріне көмектесіп, осы көмектері арқылы
олардың өз-өзіне қызмет ету дағдылары ... ... ... бала ... ... бұзылған баланың арбасын итеріп ... бала ... ... ... кеңістікте, қоршаған ортада өзін-өзі
бағдарлауына көмек көрсетеді. Бірдей жас ... ... ... ... ... ... алу ... балалар ұжымының
«тәжірибелі» және «тәжірибесіз» мүшелерінің арасында мұнда бірінші кезекке
шығады.
Мюнхендегі (Германия) және Дубнедегі (Ресей) ... ... ... мүмкіндігі шектеулі балалар және дарынды балаларды біріктіріп
оқытып тәрбиелеу тәжірибелері ... ... ... ... ... бар балалар үшін ғана емес, сондай-ақ қалыпты және дарынды
балалар үшін де сәтті және құнды екендігін көрсетті.
Монтессори ... ... ... дамуында ауытқуы бар
балалар емтихан процестерінде, бақылау жұмыстарында, өмірдегі түрлі қиын
жағдайларда қарапайым мектепте ... ... ... мен өз-өзіне сенбеушілік көрсеткіштері едәір төмен болғаны
анықталып ... Олар ... өз ... ... бойынша қалыпты
балалардың нәтижелерінен елеусіз ғана айырмашылықтары болғаны ... ... ... даму ... бар ... да ... ... төмен бағалау мніздеріне мүлдем тән еместігін көрсеткен.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, мүмкіндігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ... оқуға, танымдық әрекеттерін
қалыптастыруға, сонымен ... ... орта ... ... ... ... ... салт-дәстүрлерді, тәртіп нормаларын және
құқықтарын білетін жоғары саналы, ақылды және әлеуметтік кемелденген ... ... ... үшін ... ... білім беру және дамыту
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... белгілі педагог-дефектологы П.Шуман атап
айтқандай баланың дамуы неғұрлым төмен болса, оны ... ... ... жоғары болуы керек. Сондықтан менің ойымша, болашақ
дефектологтар тек қана, ... ... алып қана ... сол білімдерін
тәжірибе жүзінде мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелеу үшін ... ... ... жұмысты қорытындылай келе білім беру кезінде кездесетін
қиындықтарды шешу үшін алдымен олардың даму ... ... ... болу ... және ... болу ... өте маңызды. Осыған сүйене
келіп, біз мүмкіндігі шектеулі балаларға ауытқу түрі мен баланың қабылдау
мүмкіндігін ... ... ... беру ... ... процесін дұрыс
ұйымдастыра аламыз. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... білім, және әлеуметтік дайындықты жүзеге асыру
мақсатында ең ... ... мен ... ... ... ... В.В.Воронкова. Воспитание и обучение детей в вспомогательной школе.
Москва 1994
2. И.С.Моргулис. Некоторые вопросы теории специального ... ... ... ... ... ... ... Москва 1993.
4. Н.М.Назарова. Специальная педагогика. Москва 2006.
5. Намазбаева Ж.И., Сулейменова Р.А. Дефектологиялық сөздік. Алматы 1993.
6. Тебенова К.С. ... ... бар ... Оқулық құрал.
Қарағанды, 2003.
7. М.Г.Сорокова. Метод ... в ... саду и в ... М. ... ... Педагогика Монтессори. Москва 1992.
9. М.Монтессори. О принципах моей ... ... ... Дефектологиялық сөздік. А.И.Дьячков басшылығымен 2-ші басылым.
11. Лапшин В.А., Пузанов Б.П. Основы дефектологии. Учебное пособие для
студентов пед.инст. ... ... ... У.Е. ... шектеулі балалар: интеллектуалды даму
кемістіктері. Оқулық құрал. Қарағанды, 2003.
13. Выготский Л.С. Проблемы дефектологии. Москва 1995.
14. Власова Т.А., ... М.С. Дети с ... в ... М. ... ... В.Г., Белякова И.В. Кто они, дети с отклонениями в развитии?
Москва, 1998.
16. Коррекционная педагогика: ... ... и ... ... ... в ... Б.П.Пузанов. Москва 1998.
17. Рау Ф.Ф. Проблема интеграции глухих. Формирование устной речи глухих
детей. Под ред. ... ... ... ... ... Л.И. ... проблемы тифлопедагогики и тифлопсихологии.
Дефектология. 1992.
Қосымша
Арнайы білім беру маманының балалар ұжымымен және жеке баламен оқу-
тәрбие жұмысын жүргізуі
Балалардың өз-өзіне ... ету ... ... ... қоғамдық пайдалы еңбекпен тәрбиелеу

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет
Жоғары оқу орындарындағы оқу үрдісінде оқытудың белсенді әдістерін қолданудың маңызы6 бет
Педагогикалық зерттеулер әдістемесі» электронды оқулығын жетілдіру92 бет
Педагогикалық құзыреттілік6 бет
Тәрбие процесінде инновациялық әдістерді қолдану.қазіргі кездегі тәрбиеде қолданатын инновациялық әдістерді схема бойынша анықтап көрсету,мазмұнын түсіндіру,мәнін анықтау5 бет
Әлемдік экономикадағы жаңа құбылыстар және білім беру47 бет
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет
Бастауыш сынып ана тілін оқытуда қазіргі технологияларды қолдануға болашақ мұғалімдердің даярлығын қалыптастыру121 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь