Сана туралы жалпы түсінік

І. КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І БӨЛІМ. САНА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1 Сана . адам миының функциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Сана . объективті дүниенің бейнесі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3 Бейнелеу түрлерінің эволюциясы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

ІІ БӨЛІМ. САНА ЖӘНЕ ӨЗІНДІК САНА.
2.1 Сана сезім, өзіндік сана. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2.2 Сана және тіл. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

IV.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... 26
Зер ттеу өзектілігі: Сана адам миына байланысты пайда болады, ал ми – оның мекені. Сана – адам миы қызметінің жемісі, нәтижесі. Бірақ ми түрлі жануарларда да бар. Ал мана тек адам миының ғана жемісі. Бұл - өте күрделі процесс, материалдық дүниенің ұзақ уақыт дамуының нәтижесі. Оған жету үшін әлем неше ықылым заманды бастан өткізді.
Курстық жұмыстың мақсаты: Бастауыш сынып оқушылары мен жеткіншектердің сана және өзіндік сана процесінің дамуын зерттеуді әдістемелерін жинақтау.
Курстық жұмыстың міндеттері.
Сана және өзіндік сана процесінің дамыту жолдарына байланысты теориясын шолу
Сана және өзіндік сана процесінің даму деңгейін анықтап, соларға байланысты амал-тәсілдерді қолдану
Зерттеу пәні: Бастауыш сынып оқушылар мен жеткіншектерге психологиялық қызмет көрсету
Зерттеу объектісі: Бастауыш сынып оқушылары мен жеткіншектердің сана және өзіндік сана процесінің дамуы
Зерттеудің теориялық мәні: Жалпы бұл зерттеудің теориялық мәні қазіргі таңда сана және өзіндік сананың даму және тәрбиелеу деңгейін анықтау жолдарына молына үлкен септігін тигізіп отырды. Мұнда көп ғылымдардың дәлелденген факторлы және теориялары қарастырылған. Жалпы айтқанда бұл теорияның сана және өзіндік сананың дамуын оның деңгейін анықтау бөліп табылады.
Зерттеудің практикалық мәні: бұл зерттеу жұмыстары балабақшада, мектепте басқада мекемелерде жүргізіледі. Жалпы бұл зерттеудің практикалық мәні қазіргі кездегі естің даму және жетілдіру деңгейін анықтау жолдарына молынша үлкен септігін тигізіп отырады. Мұнда көп ғалымдардың дәлелденген факторлары және зерттеулері қарастырылған . Бұл зерттеудің практикалық және теориялық маңызын өзімізге тіркеп алсақ зияны болмайды. Жалпы айтқанда бұл сана және өзіндік сананы зерттеудің мәні балның сананың дамуын оның деңгейін анықтау болып табылады.
1.Жарықбаев Қ. Жалпы психология — Алматы, 2004 2.Т.Тәжібаев Жалпы психология — Алматы, 1993
3. Сәбет Бап-Баба Жантану негіздері — Алматы, 2001
4. Р.С.Немов Психология Книга 1 - Москва, 2003
5. Нұрмұхамбетова Т.Р.Тәжірибелік психология 1- Шымкент, 2006
б.Личко А.Е. Психопатии и акцентуации характера у
подростков. — Л., 1983
7.Левитов Н.Д. Психология характера. — М., 1969 8.Ананьев Б.Г. Избранные психологические труды: В 2т. - Т. 2. - М., 1980
9. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии: В 2т.
- Т. II - М., 1989
10. Бодалев А.А. Психология о личности. — М., 1988
11.Оспанова Махаббат Пернебайқызы. Балалар психологиясы. Мектепке психологиялық даярлық диагностикасына ғылыми негізделді. –Алматы, 2002 жыл –30 бет.
12. Аймауытұлы. Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.
13. Аймауытұлы .Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.-325б.
14. Қоңыратбаева Т.Ә. Халық педогогикасы және оны оқу – тәрбие ісіне ендіру жолдары. Пед. ғыл. канд. дисс.автореф.-Алматы,1993.-29 б.
15. Елікбаев Н. Қазақ ұлтының психологиясы. – Қарағанды,2000.
16.Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И.Жалпы педогогика.-Алматы:Заң мектебі,2005.
17. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
18. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№5(11).
19. Жанғозиева М.С. Ұлт психологиясы этнопсихологияның негізгі мәселесі//Бастауыш мектеп,2007, №7-б. 26-28.
20. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№6(11).
21. Писаренко В.И. О когнитивной лингвистике и семантике термина
        
        МАЗМҰНЫ
І.
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................3
І БӨЛІМ. САНА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1 Сана – адам миының
функциясы...................................................5
1.2 Сана – объективті дүниенің бейнесі.
..........................................10
1.3 Бейнелеу ... ... ... САНА ЖӘНЕ ... ... Сана сезім, өзіндік сана.
..............................................................20
2.2 Сана және тіл.
............................................................................
...22
ІІІ.
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........25
IV.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ........................26
І. КІРІСПЕ
Зер ттеу өзектілігі: Сана адам миына байланысты пайда болады, ал ми ... ... Сана – адам миы ... ... ... ... ми түрлі
жануарларда да бар. Ал мана тек адам ... ғана ... Бұл - өте ... ... дүниенің ұзақ уақыт дамуының нәтижесі. Оған жету үшін
әлем неше ықылым заманды бастан өткізді.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... сана және ... сана ... дамуын зерттеуді
әдістемелерін жинақтау.
Курстық жұмыстың міндеттері.
Сана және өзіндік сана ... ... ... ... теориясын
шолу
Сана және өзіндік сана процесінің даму деңгейін ... ... ... ... пәні: Бастауыш сынып оқушылар мен ... ... ... объектісі: Бастауыш сынып оқушылары мен жеткіншектердің сана
және ... сана ... ... ... ... ... бұл ... теориялық мәні
қазіргі таңда сана және өзіндік сананың даму және ... ... ... ... ... септігін тигізіп отырды. Мұнда көп
ғылымдардың дәлелденген факторлы және ... ... ... бұл ... сана және ... ... ... оның деңгейін
анықтау бөліп табылады.
Зерттеудің практикалық мәні: бұл зерттеу жұмыстары балабақшада,
мектепте басқада мекемелерде ... ... бұл ... ... қазіргі кездегі естің даму және жетілдіру деңгейін анықтау жолдарына
молынша үлкен септігін тигізіп отырады. Мұнда көп ... ... және ... ... . Бұл ... ... ... маңызын өзімізге тіркеп алсақ зияны болмайды. Жалпы ... ... және ... сананы зерттеудің мәні ... ... ... ... ... болып табылады.
І БӨЛІМ. САНА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1 Сана – адам миының функциясы.
Дүниеде ең ғажап, керемет құбылыс – ... ... ... ... ой. ... ... барлық материалдық және рухани жетістіктер
зәулім құрылыстар, түрлі техникалық табыстар, өнер, дін әдебиет, философия
ғылым – ... бәрі сол ... ... ... ... сананың
болмысы жоқ. Ол тек адамға ғана тән. Сондықтан қашан да ... ... ұғым ... оны ... деп санаған. Енді біреулер бұл пікірді
мойындамаған.
Сонда сана ... не? Ол ... ... ... болады? Өлі
материядан қалайша тірі дүние: өсімдіктер, жануарлар, адам пайда ... ... ... не жатыр? Оның мәні неде? Сана белгісіз,
ғайыптан пайда болған, дайын ... ... ... ... құбылыс па, әлде
іштен шыққан дүние ме? Әрине, адам бойында атадан ... ... ... бейімділік, қабілет те болады. Оның дамуы да түрлі жағдайларға
байланысты. Бірақ сана ... ... ... ... Ол ... ... ... те емес. Сананың миға қатысы бар екенін мойындамай, сана миға
сырттан дайын ... ... ... ... ... жалған пікір
таратқан махист Р. Авенариусты В.И. ... ... ... ... ... ... ... алған болатын.
Дін иелері сананы материалдан тыс, дербес және мәңгі өмір сүретін,
ешқашан ... ... деп ... Ертеде сананы жанға, ал жанды
ұшып жүретін шыбығын балаған. ... ... сөзі ... ... ... пікірінше, адам ұйықтаған шыбын-жанның
дүние кезіп жүргендегі көргендері. Кейін ол шыбын-жан қайтып ... ... ... деп ... ... ... адамды абайлап ояту
тәртібі осыдан шыққан болса керек. Өлген кісілерге дұға оқу, ... ... еске алу, ... елді ... ... ... ... салу –
осылардың бәрі сол адам жаны мәңгі өмір сүреді деген ұғымнан пайда ... о ... ... ... ... діни ... ... осындай пікірден
туындаса керек. Материя емес, мәңгі өлмей өмір сүріп, бірден-бірге ... ... ... дүние – жан деген ұғымнан тотемизм, басқаша айтқанда,
өзін түрлі хайуанаттармен, өсімдіктермен тұқымдас деп түсінетін ұғым ... Бұл - өте ... ... ... ... ... қайсысы болсын сана, идея, рух материядан
тыс, дербес өмір сүріп қана қоймайтынын, қайта сол материяны ... ... ... ... күш деп ... ... сананың пайда
болуын материалистік ... ... де ... ... жоқ. ... сана ... материяда бар деп түсінген. Мәселен, орта ғасырда
өмір сүрген. Д. Скоттың түсінігінше, ... тас та ... ... ... ... ... деп қараған ұғымды философияда гилозоизм деп атайды.
Бұл ұғым ертедегі гректердің (hule – материя, zoe – ... ... ... ... Енді бір материалистер дүниенің бірлігі оның
материалығында ... ... ... алмай, сананы да ... ... ... Бюхнер, Молешотг деген немістің жаратылыстану зерттеушілері
сана мидың жемісі екенін, бауырдан ... ... ... қойып, екеуін
бірдей алып қараған. Мәселен, Фогт «ойдың миға ... ... ... ... ... деп ... ... ой да, өт те ... ... ой – ... ... ... де, өт – ... ... жемісі. Бұл
екеуін қатар қою материя мен идеяның қарама-қарсы екенін білмегендік немесе
білгісі келмегендік. ... К. ... пен Ф. ... ... ... ... деп атап, орынды сынға алады.
Барлық тіршіліктің негізі клетка ... ... Ол - ... ... көбейе алатын жүйе. Ендігі мәселе сол өмір ... ... оған ... ... нышаны болмаған ба деген сауал ... ... ... сол ... өзі ... ...... сұрау тағы
мазалайды, өйткені, органикалық және органикалық емес материя бар дейміз.
Ол екеуі ... ... ... ... дәнекер бар ма десек, ондай
дәнекер бар ... ... ... ... ... деген сұрау адам баласын
ұдайы ойландыра бермек екен. Ол дәнекер, сөйтсек, никлени қышқылы екен. ... ... да бар. ... ... ... екі ... тұрады. Бірі
клетка өзегі – ядросы, екіншісі – оны ... ... Ол ... ... ... де әлгі қышқыл бар. Ядродағы қышқылды ... ... ал ... ... РНК ... дейді. Бұл қышқылдар, бір жағынан, клеткалардың өмір сүру, екінші
жағынан, ... ... ... тірлік негізі клетка ХІХ ғ. 30-жылдары, ал тұқым қуалау
(ген) негіз хромосом құрамына ... ДНК ... бір ... соң, ... ... РНК 1953 жылы ғана белгілі болды. Хромосом құрылымына
кіретін ДНК мен ... ... ... қуалаудың (ген) себептерін ғылыми
айқындады. Сонымен ... ... өте ... ... екенін де ғылым
анықтауда. Олай болса, хромосом аппаратына ... ДНК мен РНК – ... ... ... құрылым. Олар ашылғалы бері ғылымдар
клеткадан тірі ... ... ... дәлелдеуде. Бұл ... ... мен ... Оны ... ... ... және органикалық емес дүние арасындағы дәнекер –
нуклеин қышқылдары бір жағынан органикалық емес, екінші жағынан ... ... Олай ... ... ... ... болады деген сұрзу өзінен-
өзі шешіледі.
Енді сол клетканың пайда болуымен жоғары дамыған организм – адам,
оның санасы ... ... жүз ... ... ... жатқан болар. Ендігі мәселе – сана деген не, ол ... ... ... неде деген сияқты сұраулар.
Ғылыми мәліметтерге сүйене отырып, ғылымдар сана барлық материяның
жемісі емес, тек ерекше ұйымдасқан ... – адам ... ... ... Адам миы – ... әрі өте нәзік миллиардтаған жүйке
клеткалардан (нейрондардан) тұратын аппарат. Ол нейрондардың ... саны 14-15 ... ... ... ... ... ... шешімге де келе алады. Сондай-ақ, олар өзара тығыз ... ... ... ... ... ... қабылдап, тиісті шешімге
келіп отырады. Мәселен, адам мифы 1020 ақпарат ... ... ... оның ... ... көпшілік кітапханадағы жалпы ұзындығы
300 км созылған кітап сөрелерінде жинақталған миллиондаған ... ... ... ... алатын мүмкіндігі бар көрінеді. Адам
бүкіл өмір ... ... сол ... тек 3-4 ... ... алады екен. Олай болса, адам миы ешқашан тоқырауға ұшырамайды.
Оның мүмкіндігі адам өмірімен салыстырғанда шексіз.
Адам миының құрылымы да аса ... ... ... ... ... тіршіліктедің әсерлеріне байланысты түрлі іс-қимылдар жұлын, сопақша,
орта және ... ми ... ... Ал ... ... тәсілдері бас миының
үлкен жарты шары арқылы іске ... ... ... ... ... ... қимылдарды басқарады. Жануарларда инстинкті қимылдар
әрдайым ешбір шартты ... ... ... ... ... ... ол ... қашанда санаға тікелей бағынышты, оны сана
билейді. Адам орынсыз, өрескел қимыл ... Ал енді ... ... ... ... ол оң және сол ... шарлар болып екіге бөлінеді.
Бұл екеуінің арасында ... ... ... бар. ... ... ... сол ... жарты шар арқылы, ал уайым, қайғы, ... ... ... оң жақ ... шар арқылы іске асады екен. Олай болса,
өнер мидың сол жақ ... шары ... ... Қытайлар мен жапондарға
алфавит жоқ, оның ... ... бар. Онда ... атау, іс-әрекет, қимыл
әр түрлі иероглиф (белгі) арқалы беріледі. Сауат ... ... ... ... ... ... ... оймен жаттап алу қажет. Олардың саны ... ... жеті ... ... да ... ... ол халықтарда түрлі
түстердің айырмашылығын байқау, ... ... өте ... ... ... мидың түрлі бөліктері әрқилы қызмет атқарады. Мысалы, ... ... ... көру ... мидың шуйуе бөлігі, дыбыс ... ... ... қабылдайды. Сол сияқты жүру-тұру ... ... ... ... ... ... бар. ... адамның
аяқ, қол сияқты мүшелерінің сал ауруларына ұшырауы көбіне мидағы ... ... ... ... Адам ... ... ... процесі арқылы пайда болады. Мисыз сана да, психикалық қызмет те
жоқ. Оған түрлі ... ... ... ... бола ... ... ... үлкен жарты шары операция арқылы сылынып тасталған құрбақа сол
операцияға дейінгі қалпында бақылдап, шыбын-шіркей ұстап жеп, тіршілік ... ... Ал ... ... ... ... ағаш бұтағында отыратын
және тура ұшып кете алатын болғанмен, түрлі тітіркендіргіштерге ... ... жем ... ... қалады екен. Ал енді бас миы алынып ... ... ... мүгедекке айналады. Олай болса, бұл тәжірибелер бас
мидың тіршілікте атқаратын ... ... даму ... жоғарылаған
сайын арта түсетінін көрсетеді. Бірақ, ... ... ми ... ... оның қайнар көзі деуге болмайды. Ми ойды өзінен-өзі тасқындатып
тудырмайды. Ой мидың ... ... ... ... тудыратын – объективті
ақиқат.
Адам миы түрлі түйсіктер арқылы келетін мәліметтерді орталық жүйке
жүйесі арқалы қабылдап, оны ... ... ой ... ... ... пайда болады деген сұраққа жауап беру: ол түйсік мүшелері арқылы
объективті ақиқатты бейнелендіріп, ... ... ... ... ... ал
бұл үшін көп нәрседен хабардар болу қажет дейміз. Халықта: «Көп жасағаннан
сұрама, көпті көргеннен ... ... ... сөз, шамасы, осы жағдайда
аңғартатын болса керек. Қысқаша ... ... ...... ... ... Ал енді сананың негізінде не жатыр деген ... ... ... ... білім, білу жатыр. Ал ... ... үшін аса ... – адам ... ... ... ... шығуы, қалыптасуы мен дамуының түпкі негізгі практикалық іс-әрекет,
еңбек, қызмет болмақ.
1.2 Сана – объективті дүниенің бейнесі.
Идеалистер ... ... ... ... ... ... Оны неге сүйеніп айтады? Олардың ойынша, адам санасында
объективті ... ... ... ... ойлар, мәселен, түрлі
жынсайтан, диюу, су перісі, т.с.с. ұғымдар болады. Сонда объективті дүниеде
кездеспейтін ол ... ... ... ... болады, ол ненің
бейнесі деп күдік айтады. Осыдан кейін идеалистер сананың ... ... Ал, енді ... діни ... өздігінше ойлап шығарған делік дейді
әлгі идеалистер, сөйтіп, олар бұл мысалдан да ойдың, ... өмір ... тек ... ... шыққан деу керек деген қорытынды шығарды. Бұған не
жауап қайтару ... ... ... өмірде жоқ: «о дүние», «пері», ... ... ... ... ... шығарғаны рас. Бірақ ол ойлар ... ... ... ... бір құбылыстарға еліктеу, мидың соларды ойша
құрастыруы арқылы пайда болған. Сондықтан да қай халықта болмасын, жын ... да, ... да ... тек адам, жан-жануарлар бейнесінде
елестетіледі. Мәселен, шайтанды (черт) көптеген халықтар мүйізі, сақалы,
тұяқтары бар, ұзын ... ешкі ... ... ... ... құбылыс етіп
суреттейді. Өмірде мүлде жоқ, ... ойға ... ... адам ... ойдан шығарған емес. Тіпті техникалық жаңалықтарды да
адам ... бар ... ... ... Сондықтан жаңағы айтқан діни
ұғымдарда да не ... ... ... ... ... ... ... ой туындамайды. Мұның бәрі сананың тікелей мидан
емес, ми арқылы ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі, туындысы екенін байқатады.
Сонымен қатар сана мисыз өмір сүре алмайды, ал біздің түсініктерімізге
әсер ететін – сыртқы дүние. Сол ... ... ... ... ... ... жетеді. Ми оларды қорытады, шешім жасайды. Әрине, адам ми арқылы
ойлайды, бірақ оның мәні ... ... соны ... Ми – ең ... ... дәл, ... ... сыртқы дүниені дұрыс бейнелейтін
орган. Бірақ сана мен ... ... ... да ... ... Сана – оның идеалдық бейнесі. Мұны Гегель де мойындаған. Бұл –
дәлдік пен ... ... ... ... ... ... Ал оны
туғызатын танымдық ізденіс. Әр нәрсені білуге, ұғынуға талпыныс, ізденіс
сайып келгенде сананы құрастырады. Сана – ... ... ... ... ... соң ... бір ... жинақталған білім, ал екінші жағынан –
таным процесі. Сана ... ... бір ... даму ... ... Ол ... ... процесс. Өйткені, сана объективті дүниенің
механикалық бейнесі (репродукциясы) емес. Сана тек негізгі принцип бойынша,
шығу көзі ... ... ... ғана ... туындайды. Бірақ сана
объективті өмірдің жұпыны бейнесі емес. Мәселен, санада ерік, ой толғау,
әсірелеу, ... ... ... ... сияқты құбылыстар бар.
Олардың объективті дүниеде дәлме-дәл баламасы болмауы да мүмкін. Сана тек
бейнелеу ... ол ... ... ... бір қатынас. Айталық, бейнелеу
жануарларда да бар. ... ... ... жоқ. Сана ... адам ... қана қоймайды. Ол оған әсер етеді, ойдан ... ... ... Адам ... ... мен ... ... елендеу мен басылу, қызығу
мен жирену диалектикасы ұдайы тынымсыз ... ... Ол өзін ... ... ... санасы объективті дүниенің айна бетіндегідей механикалық бейнесі
емес. Танымдық процесс ... оған ... ... басқа да жағдайлар (оның
көргендері, білгендері, естігендері, ... әсер ... ... ... ... ... адам толып жатқан ойға шомады, ойын ... ... ... ... ... түрткі болады. Бірақ адам
объективті өмірді шын да, ... да, ... та, ... та бейнелейді. Олай
болса, сол дәлдікті шығармашылық тұрғыдан түсіну қажет. ... ... орны ... Эмоциясыз ешбір дүниені тануға талпыныс, ... ... ... ... ... ... жаңалықтар болмайды. Айналадағы
құбылыстарды тез байқап, ... ... ... ... үңіліп
қарап, бір нәрсеге ұқсату, оймен салыстыру – ... бәрі ... ... Ал ... ... да бар. Адам ... кеткенде түс көреді.
Ол – сананы құбылыс емес, психикалық процесс. Оны сана билей ... ... ... де ... Оның ... басқа. Айталық, көптеген
уақыт ойлап, шешуін таба алмай қиналып жүрген ... ... ... ... бір ойланып, уайымдап, толғанған істің ақырғы нәтижесін адам
түсінде көруі де мүмкін. Бірақ осыдан келіп түс саналы ... екен ... ... ... Әлгі психикалық құбылыстардың өзіндік себептері бар.
Ал адам тек түсінде ғана емес, ояу кезінде де көптеген үйреншікті, әдеттегі
істерді ... ... ... Айталық, музикалық аспаптардың
клавиштерін, пернелерін ойланбай-ақ дәл ... ... келе ... ... ... ой ойлайды, соған қарамастан, таныс кісінің сәлеміне жауап
береді, көшедегі жол ... ... ... сан қилы ... өмірде
болып жатады. Адам оның бәрін санамен ойлап, толғанып жатпайды. Көп ... ... ... жасалады.
Әрбір адамның психикасында санасыздық та (иррационалдық), ақылсыздық
та (нерационалдық) әрекеттер бар. Оның ауқымы кең. Адам әр ісін, әр ... сана ... ... жатпайды. Көп нәрсені адам дағдылы әдіспен,
ойламай-ақ, дәлме-дәл жүзеге ... ... ... ... ... өзі ... ... Мәселен, жүрісі көп көшедегі автомабиль жүргізушінің іс-
қимылы сондай. Сондықтан ұдайы, ... ... миға ... ... ... адам ... үйреншікті дағдымен атқарып үйренген. Бұл
- өмір диалектикасы. Философияда саналық пен санасыздық ... ... ... ... ... ... ... келеді. Кьеркегор,
Шопенгауэр, Ницше иррационализмді адам өмірінде басыңқы етіп ... ... бұл ... ... ... адам ... ақылдылықпен
қатар ақылсыздық та бар. Оны жоққа шығаруға болмайды. ... адам ... ... ... не ... ... де, сайып
келгенде, сана билейді. Сонымен инстинкті ақылсыздық ... – дәл ... ... ... ... ... келгенде адам миынан онша алық
кетпейтін, әсіресе мидың естілік ... ... ... ... ... пен ... ... арасы жақын.
Сондықтан кейде, кейбір ғылыми жаңаклықтарда, ... ... ... ... де ... Мәселен, Д. И. Менделеев химиялық элементтердің
қайталама жүйесінің кестесін жасарда ең алдымен оны ... ... ... ақылсыздық құбылыс кезінде де адам миының кейбір бөлімдері қарауыл
болып, жұмыс істеп тұратынын байқаймыз. Ал адамның іс-әрекетінде ... ... ... іске ... ... ... ... сеніп, өзін
соларға тапсыратынын ... ... ... ... де адам
әдептіліктен шығып кетпейді. Нағыз санасыздықты біз жануардан ғана ... ... та, ... те, ... та, ар-ұят та жоқ.
Адам ақылсыздық жағдайында да оншалықты құлдырап төмендемейді. ... ... ... ... ... ... санамен басқарылып,
бағытталып отырады. Міне, бұл адам психикасы жануарлар ... ... ... ... ... психоаналитик З. Фрейд
санасыз, ойсыз ... ... ... ... инстинкт адамда да
басым, ол санаға бағынбайды деп дәлелдемек болды. Оның ... ... ... ... ... тек ... ғана ... тәртіп
қана, ал адам өзінен-өзі оңаша қалғанда, оның бәрін жиып қойып, ... ... ... түседі дейді. Бұл, әрине, адамгершілікке ешбір
сыймайтын, ... ... ... ... оны ... тәрізді етіп
көрсететін пиғыл. Біз З. ... ... ... ... Оның ойлары
А. Шопенгауэр, Ф. Ницшеден жоғары екенін айттық. Қайталамақ ... ... ... ... мойындайды. Бәрін ырыққа
бағындырды. Ал Зигмунд Фрейд ақылсыздықты (нерационализм) дәлелдей отырып,
оның ... сана ... ... ... өзі де ... ... адамда, жоғарыда айтылғандай, екі түрлі құбылыс бар дейді З. Фрейд.
Бірі – «ол» (id) ... ... ...... (ego) ... id ti қыспақта ұстайды, оған ерік бермейді дей ... З. ... өзі ... ті ... ... Мұны ол ... ... деген
еңбегінде айтқан болатын. Сондықтан, З. ... ... ... оның дәл осы ... ... болмайды.
Р. Авенариустың пікірінше, сана мидың жемісі емес, ол – ... ... ... ... дайын құбылыс. Сондағы «мен» деген адам,
оның саңасы, сезімі, ал «мен емес» дегені – объективтік ... Одан соң ... «мен ... ... байланыс бар дейді. Осы байланыстың түп
негізі, оның ... ... ал «мен ... «менсіз» өмір сүре алмайды. Бұл,
әрине, субъективті идеалистік пікір. Ал мәселенің шынына келсек, керісінше
«ен» «мен ... ... Сол ... ... ... ... сезім
объективті дүниенің бейнесі, ... ... ... ... ... ... көрсеттік.
Адам бойындағы барлық күшін объективті дүниеден алады. Соны сезіну,
тану, білу арқылы ұғады, білімін ... ойын ... ... ... сан қилы ... философиялық, ғылыми, көркем әдебиеттің,
діни қорытындылардың негізі – ... ... көзі сол ... ... ... өмірдегі түрлі іс-әрекет, шешілмеген, шиеленіскен
мәселелер. Ал оларды ... ... ... ... ... ой ... дүние де толақ түсінілмейді, оны ... де ... ... ... данышпандық тұжырымдар, ғажайып шығармалар, жан-дүниеңді
қозғайтын ән, ... ...... бәрі ... ... нәтижесі. Бірақ
осындай өмір талабына қайтару үшін көп білу, ... ... ... ... жаңа ... ... сана дегеніміз – объективті дүниенің адам ... ... ... ... ... ... ол жай ... емес,
шығармашылық бейне.
1.3 Бейнелеу түрлерінің эволюциясы.
Бейнелеу – жалпы ... ... ... ... бір
құбылыстың екінші құбылысқа, бір дененің екінші бір денеге жасайтын ықпалы
жатыр. Мәселен, жүріп бара ... ... із ... із ... ... ... ыстақ пен суықтан, жаңбыр мен қардан жартас бұзылып,
үгетіліп қиыршық құмға ... ... ... ... қашанда жылтыр,
теп-тегіс болып келеді. Оны ысып, жалтырататын су толқыны. Сана да – ... ... ... Бұл тірі ... мен өлі ... ... ... бар екенін көрсетеді. Бұдан ең жоғары бейнелеу – ... өзі ... ... ... ... ... ... шыққанын көреміз. Өлі
матирияда бейнелеудің екі түрі кездеседі: бірі – ... ... ... ... ... ... пен оның ... арасында
ажыратқысыз ұқсастық болады. Мәселен, нақты самолет пен оның ... ... ... ... ... татардың бетінде сақталып қалған
ертедегі ... ... мен ... ... Ал ... ... объект пен оның бейнесі арасындағы ұқсастықтың жоба
түрінде болатыны. Мәселен, жер бедерінің картадағы көрінісі.
Материяның түрлі құрылымдық даму дәрежесіне ... ... де ... ... Өлі ... ... ... негізінде зат, дене бірте-бірте
мүжіліп, үгітіліп, бара-бара жойылып бітеді. Ал тірі материяда ондай ... ... ... ... ... ... ... жарыққа
созылып, күнге бой тартуы сондай құбылыс. Күнбағыс таңертеңнен кешке ... ... ... ... ... Егер оны орып ... бұл кезде
де бейнелену тоқтамайды. ... ... ... ... ... емес,
бейімделу түрінде болмайды. Соның салдарынан өсімдік ... ... ... ... ... ең жоғарғы түрі – тіршілікке, өмірге
байланысты биологиялық түрі. Өмір деген не? Ол ... ... ... ... Өмір ... тіршіліктің ең басты негізгі белгісі –
зат ... ... мен ... Ол бар ... ... бар. ... тоқтаған кезде, өмір бітеді. Ал ... ... ... ... Ол да әр түрлі. Ең алғашқы қарапайыи бейнеленуге –
тітіркену жатады. Ол ... тірі ... тән ... Орталық жүйке
жүйесі бар организмдерде ол ... ... ... ... ... ... ... жауап қайтару реакциясы. Рефлекс шартты және
шартсыз болып екіге бөлінеді. Осыған сәйкес организм ... да ... ... ... ... миына сыртқы дүниедегі әр түрлі ақпарат қалай келеді? Ол ... ... ... ... бес түрлі сезім мүшелері: көру, есту,
иіскеу, дәм, сезу, яғни тері түйсігі. Сыртқы дүние ... сол ... ... одан ... ... ... арқылы бас миына түрлі ... ... ... жеткізіледі. Бес сезім мүшесі арқылы ... ... ... ... ... ... адам миын сыртқы дүниемен
байланыстырып отырады.
Бейнелеудің сезімдік түрі ... ... да бар. ... түйсігі адамнан гөрі сергек, нәзік келеді. Иттің ... ... ... ... иіс ... керемет, бүркіттің
көзі адамнан гөрі әлдеқайда ... ... ... түйсігі өз тіршілігіне
сәйкес сыңаржақ дамиды, яғни өзіне ... ... ғана ... ... ... кейбіреулеріне елестету процесі де болады. Жылқы бір жүрген
жолын, ит көп жыл ... ... ... Ал адам ... тіл арқылы өзінің
сезім мүшелерінің мүмкіндіктерін ... ... Ол ... ... ... ... ... телескоп, сейсмограф, фото сияқты
аспаптар көмектеседі. Сана мен ... ... ... ... ... философия ХІХ ғасырдың ортасында өмір сүрген неміс
физиологтары И. Мюллер мен Г. ... қате ... ... ... олар адам ... сезім мүшелерінің энергиясына
байланысты ... ... ... ... Мәселен, И. Мюллер мынадай
қорытындыға келеді: түрлі тітіркендіргіштер адам ... әсер ... бір ... – жарық көру әсерін жасайды, ал енді бір ғана тітіркендіргіш адамның
түрлі сезім мүшелеріне әсер етсе, түрліше әсер ... Ол ... ... ... ... дамуына байланыстыдей келіп, И. Мюллер адамның
сезімдік бейнелеуі ... ... ... ... ішкі ... ... энергиясына байланысты, деді. Ал Г. Гельмгольцтің пікірінше, біздің
түсініктеріміз – сезім ... ... ... тигізген әсері. Ал
оның түрлері – оны қабылдайтын аппаратқа сыртқы әсердің ... ... ... ... ... ... үшін бейнесі болған заттарға ұқсас
болуы міндетті емес, олай болмайды да. ... ... ... ... дәл ... емес ... қорытынды туындайды. Осыдан ... ... ... деген субъективті идеалистік көзқарас пайда
болып, ол сана – дүниенің көшірмесі емес, оның тек ... ... ... ... оған ... ... ... деп тұжырымдады. В. И.
Ленин мұнда теорияны «физиологиялық» идеализм деп атап, оны ... ... адам ... ... ... ... қолмен ұстап, мұрынмен иіскеп,
ауызбен дәмін ... ... ащы не ... ... не ... піскен не шикі,
қатты не жұмсақ, беті тегіс, не ... ... не ... т.б. ... Бірақт заттың қасиеті біреу-ақ емес. Затта толып жатқан ... ... ... ... білу үшін оның ... ... ... қажет. Ол үшін таным түйсіктен бірте-бірте ойлауға көтеріледі. Бірақ
таным процесі арнайы жазылған тарауда кеңінен ... ... ... ізденіс мүмкіндіктерін орасын зор дамытқан
ғылым – ... Ол ... ... ... оны ... белгілі жүйеге түсіріп, нақтылы шешімге келтіретін және ол
процестерді басқаратын ... ... ... ... ... адам ... ... есте сақтау, қиын есептерді шешу
қабілетін жеңілдетеді. Ол адам миының жұмыс істеу қабілетін ... ... ... ... ... ... операция жасайды, оның жұмыс
қабілетін барынша арттырып, ... ... ... ... ... күрделі болса да, ол адамның
бақылауымен және байқауымен ... ... Бір ... ... – жануарларда
биофизиологиялық қажеттерден туындайтын болса, адамдарда негізінен алғанда
әлеуметтік жағдайларға қосарласа ... ... ... ... жек ... не реніш білдіру сияқты сезімдер болмайды. Кибернетикалық машинада
өзін-өзі ұғыну да жоқ. ... ... да ... ... ... ... ... ауру емес, тек машинаның істен шығуы, бұзылуы. ... ... ... де шатастырылады. Машина ешқашан ... ... ... ... былайша айтқанда, объективті ақиқаттың
шығармашылық және субъективтік бейнесін жасай алмайды. Сана мақсат қояды,
нысана белгілейді, ... ... Адам ... сұлулығын көзімен
көріп, құлағымен естіп, мұрнымен иіскеп, денесімен ... ... ... ... ... құнды шығармаларын, мәдениет жетістіктерін, тазалық пен
тәртіптің үлесін көріп ол қуанады, өз ... ... ... ... ... ... есептеу машиналары, интернет олай ете алмайды.
Олар бейнелеудің бір түрін, яғни көшірме жасауды ғана атқарады. Бейнелеудің
толып ... ... ... ... оған ... «Сана, - деп жазды К.
Маркс пен Ф. Энгельс ... ... - ең ... ... ... ... адам өмір сүрген кезде солай болып қала береді». ... ... ... ең төменгі сатысына – механикалық, физикалық
түрлерін негізделген. Бұл да басты методологиялық принципке жатады. ... ... ... ... ... ... ... саты, арбадан
бастап, автомабиль, самолетке идейін оның қол, аяқ, көз, ... ... ... үшін ... ... сияқты, кибернетика
да адам миының жұмыс ... ... ... үшін қолданылады.
Дүние информациядан тұрады. Қоғам дамыған сайын ... ... ... Бұл ... ... ... ... информация алғашқы,
материя соңғы деген пікір пайда бола бастады. ... осы ... ... ... ... ... ... келіп, біз информацияны не
әсірелетіп, не төмендетіп тұрғанымыз жоқ. Дегенмен, информация алғашқы бола
алмайды. ... ол – ... ... ... түрі көп: ол
дыбыспен де, ... ... де ... ... де, басқа да, белгілермен
беріледі. Оның үстіне, информация өздігінен өмір сүрмейді. Оны тудыратын –
материалық ... ... соны ... ... ... САНА ЖӘНЕ ... САНА.
2.1 Сана сезім, өзіндік сана.
Сана белгілі бір дәрежеге – сана сезімге айналады. Сана – сезім өзін-
өзі сезініп, ұғыну арқылы ... ... ең ... ... дегеніміз – адамның өзін-өзі ойлай алатын, сезе білетін,
әрекеттенетін субъект ретінде түсіне бастауы. Адамның сана-сезімі ... ... ... ... ... байланысты. Бірақ сана-сезім
– адамның өзін-өзі түсінуінен гөрі кең ... ... оған ... ... және ... реттеу қабілеттері де кіреді. Ал енді ... ... ... К. ... айтқандай, адам қолына айна ұстап, не
Фихте сияқты, «Мен дегенім - мен» деп ... ... ... ... ... ... ... қарап тұрып, айнаға қарағандай өзін, өзінің сондай ... ... ... де ... ... ... адам екенін ұқтырады. Керек
десе, адам өзінің дене құрылысын да бірден байқамайды, басқаға қарап, ... ... ... ... ... ... ... адамның айнасы –
басқа адам. Ол соған қарап өзін көреді. Сана-сезімнің бастамасы міне, ... соң, адам ... ... ... оны өз еңбегінен, атқарған ісінен
көруі керек. «Мен пәленмін» дегеннен еш нәрсе шықпайды. ... ... ... ісі ...... ... ... санасы, ақылы,
ойы, мақсаты. Сана-сезім, бір жағынан, танымдық, екінші жағынан, әрекеттік
рухани құбылыс. Сондықтан адам ... ... қана ... ... ... ... ісін ой ... өткізіп, өзін басқамен салыстырады. Сонымен
сана-сезім – философия, социология, этика, психология, ... ... ... ... басын біріктірген құбылыс.
Идеалист философтар адамның өзін-өзі түсінуін жоққа шығарады. Мәселен,
«Мен ұйықтап жатып, мені түсінде көріп ұйықтап жатқан ... ... ... ... ... ... ... дей келіп: Мені түсінде көріп ... мен ... ... ... ... - деп қорытады. Сөйтіп, олар сана-
сезімді жоққа шығарады, ... ... ... ... ... ... Ол
сана-сезім пайымдаумен жымдаспаса, ол да түптен тең ... ... ... ... көргендерін, ойлағандарын, армандағандарын, әдеттенгендерін
көреді. Кейде түсінде болашағын да көру ... Оның да ... ... ... түс ... деген қорытынды да шығарады. Шынында да түс
алғашқы ма, өң ... ма? – ... ... ... ... ... ... нәрсе - өмір. Бұл – ғылыми материалистік тұжырым.
Сөйтіп, адам алдымен өзін ... кім ... ... Одан соң сол ... ... ... қызметін үйрену арқылы өзінің қабілетін, қолынан не
келетінін, не келмейтінін, ұжымын, ... т.б. ... Сол ... ... ... оянады. Ең алдымен сана-сезім екі тұрғыда: біріншіден,
өзін-өзі түсіну ретінде, екіншіден, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ... ... ... Өзін-өзі түсіну арқылы адам өзін-өзі жөнге салады, мінез-
құлық ... ... Олай ... ... ... ... Сонымен сана-сезім де сана сияқты көп. Оның да ... ... ... ... ... ... өзіндік сана пайда болады. Өзіндік сана кезінде
адам өзін басқа дүниеден, жан-жануарлардан, ... ... ... сол ... адам әр ... ... ... да байқай,
соларды теңеу, салыстыру, ұқсату, бейнелеу арқылы түрлі топшылаулар жасап,
белгілі пікір ... ... ... ... сана ... ... ... бейнеленіп отырған объектінің барлық ерекшеліктері дәл
келтіріледі. Мәселен, қоянды жұмбақтағанда, оның кескінін жылқы ... ... ... ... қасқырдың жүйріктігіне ұқсатып барып
сомдаған. Егер жәй сана негізінде еркектер дүниеге ... ... ... ... ... ... ... Сана және тіл.
Тағы адам өзін табиғаттан бөліп қарай алмайды. Саналы адам ... Сана ... ... ... ... ... сана ... емес, белсенді,
пәрменді рөлі бар құбылыс. Оның белсенділігі – ... ... ... ... біледі. Сана дүниені бейнелеп қана қоймайды, сонымен ... ... ... ... ... мен машиналырды табиғат дайын
күйінде бізге сыйламайды, адам жасайды. Сол арқылы сана ... ... ең ... ... ...... функциясы ретінде бірден
пайда болған жоқ. Ол талай дәуірден өтті. Оның пайда болуы екі ... бірі – ... ... – тіл. ... ... ... айтқанда, белгілі мақсатқа жетуге алғашқы адамдардың тасты қашап,
одан кесуге болатын, не соғуға болатын аспаптарды жасаудан ... ... ... ... ... заттарын өңдеп, адам жасайды. Бұл – бір.
Екіншіден, сол еңбек ететін адамдардың бірімен-бірі ... үшін тіл ... Тіл де ... пайда болған жоқ. Оның алдында алғашқы адамдар бірімен-
бірі түрлі дыбыс, қимыл-әрекеттер арқылы ұғысқан. Оның кейбір түрлері ... ... ... Қазір де кейбір сөздер құс, хайуанаттардың дыбысына,
қимылына ұқсас болып келеді. «Алдымен еңбек, одан соң бөліп-бөліп айтылатын
тіл, - ... Ф. ... - ... миын адам ... ... да тіл ... да, ол ... жатады, көптеген нақты құбылыстарды
қорытып жалпылау арқылы пайда болады. Миллиондаған жылдар бұрын алғашқы
адамға ... ... ... ... ... ... ... соның
жемісін қорек еткен. Ол кезде оларда сана ... ... ... ... ... ... еліктеп, жанып тұрған шырақтарды су
құйып сөндіріп, ортасында тұрған бананды алып жейтін болған. Сол ... ... су ... салға мініп, сырықпен итеріп, суда жүзе де
білген. Бір күні сол ... ... су ... (көлшікке) алып келген.
Көлшік ортасында сал жүзіп жүр ... Сал ... ... ... ал
айналасында жанып тұрған шырақтар, қасында тостаған. Ал көл ... бар ... сал ... Мұны ... шимпанзе дереу жағадағы салға
мініп, сырықпен итере жүзеді де, көл ... ... ... ... ... ... ... жетеді, үйдегі үйреншікті су құбырының
тұтқасын ашып, су алып шығады, сөйтіп, жағада тұрған әлгі ... ... ... ... ... ... ... жанып тұрған шырақтарды
сөндіреді де, әлгі бананды алып жейді. Сонда біз шимпанзенің іс-әрекетінен
не көрдік? Оның жас ... ... ... ... ... Әйтпесе,
көлдегі су мен құбырдағы су бірдей деп есептемей ме? Олай болса, ... ... бар да, сана жоқ. ... ... да сондай болған. Кейде олар
ағаш басынан түсіп алдыңғы аяғын жүзу қызметінен ... тік жүре ... ... ... ... ... тіл, ал тілмен қатар сана пайда
бола бастаған. Алғашқы қауымда адамдар бір-бірімен өмір сүру үшін ... ... ... жеке-дара өмір сүре алмайды) оларға түсінісетін ортақ ... ... ... ... еңбек жоқ, олай болса, оларда өзінің тұрқын
өзі байқайтын сана жоқ.
Еңбек әсерімен мидың дамуына ... ... ... мүшелері: көзі,
сезімі, қолы еңбек етуге бейімделіп дамиды. Тілге байланысты сана қоғамдық
құбылыс ретінде дамып, ... ... ... ... Тіл - сананың
(ойдың), ... ... ... Тіл мен ой ... ... ... ... тілдік негізде өмір сүреді, ол ... ... ... тіл – ... ... де, ... жазба түрінде де, нышан
(символ) түрінде де (түрлі белгілер, қимылдармен) берілетін хабар. Кейбір
нышандар ... ... ... де ... ... көше ... көк, жасыл, қызыл тулар, аспанға ... ... ... ... саусақпен, ыммен өз ойын түсіндіру әлі кездеседі. ... ... ... - ... ... Бір кезде осындай түрлі
әрекеттерден тіл қалыптаса бастады. ... ... ... тек ана ... ... Тіл – тек ... құрал емес, сонымен бірге ол әр
халықтың тарихы, оның өмірі, тіршілігі, шаруашылығы мен мәдениеті.
«Тіл, - делінген Қазақстан Республикасының «Тіл ... ... ... аса ұлы ... әрі оның ... тән ... ... Ұлттық
мәдениеттің гүлденуі мен адамдардың тарихи қалыптасқан тұрақты қауымдастығы
ретінде ұлттық өзінің болашағы тілдің дамуына, оның ... ... ... ... бай ... тілі де бай, материалдық және рухани мәдениеті
жоғары. Ана тілін бала ананың сүтімен, үнімен үйренеді, ... ... ... ... ... ... Адамның рухани дамуы ана тілі негізінде
жүргізіледі. Басқа тілдерді адам жүре келе үйренеді. Бірақ ана тілін ұлттық
қасиетпен шатастыруға болмайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сана да, ... сана да ... ... ... ... ... ... сана-сезім деген не? Ол әрбір ұлттың өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... тіліміз, діліміз
(менталитетіміз), мәдениетіміз қайда деген сұрақтарға жауап іздеуі, ... ... ХІХ ... аяғында (1886 жылы) жазған өлеңінде, басқа да
қара сөздерінде Абай халқымыздың жағымсыз қылықтары мен ескі ... ... ... ... не ... ... ... барлық елдердің
артында мақрұм қаламыз дей келіп, оның кемістерін жасыпмай бетіне басып,
қалың ... ... ... ... ... оның ... тиіп, халқымыздың сана-сезімін оятқан болған еді.
Соңғы уақытта, әсіресе еліміз тәуелсіздік ... ... ... ... ... өсіп ... Сонда бұл қандай құбылыс – дұрыс ... ... па? ... бұл ... ... жатады, егер әркім өз ұлтының
тілін, тарихын, әдет-ғұрпын ... ... ... ... ... ... қоймайтын болса олармен туыстасып, бауырласатын, ... ... ... ... ... Ал егер ... өз ұлтының тілін,
тарихын, әдет-ғұрпын сүйіп, мақтан етсе, оларды басқа халықтарға ... ... ... туыстасып, бауырласатын, олардың жақсы жақтарын
қабылдап, үйренетін болса. Ал егер ... өз ... ... ... ... ... басқа халықтардан жоғары санап, қалғандарды өзінен
төмен ұстайтын болса, немесе өзінің ... ... ... ... ... ... ... Біз мұндай сана-сезімді ... ... мен ... қоғамдық сананың, сонымен бірге ... ... жол ашып ... ... ... Қ. Жалпы психология — ... 2004 ... ... — Алматы, 1993
Сәбет Бап-Баба Жантану негіздері — Алматы, 2001
Р.С.Немов Психология Книга 1 - ... ... ... ... ... 1- ... 2006
б.Личко А.Е. Психопатии и акцентуации характера у
подростков. — Л., 1983
7.Левитов Н.Д. Психология характера. — М., 1969 ... Б.Г. ... ... В 2т. - Т. 2. - М., ... ... С.Л. ... ... психологии: В 2т.
- Т. II - М., 1989
10. Бодалев А.А. Психология о личности. — М., 1988
11.Оспанова ... ... ... ... ... даярлық диагностикасына ғылыми негізделді. –Алматы, 2002 жыл
–30 бет.
12. Аймауытұлы. Ж. ...... ... ... ... .Ж. ... – Алматы: Рауан, 1995.-325б.
14. Қоңыратбаева Т.Ә. Халық педогогикасы және оны оқу – ... ... ... Пед. ғыл. ... ... б.
15. Елікбаев Н. Қазақ ұлтының психологиясы. – Қарағанды,2000.
16.Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И.Жалпы педогогика.-Алматы:Заң мектебі,2005.
17. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: ... ... ... Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей
және көленкелі жақтары//Мектептегі ... ... ... М.С. Ұлт психологиясы этнопсихологияның негізгі
мәселесі//Бастауыш мектеп,2007, №7-б. 26-28.
20. ... Қ.Б. ... ... ... ... оның күнгей
және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№6(11).
21. Писаренко В.И. О ... ... и ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Санау жүйесі туралы ақпарат5 бет
Санау жүйесі туралы түсінік7 бет
Әр түрлі жастағы балаларда жиын, санау туралы түсініктерін дамыту40 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Access бағдарламасын меңгеру82 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Агроландшафттық егіншілік жүйесі туралы жалпы түсінік8 бет
Айнымалылар, файлдар атауларын таңдау және оларға берілетін түсініктеме. Программалау стилі, деректерді енгізу және шығару18 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь