Иран-Америка қақтығысы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 ТАРАУ ИРАН.AМЕРИКА ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ УШЫҒУЫНЫҢ НЕГІЗГІ СЕБЕПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1. Иран мемлекетінің ядролық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2. Иранның ядролық бағдарламасы . Иран.Америка қақтығысының өзегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
1.3. БҰҰ.ның позициясы. Келісім.шарттары мен санкциялары ... ... ... 37
2 ТАРАУ АҚШ.ТЫҢ ИРАНҒА ҚАРСЫ САЯСАТЫНА СЫРТҚЫ МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ КӨЗҚАРАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
2.1. Ресей мен Қытайдың ұстанымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
2.2. Батыс елдерінің көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .68
Жалпы сипаттамасы. Иран-Америка қақтығысына қатысты ірілі-ұсақты материалдар аз жазылған жоқ. Олар қазіргі заманның ушығып тұрған бұл мәселесіне әр қырынан келеді. Сарапшылар мен зерттеушілер қақтығыстың басты қатысушыларының, яғни, Иран мен Американың халықаралық жағдайын ескере отырып, әр тараптың өзіндік шындығын ашуға тырысады.
«Иран-Америка қақтығысы» атты дипломдық жұмыс осы тақырыпқа арналған сараптамалық-зерттеу еңбектерінің заңды жалғасы болып табылады. Дипломдық жұмыс Иран-Америка қақтығысының туындау себептеріне, жалпы сипаты мен халықаралық қарым-қатынастардың қатарында алатын орнына, мән-маңызына арналады.
Жұмыстың басты айырмашылығы – осы қақтығыстағы АҚШ-тың агрессиялық рөлін көрсете отырып, Иранның қорғаныстық бағытына баса назар аудару. Сондай-ақ, аталмыш қақтығысқа қатысы бар Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) іс-әрекетін, Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) позициясын, басқа мемлекеттердің көзқарасын, оның ішінде Ресей мен Қытайдың қандай позиция ұстанып отырғанын ашып көрсетуге талпыныс жасалады.
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңда Иран-Америка қақтығысы халықаралық қарым-қатынастардың қатарында аса маңызды орын алатын, әлемдік қауіпсіздікке елеулі әсерін тигізетін, геосаяси жағдайлардың өзгерісіне алып келуге қабілетті, мейлінше өзекті мәселеге айналып отыр.
Бүгiнде әлем назары Иран Ислам Республикасында. Өйткенi, бұл мемлекет уран өндiрудi қолға алып, оны өңдеуге батыл кiрiсiп кеткен. Әлбетте, ядролық технологияларды игерудің екіжақты қыры бар. Уранды түрлі деңгейде байыту арқылы оны бейбіт мақсатта да, әскери мақсатта да қолдануға болады.
1) «Центральная Азия: диалог цивилизаций в ХХІ веке» Материалы международной конференции. Алматы, 2003.
2) Ноузари Эззатолла «Вклад Ирана в мировую цивилизацию» Иран-наме, №1, 2007, Алматы.
3) Луков В.Б., «Большая восьмерка в современном и будущем мире. Международная жизнь» № 3, 2002, Москва.
4) Пенттиля Р. Политическая анатомия «Большой восьмерки». Международные процессы, т.1. № 3, 2003, Москва.
5) Фененко А.В. Стратегия «Принудительного разоружения и международный бизнес». Международные процессы. Т. 3. № 3 (9), 2006, Москва.
6) Васильев Л. С. Цивилизации Востока: Специфика, тенденции, перспективы // Цивилизации. Вып. 3. Наука, 1995, , Москва.
7) Шабани Риза «Иран тарихы. Қазақстандағы Иран Ислам Республикасы Елшілігінің мәдени өкілдігі» Алматы, 2002.
8) Иран сегодня. Культурное представительство Посольства Исламской Республики Иран в Казахстане, Алматы, 2003.
9) Исламская энциклопедия, Москва, 2000.
10) Хатами Сейед Мохаммад «Диалог цивилизаций: путь к взаимопониманию» Алматы, 2002.
11) Жебесін Гүлбаһрам «ХХ ғасырдың ұлы имамы. Қағанат-КС» Алматы, 1998.
12) Телибеков Мурат «Путешествие в Иран. Культурное представительство Посольства Исламской Республики Иран в Казахстане» Алматы, 2005.
13) Ерыгин А. Н., Восток. Запад. Россия. Ростов-на-Дону, 1993.
14) «Қызылбастар елінде», «Айқын» газеті, 27.06.2006, Алматы.
15) «Әлем назарындағы Иран», «Дала мен Қала» газеті, 27.06.2006, Алматы.
16) Турсон Акбар, Лес и трава. Иран-наме, №1, 2007, Алматы.
17) Панфилова Виктория «Иран как образ жизни» Огонек, №3, 2007.
18) Кучеренко Владимир. Иран. Российская газета. 12.03.2001.
19) Джемаль Гейдар «Революционный Иран в XXI веке» Советская Россия, №10(327),12.04.2007.
20) Шестернина Елена «США готовы нанести ядерный удар по Ирану» Известия, №23, 10.04.06.
21) Евгений Бай «Ключ к разрешению иранского кризиса – в руках России» Еженедельник Дело, №17, 24.04.2006.
22) Екатерина Семыкина «Национализм сильнее религии?» Еженедельник Дело, №27, 13.06.2006.
23) Крючков Игорь, Саргин Александр «Если начнется война в Иране, вы за кого будете?» Газета, №17, 18.09.2007.
24) Эркаев Абдурахим, Две необходимые требующие друг друга. Таффакр (Мысль), №3, 2000, Москва.
25) Георгий Мирский, Тегеран не даст «задний ход». Российская газета, Федеральный выпуск, №4301, 22.02.2007.
26) Максим Макарычев «Спасти миллиарды распорядился президент Ирана Махмуд Ахмадинежад» Российская газета, Федеральный выпуск, №4681, 10.06.2008.
27) Урановый сговор. Иран и МАГАТЭ подозревают друг друга в мошенничестве. Время новостей, №19, 29.05.2008.
28) Евгений Шестаков, Надежда Воронина, «Шесть минус один» Российская газета, Федеральный выпуск, №4659, 15.05.2008.
29) Дарья Юрьева, Сигнал Ирану. Российская газета, Федеральный выпуск, №4295, 15.02.2007.
30) Preventing a Nuclear-Armed Iran: Will China and Russia Help? The New Yorker. №8, 15.04.2006. USA.
31) At the White House, Engaging Iran With Words Over Action. Christian Science Monitor, №8, 15.04.2006. USA.
32) Iran Details Nuclear Ambitions; Rice Urges 'Strong Steps'
33) Iranian Nuclear Weapons? The Uncertain Future of Iran's Nuclear Programs
34) Iranian Nuclear Weapons? Options If Diplomacy Fails
35) Представитель МИД России Михаил Камынин: Шаг в неверном направлении. ИТАР-ТАСС. 12.04.2006.
36) Президент Ирана обвинил Совбез ООН в бездействии. ИТАР-ТАСС. 04.08.2006.
37) Иран подал в ООН жалобу на действия США в Ираке. IRNA. 20.01.2007.
38) Президент Ирана: резолюция СБ ООН не правомочна остановить развитие ядерной программы страны. IRNA. 20.01.2007.
39) Хлопков Антон, США-Иран: не шахматная партия. РИА Новости. 18.04.2007.
40) Иран продолжит работу над своей ядерной программой. РИА Новости. 06.08.2006.
41) Иран пообещал Западу “болезненный ответ”. РИА Новости. 06.08.2006.
42) Президент Ирана приказал банкам выводить активы из Европы, чтобы наказать Евросоюз. РИА Новости. 10.06.2008.
43) Иран испытывает ядерное оборудование нового поколения. Reuters. 08.04.2008.
44) Иран готов возобновить переговоры с Евросоюзом. Reuters. 04.04.2008.
45) Резолюция СБ ООН по Ирану не решает иранскую ядерную проблему. Interfax. 24.12.2006.
46) Резолюция СБ ООН по иранскому “ядерному досье” встретит “серьезный ответ” Тегерана – А. Лариджани
47) Новая резолюция СБ ООН по иранскому ядерному проблеме “не будет стоить ни гроша” – М. Ахмадинежад
48) Основные пункты новой резолюции СБ ООН по иранской проблеме
49) США: Невыполнение резолюции СБ ООН ухудшит положение иранского народа. Reuters. 28.12.2006.
50) СБ ООН может принять новую резолюцию по Ирану еще до конца марта. AFP. 06.03.2007.
51) Президент Ирана Махмуд Ахмадинежад в ядерном центре в Натанзе. AFP. 25.03.2007.
52) США предложили Ирану уладить конфликт друг с другом. Associated Press. 28.01.2008.
53) Тегеран: Нападение на Иран станет для США «катастрофой». Associated Press. 27.04.2008.
54) Россия присоединилась к санкциям против Ирана. Reuters. 07.05.2008.
55) М.Ахмадинежад: Иран сделает Западу новое предложение. Reuters. 13.05.2008.
56) Белый дом опроверг слухи о планах военного удара по Ирану. Associated Press. 20.05.2008.
57) МИД Ирана: Сотрудничество с МАГАТЭ абсолютно прозрачно. IRNA. 25.05.2008.
58) Иран обвинили в демонстративном неповиновении ООН и МАГАТЭ. Associated Press. 04.06.2008.
59) Хамдохов Станислав, Тегеран рассчитывает на успех ирано-американских переговоров по Ираку. РИА Новости, 05.03.2008. www.rian.ru.
60) МИД Ирана: резолюция СБ ООН по Ирану неприемлема. РИА Новости, 06.08.2006. www.rian.ru.
61) Хамдохов Станислав, Иран продолжит мирную ядерную программу, несмотря на резолюцию СБ ООН. РИА Новости, 06.08.2007. www.rian.ru.
62) Азербайджан пострадает при любом раскладе военных действий США в
Иране: азербайджанский политолог. ИА REGNUM. 03.04.07.
63) Позиции РФ И Китая в отношении иранской ядерной проблемы идентичны. РИА Новости. 25.04.2006.
64) Иран пообещал “жестко ответить” на санкции ООН. France Presse. 06.08.2006.
65) МИД КНР: действия по ядерной проблеме Ирана должны соответствовать международным дипломатическим усилиям. Агентство Синьхуа, 20.03.2007.
66) Глава китайского МИД ЛИ Чжаосин встретился с заместителем министра иностранных дел Ирана. Агентство Синьхуа, 02.03.2007.
67) Представитель МИД КНР подтвердил позицию страны по ядерной проблеме Ирана. Агентство Синьхуа, 28.02.2007.
68) Китайская компания будет осваивать природный газ в Иране. Агентство Синьхуа, 22.12.2007.
69) В Китае заявляют о единой позиции с Россией по иранскому вопросу. Агентство Синьхуа, 21.03.2006.
70) Новая резолюция СБ ООН по иранской ядерной программе может привести к худшему варианту развития событий – МИД ЮАР. ПРАЙМ-ТАСС. 23.03.2007.
71) Мир осуждает Иран за обогащение урана. Би-би-си, 12.04.2006.
72) Ахмадинежада не устроил новый проект резолюции. Немецкая волна, 24.01.2008.
73) Иран. http:// www.ru.wikipedia.org.
74) Акимбеков Султан, Исламский ренессанс. http://www.islam.ru. 25.01.07.
75) Мамаев Шамсудин, Ирану дадут жить спокойно. http://www.prognosis.ru. 20.02.2006.
76) Воронов С.С., Новые моменты в ирано-американских отношениях
США - Иран: война или мир? http://www.highlander.hut1.ru. 14.04.2006г.
77) Саппенфилд Марк. Станет ли Иран следующим? Расчеты для военного удара. Тегеран повысил ставки, заявляя, что обогащает уран. http://www.inosmi.ru. 12.04.2006.
78) США готовы нанести ядерный удар по Ирану. http://www.inosmi.ru. 12.04.2006.
79) Юлия Раабе (Julia Raabe), Четкого "нет" сказано не было ("Der Standard", Австрия). Военная операция США против Ирана становится все более вероятной. http://www.inosmi.ru. 12.04.2006
80) Коган Александр, Штаты и Иран готовятся к военной тренировке. http://www.rian.ru.17.10.2007.
81) Обстановка вокруг Ирана накаляется! http://www.rian.ru. 28.03.2007.
82) Долин, Карикатурно-ядерный фашизм. http://www.prognosis.ru. 20.02.2006.
83) Долгин, Мир без Ахмади-Неджада. http://www.prognosis.ru. 10.02.2007.
84) Долгин, Бомба в Иране – революция в Америке. http://www.prognosis.ru. 13.03.2007.
85) Цыпин, Военный иранский сценарий. http://www.prognosis.ru. 15.03.2007.
86) Берман, Идеология Хомейни с ядерной дубинкой. http://www.prognosis.ru. 25.03.2007.
87) Мирский, Ближний Восток: выхода нет. http://www.prognosis.ru. 11.04.2007.
88) Злобин, Мы проспали момент, когда это было еще обратимо. http://www.prognosis.ru. 05.05.2007.
89) Долгин, Кто спасет Европу? http://www.prognosis.ru. 20.05.2007.
90) Карапузов Дмитрий, Иран. http://www.krugosvet.ru. 23.05.2003.
91) Суслов Дмитрий, Сажин Владимир, Нужно учиться сосуществовать c ядерным Ираном. http://www.gazeta.ru. 31.01.2006.
92) Что последует за карикатурами? Удар по Ирану? http://www.islam.ru. 06.02.2006.
93) Куртов А., Мифы и действительность современного Ирана. http://www.gazeta.ru. 31.01.2003.
94) Ядерный бунт: Иран не прочь стать изгоем. http://www.un.org. 26.03.2007.
95) Буш допустил возможность ядерного удара по Ирану. http://www.NEWSru.com. 19.04.06.
96) Ядерный бунт Ирана. http://www.gazeta.ru. 02.05.2008.
97) Котенок Юрий, США готовят "хирургический" удар по Ирану. Аналитики Академии геополитических проблем не сомневаются в начале масштабной военной операции против Ирана. http://www.utro.ru. 03.04.2007
98) Мех Николай, Иран уходит в ядерный андеграунд. http://www.utro.ru. 05.02.2006.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе ……………………………………………………………….…..….3
1 ТАРАУ ИРАН-AМЕРИКА ... ... ... Иран ... ... ... ... ядролық бағдарламасы – Иран-Америка ... ... ... ... ... мен ... ТАРАУ АҚШ-ТЫҢ ИРАНҒА ... ... ... ... ... мен ... Батыс ... ... ... ... ... ... ... ірілі-ұсақты
материалдар аз жазылған жоқ. Олар қазіргі ... ... ... бұл
мәселесіне әр қырынан келеді. Сарапшылар мен зерттеушілер қақтығыстың ... ... Иран мен ... ... ... ескере
отырып, әр тараптың өзіндік шындығын ашуға тырысады.
«Иран-Америка қақтығысы» атты дипломдық жұмыс осы ... ... ... ... ... ... табылады. Дипломдық
жұмыс Иран-Америка қақтығысының ... ... ... ... ... ... қатарында алатын орнына, мән-маңызына
арналады.
Жұмыстың басты айырмашылығы – осы ... ... ... көрсете отырып, Иранның қорғаныстық бағытына баса ... ... ... ... ... бар Атом ... жөніндегі
халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) іс-әрекетін, Біріккен Ұлттар Ұйымының
(БҰҰ) позициясын, басқа мемлекеттердің ... оның ... ... ... қандай позиция ұстанып отырғанын ашып көрсетуге талпыныс жасалады.
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңда ... ... ... ... аса ... орын ... әлемдік
қауіпсіздікке елеулі әсерін тигізетін, геосаяси жағдайлардың өзгерісіне
алып келуге қабілетті, ... ... ... ... ... әлем ... Иран ... Республикасында. Өйткенi, бұл мемлекет
уран өндiрудi қолға алып, оны өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... қыры бар. Уранды түрлі ... ... оны ... ... да, ... ... да ... болады.
Осыған орай, әлем қауымдастығы Иран атом ... ... ... ... ме деп ... ... Иранға қырғи-қабақ танытып, қырын
қарап отырған Америкада маза жоқ. ... да ... ... ... бiрқатары Иранға уран өндiрудi, оны өңдеудi ... ... ... ... Әлем ... ... қарым-
қатынастарының ушығуына алаңдап, қақтығыстың негізгі өзегіне ... ... ... ... ... қарауда. Ал Иран болса,
алған бетiнен қайтар ... ... ... ... ... ... ... «Бiз уранды тек бейбiт мақсатта ғана ... ... ... ... ... – деп, ант-су iшіп, сендіруде. Тегеранның
пікірінше, 70 ... ... бар Иран үшiн ... ... ... керек. Елдің ядролық технологиямен айналысуға ... ... ... ... ... ... саясатын ирандық ядролық бағдарламаның
әскери мақсатта құрылып отырғанына негіздеуде. Сөйтіп, ол Иран ядролық қару
жасауға ... деп ... әлем ... ... ... таратып отыр және сол көзқарасты берік ... ... ... ... атомдық бомбаның қауіпінен қорқатын ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сондықтан, әлем елдері
ақпарат майданында басымдық көрсетіп отырған ... және ... ... ... саясатының өңін айналдырып таратып отырған
хабарларына шошына ... Олар ... ... ... ... ... асатынына күдік білдіре отырып, Біріккен ... ... ... ... ... ... әкімшілік орталығы – Тегеранға
қарсы саяси-экономикалық санкциялар жариялап, ... ... ... ... ... тәрізді атомды бейбіт мақсатта қолдануға
толық құқығы бар. Міне, осы ... ... Атом ... жөніндегі
халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) мүшесі болып табылатын, Ядролық ... ... ... қол ... ... ядролық саясатының
жүзеге асуы аса бір өзекті мәселеге айналып отыр.
Тақырыптың мақсаты мен міндеті. Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты ... ... ... табиғатын ашу. Яғни, бұл қақтығыстың
негізгі қатысушыларын ... ... ... ... ... ... ... ашып көрсету. Осыған сәйкес, Иран-
Америка қақтығысының туындауының негізгі себептерін ашып, оның ... ... екі ел ... ... ... ... ... және олардың әлемдегі геосаяси жағдайға тигізетін әсерін
анықтау зерттеу жұмысының ... ... ... ... жұмыстың мақсатына орай мынадай нақты міндеттер қойылды:
– Иран мемлекетінің ... ... даму ... ... ... қарым-қатынастарының даму сипатын айқындап алу;
– Иран-Америка қарым-қатынастарының ушығуының нәтижесінде пайда
болған қақтығыстың негізгі себептерін ашып ... ... ... ... болған Иранның ядролық
бағдарламасының сипатын айқындау;
... ... ... ... ... ... ашып ... Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) келісім-шарттары ... ... ... ... ... мен ... Ұлттар Ұйымына ықпалын
көрсету;
– АҚШ-тың Иранға қарсы саясатына ... ... ... Иран ... ... саясатына байланысты Ресей мен
Қытайдың ... ... ... ... ирандық ядролық бағдарламаға көзқарасын
анықтау;
– Иран-Америка қарым-қатынастарының келешекте қалай ... ... және ... ... ... ... ... анықтау.
Зерттелу әдістемелік негізі. Тақырыпты зерттеуде халықаралық ... ... қол ... ... ... ... алынды. Атап
айтқанда, халықаралық қарым-қатынастарды зерттеу білімі, тарих, философия,
саясаттану, экономика, әлеуметтану және ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдар, зерттеулер
мен болжамдар қаралды. Дереккөздері ретінде саясаткерлердің мәлімдемелері,
жария сөздері, ... ... ... мен ... ... саясаттану, экономика, әлеуметтану және дінтану
мамандарының, сарапшыларының зерттеулері мен болжамдары, ... ... ... ... ... мәліметтерді жинақтау,
сараптау, топтау, салыстыру, талдау және сипаттама беру, болжам жасау, ой
түйіндеу, ... ... ... құрылымы.Жоспардан,кіріспеден, 2 тараудан, қорытындыдан
және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Екі ... бес ... ... ... қарым-қатынастарының ушығуының негізгі
себептері. Иран мемлекетінің ядролық саясаты, Иранның ядролық бағдарламасы
– Иран-Америка қақтығысының өзегі, БҰҰ-ның ... ... ... ... тарауда АҚШ-тың Иранға қарсы саясатына сыртқы мемлекеттердің
көзқарасы, Ресей мен Қытайдың ұстанымы, Батыс елдерінің көзқарасы.
Нәтижесінде жұмыс бойынша ... ... ... ... мен
міндеттеріне қорытынды шығарылды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... мен ... тұрады.
Дипломдық жұмыс 80 беттен тұрады.
1. Иран-Америка ... ... ... ... Иран ... ... ... ядролық бағдарлама 1967 жылы Америка Иранның шахы Мохаммед
Реза Пехлевиге қуаты бес мегаватт атомдық ... ... ... ... ... Одан ... реактордың құрылысына технологиялық көмекті
Германия мен Франция көрсетті. Иран ... ... ... ... 1968 жылы қол ... оны 1970 жылы ратификациялады. 1974
жылы «Иранның атом энергиясы жөніндегі ұйымы» (АЕОІ) құрылды. Бұл ұйым ... ... ... ... ... құны 30 ... долларға жуық
болатын 23 ядролық энергоблоктың құрылысының жоспарын жасады. Бағдарлама 25
жылға есептелінген болатын. Сол жылы Иран 4 ... ... ... ...... және екеуін – Германиядағы Siemens KWU компаниясынан.
1977 жылы Германия және 4 реактор сатып ... 1978 жылы Иран ... ... болатын американдық зерттеу реакторына ие болады. Иранмен атомдық
энергетика саласындағы ... ... да ... Ал, ... ... ... екі блогының құрылысына кірісіп кетеді.
Алайда, 1979 жылы Иранда ислам революциясы бұрқ ете ... шах ... ... ... жаңа ... АЭС ... бас ... Елден
шетелдік мамандар ғана емес, ядролық бағдарламаға қатысқан ... ... де ... қалады. Ирандағы жағдай тұрақталғаннан кейін ел
басшылығы ядролық бағдарламаны жүзеге асыруды жаңғыртуға ... ... ... көмегімен оқу-зерттеу орталығы құрылады. Бұл орталық
ауыр суды пайдаланатын зерттеу реакторымен жұмыс істейді. Уран ... ... ... ... бір ... Иран ... ... және ауыр
суды өндіру технологияларын ... алу ... ... ... ... келіссөздер жүргізеді. Ирандық ... ... ... мен биік ... ... ... және ... Петтен ядролық орталығына барып жүрді.
1992 жылы Ресей мен Иран арасында атомдық ... ... ... ... ... ... келісім жасалады. Бұл келісім
бірнеше ... ... ... ... технологияларды медицинада, ауыл
шаруашылығында және өнеркәсіпте пайдалану, ядролық ... ... ... және т.б. 1995 жылы ... ... ... блогының құрылысын аяқтау жөнінде келісімге қол қойды. Ресейлік
«Атомстройэкспорт» ... ... ... ... ... ... германиялық мердігердің Ираннан кеткенінен кейінгі алаңда
қалған ... ... мен ... пайдалану мүмкіндігі туралы
шешім қабылданды. Дегенмен, түрлі типтегі жабдықтарды ... ... ... және ... жұмыстарының
үлкен ауқымын жүргізуді қажет етті. Ел ... ... ... ... ... үлкен шығынды ескере отырып, қарсы болғандар да ... ... ... ... ... ... ... кеткен еді.
Қуаты 1000 мегаватт болатын бірінші энергоблоктың құны 1 миллиард
долларды ... еді. ... жоба ... ... жеткізуші
«Объединенные машиностроительные заводы» компаниясы, ал машина залдарының
жабдықтарымен қамтамасыз етуші ... ... ... ... ... ... монтаждауды 2007 жылдың басында
бітіруді жоспарлаған болатын. Ал АЭС-ке жылу ... ... 2006 ... күзінен қалдырмау шешілген еді. Буширге қажет ... ... ... ... ... сақталынды.
«Атомстройэкспорт» Ирандағы екінші АЭС-тің құрылысына да (ол ... ... ... жоспарланды) қатысуға дайындығын
білдірген-тұғын. 1998 жылы Бушир АЭС-інің құрылысы басталады.
Алайда, Парсы ... ... ... ... Азия аумағында саяси-
экономикалық даму тұрғысында басымдық таныта бастаған мұсылман мемлекетінің
өз ядролық ... ... ... ... ... ... қарады.
Сөйтіп, олар алдын-ала сақтық шараларына кіріседі. 2003 жылдың аяғында
Франция, ... және ... ... ... ... Ядролық қаруды таратпау жөніндегі келісім-шартқа қосымша
хаттамаға қол ... ... ... ... Иранды үгіттеді. Қосымша хаттама
бойынша МАГАТЭ инспекторлары кез-келген ирандық нысананы тексеруге құқылы
еді. ... бұл ... Иран ... ... ... Иран
МАГАТЭ инспекторларының тексерістер жөніндегі талаптарына көбіне-көп ... ... ... инспекторлары Иранда уран байытуға арналған
центрифугаларды тауып алады.
2004 жылдың ... ... Иран ... өз ... Ресейге
өңделген ядролық отынды (ӨЯО) қайтаруға келісетінін және таяу арада бұл
турасында келісім-шартқа қол ... ... ... ... ... Атом
энергиясы жөніндегі федералдық агенттігі Бушир ... ... ... ... ... ... ... қайтару жөніндегі хаттамаға қол
қойылысымен жүзеге асатынын ... ... 18 ... ... ... ядролық басқармасы бойынша
қатаң қаулы қабылдайды. ... ... Иран 25 ... ... ... байланысты барлық жұмыстарды тоқтатып, өз нысаналарын халықаралық
инспекторларға ашып беруге тиіс болатын. Осыншалықты қатаң ... ... ... тудырарлықтай деп тауып, Иранның уран ... ... ... талаптардың ешбірін қабылдамайтынын
мәлімдейді. Сөйтіп, ... үш күн ... Иран ... ... ... ... уран рудасын кең масштабта қайта өңдеудің басталғанын
хабарлайды. 37 ... ... ... ... көру ... өтеді. Одан әрі
өңделген руда арнайы ... ... ... ... ... бұл процестің нәтижесінде алынған байытылған уран
бес атом бомбасын жасауға әбден жетеді. Осымен бір мезгілде Иран президенті
Мохаммад Хатами Тегеранның ... қару ... ... ... ... бұл ... діні мен мәдениетінің талаптарына қарама-қайшы
келеді. Дегенмен, Иран 2004 жылдың 15 қарашасында уранды байыту жөніндегі
жұмыстарын 22 ... ... ... ... Оның үстіне Еуроодақ
өкілдері Иранға ... отын мен ... ... ... ... ... су негізінде жұмыс істейтін реактор беруге уәде еткен еді.
2005 ... 27 ... ... мен Иран ... ... ... ... міндетті түрде Ресейге қайтару жөніндегі хаттамаға қол
қояды. Ал, 2005 жылдың 28 ... ... ... ... ... В. ... ресми түрде мәлімдеме жасап, Ресейдің Иран жағының
толық ... ... ... ... бас ... және ... ... МАГАТЭ-нің бақылауына қойылуын жақтайтынын жеткізеді.
Иранның ядролық ... ... ... бойынша АҚШ пен Ресей
арасында компромиске келу мүмкіндігі пайда болады. Бірақ, 2005 ... ... Иран ... ... ... ... ... кейін
Еуроодақ елдерімен және АҚШ-пен келіссөздердегі Тегеран позициясы қатая
түседі. 2005 ... ... 2-і күні ... ... ... ... істер министрлері Иранға нота ... Бұл ... ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша
келіссөздерді ақырына алып келеді деп ... Иран ... ... жұмыстарын жаңғыртпау жөніндегі ұсыныстарын қабылдамай,
тамыздың 8-і күні Исфахандағы ... ... ... алып тастап,
уранды конверсиялау жұмыстарын жалғастырады. Тамыздың 9-10-ы күндері ... 2004 жылы ... ... ... бұзғанын Венадағы шұғыл
мәжілісте хабарлайды. 24 ... күні ... ... ... ... БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тапсыру мүмкіндігі туралы қаулы
қабылдайды.
Ирандағы ядролық бағдарламаның дағдарысын жұмсарту мақсатында Ресей
2005 ... 3 ... ... ... ... ... байыту бойынша
бірлескен кәсіпорын құру ... ... ... Иран бұл ұсынысқа
қызығушылық танытқанын мәлімдейді, бірақ, нақты жауабын бермейді. Ал, ... 20 ... ... ... ... БҰҰ ... Кеңесіне
ирандық досьені тапсырған жағдайында Тегеран өзінің ядролық зерттеулерін
жаңғыртатыны жөнінде қаулы қабылдайды.
Осы кезде ... ... ... деп ... ... ... ... Израильге байланысты айтқан ... ... оған ... ... ақпарат майданы өршіп тұрған
еді. 2005 жылдың желтоқсанында БАҚ арқылы ... ... ... ... ... ... операция жасауы мүмкін екені туралы хабар
таратылады. Ал, 2006 ... ... ... қауымдастық Иранның өз
аумағында уранды байытуына қарсылығын ... ... ... Тегеран
ядролық қару жасауға кіріседі деген қорқынышта ... Иран ... ... ... ... ядролық бағдарламасын дамытуға құқығы барын алға
тартады. Мәскеу екі арада делдалдық қызмет етуге тырысады: ол 2005 ... ... ... ... ... ... ... жасаған еді.
Тегеран ұзақ уақыт бойы іс жүзінде ... ... бас ... ... ... ... ... арандатпау туралы ақылына құлақ
аспайды. Мәскеу өз идеясын әлемге паш етсе де, ... ... ай ... ... ... ... ... позициясы 2006 жылы қаңтардың басында ғана өзгереді.
Қаңтардың 7-8-і күндері Тегеранға сапарлатып ... ... ... ... ... ... орынбасары Валентин Соболев бас болып
келіссөздердің бірінші ... ... ... екі жақ ... одан ... жөнінде ғана келісімге келеді. Екі аптадан кейін Тегеран тағы да
ресейлік ұсынысқа қызығушылық танытқан түр көрсетеді. Келіссөздер бір ... ... ... ... мен Росатом басшысы Сергей Кириенко
қатысқан ресейлік жақ аса бір оптимистік мәлімдемелер ... ... ... да, ... де ... ... шарттар қояды: бірлескен
кәсіпорынның жұмысын екі жылмен шектеу, бұдан соң уранды байыту ... ... ... ... ирандық мамандардың ресейлік нысандарға бара
алуы; ... ... ... өз ... ... одан әрі ... бекіту. Мұнымен қоймай, Иран осы жылдың қаңтар айының басында
МАГАТЭ-ні өзінің ... ... ... ... ... 10-ы күні Иран билігі МАГАТЭ өкілдерінің қатысуымен ... ... және ... ядролық зерттеу орталықтарынан
пломбаны алып тастады.
2006 жылдың 29 ... Иран ... ... әскери
нысанасында демонтажға дейін пайдаланылған жабдықтарын тексеру жөнінде
МАГАТЭ-нің сауалын қанағаттандырып, осы ... бас ... Олли ... ... ... ... рұқсат береді.
Инспекция аяқталған соң ... өз ... ... ... ... ... ... мәселені анықтай алмағандарын, сондай-ақ,
оның ... ... ... ... жаңа сұрақтар туындағанын айтады.
Атап айтқанда, оның сөздеріне қарағанда, сонау 2005 ... ... ... ... уран ... металдық уранға өңдеп
айналдырудың және одан жартылай шеңберлер жасаудың ... тек ... ... ...... ... саласында емес) процесі
суреттелген ирандық құжаттар тиген. Ертеңіне еуропалық «үштіктің» Иран
Ұлттық ... ... ... хатшысының орынбасары Джавад Ваидимен
ирандық ядролық бағдарлама бойынша жүргізген келіссөздері нәтиже ... ... рет ... диалогты жүргізе беруге даяр екенін, бірақ,
ядролық саладағы зерттеулерін тоқтатпайтынын мәлімдейді. Осы келіссөздерден
кейін бірнеше ... соң ... бас ... ... ... АҚШ ... Иранның ядролық досьесін БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесіне тапсыру жөнінде
келісімге келеді. Рас, ... мен ... тағы бір ... ... ... әзір ... Қауіпсіздік Кеңесі ирандық ... ... тек ... ... қана ... бірақ, ең құрығанда наурыз айына
дейін Иранға ... ... ... енгізбейді.
2006 жылдың 1 ақпан күні Иран президенті Махмуд ... ... ... ... ... деп мәлімдейді: «Иран халқы бейбіт
ядролық энергияны ... ... ... одан әрі ... ... және ядролық
салада өзінің заңды құқығын табанды түрде қорғайды... ... ... ... ... ... ... қалдым деп ойлайды. Біз болсақ,
ғалымдарымыздың ... ... Иран ... ... ... 20 мың мегаватты
құрайтын атом электр станцияларын салуға ниеттіміз... Еуропалықтар мен
Батыстың тілі – Орта ... ... Олар ... ... өмір ... ... ... халық бүкіл әлем үшін ... ... деп ... бұл ... ... ... ... Мәскеудегі ирандық елшілік Иранның ... ... ... таратады. Ол іс жүзінде Иран мәселесі БҰҰ-ның
Қауіпсіздік Кеңесіне тапсырылған ... ... ... жою жөнінде ультиматум болды. Алайда, бұл ... ... ... еді. 4 ... күні ... ... 27 ... (үшеуі – қарсы, бесеуі – қалыс қалды) Иранның ядролық
бағдарламасының әскери сипатына қатысты ... ... ... үшін ... ... БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне хабарлау туралы шешім қабылдайды.
Бұған қарсы жауап ... ... ... ... ... Джавад
Ваиди Иранның өз нысаналарында халықаралық инспекцияны шектеп, уранды
байыту жөніндегі кең ... ... ... ... Сол ... президенті Махмуд Ахмадинежад ядролық қаруды таратпау жөніндегі
келісім-шартқа қосымша хаттаманы ... ... және ... ... ... ... технологияларды пайдалану мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қарсы ұйымдастырылған науқанның дамуына өзі де
мұрындық ... еді. Ол ... ... ... ... Ал, ... 6-сы күні ... пайғамбарды келемеждеген
каррикатураның жарияланымына байланысты ... ... ... ... ... ... ... үшін кешірім сұрап жатқан кезде
Ирандағы еуропалық дипломатиялық ... ... одан әрі ... еді. Бұл тап сол 2006 ... ... ... ... Ахмадинежадтың
мәлімдемесінен кейін болған оқиға-тұғын. Тіпті, оны Иранның ядролық
бағдарламасына қарсы арандатушылық ... еді деп ... ... ирандық досьені БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне ақпанның 7-і ... Ал, 11 ... Иран ... Махмуд Ахмадинежад Тегеранның
бейбіт атомды ... ... өз ... бас ... және ... таратпау жөніндегі келісім-шарттан шығатынын мәлімдейді. ... ... ... ядролық нысаналарынан агенттіктің
пломбалары мен бақылаушы видеокамераларын алып ... ... ... ... ... өкілдері Иранның талабын орындауға мәжбүр болады.
2006 жылдың 26 ақпанында Иранның вице-президенті ... Реза ... ... ... ... басшысы Сергей ... ... ... аяқталғанын және таяу уақытта Мәскеуде екі жақты
техникалық консультациялар басталатынын мәлімдейді. ... өз ... ... атом ... стансасының қосылуын қамтамасыз ететін
ядролық отынды ... ... ... ... Сол ... ... ... үш жарым мыңнан астам маманы жұмыс істеп жатқан еді.
2006 жылдың ... ... ... аптасында Ресей Иранның
төңірегіндегі жағдайды реттеуге бар күшін салады, ал Иран өзінің ... ... ... Кеңесіне берілуіне бөгет қоюға тырысады.
Алдымен ирандық делегация 1 наурызда Мәскеуде ... ... ... режиміне қайта оралудың мүмкін еместігін мәлімдейді. Сосын
делегация Венаға барып, «еуроүштікпен» ... ... және ... ... 3 ... «еуроүштік» Тегеранның жаңа бастамасынан бас
тартады: уранды өнеркәсіп ... ... екі ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыстарды лабораторлық жағдайда
жалғастыру. 4 наурызда Иранның Ұлттық ... ... ... Әли ... ... делегация Мәскеуге оралып, Ресей Қауіпсіздік
кеңесінің басшысы Игорь Ивановпен жабық келіссөздер жүргізеді. 5 ... ... ... ... ... ... тырысады: бір
жағынан, ол Ресеймен немесе «еуроүштікпен» келісім таяу сағаттарда шешіледі
деп мәлімдесе, ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның
Қауіпсіздік Кеңесіне тапсырысымен бұл келісім бұзылады деп ... ... 8 ... ... ... Әл-Барадейдің баяндамасын
тыңдап, МАГАТЭ ... ... ... ... мәселені БҰҰ-ның
Қауіпсіздік Кеңесіне көлденеңнен қою ... ... ... 12 ... ... істер министрлігінің ресми өкілі Хамид Реза Асефи уранды
байыту жөніндегі ресейлік ұсыныстан ... бас ... ... ... ... Иран басшылығы АҚШ-тың шылауында кеткен Мәскеудің
«сатқындығына» осылайша жауап береді. Ирандық мәлімдеме бұқаралық ақпарат
құралдарында Иранмен ... ... ... ресейлік делегацияның
аты аталмаған мүшесінің пікірі жарияланғаннан кейін артынша-ақ ... ... ... ... ... «Ресей уранды байыту жөнінде
бірлескен кәсіпорынды құру – егер ... жақ ... ... ... мүмкін болмайды деп ... ... ... ... ... үшін уранды байыту бойынша бірлескен кәсіпорынды көрші Түркияның
аумағында құру туралы Иранның ... ... және ... ... келмейді», – деп бағаланды. Бұл идеяны ирандықтар ресейлік ішкі
істер министрі Сергей Лавровтың ... үш ... ... ... алға ... екі жақ ... ... бойынша түсіністік
тапқанын және Ираннан МАГАТЭ-нің талаптарын орындауын күтетінін білдірді.
2006 жылдың 11 наурызында Иранның ішкі ... ... ... егер ... Қауіпсіздік Кеңесі санкцияларды енгізуге дауыс
берер болса, Иран да мұнайды ... ... ... қаруы ретінде қолдана
алатынын мәлімдеді. Ертеңіне оның ...... ... ... министрі
Манучер Моттаки бұл мәлімдеменің мәнін өзгертеді. Дегенмен, ол Иран өзінің
ядролық саясатын қайта қарай алатынын және де егер ... уран ... ... ... ... ... ... ол Ядролық қаруды таратпау
жөніндегі келісім-шарттан шыға алатынын айтып ... ... 30 ... ... БҰҰ ... ... ... елдердің (АҚШ, Франция, Ұлыбритания, Ресей және Қытай) ... ... ... ... ... ядролық мәселені шешу жолдарын
табу мақсатында кездесу ... ... ...... мен ... – Иранға
қарсы қандай да болмасын санкциялар енгізуге ... ... ... ... БҰҰ ... Кеңесі бірлескен мәлімдемеге қол
қояды. Оның мәтінін үш апта бұрын Ұлыбритания мен ... ... еді. ... ... ... ... мен Қытай басқаларды Иранның МАГАТЭ-ден
шықпауы үшін жұмсартып жазуға көндіреді. ... ... ... ... ... ... ... түгел алынып тасталады. Ирандық
дағдарысты шешуде басты рөл ... ... ... ... ... БҰҰ ... Кеңесіне жүктеледі. БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесі Иранды уран байыту жөніндегі барлық жұмыстарды тоқтатуға шақырады.
Алайда, мәлімдемеге қол ... ... ... ... БҰҰ-дағы
Иранның өкілі Әли Асгар Сұлтан елінің аталмыш жұмыстарды тоқтата алмайтынын
мәлімдеп, ирандық ... ... ... ... екенін тағы да
тұжырымдайды.
2006 жылдың 23 желтоқсанында БҰҰ ... ... ... ... ... ... алғашқы қаулыны бірауыздан қабылдады. БҰҰ
шешіміне сәйкес әлемнің барлық елдеріне ... ... және ... ... өз ... қоса ... ... жабдықтар
мен технологияларды жеткізуге тыйым салынды. Бірақ, ... ... ... БҰҰ ... ... қаулысын «күші жоқ» және «заңсыз» деп
сипаттап, кері қайтарып ... ... ... ол ... ... ... жұмыстарын жалғастыра беретініне ант етті. Қауіпсіздік
Кеңесінің екінші резолюциясы 2007 жылдың 24 ... ... ... ... 60 күн ... беріледі. Айта кету керек, санкциялар
екі рет күшейтілген болатын. Соңғы рет БҰҰ Қауіпсіздік ... ... 2008 ... ... ... еді, ... ... оларды еш
пайдасыз деп атады. МАГАТЭ Иран өзінің ядролық ... ... ... жасырып отыр деп тұжырымдап келеді. Оның ... ... ... зауытта уранды байытатын 3,5 мың ... ... тұр, таяу ... Иран 6 мың ... орнатпақ. МАГАТЭ 2008
жылдың сәуір айында сауал жібергенімен Иранның өз ... ... ... ... ... ... ... Ал,
Иран БҰҰ-ның жоғарыдағыдай ... ... ... ... бас ... ... байыту бойынша жұмыстарын әлі ... ... ... ... ... ядролық бағдарлама не үшін керек дегенге тоқталайық.
Әрине, уранды ... ... ... ... ... игерудің екі жағы
бар: атомды бейбіт мақсатта да, ... ... да ... ... ... ... ... салуға талпынысы түсінікті: елге күшті
қуат көздері керек. Ал, әлем елдері үрейленетіндей ... ... ... мақсатта игеруіне не себеп болып отыр? Сарапшылардың
пікірінше, Иран өзінің қауіпсіздігі ... ... ... ... Иран
шекаралас елдердің бәрімен дерлік (Пәкістан, Сауд ... ... ... ... ... Достық пейіл танытып отырғандай
Арменияны есептемегенде. Өйткені, Армения Иранның ... алып ... ... бизнесмендері көп.
1979 жылы жүзеге асқан исламдық революциядан кейін Иранмен шекаралас
елдер оған ... ... ... Әсіресе, Сауд Арабиясының корольдік
әулеті Ирандағы төменнен басталған исламдық ... ... ... ... Оның үстіне Иранның өзі де бұл жолда ... ол ... ... ... әлем ... ... түрлі ұйымдар құрды.
Сондықтан, бұл режимдердің арасында орасан зор сенімсіздіктің ... ... Бұл ... ... өте келе сақталып, жалғасып, шиеленісу
үстінде. Осы ретте сарапшылар Иранның мұсылман ... ... ... ... ... солай деп тануға) талпынысын парадокс ... ... ... ... ... ... бұл – жүзеге аспайтын
идея. Яғни, егер Иран ... ... ... бас ... ... оның мұсылман әлемінің лидері болмайтыны белгілі. ... іс ... Иран ... ... ауқымды экспортын
әлдеқашан ұмытқан деп ... Тек ... Таяу ... ... арқылы қатысы қалып отыр.
Енді бір сарапшылардың бағалауынша, Иран исламдық революцияның емес,
Батысқа қарсы ... ... ... ... ... Бұл, ... оның
исламдық революция экспортынан бас тартуын аңғартады. Сөйтсе-дағы, Иран
ислам дүниесін жұмылдыруға ... ... ... емес, өзіне қарсы
Батыстың шабуылын сүнниттердің қолдамауы үшін ... ... ... ... ... ... позициясын емес, әзір қорғаныстық позиция ұстанып
отырғанын аңдаймыз.
Дегенмен, Иран өзін Таяу ... ... ... зор ... ... ... держава санайды. Сондықтан, оған атомдық ... аса ... Иран ... ... ... бар көрші Израиль мен Пәкістаннан өзін ... ... ... ... таратпау режимінің күні бітуге
жақындаған сыңайлы. Ирактың, ... және ... ... көрсетіп отырғанындай, егер әлдебір ел ядролық қаруға ие
болса, онда оған ... ... ... режимді ауыстыра қоюы екіталай.
Әйтсе де, исламдық Иран өзінің ядролық қаруға иеленуге ниетін ашықтан-
ашық мәлімдеген емес. Оның ядролық бағдарламаның әскери ... де ... ... жанама дәлелдерге ғана сүйеніп тануға болады. Іс жүзінде
Иран Ядролық ... ... ... ... ... жоқ. Алайда,
аталмыш келісім-шарттар ядролық саладағы бүгінгі жағдайдың ... бере ... Иран осы ... ... ... таңда ядролық
отынды байытудың толық цикліне қол жеткізе отырып, ядролық бомба ... аса ... ... Атом ... ... ... уранды 4-5%-ға
байытуға болатын базаның негізінде оны 95%-ға дейін байытып, ядролық қару
жасап алуға болады. Иран ядролық ... ... ... ... ... ... ядролық қару жасауға болатын
инфрақұрылым құруда. Бұл инфрақұрылым ... ... ... ... ... алу үшін ... ... уақытта Германия, Жапония, Бразилия
бомбаны бірнеше ... ... ... ... ... ... ... кейін олар мұндай қадамға бармай отыр. Иран да осындай сәтке
жақындауды ойлауда.
1.2. Иранның ядролық бағдарламасы – ... ... ... ... 10-15 ... ... ... ядролық бағдарламаның
басты қарсыласы болып, аталмыш бағдарламаның жүзеге аспауы үшін белсенді
түрде әрекет жасағаны белгілі. Талайлы тарихтың тәлкегіне ... тап ... ... алуына АҚШ-тың өз басы мұрындық болған еді. 1967 жылы
Иран шахы Мохаммед Реза ... ... атом ... ... ... сол ... өкінішпен еске алатынын аңғарған жоқ-тұғын. Әрине,
Америка сол тұста өз ... ... ... бағдарламасын қолдай
отырып, өзінің ішкі есебін ... еді. 1974 ... ... ... Реза ... ... жасап, «Иран ядролық қаруға кейбіреулер
жорамалдағаннан гөрі әлдеқайда ... еш ... ие ... ... ... ... ол бұл мәлімдемесінен бас тартты. Пехлевидің ... көп ... ... ... ... ие ... ... лақ
еткізіп аңдаусызда айтқан сөзі оған аса ұнаған жоқ. Себебі, Иран шахы Парсы
шығанағы мен ... ... ... мансұқ ететін Американың ұзаққа
баратын үлкен жоспарының құпиясын ашып ... ... 10 ... ... 1978 жылы АҚШ Иранға тағы бір реактор – бұл жолы ... ... ... ... реакторын береді. Алайда, Ирандағы ислам
революциясы Американың империялық жоспарын ... етіп ... ... дос ... жүрген Иран мемлекеті енді оның қас жауына айналады.
Иран Ислам Республикасы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ішегін тартып, бұл орасан зор жобаға
қорқынышпен қарады. Исламдық Иранның ... ... ... ... ... оның еш күмәні қалмады. «Қорыққан бірінші болып жұдырықтасады»
дегендей, ол Иранның ядролық ... ... ... ... қарсылық
көрсете бастайды. Өйткені, Иран ядролық қаруға ие ... ... ... мұсылман елдерінде үлкен беделге ие болып, нәтижесінде ... ... ... шығып, бағынбай кетеді деп қорықты. Сөйтіп, 1995
жылы АҚШ Иранға қарсы біржақты ... ... ... Иран ... ... бағдарламасын бейбіт мақсатта жүзеге асыратынын
мәлімдеп, Батыс елдерін сендіруге тырысады. Иран осы ... ... ... бар еуропалық «үштіктің» (Ұлыбритания, Германия және
Франция) және Ресейдің қолдауына ... 2002 жылы АҚШ ... ... Иранды «зұлымдық діңгегі» деп атаған елдерінің қатарына қосып, оны
халықаралық ... ... ... ... ... пен Ресей бұл ұсынысты қабылдамады. Джордж Буш Иранның ядролық
қаруға ие болғысы келетінін айтып, үрейлі ... ... ... жылы АҚШ ... ... ... ядролық қару жасау жұмыстарын
жүргізуде деп ... АҚШ ... ... ... ... ... ... – бұл елдің ядролық бомба жасауына бөгет болу.
Алайда, АҚШ-тың бұл талпыныстары Иран ... алып ... ... және ... ... Иранға әскери-техникалық
өнімдерін жеткізіп ... және ... ... ... ... ... ... жүктеген Ресейдің қарсылығына тап болады.
Осы тұста Вашингтон ... ... ... ... берді және
Иракқа қарсы агрессиялық бағытын ұстанды. 2003 ... ... ... ... ... алған Израиль АҚШ-тан 5 мың басқарылатын бомбаны
319 миллион долларға сатып алу жөніндегі келісімге қол ... ... ... – GBU-28 атты 2270 кг ...... жер ... ... нысандарды
жоюға бағытталған). Өз уақытысында ... ... ... ... әуе ... ... еді. 2004 ... ақпанында Израильге F-161
үлгісіндегі 102 жойқын ұшақ жеткізіледі. Бұл ұшақтарға Иранға ұшып ... ... ... ... ... ... ... жылдың жазында МАГАТЭ инспекторлары Ирандағы бұрын Лавизан-Шиян
ғимараты тұрған аумақты тексеруге мүмкіндік алады. Нысанадан ... ... ... ... ... олар ... бөлшектенетін материалдармен ешбір
жұмыс жүргізілмегеніне көз ... ... ... қарулы
күштерінің зерттеу орталығы орналасқан-тұғын. Иран басшылығының мәлімдеуі
бойынша, бұл орталыққа ... ... ... ... ... қарсыластардың ядролық соққысынан соң болатын апатты жағдаймен
күреске қажет кешенді шараларды жасақтау міндеттері жүктелген тұғын. ... ... ... ... ... жер ... қайтарып
алу жөніндегі талабына қатысты сот ... ... еді. ... ... ... ... арқылы түсіріп алып, фотосуреттерді
зерттеп, Лавизанда ядролық қару жасау жөнінде құпия қызмет ... ... ... ... жабдықтардың кейбір түрлері (мәселен, сәуледен
жарақат алған адамды зерттеуге арналған спектрометрлер) ... ... деп ... ... АҚШ нысананың демонтаж
жасалған жабдықтарын мұқият тексеріп қарауды талап етуден басқа уәж ... ... ... ... АҚШ МАГАТЭ қаулысының мәтінін Ұлыбритания,
Франция және Германиямен келісіп алады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ашу талап етіледі. Еуропа ... ... ... ... ... ... ... Британдық
сыртқы істер министрлігі Иранды уранды байыту жөніндегі барлық жұмыстарын
дереу тоқтатуға ... ... ... және ... ... Иранның құпия түрде ядролық қару жасау ... 12 ... ... ... оның бұл ... 18 ай бұрын ғана белгілі болғанын
айтады.
2004 жылдың 14 ... Иран ... ... ... және
центрифугаларды өндіру бағдарламасын мерзімсіз тоқтату ... ... ... бас ... Бұл ... ... ... талабымен сәйкес келеді. Талап бойынша, МАГАТЭ 2004 ... ... ... ... ядролық бағдарламасын тексеру нәтижелері бойынша
баяндама жасауы керек болатын. Баяндамада ... бар ... ... ... ... пен қара ... жеткізушілер туралы мәліметтер
болуы тиіс-тұғын. ... ... қоя ... АҚШ іс ... ... ... жетуге тырысады: яғни, МАГАТЭ-ге Иранның ядролық бағдарламасы
жөніндегі мәселені БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің қарастыруына бергізу.
2004 жылдың 16 ... ... ... және ... ... ... арқылы ... ... ... ... бұл суреттерде Тегеранның оңтүстік-шығысындағы 30
км қашықтықта, Парчин деген жерде ядролық қаруды жасақтауға ... ... ... ... ... бір мезгілде АҚШ әкімшілігі ресми емес
түрде Иран аумағында превентивтік соққы беру мүмкіндігі ... ... ... 29 қаңтарында МАГАТЭ директоры М. Әл-Барадей Иранның
ядролық бағдарламасы ... қол ... ... ... ... бар екенін мәлімдейді. Екі күннен соң АҚШ мемлекеттік ... Райс ... ... ... ... ... болатын
келіссөздерде «еуроүштікті» қолдауға даяр екенін хабарлайды. Тура осындай
мәлімдемені 22 ақпан күні ... ... ... ... ... Джордж Бушта жасайды.
2005 жылдың 11 наурызында АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс
Вашингтонның ... ... ... ... айырбас ретінде
американдық авиациялық моторлар мен ... ... ... ... ... және ... Әлемдік сауда ұйымына өтуіне қолдау
көрсететінін айтып, ұсыныс жасайды. Бірақ, Иран бұл ұсынысты қабылдамайды.
2006 жылдың ... ... ... әлемдік қауымдастықтың Иранға
қатысты саясатын қаталдандыруға бірнеше жыл бойы талпынып келе ... ... ... ... ... ... бәрін, олардың ішінде Ресей
мен Қытай да бар, Иран мәселесін Қауіпсіздік Кеңесінің ... ... ... ... шегерулерге қарамастан бұл процесс Вашингтонға
қажет бағытта жүре береді.
2006 жылдың 6 ақпанында АҚШ ... ... ... Билл ... ... ... ежелгі жақын досы) өзінің ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
қолдайтынын мәлімдейді. Онымен ықпалы күшті республикашыл сенатор Джон
Маккейн келісе ... ... ... – ядролық қаруға ие болған Ираннан
гөрі ... деп ... ... ... АҚШ ... министрі Дональд
Рамсфельд ирандық режимді «әлемдегі халықаралық терроризмнің бас демеушісі»
деп атаған еді. Ал, ... ... ... Райс ... ... ... ие болуға табанды түрде талпынып келе жатқанына жәйдан-жәй қарап
тұра алмайды» деп мәлімдеген болатын.
Американдық Иранға ... ... ... Ирак ... да ... Олар ... терроршы Әбу Мусаб әз-Заркауидің Иранда, Иран-Ирак
шекарасына таяу жүрде тығылып жүргенін хабарлайды.
2006 жылдың 7 ақпанында ... ... ... ... құжаттар
МАГАТЭ-ден БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне түседі. Ал, 11 ақпанда Иран ... ... ... ... ... дамытуға деген өз құқығынан бас
тартпайтынын және ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, МАГАТЭ-нің штаб-пәтеріне ... ... ... ... мен ... видеокамераларын алып
тастау туралы талабын жібереді. Ертеңіне МАГАТЭ өкілдері Иранның талабын
орындауға мәжбүр болады. Тап сол күні ... ... ... ... ... операцияларға дайындық басталғаны ... ... ... ... Sunday ... газетінің ақпараты бойынша, АҚШ-тың
қарулы күштері әзір жаяу әскерді енгізу нұсқасын қарастырмаған, әңгіме тек
ракеталық-бомбалық ... ... ғана ... ... дайындығын АҚШ
Қорғаныс министрі Дональд Рамсфельдтің өзі жеке бақылауына алған көрінеді.
2006 жылдың 16 ... АҚШ ... ... қауіпсіздік
жөніндегі кеңесшісі Стивен Хэдли ... ... ... ... ... стратегиясымен» таныстырады. АҚШ-тың басты қаупі
деп Иран аталады. Баяндама авторлары ... ... ... ... қоймай, терроризмді қаржыландырып отырғанын, Израильге қауіп
төндіретінін, Таяу ... ... және ... ... ... атап ... Дегенмен, ирандық дағдарысты реттеудің
басым құралы болып әскери күш емес, дипломатия делінді. Дәл сол күні ... ... ... жөніндегі комитеті Иранға көмек беруге ... ... ... ... ... заң ... ... мұндай санкциялар құны 100 миллион ... ... ... ... еді. Жаңа жоба санкцияларды жылына 20 ... ... ... шектеді. Комитет санкция қызметін барлық ... ... ... ... ие ... етеді. Сөйтседе, құжатта Иран ... ... ... ... назар аудару қажеттілігі атап
көрсетіледі.
АҚШ Иранға ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылғы наурыздың 28-і күні ... ... ... АҚШ
мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс өз мәлімдемесінде: «Біз кеңірек
категориялармен ... ... ... ... кеңейту қажет және
Иранның ядролық салада не істеп жатқанын ғана ... ... ... ... не ... жатқанын да талқылау керек», –
деді. ... ... ... ... ішкі ... қол ... отырғаны,
Ливан мен Палестинадағы жағдайды тұрақсыздандыруға тырысатыны да ... ... АҚШ ... басты одақтасы болуға тырысушылығын жалғастырып
отырған Ресейге қысым көрсетіп бақты. Атап ... ... 2003 жылы ... ... кезінде Саддам Хусейнге әлдебір барлау мәліметтерін беріп
отырғаны ... АҚШ ... ... мағлұматын жария етуге
ниеттенді.
2006 жылдың 14 қыркүйегінде Атом ... ... ... ... ... ... комитетінің Ирандағы бағдарлама
жөніндегі баяндамасын қатты сынға алып, оны «жалған» және «адастырушы» деп
атады. Дегенмен, бұл сын ... ... ... ... ... ... өзгерте алмайтын еді. АҚШ әкімшілігі ... ... ... күш сала ... ... 11 ... АҚШ-тың әскерлері Ирактағы ... ... ... ... кіріп, бес қызметкерін тұтқынға
алады. Күзетшілерді қарусыздандырып, ештеңе түсіндірместен компьютерлер ... алып ... ... ... Иран ... ... ... АҚШ-тың үстінен арыз береді. Тегеран БҰҰ Бас ... Пан Ги ... ... АҚШ ... ... бес ... ұрлауына қарсылық
білдіріп, БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... һәм ... жауап беруін талап етеді. Иранның ресми ... ... бұл ... ... ... ... өзінің осы елді заңсыз жаулап
алуын ақтап алуы үшін жасады деп түсіндірді. Пентагонның пікірі ... ... ... Ирак ... қару ... ... ... Иранның аумағындағы үйрету лагерьлерінде оқытып жүр деп айыпталынып
отырған Иранның Революциялық гвардиясымен ... ... ... ... деп тұжырымдады. Мұндай операцияны өткізуге АҚШ ... ... ай ... үкім шығарғанын айта кету керек. Бірақ, ол Ирак
ұрыскерлерінің белсенділік танытуы ... ғана іске ... ... Бір ... ... Күрдістанның аумағында өткен аталмыш операция
Буш мәлімдеген АҚШ-тың ... ... ... ... ... іс жүзінде американдық президент Сирия мен ... ... ... отыр деп ... жылдың аяғында Ирандағы американдық барлаушылардың бірі жасаған
баяндаманың құпиясы ашылады. Баяндамада Иран өзінің ... ... ... деп ... еді. Осы ... Иран аумағына
американдық әскери шабуылы турасында қауіп күшейе түседі. Ол қауіптің бар
екеніне ... ... ... еді. Ең ... саяси шешім қабылданған
еді: Конгресс әскери операциялардың басталуына ... ... ... іс ... ... ... ... берді. Екіншіден, АҚШ-тың қарулы
күштері әскери ұрысқа дайындық жөнінде директиваны алып қойған еді. ... ... ... әуе-теңіз тобы жасақталып, операция жүргізуге арналған
әскери үйлесімділікке қол жеткізілді. Кемелер мен әуе бекеттеріне қарудың
жаңа түрлері ... ... ... ... сол ... ... ... тактикалық палубалық авиацияның 400 ұшағы ... ... 60-қа жуық ... және ... үлгісіндегі ұшақтар
болған екен. Және де Ирандағы әскери ұрыс үшін 500 ... ... ... ... ... тобы екі-үш күн төңірегінде
локалдық сипаттағы міндеттерді орындауға қабілетті еді. Оның ... ... ... аймақтарындағы әуе қорғанысының жүйелерін (ПВО) ... ... ... пункттерді, әскери инфраструктураның
нысаналарын және ғылыми-зерттеу орталықтарын жайрату. Осы ... ... ... ... басталған-тұғын. Міне, осы айтылғандардың
үстіне азаматтық қорғаныс үйретулері ... ... ... ... бар ... ... Ал, ... бірқатар Батыс
елдерінің елшіліктерінде эвакуацияға дайындықтар жүргізілді. Қысқасын
айтқанда, Америка Иранмен ... даяр ... ... ... ... локалды операция аясында ғана беру жөнінде болатын. Сөйтседе, ... ауыр ... ... еді. ... ... ... ... тәсілі қолданылып, одан кейін Буш ... ... ... ... ... мұны жарқын жеңісі ретінде
ұсынбақ-тұғын.
Десек те, әскери сарапшылардың пікірінше, аталмыш әуе-теңіз тобы
ядролық ... ... ... ... өз міндеттерін орындай алмайды.
Жеті қабат жер астындағы жартас ... ... ... ... ... ... ... қарудың күшімен айрықша
қорғалған командалық ... мен ... ... ... ... ... ғана қуаты арттырылып жасақталған BLU-109 «бункерлік» бомба 15-20
метр тереңдіктегі нысаналарды ғана жайрата ... одан ... ... Ал, ... ... жүздеген метр тереңдіктегі нысаналарды тек
тактикалық ядролық бомбалармен ғана жоюға болады. Ашық ... ... ... ... ... ... 350 ... соққы
беруді көздеген, олардың ішінде 128-і ядролық нысана болып табылады. 70
метр және одан да көп ... ... ... ... ... ... емес. Демек, соққыға мемлекетті басқарудағы бей-берекет тірлікті
туындату мақсатында әкімшілік ... ашық ... ... ... ... деп ... ... Олай болса, Иран
шекарасына таман шоғырланған американдық күштерге оңай ... ... ... ... – Орта ... ... ... ең үлкен әскер.
Егер американдықтар Иран аумағында неғұрлым көп әкімшілік ... ... ... көздейтін болса, онда Тегеранның ассиметриялық ... ... ... хаос ... ... Ол ... ... мұрагерлігінен
айрылған көптеген елдер Иранды қорғап шыға келеді.
Егер американдықтар тактикалық ядролық ... ... ... ... ... туындайтыны анық. Иранға шабуыл жасау бүкіл
әлемдегі (Батыс елдерін қоса алғанда) өркениеттер ... ... ... ... деп ... ... Ядролық қаруды қолдану қақтығысты тіпті
өзгеше өлшемдерге әкелер еді. Оның салдары адам ... ... ... ... жарақаттанудың салдарын да қоса айту керек. Егер
Иранда бей-берекетсіздік басталса, 15 ... ... ... Түркия мен Әзірбайжанға үдере қашуы сөзсіз. ... ... ... ... ... Кавказ-Каспий аймағына қатты әсер етуі
мүмкін. Соғыс ресейлік шекараға тақалып кеп қалады.
Американдықтар әлемдік ... ... ... ... ... ... ... есеп қылғанымен, бұл жерде маңызды бір сәт
ескерілмей қалды: ядролық қаруды қолдану ... ... ... ... еді. ... Ақ Үй ... Иран аумағына әскери шабуылы ... ... ... ... АҚШ ... ... ... ядролық
бағдарламаның тоқтатылуын тек дипломатиялық һәм ... ... ... ... ... ресми түрде тұжырымдауын қоймады. Дегенмен,
АҚШ-тың Иранға ... ... ... ... жыл бойы ... ... еді.
Бұл мәселе АҚШ пен оның жақтастарының Иракқа ... ... ... ... ... ... ... бағыттап һәм қаржыландырып отырған бірінші
кезекте Иран болатын. Сөйтсе-дағы, шындап келгенде, АҚШ-тың Иранға тісі
батпады.
Осы ... ... ... сарапшылардың Иранға қарсы шабуылдың негізгі
себебі туралы пікірлеріне жүгінгенді жөн көрдік. Олардың ... ... ... ... ... – Иранның ядролық қару жасауына жол бермеу
емес. Басқа елдердің тәжірибесіне сүйенсек, ... ... ... ... ядролық қару-жарақ даярлауына дейін кемінде 10-15 жыл
өтеді екен. Пәкістан өзінің ядролық қаруын 15 жыл бойы ... ... ... ...... АҚШ ... мен ... қазіргі тұрпаты. Американдық сарапшылардың өз ... АҚШ пен ... ... он ... ... ... жете ... те, көмірсутегі шикізатының шиеленіскен жағдайы бүкіл әлем бойынша
нашарлауда. Ғалымдардың болжамдары көңілді көншітерліктей ... ... ... ... жүйесі күйреудің аз-ақ алдында. Американдық
валютаның тұрақты құлауы мен ... ... ... ... ... көзге ұрып тұр. Мұндай жағдайда АҚШ-тың арандатуға
барып, ... ... ... ... ... Мұнайды қымбаттату есебінен
ол виртуалды доллардың көпіршігін азайтып, ал, қару ... ... ... ... түрткі жасайды.
Жаңа соғысқа АҚШ пен оның жақтастарының ... ... ... ... да ... Егер ... қарсы шабуыл
басталса, Ирак, Иран және Ауғанстанды қамтитын үлкен аумақ Орта ... ... ... әсер ... ... Азия ... ... салатын
және Қытай шекарасына дейін жететін тұрақсыздықтың ... зор ... ... ... Иранмен соғыстың үшінші себебі шығады. Ол дегеніміз
– Қытай экономикасының қарқынды дамуын тоқтатуға ... ... ... 40 пайызға дейін мұнайын алып отыр.
Бұл тұрақсыздық аймағы қанша уақыт өмір ... ... ... ... ... ... оның ондаған жылдарға созылуы
әбден мүмкін. Американдықтар Иранда және басқа мемлекеттерде өзін жақтайтын
режимдерді орнатудың оңтайлы ... ... ... жағдай оның орнына
өзара өмір-бақи қырқысып өтетін үш ... ... ... ... Американдықтар үшін Ормуз бұғазын, Парсы шығанағын және үлкен мұнай
далаларын бақылап отыру ғана ... ... ... ... ... Ресей, Қытай және Еуропаның соғыстың болмауына
мүдделі екенін атап өтеді. Өйткені, бұлар Иранға ... ... деп ... ... ... АҚШ пен оның ... – Израиль
олардың мүддесімен санаспай, Иранды тізе ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... жүргізгені үшін Ираннан кек алғысы
келетін тәрізді. Бұл екі ... ... ... ... ... Кез келген келісімді олар үшінші жақ арқылы жүзеге асырады. АҚШ-Иран
қақтығысында Израильге айып батальоны ... рөл тиіп ... ... ... ... ... ... жауапты тудыратыны белгілі,
Израиль халқына бұл соғысқа араласпағаны құба-құп. ... ... ... бұл ... араласуы қисынсыз екенін түсіне
бастаған сыңайлы. Шаронның кезінде ... өз ... ... ... Израильдің Иран-Америка қақтығысына белсене ... ... ... ... еді. ... күнде де, Израиль өз
тыныштығын ойлап, тыныш ... ... ... ... анық. Израильдің
барлау қызметі мен әскери қауымы Ахмадинежадтың мәлімдемелеріне қарамастан,
Израильді Иранға қарсы қою талпыныстарына ... ... ... көзі ... Иран ... ... саясатынан бас тартпайды және
оның аумағында нүктелік соққы ... ... ... ... ... ... соққылар жағдайды одан әрі ушықтырып жіберуі мүмкін.
Иранға қарсы шабуыл жасалса, ол ... ... ... кезекте Израильге
«Шахаб» атты зымырандарын жіберіп, ... ... ... халқын қырады.
Осы себепті АҚШ-тың жақтасы бұл қақтығысқа белсене араласудан қорқасоқтап
отыр.
1.3. БҰҰ-ның позициясы. Келісім-шарттары мен санкциялары
АҚШ ... ... ... ... ... ... бағдарламаның әскери
мақсатта құрылып отырғанына негіздеп, «Иран ... қару ... ... ... Сөйтіп, оның әлем елдеріне өзінің догматикалық көзқарасын
таратып және сол көзқарасты берік орнықтыру ... ... ... ... ... ... атомдық бомбаның қауіпінен қорқатын бүкіл
адамзат ядролық державалардың ... ... ... ... әлем ... ақпарат майданында басымдық көрсетіп отырған АҚШ-тың
және оның ... ... ... Израильдің) ирандық ... өңін ... ... ... ... ... қарайды. Олар
Иранның ядролық бағдарламасының бейбіт мақсатта жүзеге ... ... ... ... ... Ұйымының (БҰҰ) Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... – Тегеранға қарсы саяси-экономикалық санкциялар
жариялап, айтарлықтай қысым көрсетуде.
2006 жылдың 30 наурызында Берлинде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне ... ... (АҚШ, ... ... ... және Қытай) және
Германияның ... ... ... ирандық ядролық мәселені шешу жолдарын
табу мақсатында кездесу өткізеді. Алтаудың екеуі – Ресей мен Қытай – Иранға
қарсы ... да ... ... ... ... болады. Берлиндік
кездесудің қарсаңында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бірлескен мәлімдемеге қол
қояды. Оның ... үш апта ... ... мен ... ... еді. ... ... барысында Ресей мен Қытай басқаларды Иранның МАГАТЭ-ден
шықпауы үшін жұмсартып жазуға көндіреді. Мәтіннен Тегеранға ... ... ... ... ... түгел алынып тасталады. ... ... ... рөл ... ... Сөйтсе-дағы, бейбітшілікті
сақтау жауапкершілігі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жүктеледі. БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесі Иранды уран ... ... ... ... ... шақырады.
Алайда, мәлімдемеге қол қойылған бірнеше сағаттың ішінде-ақ БҰҰ-дағы
Иранның ... Әли ... ... ... ... ... тоқтата алмайтынын
мәлімдеп, ирандық ядролық бағдарламаның бейбіт сипатта екенін тағы да
тұжырымдайды.
2006 ... 31 ... БҰҰ ... Кеңесі БҰҰ Жарғысының VII
тарауының 40 бабына сәйкес (резолюцияны орындауға міндеттейтін бап) Иранға
тамыз айының аяғына ... ... ... ... жұмыстарын тоқтатуды талап
ететін №1696 нөмірлі ... ... ... ... үшін БҰҰ
Қауіпсіздік Кеңесінің 14 мүшесі жақтап дауыс беріп, Катар елі ғана қарсы
шықты. Бұл ... ... ... ... ... және химиялық қайта
өңдеуді тоқтату, сондай-ақ, МАГАТЭ Басқарушылар Кеңесінің ... ... және ... болатындай орындауы ирандық ядролық
бағдарламаның таза бейбіт сипатына кепілдік ... ... ... ... ... ... Иран уранды байыту жұмыстарын тамыз
айының аяғына дейін тоқтату жөніндегі талаптарын орындамаған жағдайда ... ... ... ... ... экономикалық және
дипломатиялық санкцияларды енгізу мүмкіндігі қарастырылған. Осы резолюция
қабылданғаннан ... ... ... ... бұл құжаттың да заңды
негізі жоқ екенін мәлімдеді.
2006 жылдың 6 ... күні ... ... қауіпсіздігі жоғары кеңесінің
хатшысы Әли Лариджани баспасөз мәслихатын өткізіп, Иранның бейбіт ядролық
бағдарламасын одан әрі дамыта ... ... ... ... ... мүмкіндіктерге ... біз ... ... ... ... ... бақылаумен дамытып жалғастыра
береміз», – деді ол. ... ... ... ядролық саладағы барлық
халықаралық міндеттемелерді мойындайды. «Иран Ядролық қаруды таратпау
жөніндегі келісім-шарттың ... ... және ... ... ... шешу ... келіссөздерді жақтайды», – деді ол. «Біз
Иран бойынша БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясын қабылдауға ... ... ... жоқ деп ... сондықтан Иран резолюцияны жоққа
шығарады. Сондай-ақ, біз уранды ... ... ... ... байытуға мораторий жариялайтындай біз ... ... ... – деп ... ... «Батысқа Иранмен күш пен жұдырық
тілінде сөйлеспеген жөн. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясын ... ... ... ядролық проблеманың бейбіт түрде шешудің мерзімін
алыстатып жіберді», – деп ... ... ... қатар, Лариджани БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... деп аталатын құжатқа қайшы келетінін ... ... ... ... бес ... мүшесі (АҚШ, Ресей,
Қытай, Франция және ... мен ... ... ... ... күні ... ... пакетінде Иранның ядролық отынды
байыту құқығы айқын көрсетілген болатын. Демек, мұндай жұмыстарды ... ... ... ... ... Тегеранға Батыс елдерінің «екі
стандарттылық» саясаты жөнінде ... ... ... ... Кейбір
сәттерді ескермегенде, Иран келіссөздер пакетіне оң көзбен қарайды.
Сондай-ақ, Әли Лариджани осыған ... ... ... ресми жауабын тамыздың 22-і күні беретінін растады. ... ... ... ... жағдайы туындай ... ... ... ... ... ... болатыны айтылды. Қазіргі сәтте
Тегеранның ядролық саладағы жұмыстарын ашық жүргізіп отырғаны, ... ... ... сай келмейтіні ескертілді. «Алайда, егер шабуыл
бола қалса, американдықтардың мұндай ақымақтыққа баруы күмәнді», – ... Әли ... ... ... тамыздың 5-і күні Иранның сыртқы істер
министрлігінің ресми өкілі Хамид Реза Асефи ... БҰҰ ... ... ... ... ... ... «Бұл
құжат Тегеранның бейбіт ядролық технологиялар құқығын ... ... – деді ол. ... ... ... жолынан
тайқып шығып, «алтаудың» жіберген ұсыныстар пакетіне Тегеранның жауабын
күтпестен, БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... ... – деп ... білдірді Асефи.
2006 жылдың 14 қыркүйегінде Атом ... ... ... ... ... ... ... Ирандағы бағдарлама
жөніндегі баяндамасын қатты сынға алып, оны ... және ... ... ... бұл сын американдық саясаткерлердің Иранға деген қатып
қалған көзқарасын өзгерте ... еді. АҚШ ... ... ықпал жасай
отырып, ирандық ядролық бағдарламаны тұсаулауға күш сала берді. ... ... 23 ... БҰҰ ... ... Иранға қарсы санкциялар
енгізуді қарастыратын резолюцияны бірауыздан қабылдады. №1737 нөмірлі бұл
қаулысында Иранды уран байытуды ... ... ... ... ... үшін ... ... болатын. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі
шешіміне сәйкес әлемнің барлық елдеріне Ирандағы ... және ... ... өз ... қоса алатын материалдарды, жабдықтар
мен технологияларды жеткізуге тыйым салынды.
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің осы резолюциясына қатысты 27 ... ... ... ... ... қайта қарастыруға шешім
қабылдайды. Ал, Иран президенті Махмуд Ахмадинежад аталмыш ... ... ... деп ... оның иран ... ядролық бағдарламадан бас
тартқыза алмайтынын мәлімдеді.
2007 жылдың 21 ақпанында БҰҰ Қауіпсіздік ... ... 60 ... ... ... Осы ... ішінде Иран Натанзда
және Исфаханда орнатылған қондырғыларында уран ... ... ... Егер Иран ... ... орындамаса, Қауіпсіздік
Кеңесінің санкцияларды күшейтетіні түсінікті еді. Бірақ, Иран президенті
Махмуд ... ... ... ... ... өз ... ... ядролық цикл бойынша құқығынан, уранды байытуды қоса алғанда,
ешуақытта бас тартпайтынын нығыздап айтқан-тұғын.
23 ақпанда МАГАТЭ БҰҰ ... ... ... ... ... ... қалай орындап жатқанын хабарлауы тиіс
болатын. Егер баяндамада ... ... ... ... жатқаны жөнінде айтылса, онда Қауіпсіздік Кеңесі қосымша
санкцияларға бармақ-тұғын. ... өз ... ... ... ... Онда Иранның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясында көрсетілген
мерзім ішінде ... ... ... ... наурыздың 5-і күні Нью-Йоркте ... ... емес ... ... (Ұлыбритания, Франция және Германия) АҚШ-тың қолдауымен
жаңа жобаның детальдарімен таныстырды. Ертеңіне Иран ... ... ... ... ... ... Әли ... баспасөз
мәслихатын өткізіп, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясына ... ... ... деп ... «Бүгінгі таңда біздер үшін және
Батыс үшін екі жол бар. Бірінші жолға – ... ... ... ... нағыз келіссөздер арқылы шешу жолына – біз оң көзбен қараймыз. Екінші
жол – радикалды жол, яғни, резолюция қабылдау. Егер олар осы ... ... ... ... ... ол ... жауапқа тіреліп,
жағдайды өзгертеді», – деді ол.
2007 жылдың 24 наурызы күні БҰҰ ... ... ... ... ... ... ... бойынша №1741 нөмірлі резолюцияны
бірауыздан ... Жаңа ... ... ядролық және зымырандық
бағдарламалар бойынша санкциялардың қолданылатын ... ... ... ... ... ... келіссөздер арқылы шешудің жолдарын
іздестіруді жалғастырудың қажеттілігін атап өтті. Осы жерде БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесінің жаңа ... ... ... ... ... жөн
көрдік:
Біріншіден, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі ирандық ядролық проблеманы шешу
ядролық қаруды таратудың алдын алу ... және Орта ... ... ... ... ... ету мақсатына жету үшін бүкіл дүние
жүзінің күш ... ... ... ... Атом ... ... ... (МАГАТЭ) сәйкес резолюцияларын құптады.
Екіншіден, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания ... ... ... ... ... бар «пакеттік нұсқаның» өз
күшінде қалатынын көрсете отырып, Иранның ... ... ... ... ... ... атап көрсетеді.
Үшіншіден, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Тегераннан Қауіпсіздік Кеңесінің
№1737 нөмірлі ... және ... ... резолюцияларын дереу
орындауын, иранды байыту және оны қайта өңдеу жөніндегі бүкіл қызметін,
сондай-ақ, ауыр сумен ... ... ... ... ... талап
етті. Резолюцияда Иранның сәйкес резолюцияларды орындаған дерегін растау
үшін ... ... ... 60 күннің ішінде Қауіпсіздік Кеңесіне
баяндама жасауы туралы МАГАТЭ-нің бас директорына өтініш айтылған.
Төртіншіден, БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... ... және ... ... жеткізу құралдарын жасақтауға қатысы бар
адамдардың келуі мен кетуіне қатысты сақ және ұстамды болуына шақырады ... бұл ... БҰҰ ... Кеңесінің санкциялар жөніндегі комиссиясын
хабардар етіп отыруын талап ... ... ... ... аталған адамдардың
жол жүруіне тыйым салынбайды.
Бесіншіден, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі ... ... және ... қатысты жеке және заңды тұлғалардың активтерін қозғалыссыз
қалдыруды жалғастырады. Санкциялар қолданылатын нысаналар тізіміне ... ... ... БҰҰ ... ... ... ... мен халықаралық қаржы
ұйымдарын иран үкіметіне тегін ... ... ... пен жеңілдігі
бар несиелер беру жөнінде міндеттемелр қабылдамауына шақырады.
Жетіншіден, БҰҰ ... ... ... ... мен рөлін
қолдайды және күшейтеді, Иранның әлемдік қауымдастықпен және ... ... ... және де ... ... проблеманы МАГАТЭ
аясында реттеудің қажеттілігін атап көрсетеді.
Сегізіншіден, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі барлық санкцияларды Иран уранды
байытумен және ... ... ... ... байланысты өз қызметін
тоқтатқаннан кейін тоқтатады, кері жағдайда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі, ... 7 ... 41 ... ... ... іс-қимылдардан
басқа, бұдан да қатал қадамдарға барады.
Аталмыш резолюцияда осының алдында қабылданған құжаттарда қойылған
талаптар ... ... ... ғана ... Иран ... ... ... орналастырылған. «Резолюция иран халқы үшін аса
бір үлкен жаңалық емес. БҰҰ ... ... ... ... Иран ... бейбіт ядролық қызметін бір секундқа ... ... ... ... Ахмадинежад БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... жеңілісі мен оның
күйреуінің айқын белгісі болып табылады» деп санайды. «Иранның ... ... ... ... бола ... деп ... ... – деп қосты ол. Иран президенті өз ... ... ... ... ... ... екенін және халықаралық өлшемдер аясында
жүзеге асып жатқанын атап көрсетті.
2008 жылдың 22 қаңтарында Берлинде халықаралық делдалдардың ... ... БҰҰ ... Кеңесінің резолюциясының жаңа жобасын келісіп
алады. Осы жолы жаңа резолюцияда бұрынғы санкциялар күшейтіліп, оларға жаңа
қатаң талаптар қатары қосылады.
2008 ... 21 ... БҰҰ ... ... тұрақты бес мүшесі
мен Германия ирандық ядролық бағдарлама жөнінде жаңа резолюцияның жобасын
мақұлдайды. Содан ... ИРНА ... ... ... Ахмадинежадтың
жаңа резолюцияның Тегеранның позициясына әсер ... ... ... ... ... келіссөздер барысында ирандық
делегацияның басшысы Саид ... де өз ... ... ... құқығын тағы
бір еске салды. Брюссельде Еуропарламенттің шетелдік істер ... ... ... сөз ... ... ... МАГАТЭ мүшесі
ретінде және Ядролық қаруды таратпау туралы келісім-шарттың қатысушысы
дәрежесінде міндеттемелерінен өзге құқығы бар ... де ... ... АҚШ ... ... Кондолиза Райс атомдық бағдарлама
төңірегіндегі Иранмен ... әлі де ... ... ... ... жеткізді. Райс Тегеранға уранды байыту жөніндегі ... ... ... ... ... мен ... кеңейте түсуге
алып келетін қарым-қатынастарыдың дұрысталуын ұсынды.
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 2008 жылдың 3 ... ... ... дейін
резолюцияларды орындаудан және уранды байыту тоқтатудан бас тартқаны үшін
оған қарсы экономикалық санкцияларды күшейтіп, №1803 ... жаңа ... Бұл ... ... 14 ел ... ... ... тартынып қалды.
Соңғы екі жылда қабылданған үшінші санкциялық қаулыда ... ... ... ... бірқатар адамның шетелдік сапарларына
тыйым салу, ... ... ... мен ... ... ... ... жүк инспекциясы қарастырылған. Санкциялар Бушир АЭС-іне
қолданылмайды және күштеу қысымынан-ада. Бұл ... ... үшін ... күндік мерзім берілді.
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мемлекеттерді Иранның жеке және ... жаңа ... мен ... ... қырағылық танытуға
шақырды. Бірақ, ынтымақтастықтың гуманитарлық ... ... ... ... ... ... және ... банктерінің аты
атлған. Осыларға қатысты аса сақтық таныту қажет көрінеді. Сондай-ақ, “Иран
Эйр Каргоу” және “Исламик Репаблик оф Иран ... ... ... ... ... халықаралық құқық өлшемдеріне сәйкес қосымша тексеру
керек екен. Санкциялар мен тексерулер халықаралық қауымдастықтың қорқынышын
тудырып ... ... және ... ... ... бар 18 жеке
тұлғаға және 12 ирандық компанияға таралады.
Резолюцияның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде дауысқа салынары алдында ... ... ... ... ... Хазаи былай деп мәлімдеме жасады:
«Иранға қарсы оның ядролық бағдарламаларына байланысты жаңа санкциялар
енгізу ... ... ... ... келтіріп, Атом энергиясы
жөніндегі халықаралық агеттікке (МАГАТЭ) сенімді жоғалтады. Ирандық ... таза ... ... ие және ... ... ... ешқандай қауіп төндірмейді». Бұған қоса: «Уранды байыту ... ... келе ... ... қажеттіліктерін өтеу үшін аса қажет»,
– деп атап көрсетті ... ... 25 ... исламдық республика үкіметінің ресми өкілі
Голям Хоссейн Эльхам ирандық теледидар арқылы мәлімдеме таратып, сол ... ... ... министрлер кабинетінің парламенттің бұрынғы
шешіміне сәйкес МАГАТЭ-мен ынтымақтастықты ішінара ... ... ... ... кету керек, санкциялар екі рет күшейтілген болатын. ... рет ... ... мұндай қадамға 2008 жылдың наурызында барған еді,
алайда, ... ... еш ... деп атады.
Соңғы №1803 резолюцияның аясында енгізілген санкциялардың шеңберінде
АҚШ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесін ирандық екі ... (Мelli және ... ... талдаудың қажеттілігіне көзін жеткізеді. Ондағысы –
ирандық банктер Ирандағы ... ... және Ирак пен ... террорлық ұйымдарды қаржыландырып отыр деп күдік ... ... ... ... ... ... банктерге қарсы
санкциялар енгізу жөнінде талай рет ... ... еді. ... ... ... ... Daily ... газетінің
хабарлауынша, ирандық банктер өз ... ... Араб ... ... ... ... құрылған жалған компаниялардың құпия
желісі ... ... ... ... ... ... жабылып қалу қауіпінен сақтану үшін Иран ... ... ... ірі ... ... ... ... Орталық банкіне аударуға жарлық ... ... ... ... бұл ... ... ... банкісінің
басшысы Тахмасеб Мазахеридің тарапынан түсіністік таппаған. Ирандық БАҚ-
тарда Мазахеридің қызметінен кету жөнінде ... ... ... ... ... бұл шешімі оның экономикалық мәселелер бойынша
біліктілігіне күдік келтіреді деп ... ... Иран ... ... ... туралы ақпаратты бұрынғыша
жасырып отыр деп ... ... Оның ... бойынша Натанздағы
ирандық зауытта уранды байытатын 3,5 мың центрифуга жұмыс істеп тұр, таяу
уақытта Иран және 6 мың ... ... ... 2008 ... сәуір айында
сауал жібергенімен Иран ... ... ... ... жолатпай отырғанына наразылығын білдірді.
БҰҰ позициясы әлі күнге дейін өзгере қойған жоқ. Оның ... ... ... ... бас тартуы тиіс. Сонда ғана әлем жұртшылығы
оның құпия ... атом ... ... ... сенімді болып, тыныш
ұйықтайды. БҰҰ-ның осындай позициясына қарамастан Иран өзінің ... бас ... ... ... бойынша жұмыстарын әлі күнге
дейін жалғастырып келеді.
2.Тарау ... ... ... ... ... ... көзқарасы
2.1. Ресей мен Қытайдың ұстанымы
90-ыншы жылдары КСРО ... ... ... өз алдына бөлек
шыққаннан кейін Иранмен дипломатиялық ... ... мән ... Әрине, ол өзінің Таяу ... пен ... ... ... ... Ирандағы ядролық бағдарламаға қолдау көрсетуге айрықша ынта
танытады. Сөйтіп, Ресей жағы Иранның ... ... ... ... ... әлемдегі геосаяси жағдайға байланысты Ресей мен
Иранның арасындағы байланыстар біркелкі болған емес. 1995 жылы ... ... ... ... ... ... АҚШ ... жағдайда
Иранға қарсы сауда-экономикалық санкцияларды ... ... қол ... ... ... ... ... техника жеткізуін
тұсап тастайды. Атап айтқанда, Иран Т-72С үлгісіндегі 570 ... ... ... ПВО ... және бұрынырақта жеткізілген қару-жараққа
қосалқы бөлшектерді ала ... ... Иран ... ... ... ... 24 ... ұшақ, СУ-24 МК үлгісіндегі 12 бомбардирші, 877ЭКМ
«Варшавянка» жобасының класы бойынша үш дизельмен ... ... ... Т-
72С үлгісіндегі 422 танк, 413 БМП-2, С-200 зениттік-ракеталық кешендері
және т.б. бар еді. 2001 жылы ... ... ... ... Ресей
Иранға әскери-техникалық өнімдерін жеткізуді жаңғыртады.
Ирандағы ядролық бағдарламаны қолдаушылары ретінде негізінен Ресей мен
Қытайды ғана атап көрсетуге болады. ... ... ... Иранға белсенді
түрде көмек беріп, Исфаханда ауыр сумен жұмыс істейтін зерттеу реакторы
орнатылған оқу-зерттеу орталығын ... ... ... ... мен ... ... ... жылы екенін атап өту керек. Бүгінгі
таңда Қытай Иранның 15 пайыз көлемінде ... ... алып ... ... екі ... жуық ... ... табысты жұмыс істеп жатыр. 2007
жылдың аяғында Қытайдың теңіз мұңай ... ... ... бас
компаниясы Иранмен табиғи сұйық газды тасымалдау саласындағы ынтымақтастық
жөнінде меморандум қабылдады. Келісім-шарт 16 миллиард ... ... ... ... ... бойынша, қытайлық компания Ирандағы табиғи газ
кенін игеруге ... ... ... ... оны ... ... ... орнатады. Өндірілген сұйық табиғи газдың 50 пайызы ... ... ... Ирандық жақ табиғи газды қытайлық компанияға 25
жыл бойы беріп тұрады. Табиғи газдың барланған қоры ... Иран ... ... ие ... ... ... тұр). Қытай Ираннан қуат алу
импортының көлемі жөнінен ... ... ... ... ... ... ... ядролық бағдарламаға оң көзбен қарайды.
АҚШ және оның жақтастары ... ... ... ... ... ... санасуға мәжбүр. Десек те, олар өз ... ... ... ... ... ... қысым жасауға тырысып бағады.
Мәселен, 2006 жылдың 18 қаңтарында Ресейге ... ... ... Оған ... ... ... кеңесінің басшысы Гийор Айленд пен
атомдық энергия ... ... бас ... ... ... кірді.
Израильдік делегация Ресейдің сыртқы істер министрлігінің ... және ... ... ... Батыстың Иранға қарсы
кешенді экономикалық санкцияларына қосылуға ... ... ... ... бас ... 2006 ... қаңтар айының соңында лондондық кездесу барысында
ирандық досьені БҰҰ-ның ... ... ... туралы шешім
қабылданғаннан кейін Тегеранмен ... ... ... 2006 ... ... РФ СІМ басшысы Сергей Лавров ресейлік басшылықтың Тегеранның
ядролық мәселе ... ... ... өзін ... ... толмайтынын көрсетеді. Ол «Тегеран ... ... ... ... ... ... ... бас тартады» деп мәлімдеді.
Сол күні Иран ... ... ... ... өзінің ядролық
саясатынан айнымайтынын тағы да қайталап: «Біз бейбіт атом ... ... ... бас ... ... келетін елдердің аз
ғана тобынан ...... ... ... Times ... былай деп жазады: «Лавров уақытты
сағыздай созуда. Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... қарсылығынан апталап бір орында тұр. Вашингтон мен
еуропалықтар Ресей көңілін табуда тіпті ілгерілеп ... ... ... түрде барып отыр, өйткені, олар Ресейдің өзімен бір ... ... Ал, ... ... ... отырса да, басқа таңдауы қалмады.
БҰҰ-ның жоспарланған ... АҚШ ... ... ... ... әңгіме де жоқ. Оның орнына «еуропалық үштіктің» елдері Иранға жаңа
ұсыныс жасап отыр, ал, ... ... ... ... ... ... ... шалқая отырып, асықпай темекі ... ... осы ... ... ... ... мен қауіпсіздік саясаты
жөніндегі жоғары өкілі ... ... ... ... ... алып ... еді. ... шолушылар оны ультиматум деп атады,
өйткені, Иранға қатаң ұсыныстар жасалды: ядролық жұмыстардан бас ... БҰҰ ... ... ... ... Рас, ... бұл
ұсынысын Тегеранның қабылдайтынына Солананың өзі де сенген жоқ еді. Қалай
болғанда да, ... бұл ... ... ойластырады. Ал, Мәскеу «үлкен
жетіліктің» саммитінде дипломатиялық табысқа жетуге мүмкіндік алады.
Иранның уранды ... ... ... ... өз аумағында
ирандық атомдық электр станцияларына арнап отын өндіруді ... ... ... ... ... ... істейтін реакторды тегін беруге
және ядролық энергетиканы, экономикалық ... пен ... ... ... пакетімен қамтамасыз етуге даяр болатын.
2006 жылдың 25 ... ... ... ... ... Сергей
Иванов Қытайдың қорғаныс министрі Цао Чанчуаньмен келіссөздерінен кейін
ирандық ... ... ... ... ... ... мәлімдеді.
Оның айытуынша, келіссөздер барысында екіжақта бұл проблеманың бүге-шүгесін
ежіктеген жоқ, дегенмен, Ресей мен Қытай оны ... ... ... Иванов проблеманы шешу бойынша келіссөздер процесіне
ешқандай балама жоқ екенін атап көрсетті.
2006 ... 23 ... ... БҰҰ ... ... ... №1737 ... резолюцияға түсініктеме бере отырып,
БҰҰ жанындағы Ресейдің тұрақты өкілі Виталий Чуркин бұл құжаттың ... тек ... ... ... көздейтінін атап көрсетті. «Резолюция
Тегеранның ядролық бағдарламасына қатысты сұрақтар мен қауіптің шешілуіне
бағытталған Атомдық ... ... ... ... ашық және
ынтымақтасу қажеттілігі турасында ... ... ... ...... ... 24 ... Қытай сыртқы істер министрлігінің ресми
өкілі Лю Цзяньчао мәлімдеме жасап, Қытайдың БҰҰ ... ... ... ... ... ... ... бұл құжаттың
ирандық ядролық проблеманы түбегейлі шеше алмайтынын жеткізді. ... ... ... үміт ... ... ... біз
санкциялар мақсат емес және олар проблеманы түбірімен шеше ... ... – деді ... ... ... осы ... ... дипломатиялық күш салуға шақырған еді. Бірақ, Иранның сыртқы істер
министрлігі БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... жоқ» және ... ... кері ... жіберді. Сонымен қатар, ол өздерінің ядролық
бағдарламасы бойынша жұмыстарын жалғастыра беретініне ант ... ... 26 ... ... АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания,
Франция және Германия ... ... БҰҰ ... ... орындамауына байланысты орныққан жағдайдан шығу ... үшін бас ... еді. Бұл ... ... ... ... ... қатысқан-тұғын. Ертеңіне Пекинде ... ... ... өкілі Цинь Чан баспасөз мәслихатын өткізіп, онда Қытай жағы
ирандық ядролық проблеманы келіссөздер ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа айналмауын атап көрсетіп,
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... ... проблеманы
келіссөздер арқылы бейбіт жолмен оңтайлы шешімін табу жолы болуға ... ... ... 1 ... ... ... ... сыртқы істер министрі
Ли Чжаосин ирандық сыртқы ведомствоның басшысының орынбасары ... ... ... ... ... ... әлемдік
қауымдастықты толғандырып отырған бұл проблеманы ... ... ... ... «Әлемдік қауымдастық келіссөздерді тезірек қайта жаңғырту
үшін дипоматиялық күш салуы тиіс», – деді ол. ... өз ... ... ... ... жолымен әділетті һәм ақылды түрде шешуге
даяр екенін мәлімдеді.
2007 жылдың 20 наурызында Қытай ... ... ... ... Лю ... ирандық ядролық бағдарлама проблемасына қатысты кеңестер
мен іс-қимылдар бұл проблеманы шешу ... ... ... ... тиіс деп ... Дипломаттың айтуына қарағанда,
Қытай жағы Ирандағы ядролық мәселеге айрықша назар аударып отыр ... ... ... ... ... ... қолдап, Таяу
Шығыстағы жаңа қақтығыстарды болдырмау мақсатында ... ... ... ... ... Лю ... ... проблема жөнінде БҰҰ
Қауіпсіздік Кеңесінде кеңесулер өтіп жатқанын жеткізуде.
2008 жылдың 5 мамырында ... ... ... ... ... Кеңесінің соңғы (2008 жылдың 3-ші наурызында) қабылдаған №1803
нөмірлі қаулысын орындау жөніндегі жарлыққа қол ... Бұл ... ... ... ... білдіретін еді. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің соңғы
№1803 нөмірлі қаулысы іс жүзінде оңай ... ... оны ... ... ... қолдады, олардың ішінде Ресей мен Қытай да бар.
Сөйтсе-дағы, Ресей мен Қытай Иранмен байланысын ... ... ... ... ... ... Таяу Шығыстың және Орталық ... ... ... болғысы келеді. Ресей Иранның осы аймақтағы
үлкен беделін, ... ... ... ... танытуда.
Сондықтан, ол тонның ішкі бауындай болмаса да, Иранмен қарым-қатынасында
жылылық білдіруге мәжбүр. Ресей геосаяси ... ... аса ... ... өз мүддесін қорғаған жағдайда Иран өзіне ең құрығанда бейтараптық
танытса ... ... Ал, ... ... көп ... ... тәуелді
болып отыр. Егер ирандық мұнай мен ... ... ... Қытай
экономикасының даму қарқыны күрт баяулап, басқа елдердің қарышты ... ... ... ... ... Осындай селкеуі жоқ себептерге байланысты
Ресей мен Қытай Иранмен қарым-қатынасын бұзғысы келмейді. ... ... ... ... ... ... отырған қатаң шараларын барынша
жұмсартуға мүдделі болып отыр.
2.2. Батыс елдерінің көзқарасы
Батыс елдері Иранның ядролық ... шах ... ... ... белсенді түрде қолдаған еді. Батыстың шылауындағы Иран
еліне шексіз билігін жүргізген ... шах ... ... ... асыра бастады. Пехлевидің арманы атомдық бомбаны иелену болатын.
Алайда, ол ... жете ... ... ... 25 жылға есептелінген ядролық
бағдарламаның орындалуына АҚШ-тан басқа Франция және Германия ... ... ... ... ... ... осы ... қолдауымен Иран 30
миллиард доллар тұратын ядролық ... ... ... арнайы Иранның
атом энергиясы жөніндегі ұйымын (АЕОІ) құрған еді. ... ... ... сәйкес Буширдегі АЭС-тің екі ... ... ... ... ... ... ... революциясы болашағы зор болады деп ... ... ... ... Жаңа үкімет АЭС құрылысынан ... бас ... ... ... ... ... қолға алынған ядролық
бағдарламаға Батыс елдері күдікпен қарады. Әйтсе де, Иран басшылығы ядролық
технологияларды игеру үшін тек батыстың ғана ... иек арту ... ... ... жауы ... арқа ... ар ... оның ықпалына
қайта түскісі келмеді. Сөйтіп, өз ғалымдарын Нидерландыға ... ... ... ... ... Батыс елдері
Иранның өз ядролық бағдарламасын ... ... ... ... ... беруге аса үлкен ынта көрсете қойған жоқ.
Батыс елдерінің ирандық ... ... ... ... ... Иранға қарсы бағытталған салқын саясаты деп тұжырымдауға ... пен ... ... дипломатиялық байланыстың үзілгеніне отыз жылға
жуықтап қалды. Ал соңғы он жыл уақыт шамасында екі ... ... ... қарым-қатынасы қырғи-қабақ соғыс жағдайында жалғасуда. АҚШ ... ... ... ие ... Таяу ... ғана ... бүкіл Орталық Азияда
ықпалын жүргізеді деп үрейленеді, сөйтіп, өзінің осы ... ... қалу ... туындайтынына шәк келтірмейді.
Сондықтан, ол ирандық ... ... осы ... ... туы
етіп ұстап, Иран туралы теріс насихат науқанын ... Осы ... ... ... ... Иран ... Махмуд Ахмадинежадтың Израиль
туралы ашықтан-ашық айтқан негативті пікірлері бүкіл әлемге белгілі. ... ... ... байланысы жоқ Израиль исламдық бұл елді ... да, ... ... төне ... ... ... Иран ... сүруімен келіспейді деп санайды ол. Сондықтан, ... ... ... қару Израильдің басына үйірілген қара бұлт деп өлердей
қорқады. Осыған байланысты Израиль Иранның ядролық мәртебесімен еш ... және оның ... ... үшін ... ... пайдаланады.
Дегенмен, Израиль БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің ирандық мәселе бойынша бүкіл
қадамдарын қолдайтынын білдіреді.
1995 жылы АҚШ ... ... ... сауда-экономикалық санкцияларды
енгізгеннен кейін бұл қадам Батыс елдерінің ирандық ядролық ... ... одан әрі ... түсті. Тіпті, Иранға жылы ... ... өзі оған ... ... ... тұсаулап тастаған
еді. Ал, 2003 жылы АҚШ Иранды ... ... ... қару ... жұмыстарды
жүргізіп отыр деп айыптап, оны ... ... тыс ... ... бір таңданарлығы, ол аяқ астынан еуропалық «үштіктің»
(Франция, Германия және Ұлыбритания) және ... ... тап ... ... санкциялар енгізуге олардың өзіндік мүдделері жібермеді.
Мұнда сөз Иран мен ... ... ... ... ... ... отыр. Исламдық Иранның сыртқы экономикалық байланыстарының
конституциямен бекітілген ... ... ... ... болғанымен, іс
жүзінде Иран өз мұнайын тұтынатын, ең бастысы, капитал мен технологиялардың
көзі болып ... ... ... иек ... ... мұнайды негізгі
сатып алушылар – Батыс Еуропа елдері (35-50%) және ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ал, Ресейдің Иранға әскери-
техникалық көмек көрсетіп, ... ... ... алып ... ... осы ... ... «еуроүштіктің» сыртқы ведомствосының
басшылары Тегеранды ядролық қаруды таратпау туралы ... ... қол ... ... Бұл ... американдық саясаткерлердің әккі
әрекеттерінің нәтижесінде жасалған болатын.
АҚШ Иранмен ресми түрде байланыс жасамаса да, бұл ... ... ... ... ... тәсілдері арқылы алақандағыдай көріп-біліп отырады.
Ол үшін ЦРУ атты үлкен аппаратты ұстап, барлық ... ... ... ол ... сыртқы саясатының басты нысанасы етіп ирандық
проблеманы алғаннан кейін осы елдің басқан ізін аңдып отыратыны ... АҚШ ... ... ауанын аңдап, басқа елдерді өз мүдделерін
қорғау үшін өте ... ... ... ... ... айында АҚШ Ұлыбританиямен, Франциямен ... ... ... ... ... ... алады. Бұл
құжат бойынша Иран өзінің ядролық бағдарламаларының ... ашып ... ... Егер бұл талап орындалмаса, Еуропа елдері ... ... ... түсетінін мәлімдеді. Британдық сыртқы ведомство Иранды уран
байыту жөніндегі бүкіл жұмыстарын доғаруға ... ... ... осы ... ... жасырын ядролық қару жасау жұмыстарын жүргізіп
келгенін мәлімдеді.
2005 жылдың 26 маусымында Иран президенті ... ... ... ... Еуроодақ елдерімен және АҚШ-пен келіссөздердегі Тегеран
позициясы қатая түседі.
Тамыздың 2-і күні ... ... және ... ... ... ... нота ... Бұл құжатта уранды ... ... ... ... ... ... ... алып келеді деп көрсетілген. Әйтсе де, ... бұл ... ... ... кейін келіссөздер ұзақ уақытқа доғарылып
қалады.
2006 жылдың 29 қаңтарында Иран ... ... ... демонтажға дейін пайдаланылған жабдықтарын тексеру жөнінде
МАГАТЭ-нің сауалын қанағаттандырып, осы ... бас ... Олли ... ... ... тобына рұқсат береді.
Инспекция аяқталған соң Хейнонен өз хабарламасында Иранның бұрынғы ядролық
қызметімен байланысты бірқатар ... ... ... ... ... ядролық қызметіне қатысты жаңа сұрақтар туындағанын ... ... ... Иран ... ... ... ... орынбасары Джавад Ваидимен ирандық ядролық ... ... ... ... ... Тегеран диалогты жүргізе беруге
даяр екенін, бірақ, ядролық саладағы зерттеулерін тоқтатпайтынын мәлімдеді.
Осыдан кейін Еуроодақ, АҚШ, Ресей және ... ... ... ... ... ... тапсыруға келіседі. Бұл қадамды жасауға ... АҚШ ... еді. ... ... ... БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне
ақпанның 7-і күні өткізеді. Иран оған қарсы жауап ретінде МАГАТЭ-нің штаб-
пәтерінен өзінің ядролық нысандарынан ... ... алып ... ... ... ... 16 ... Францияның сыртқы істер министрі Филипп Дуст-
Блази Иранды құпия әскери ядролық бағдарламаны дамытуда деп ... ... ... ... бойынша, мұндай қатаң мәлімдеме Еуроодақ
елдерінің келісімге келмейтін бірбеткей Иранға деген теріс көзқарасын айқын
көрсетеді.
2007 жылдың аяғында ... жаңа ... ... ... ... кабельдік теледидар арқылы жасаған мәлімдемесі де ... тағы бір ... ... ... ... ... ... деп ескертті. Француздың La Chaine Info атты телеарнасында
сөйлеген Кушнер: «Ирандағы ядролық бағдарлама дағдарысы – қазіргі заманның
ең қауіпті ...... ... ең жаманына дайындалу керек, ал ең
жаманы – соғыс», – деп тұжырымдады ол. ... ... ... ... өз
сөзіне «Еуропа Иранға БҰҰ-ның қаулысын ... ... ... қысым
көрсетуі тиіс», – деп қосты. «Біз мүмкін болар жаңа ... ... ... ... Бұл ... БҰҰ ... ... емес, тап сол
еуропалық санкциялар сапасында енгізілуі тиіс», – деп ... ол. ... ... бұл ұсынысты жасаған оның «неміс достары» – Германия
басшылығындағы ... деп ... ... ... сыртқы саясат
ведомствосы басшысының сөзі бойынша, еуропалық ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстарды бейбіт
түрде шешу – олардың басым міндеті. Сөйтсе-дағы, Кушнердің пікірі бойынша,
оқиғалардың өте қатқыл түрде ... ... ... да ... өйткені,
«ядролық қаруға ие болатын Иран бүкіл ... ... ... ... қауіпке
айналады» және бұған ешбір жол беруге болмайды.
Сол күні-ақ Иранның айрықша мәселелер бойынша мемлекеттік комитетінің
басшысы ... Нури ... ... ... ... ... ... деген теріс көзқарасы әу бастан-ақ ... ... ... – әрқашан еуропалық мәдениеттің алдыңғы ... һәм ... ... ... аулақ ұстайтын Франция неге осындай
мәлімдемелер жасайды?» – деп қайран қалды Натек. Саясаткер Иранның ядролық
бағдарлама ... ... ... еске ... ... ... Иран ... технологияларды дамытуда тек бейбіт мақсаттарды
мансұқ етеді және бұл елдің халықаралық қауымдастықтан ... ... ... ... Иранның дипломатиялық позициясы екені
түсінікті еді. Әйтсе де, Тегеранның ядролық қару жасауға деген ... ... ... емес, бүкіл әлем елдері пайымдап отыр. Қайткен күнде
де, ... ... ... ... бомба жасау дәрежесіне жеткенге
дейін жалғаса бермек. Әлемдік қауымдастықтың елдері қандай шара ... Иран ... ... ... ядролық бағдарламасын тоқтатпайтыны белгілі
болды. Әрине, Тегеран қолдан келгенше атомдық технологияларды дамытуда тек
бейбіт ... ... ... уәж ... ... елдерімен келіссөздерін
соза беруге тырысады. Айтары жоқ, ... ... ... бағдарламаны жалпы
ұлттық идеяға айналдырып, Иран ... оның ... ... ... ... ... ... қауымдастық қаласын, қаламасын, Ирандағы ядролық
бағдарламаға ешкім тоқтау сала алмайды. Әлемдік қауымдастық тек ... қару ... ... жеткенше уақыт соза беруі мүмкін, одан басқа
оның қолынан келер қайыр жоқ екені күмәнсіз. Күшке салса немесе Иран ... ... бойы ... ... ... ... одан әрі ... ядролық қару жасап алуын ғана тездетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сөйтіп, ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында орын алған ... ... ... қарым-қатынастардың қатарында аса маңызды һәм
салмақты орын ... ... ... ... ... ... жағдайлардың күрт өзгерісіне алып келуге қабілетті, ... мол, өте ... ... ... ... ... ... Иран-
Америка арасындағы қарым-қатынастардың ушығып кетуіне алаңдап, қақтығыстың
шектеулі шеңберден шығып кетпеуін қадағалап отыр.
Сонымен, бұл қақтығыстың ... ... ... ... ирандық ядролық
бағдарлама екенін байқадық. Десек те, Иран-Америка ... ... тым ... ... біз ... қарастырған кезеңнен ілгеріде,
ертеректе болған Ирандағы исламдық революциядан бастау алғанын ... ... ... бойы ... ... ... Иран ... әлеуметтік өзгерістерге ұшырады, оның сыртқы саясаты да түбегейлі
түзетулерге ... ... сол ... ... ... ... ... ХХІ ғасырдың ұлы имамы – аятолла Хомейнидің көзқарасына сәйкес АҚШ
пен Израильге қарсы ... ... ... ... ... ... айналып отырған Иран-Америка қақтығысы осыдан отыз жыл бұрын
қалыптаса бастаған антиамерикандық саясаттың салқын ... ... ... АҚШ пен Иран ... дипломатиялық қарым-қатынастың сол кезде-ақ
үзіліп қалғаны белгілі. Сарапшылардың қазіргі Иран ... ... ... Хомейнидің жүргізген сардарлық ... ... ... ... ... қақтығысының негізгі
себептерін қазіргі заманғы Ирандағы қалыптасқан жағдайдың негізін салған
сонау исламдық ... ... ... ... ... ... ... әскери сипатының ... ... ... ... ... сипаты
басым екеніне соңғы 15 жылдың ішіндегі оқиғаларды мысалға ала отырып көз
жеткізе аламыз. Рас, ... ... ... емес ... әуе ... ... мәлім. Әйтсе де, АҚШ пен Иран бір-біріне қарсы ресми
түрде соғыс жариялаған жоқ. Кейбір сарапшылар ... ... ... ... ... ... ... мүмкін деп болжам жасаса да, бұл
қисынның әлсіз екені ... ... те, АҚШ пен ... шиеленіскен қарым-
қатынастарын қалыптасқан ұғым бойынша «қырғиқабақ соғыс» деп те ... ... ... ... сөз ... ... ... мәселені бейбіт
келіссөздер арқылы шешуге тырысатынын мәлімдеп ... ... ... ... күш ... қару қолданып та (Ирак соғысы) тәжірибе
жинақтаған американдықтардың бұл мәлімдемелеріне әлем елдерінің сене ... ... олар ... ... ... ... ... державаның дегеніне көніп, көзге ұрып тұрған «екі түрлі стандарт»
деп аталатын екіжүзділікті көрмегендей болып, көлгірсіп ... ... 1995 жылы ... ... біржақты сауда-экономикалық
санкцияларын енгізгеннен бастап, ядролық бағдарламасынан бас тартпай келе
жатқан ирандықтарға ... ... ... ... ... қысым жасаудан жалыққан емес. Тіпті, жалыққан кезінде Иранды
алдаусыратып, ... ... ... көмек ұсынып көрген кезі
де бар. Американың өз сыртқы саясатында Ирандағы билік режимін өзгертуді,
сөйтіп, оның ядролық ... ... ... ... етіп ... ... «Тегеран ядролық қаруға ие болмақ» ... ... ... ... қауымдастықтың құлағына әбден құя бергесін, әлемдік
қауымдастық бүкіл Таяу Шығыс аймағында ірі ... ... ... ... аяқ ... ... державаға айналып кетуінен қорқып, ... ... БҰҰ ... ... ... санкциялық
резолюциялар қабылдап, ондағы тармақ-тармағымен тәптіштеліп берілген
тегеурінді талаптардың ... ... ... ... ... ... ... қауымдастықты құрап отырған еуропалық елдердің
біразы Иранның мұңайы мен газын алып ... ... ... ... өз ... ... ... өзін тұншықтырумен бірдей. Өкпеден
қысатын мұндай өтеуі күшті санкцияларды қабылдауға экономикалық тұрғыда
Иранға көбірек ... ... мен ... ұзақ ... бойы ... ... сол ... Экономикасы ирандық мұнайға тәуелді Еуропаның да аса
қатаң санкцияларды айналысқа салуға мүдделі емес ... ... ... ... ... ... тек АҚШ қана. Экономиканы
оңдырмайтын ондай санкцияларды енгізу әскери соққыдан да ... ... ... исламдық Иран елі еңсесін көтере алмай, қазіргі билік
режимін ауыстыруға мәжбүр болуы да мүмкін. Бірақ, іс жүзінде ... ... ... ... сценарийге ешкімнің бармасы анық. Американың
амбициясына бола, өз өкпесінен алып ... ... ... көне қоймайды.
Сондықтан, соншалықты «өлтіре қоярлықтай» санкциялардың бола қоймайтынын
білетін «тентек мінезді» ... БҰҰ ... ... ... ... ... отырған жоқ. Шындап келгенде, өзі
болып-толып отырған бай Иранға кедей қалпында қалған Солтүстік Кореядағыдай
сияқты ... ... ... шамалы, өз күнін өзі көре алады. Оған
реакторлар орнатып беруге де, ... ... ... ... ... да,
ұшақтарына қосалқы бөлшектер беруге де және тағы басқа түрлі көмек көрсету
туралы ... ... ... еді. ... қоса ... өз аумағында
уранды байытып беруге де ұсыныс жасады. ... ол ... ... ... де болатын. Алайда, өзінің байлығын жеткілікті санайтын ... ... місе ... ... ... артық көрді.
Бұдан қандай ой түюге ... Егер ... ... ... үшін ... атом қажет болса, онда олар бұл ұсыныстарға келісер еді, әрине.
Бірақ, олар барлық ... ... бас ... ... Иран өз ... атом ғана емес, әскери-ядролық қару жасауға да ... ... ... ... ... клубына мүше болып кіруге тырысатыны
анық. Бірақ, қазіргі заманда ол үшін атом ... ... ... ... ... ... бар» деп ... қажеті шамалы. Асылы, ирандықтарға
бомбаның өзі ... те ... ... «бес ... ... ... яғни,
атомдық бомбаны қысқа мерзімде жасап шығару мүмкіндігіне ие ... сол ... ... ... ... ... ... державаға айналуы аса
қажет болып тұр. ... ... ... – өз ... өміршеңдігі,
яғни, АҚШ ирандық режимді өзгертуге бағытталған ... ... ... ... ... ... Әзір ... саяси-экономикалық,
дипломатиялық шаралардың күшімен ирандық режимді өзгертуге әлі де ... бар. ... ... өз ... ... Махмуд
Ахмадинежадтың жалпы саясатына қарсылығын білдіретін күштердің бар ... ... ... ... ... осы – ... айрылып қалу. Егер
осы екінші қажеттілік, яғни, аталмыш ... ... АҚШ ... ... Иранның ядролық бағдарламаны тоқтатуға дейін ... ... ... ... қақтығысынан осындай ойларды түйіндеуге болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1) «Центральная ... ... ... в ХХІ ... ... ... Алматы, 2003.
2) Ноузари Эззатолла «Вклад Ирана в мировую цивилизацию» Иран-наме, №1,
2007, Алматы.
3) Луков В.Б., ... ... в ... и будущем ... ... № 3, 2002, ... ... Р. ... ... «Большой восьмерки». Международные
процессы, т.1. № 3, 2003, Москва.
5) Фененко А.В. Стратегия ... ... и ... ... ... Т. 3. № 3 (9), 2006, ... ... Л. С. Цивилизации Востока: Специфика, тенденции, перспективы //
Цивилизации. Вып. 3. Наука, 1995, , ... ... Риза ... тарихы. Қазақстандағы Иран Ислам Республикасы
Елшілігінің мәдени ... ... ... Иран ... Культурное представительство ... ... Иран в ... ... ... Исламская энциклопедия, Москва, 2000.
10) Хатами Сейед Мохаммад «Диалог цивилизаций: путь к взаимопониманию»
Алматы, 2002.
11) Жебесін ... «ХХ ... ұлы ... Қағанат-КС» Алматы, 1998.
12) Телибеков Мурат ... в ... ... представительство
Посольства Исламской Республики Иран в Казахстане» Алматы, 2005.
13) Ерыгин А. Н., Восток. Запад. Россия. Ростов-на-Дону, 1993.
14) «Қызылбастар ... ... ... ... Алматы.
15) «Әлем назарындағы Иран», «Дала мен Қала» газеті, 27.06.2006, Алматы.
16) ... ... Лес и ... ... №1, 2007, ... ... Виктория «Иран как образ жизни» Огонек, №3, 2007.
18) Кучеренко Владимир. Иран. Российская газета. 12.03.2001.
19) Джемаль Гейдар ... Иран в XXI ... ... Россия,
№10(327),12.04.2007.
20) Шестернина Елена «США готовы нанести ядерный удар по ... ... ... Евгений Бай «Ключ к разрешению иранского кризиса – в руках России»
Еженедельник Дело, №17, 24.04.2006.
22) Екатерина Семыкина ... ... ... ... ... 13.06.2006.
23) Крючков Игорь, Саргин Александр «Если начнется война в Иране, вы за
кого будете?» Газета, №17, ... ... ... Две ... ... друг друга. Таффакр
(Мысль), №3, 2000, Москва.
25) Георгий Мирский, ... не даст ... ... ... ... выпуск, №4301, 22.02.2007.
26) Максим Макарычев «Спасти миллиарды распорядился президент Ирана Махмуд
Ахмадинежад» Российская газета, Федеральный выпуск, №4681, 10.06.2008.
27) Урановый сговор. Иран и ... ... друг ... в ... новостей, №19, 29.05.2008.
28) Евгений Шестаков, Надежда Воронина, «Шесть минус один» Российская
газета, Федеральный выпуск, №4659, 15.05.2008.
29) Дарья Юрьева, Сигнал Ирану. Российская ... ... ... 15.02.2007.
30) Preventing a Nuclear-Armed Iran: Will China and Russia Help? The ... №8, ... ... At the White House, Engaging Iran With Words Over Action. Christian
Science Monitor, №8, ... ... Iran Details Nuclear ... Rice Urges 'Strong ... Iranian Nuclear Weapons? The ... Future of Iran's Nuclear
Programs
34) Iranian Nuclear Weapons? Options If Diplomacy Fails
35) Представитель МИД России Михаил Камынин: Шаг в ... ... ... ... Ирана обвинил Совбез ООН в бездействии. ИТАР-ТАСС.
04.08.2006.
37) Иран подал в ООН жалобу на действия США в Ираке. IRNA. ... ... ... ... СБ ООН не правомочна остановить развитие
ядерной программы страны. IRNA. 20.01.2007.
39) Хлопков Антон, США-Иран: не шахматная партия. РИА Новости. 18.04.2007.
40) Иран ... ... над ... ... программой. РИА Новости.
06.08.2006.
41) Иран пообещал Западу “болезненный ответ”. РИА Новости. 06.08.2006.
42) Президент Ирана приказал банкам выводить активы из Европы, ... ... РИА ... ... Иран ... ядерное оборудование нового поколения. Reuters.
08.04.2008.
44) Иран готов возобновить переговоры с Евросоюзом. Reuters. ... ... СБ ООН по ... не решает иранскую ядерную проблему.
Interfax. 24.12.2006.
46) Резолюция СБ ООН по ... ... ... ... ... Тегерана – А. Лариджани
47) Новая резолюция СБ ООН по иранскому ядерному проблеме “не будет стоить
ни гроша” – М. ... ... ... ... резолюции СБ ООН по иранской проблеме
49) США: Невыполнение резолюции СБ ООН ... ... ... ... ... СБ ООН ... принять новую резолюцию по Ирану еще до конца марта. AFP.
06.03.2007.
51) ... ... ... ... в ... ... в Натанзе. AFP.
25.03.2007.
52) США предложили Ирану уладить конфликт друг с другом. Associated Press.
28.01.2008.
53) Тегеран: ... на Иран ... для США ... ... ... ... ... к санкциям против Ирана. Reuters. 07.05.2008.
55) М.Ахмадинежад: Иран сделает Западу новое предложение. ... ... дом ... ... о ... ... удара по Ирану. Associated
Press. 20.05.2008.
57) МИД Ирана: Сотрудничество с МАГАТЭ абсолютно прозрачно. IRNA.
25.05.2008.
58) Иран обвинили в демонстративном неповиновении ООН и ... ... ... Хамдохов Станислав, Тегеран рассчитывает на успех ирано-американских
переговоров по Ираку. РИА Новости, 05.03.2008. www.rian.ru.
60) МИД ... ... СБ ООН по ... ... РИА ... ... ... Станислав, Иран продолжит мирную ядерную программу, несмотря
на ... СБ ООН. РИА ... ... ... ... пострадает при любом раскладе военных действий США в
Иране: азербайджанский ... ИА REGNUM. ... ... РФ И ... в отношении иранской ядерной проблемы идентичны. РИА
Новости. 25.04.2006.
64) Иран пообещал “жестко ответить” на санкции ООН. France ... МИД КНР: ... по ... ... ... ... ... дипломатическим усилиям. Агентство Синьхуа, 20.03.2007.
66) Глава китайского МИД ЛИ ... ... с ... ... дел ... ... Синьхуа, 02.03.2007.
67) Представитель МИД КНР подтвердил ... ... по ... ... ... ... ... Китайская компания будет осваивать природный газ в ... ... ... В Китае заявляют о единой позиции с Россией по ... ... ... ... ... ... СБ ООН по иранской ядерной программе может привести к
худшему варианту развития событий – МИД ЮАР. ... ... Мир ... Иран за ... ... Би-би-си, 12.04.2006.
72) Ахмадинежада не устроил новый проект резолюции. Немецкая волна,
24.01.2008.
73) Иран. http:// www.ru.wikipedia.org.
74) Акимбеков Султан, Исламский ренессанс. http://www.islam.ru. 25.01.07.
75) ... ... ... ... жить ... ... Воронов С.С., Новые моменты в ирано-американских отношениях
США - Иран: война или мир? ... ... ... ... ... ли Иран следующим? Расчеты для военного удара.
Тегеран повысил ставки, заявляя, что обогащает уран. http://www.inosmi.ru.
12.04.2006.
78) США готовы ... ... удар по ... ... Юлия ... (Julia Raabe), ... "нет" ... не было ("Der
Standard", Австрия). Военная операция США против Ирана становится все более
вероятной. http://www.inosmi.ru. 12.04.2006
80) Коган ... ... и Иран ... к военной ... ... ... ... ... ... 28.03.2007.
82) Долин, Карикатурно-ядерный фашизм. http://www.prognosis.ru. 20.02.2006.
83) Долгин, Мир без ... ... ... Долгин, Бомба в Иране – революция в Америке. http://www.prognosis.ru.
13.03.2007.
85) Цыпин, Военный иранский сценарий. http://www.prognosis.ru. 15.03.2007.
86) Берман, Идеология Хомейни с ... ... ... ... ... Восток: выхода нет. http://www.prognosis.ru.
11.04.2007.
88) Злобин, Мы проспали момент, когда это было еще обратимо.
http://www.prognosis.ru. 05.05.2007.
89) ... Кто ... ... ... ... ... ... Иран. http://www.krugosvet.ru. 23.05.2003.
91) Суслов Дмитрий, Сажин Владимир, Нужно учиться сосуществовать c ядерным
Ираном. http://www.gazeta.ru. 31.01.2006.
92) Что ... за ... Удар по ... ... ... А., Мифы и действительность современного Ирана.
http://www.gazeta.ru. 31.01.2003.
94) Ядерный бунт: Иран не прочь стать изгоем. http://www.un.org.
26.03.2007.
95) Буш допустил ... ... ... по ... ... Ядерный бунт Ирана. http://www.gazeta.ru. 02.05.2008.
97) Котенок Юрий, США ... ... удар по ... ... ... ... не ... в начале масштабной военной
операции против Ирана. http://www.utro.ru. 03.04.2007
98) Мех Николай, Иран ... в ... ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі таңдағы халықаралық қатынастардағы Араб - Израиль мәселесі23 бет
1978-1979 жылдардағы Иран революциясы. Хомейни ролі41 бет
50-70 жылдардағы Ирандағы саяси оқиғалар9 бет
III – VII ғасырлардағы иран21 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
Адамның америка мен австралияны қоныстануы8 бет
Америка8 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Америка - Жапон шарттары. Кеңес - Жапон соғысы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь