Таным процестері

І. Кіріспе.

ІІ. Негізгі бөлім.
2.1. Түйсіктер.
2.2. Қабылдау.
2.3. Ес.
2.4. Ойлау.
2.5. Сөйлеу.
2.6. Қиял.
2.7. Эмоциялар мен сезімдер.
2.8. Ерік.

ІІІ. Қорытынды.
Сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының жеке қасиеттерінің сезім мүшелеріне тікелей әсер етуінен пайда болған мидағы бейнелерді түйсік деп атайды.
Сыртқы дүниені танып білу түйсіктен басталады. Ол білім атаулының алғашқы көзі. Мәселен, жолдасыңнан көзін жұмуын өтініп, оның алақанына белгісіз бір затты тигізсең, сосын одан оның не екенін сұрасаң, ол: «қатты, жылтыр, мұздай, жұмсақ, жылы, кедір-бұдыр бір нәрсе» деп жауап береді. Заттың нақты атауы емес, тек түрлі қасиеттерін білдіретін осы тітіркеністері түйсік болып табылады.
И.П.Павловтың жүйке қызметі туралы ілімі түйсіктердің пайда болуын анализатор (талдағыш) деп аталатын анотомиялық-физиологиялық жүйке ақпараттарының жұмысына байланысты түсіндіреді. Адамдар мен жануарларда көптеген анализаторлар бар. Олардың қай-қайсысы болмасын (көру, есту, қозғалыс) үш бөліктен түрады.Біріншісі сезім мүшесі (рецептор). Сезім мүшесі сырттан келген тітіркендіргішті жүйелік қозғауға айналдырып отырады. Екінші бөлігі ─ миға баратын жүйке талшықтары. Олар секундына 120 метр тездікпен рецепторларға түскен қозуларды мидың түрлі бөлігіне жеткізіп отырады. Анализатордың үшінші компоненті ─ мидағы түрлі жүйке орталықтары. Олар тітіркендіргіштерді айыра алуға қабілетті.

Түйсіктердің негізгі заңдылықтары.
Психологияда адамдардың түйсінуіне алу қабілетін сезгіштік деп аталады. Сезгіштік: 1)абсолюттік; 2)айырма сезгіш деп екіге бөледі. Абсолюттік сезгіштік дегеніміз ─ сезім мүшелерінің өте әлсіз тітіркендіргіштерді түйсіне алуы. Абсолюттік табалдырық ─ түйсік табалдырығының шегі. Түйсік табалдырығының шамасы азайған сайын адамның абсолют сезгіштігі арта түседі. Егер тітіркенудің шамасы табалдырықтан төмен болса жатса, онда түйсік пайда болмайды. Мәселен, адам денесіне қонған тозаңды сезе алмайды, көз ультра күлгін сәулелерді көрмейді, құлақ әлсіз дыбыстарды естімейді.
Айырма сезгіштік деп ─ сезім мүшелерінің тітіркендіргіштердің арасындағы болмашы айырмашылықты түйсіне алуын айтады. Айыру табалдырығы түйсіктің түрлерінде әр ьүрлі болып келеді. Мәселен, жарықты айыратын табалдырықтың күші 1/100 тең. 100 шамдық жарық күшіне тағы бір шамды жарық қосылса, сонда жарықтың аздап та болса артықтылығы байқалады.
        
        Таным процестері.
Жоспар.
І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім.
2.1. Түйсіктер.
2.2. Қабылдау.
2.3. Ес.
2.4. Ойлау.
2.5. ... ... ... мен ... ... ... туралы жалпы ұғым.
Сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының жеке ... ... ... әсер етуінен пайда болған мидағы бейнелерді түйсік деп
атайды.
Сыртқы дүниені танып білу ... ... Ол ... ... көзі. Мәселен, жолдасыңнан көзін жұмуын өтініп, оның ... бір ... ... ... одан оның не ... ... ол: «қатты,
жылтыр, мұздай, жұмсақ, жылы, кедір-бұдыр бір нәрсе» деп жауап береді.
Заттың нақты ... ... тек ... қасиеттерін білдіретін осы
тітіркеністері түйсік ... ... ... ... ... ... ... пайда болуын
анализатор (талдағыш) деп аталатын ... ... ... ... ... ... мен жануарларда
көптеген анализаторлар бар. ... ... ... ... ... үш ... ... сезім мүшесі (рецептор). Сезім
мүшесі сырттан келген тітіркендіргішті жүйелік қозғауға айналдырып отырады.
Екінші бөлігі ─ миға баратын ... ... Олар ... 120 ... ... ... қозуларды мидың түрлі бөлігіне жеткізіп
отырады. Анализатордың үшінші компоненті ─ мидағы түрлі жүйке орталықтары.
Олар ... ... ... қабілетті.
Түйсіктердің негізгі заңдылықтары.
Психологияда адамдардың түйсінуіне алу қабілетін сезгіштік ... ... ... ... ... деп екіге бөледі.
Абсолюттік сезгіштік ...... ... өте ... ... ... Абсолюттік табалдырық ─ түйсік
табалдырығының ... ... ... ... азайған сайын адамның
абсолют сезгіштігі арта түседі. Егер ... ... ... ... ... онда түйсік пайда болмайды. Мәселен, адам денесіне
қонған тозаңды сезе алмайды, көз ультра күлгін ... ... ... ... ... ... деп ─ сезім мүшелерінің тітіркендіргіштердің
арасындағы болмашы айырмашылықты түйсіне алуын ... ... ... ... әр ... болып келеді. Мәселен, жарықты айыратын
табалдырықтың күші 1/100 тең. 100 ... ... ... тағы бір ... ... ... жарықтың аздап та болса артықтылығы байқалады.
XIX ғ. орта шенінде өмір сүрген неміс ғалымдары ... ... ... ... ... күшімен адам түйсігінің
арасындағы ... заң ... ... Мұны ... заңы деп атайды.
Сезім мүшелерінің сезгіштігі әсер етуші тітіркендіргіштерге біртіндеп
бейімделуге байланысты да ... ... Бұл ... ... ... жарық жерден қараңғы үйге кіру ... ... ... Жарық жерден қараңғы ибуөлмеге кіргенде көздің
қарашығы 17 есе үлкейеді.
Адаптация тері ... де ... ... ... ... бір ... салқындығына дене тез уақыт ішінде төселеді де, адамның
терісі суыққа тітіркенбейтін болады.
Егер адаптация ... ... ... ... ... ... ... сенсибилизация сезгіштіктің тек
артуын ғана ... ... ... ... сезім мүшелерінің біреуінде ғана түйсік туғызудың
орнына сол сәтте басқа түйсіктердің, ... ... да ... ... кейбір адамдардың бір қызғылт түстен жылылықты, екіншілері-
көгілдір-жасыл түстен ... ... ... ... ... ... дейді. Синестезия ─ түйсіктердің өзара ... тыс ... бір ... ... тоқталғанына қарамай, аз ғана уақыт
болса да, түйсіктің өз күшінде қалатын ... бір ізді ... ... Бұлар көру, есту, иіс, дәм тактиль түйсіктерінде жиі кездеседі.
Мәселен, адам 2-3 сек бойы көз ... ... ... ... ... ... көзін
жұмса (көзді жұмғанда қабақтан жарық түсірмеу үшін шамды алақанмен қалқалау
керек), ... ізін ... көре ... Бір ізді ... бұл түрі оң
бір ізді образдар деп аталады.
Түйсіктің түрлері.
Түйсіктің түрлерін үлкен үш топқа бөлуге ... ... ... ... мен ... жеке ... ... табылатын түйсіктер. ... ... ... ... деп ... Бұған көру, есту, иіс, дәм, ... ... Ішкі ... ... ... түйсіктерге түрлі
органикалық түйсіктер жатады. ... ... ... ... Дене ... ... мен бір қалыпты орналасуын ... ... ... хабарлап отырады. Мұның рецепторы
пропиорецептор деп аталады.
2.2. Қабылдау туралы ... ... ... ... ... сыртқмен құбылыстардың жеке қасиеттері мен
сапаларының миымызда бейнеленуі болса, қабылдау заттар мен ... ... ... ... ... ... мен ... түсі, дыбысы, дәмі, иісі, формасы
т.б. қасиеттері тұтас күйінде бейнеленеді. ... ... ... тәжірибесі ерекше маңыз алады. Сыртқы ортадан адамға дамылсыз
ақпарат келіп отырады. Кісі ... ... ... ... қабылдай алмайды,
немесе үлгермейді. Егер бала өмір бойы поезды көрмей өссе, оны бірден ... ... ─ ми ... ... ... және ... қызметтің
нәтижесі. Қабылдаудың физиологиялық негізінде бірнеше тітіркендіргіштердің
жиынтығы мен олардың қарым-қатынасында пайда ... ... ... ... Мұны И.П.Павлов қатынас рефлексі деп атады.
Сөйтіп, қабылдау ─ ... бір ... ғана ... ... ... бірлесіп қызмет істеуінің нәтижесі.
Қабылдаудың негізгі ерекшеліктері.
Қабылдау тұтастығы. Қабылдаудың объектісі кейбір жеке қасиеттерден,
жеке бөліктерден ... біз ... ... ... қабылдаймыз.
Егер «Дударай» операциясындағы Мариям ... ... ғана ... осы ... ... ... қабылдай аламыз. Адам алдындағы үш
нүктені жеке ноқат ретінде қабылданбайды. Мұны үш бұрышты тұтас бейнесі ... ... ... жеке бөліктер жиналып келіп, тұтас нәрсенің
бейнесін ... ... Бұл ... ... ... айырмашылығы айқын көрінеді.
Заттармен құбылыстардың мағынасын түсінудің қарапайым түрі ─ ... ... оны ... ... ... Тану жалпылай және дарылап
таны болып екіге бөлінеді. Жалпылай тану дегеніміз ... ... ... ... ... ... адам ... өздеріне тән қасиеттерін біле
бермейді. Объектілерді даралап тану ... ғана ... ... ... ... туады. Мәселен, көпшілік адамдардың арасынан ... ... ... ... ... ... ... ішінен біреуін
іріктеуіміз қабылдаудың таңдамылылығы делінеді.Егер кітапта «университет»
деген сөз «унвеситет» деп қате жазылса да, оны біз ... деп ... ... әр ... ... және ... де ... болады.
Мұғалім бірнеше оқушыдан үй тапсырмасын сұраған кезде оған бір баланың
жауабы ерекше ұнайды. Сонда мұғалімнің ... сол бала ... ... жауабы жөнді есептелмейді. Сөйтіп, аса зейін қойған зат әр
кезде фигура ... да, оның оның ... ... фон ... ... ... деп ... жағдайдың өзгеруіне қарамастан,
заттардың кейбір қасиеттердің бір қалыпты болып қабылдануын ... ... ... ... бағаналырының бір-бірінен қашықтығы
көздің тор қабығында бірдей сәулеленбейді. Сонда да біз ... ... ... тең деп ... ... ... шындықтағы қалпы сондай.
Қабылдаудың констаттылығы балалады 2 мен 4 жастың ... ... ... ... түрде келтіруде, оны сол қалпында сақтауға
мүмкіндік ... ең ... ... ... иллюзия. Түрлі себептерге байланысты шындықтағы
объектілерді қате қабылдауды иллюзия деп ... ... сан ... ... пайда болады. Мысалы, шай құйылған стаканға салынған
қасықтың «сынған» құсап тұруы физикалық қасиеттермен түсіндірілсе, ... ... ... ... адамның әр түрлі ерекшеліктеріне
байланысты.
Иллюзия табиғаты ғылымда әлі толық зерттелмеген.
Апперепция. Қабылдаудың адамның жалпы ... ... мен ... ... ... ... деп ... Апперепция
тұрақты және уақытша болып екіге бөлінеді. Тұрақты апперепция адамның
қызығуы мен мамандығы, ... мен ... ... ... ... ... ... дүние заттары мен құбылыстарының адам миында
сақталып, қайтадан жаңғыртылып, ... ... ... ...... психикалық процестердің бірі. Ес есте қалдыру, қайта
жаңғырту, ... ... ... ... ... дегеніміз сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының байланыс-
қатынастарының миымызда жалпылай және жанама түрде сөз ... ... ... ... ... ... ... өңдейді. Ой – сыртқы
дүниені бейнелеудің ең жоғарғы ... сөз – ойды ... ... ... адам ... ... ... Ол бізді жануарлар дүниесінен
ерекшелендіріп тұратын негізгі жан ... Тіл ... ... ... ... сөйлеу деп атайды. Сөйлеу – пікір алысу процесінде жеке ... ... ... ... ... ... бар суреттелулерден жаңа ... алуы қиял деп ... Қиял ... ... ... ... ... субъективтік образдарын қайтадан жаңартып, өңдеп, бейнелеуде
көрінетін, тек адамға ғана тән ... ... ... алға ... қоюды қажет ететін, түрлі кедергілерді
жеңе білуден көрінетін ... ... ерік ... ерік деп ... ерік ... адамның өз мінез-құлқын меңгере алу қабілеті.
«Қайрат дегеніміз өмір ... ... өмір ... ... екі ... белді бекем буып, қайыспай, кідірмей амал ... ... ерік ... ... ... ... керісінше, адамның
өмір сүрген ортасына байланысты дамып отыратын, ми қызметі продуктысының
бірі ... ... ... ... деп ... ... ... И.М.Сеченов пен И.П.Павлов ерік қимылдарының белгілі
бір себепке ... ... ... ... зерттеулермен
дәлелдеді.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Есту қабілеті зақымдалған балалардың танымдық процестерінің даму ерекшеліктері6 бет
Мектепке дейінгі балалардың таным процестері32 бет
Мектепке дейінгі жас кезеңіндегілердің таным процестерін зерттеу әдістері13 бет
Ойлау, сөйлеу, таным процестері8 бет
Таным процестерінің дамуының психикалық ерекшеліктері11 бет
Адамның тұлғасын зерттеулердің жаңа бағыттары7 бет
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Балада ойын әрекеті және оның түрлері33 бет
Балалардың тіршілік әрекеті мен тәрбиесін ұйымдастыруға бағытталған жұмыстарда қамтылған мәселелерді көрсетіңіз9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь