Апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2. Апелляциялық сатыдағы соттың істі қарастыру мерзімі мен процессуалды тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
3. Апелляциялық тәртіппен соттың шешімінің күшін жоюға немесе өзгертуге негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
4. Бірінші сатыдағы соттың ұйғарымына шағымдану, наразылық келтіру ... ... ..18
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Апелляциялық сатыдағы сотта іс жүргізу қазіргі кезде өте маңызды орын алады. Тараптардың арасындағы заңдық қатынастарын анықтайтын сот шешімдері материалдық шындығына сәйкес болмауы мүмкін. Сондықтан заң мүдделі тұлғаларға жоғары тұрған инстанцияға шешімді шағымдану құқығын береді. Шағымдану наразылық келтіру құқығын жүзеге асыру өзімен бірге заңды күшіне енбеген бірінші сатыдағы соттың ұйғарымдары мен шешімдерінің заңдылығын мен негізділігін тексеру мақсатында қайта қарауға әкеледі. Бұл бекітілген заңнама актілермен және әдістермен соттың бірінші сатыдағы азаматық істерді қараумен шешкендегі жіберілген қателерді түзеуге мүмкіншілікті туғызады. Осындай әдістердің бірі апелляциялық іс жүргізу болып табылады.
Акимбекова С.А., Баймолдина З.Х. Полномочия апелляционного суда (по ГПК РК). Материалы научно-практической конференции. Алматы, 19-20. 12. 2001 г.-124 бет.
Арсентьев О.В. Гражданское процессуальное право Казахстана (курс лекций). Учебное пособие. Челябинск: Рекпол, 2000 – (145-147 б.б.).
Акимбекова С.А., Баймолдина З.Х. Полномочия апелляционного суда (по ГПК РК). Материалы научно-практической конференции. Алматы, 19-20. 12. 2001 г.-125 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданский процессуальный кодекс Республики Казахстан: проблемы применения и совершенствования // Право и государство. № 4, 1999 г.;
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –264-268 беттер.
Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі. 1999 жылғы 13 шілдедегі № 411-І
Айтмухамбетов Т. Қазақстанның сот өндірісінде сот шешімдерін қайта қарау. // Заң №9-10,11/2004 – 10 бет
Темірғали Ж. Сот ісін жүргізудегі жаңа ұстанымдар. // Заң № 11/ 2001 – 20 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –255 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –258 бет.
Темирова Е. Суд апелляционной инстанции как субъект оценки доказательств. // Заңгер №12/2004 – 35 бет
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –260 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –260 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –269 бет.
Баймолдина З.Х. Производство по пересмотру судебных актов по гражданским делам. Алматы, 2002 г. – 151 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –270 бет.
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –271-272 беттер.
Қазақстан Республикасының Жоғары Сотының Бюллетені № 7/2007 – (16-17 б.б.);
Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының Бюллетені І7/2007 – (16-17 б.б.)
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –274-275 беттер.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу және Азаматтық іс жүргізу кодекстеріне соттылықтың аражігін ажырату мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. // Егемен Қазақстан. 17 қаңтар 2006 жыл.;
Баймолдина З.Х. Гражданское процессуалное право Республики Казахстан. Алматы: издательство КазГЮА, 2001 г. –278-279 беттер.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ........................................................................................................................3
1. Апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі..........................................................4
2. Апелляциялық сатыдағы соттың істі қарастыру мерзімі мен процессуалды тәртібі............................................................................................................................8
3. Апелляциялық тәртіппен соттың шешімінің ... ... ... ... негіздері......................................................................................................................14
4. Бірінші сатыдағы соттың ұйғарымына шағымдану, наразылық келтіру..........18
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР......................................................................25
КІРІСПЕ
Апелляциялық сатыдағы сотта іс жүргізу қазіргі кезде өте ... орын ... ... ... заңдық қатынастарын анықтайтын сот шешімдері материалдық шындығына сәйкес болмауы мүмкін. Сондықтан заң мүдделі тұлғаларға жоғары тұрған инстанцияға ... ... ... ... Шағымдану наразылық келтіру құқығын жүзеге асыру өзімен бірге заңды күшіне енбеген бірінші сатыдағы ... ... мен ... ... мен ... ... ... қайта қарауға әкеледі. Бұл бекітілген заңнама актілермен және әдістермен соттың бірінші сатыдағы азаматық істерді қараумен шешкендегі жіберілген қателерді түзеуге мүмкіншілікті ... ... ... бірі ... іс ... болып табылады.
* Апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі
Апелляциялы инстанцияның алдына қойылған міндеттерді орындау үшін ол осыған сәйкес ... ие ... ... соттың өкілеттігі - бұл заңмен бекітілген процессуалды әрекеттерді, яғни, заңды күшіне енбеген шешімді іске қатысушы тұлғалардың апелляциялық шағым, ... ... ... ... ... ... 358 ... сәйкес апелляциялық сатыдағы сот:
А) шешімді өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырмай тастауға;
Б) бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгертуге;
В) бірінші сатыдағы сот ... ... ... және жаңа ... ... АІЖК ... көзделген материалдық немесе іс жүргізу құқығы нормаларының бұзылғаны анықталған жағдайда шешімнің күшін жойып, істі ... ... ... жаңадан қарауына жіберуге;
Д) АІЖК 247 және 249-баптарында көзделген негіздер бойынша шешімнің толық немесе оның бөлігіндегі ... ... және іс ... іс ... ... не арызды қарамай тастауға құқылы.
Жоғарыда көрсетілген апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі оның функционалды өкілеттігіне жатады. Осы ... ... өте кең деп ... болады, себебі апелляциялық сатыдағы соттың шешімді тексеруде пайда болатын құқығы мен ... ... және ... анықтағаннан кейін болатын нақты шаралармен аяқталады. Қарастырылып отырған өкілеттіктер бірінші сатыдағы соттың ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
АІЖК 358-бабында қарастырылған апелляциялық сатыдағы соттың әрбір өкілеттігіне тоқталайық.
А) апелляциялық сатыдағы сот шешімді өзгеріссіз, ал ... ... ... қанағаттандырмай тастауға екі жағдайда құқылы:
* егер апелляциялық тексеру барысында мәнді және мәнсіз бұзушылықтар анықталмаса;
* егер ... ... сот ... мәнсіз бұзушылықтар анықталса.
Басқаша айтқанда, апелляциялық сатыдағы соттың берілген өкілеттігі бірінші сатыдағы соттың ... ... ... ... ... үшін негіздер болмағанда қолданылады.
Б) Апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгертуге құқылы. Осы норманың болуы іс ... ... ... даулы құқықтық сұрақтарды шешуді тездету үшін және азаматтардың, ұйымдардың және мемлекеттің субъективті құқықтары мен заңды мүдделерді ... ... ... ... ... шешімді өзгерту қарастырылған, мысалы:
* бірінші сатыдағы соттың шешуі бойынша берілген сомманың көлемін өзгерту;
* ... ... ... шешімінің сипаттау бөлігінен тиісті емес заңға сілтемесін алу;
* шешімнің сипаттау ... ... ... ... ... ... қарар бөлігінде кез келген біртектес сипатта өзгертулер.
Осылай, шешімді өзгерту - сомманың сандық өзгеруі ... ... ... ... ... және дәлелді бөлігінің кез келген өзгеруі.
Апелляциялық сатыдағы соттың өзімен бекітілген мән-жайлардың негізінде және бірінші сатыдағы сотпен зерттеу және тексерудің объектісі ... ... ... ... ... өзгертуге құқылы.
Көбінесе жағдайларда шешімді өзгерту сот шешімінің толықтылық, нақтылық, анықтылығы талаптардың бұзушылығымен байланысты.
Шешімді өзгерту апелляциялық сот ұйғарымдардың дәлелді ... ... ... ... ал ... бөлігінде өзгерту мәнің нақты шығарады, мысалы: өндіріп алуға ... ... ... ... сот ... ... жаңа ... және т.б. кейде ол бірінші сатыдағы сот шешімінің ... ... жаңа ... ... ... ... сот шешімінің күшін жоюға және жаңа шешім шығаруға құқылы. Сот шешімінің күшін жою ... ... мәні ... ... бірінші сатыдағы соттың шығарған шешімін жарамсыз деп тануға бағытталған ... ... ... ... процессуалды әрекеттері ретінде түсіну керек.
Бұл процессуалды әрекет апелляциялық сатымен тек қана жеткілікті негіздерде ғана ... ... ... ... сот шешімін күшін жою бойынша соттың құқық қолданушылықты ... ... көбі ... ... пен ... көрсетеді.
АІЖК 364-бабының 1-тармағы және 365-367 б.б. сот шешімінің заңдылығы мен негізділігін талаптарының ... ... ... ... ... ... ... баптардағы берілгендердің барлығы емес бұзушылықтар өзімен бірге ... ... ... ... ... асырады.
Азаматтық процессуалды құқық нормасының анализі шешімнің күшін жою негіздерін және апелляциялық соттың өкілеттігін реттеуші, берілген ... ... ... ... ... ... көрсететін мән-жайлар туралы және бұзушылықтар немесе материалды құқық нормаларының қолдану дұрыс еместігін көрсетеді. Басқаша сөздермен айтқанда, апелляциялық сатыдағы сот бірінші ... ... ... ... ... және АІЖК 364-бабының 1 тармағының 1-4 бөліктерінде қарастырылған және АІЖК 365-бабында қарастырылған мән-жайлары бекітілген жаңа шешім шығаруға құқылы.
Бірінші сатыдағы соттың ... ... жоя ... сатыдағы сот өзінің шешімін шығарады және іс істің мәні ... ... ... ... деп ... түсіну керек, яғни бірінші сатыдағы соттың шешімінің мазмұны бойынша қарама қарсы шешімді айтамыз. Сондықтан жаңа шешімді ... ... ... келесі жағдайларда егер: тараптардың құқықтары мен міндеттері туралы сот ... ... ... ... ... ... бас ... туралы шешімді оны қанағаттандыру туралы шешіммен алмастырса).
Егер бірінші сатыдағы сот шешімінде түзетулер шығарылса оның сипатымен мәнің өзгертетін (мысалы, үлестік ... ... ... алмастырса).
Істің фактілі және құқықтық жағын тексеру жолымен істі мәні бойынша екінші рет қараудың нәтижесі бойынша апелляциялық сатыдағы ... жаңа ... ... АІЖК ... ... ... ... іс жүргізу құқығы нормаларының бұзылғаны анықталған жағдайда шешімнің күшін жойып, істі ... ... ... ... ... ... ... Заң берілген жағдайда заңсыз шешімнің күшін жою азаматтық істі қарау мен шешудегі жіберілген процессуалды ... ... ... ... ... ... бойынша барлық процессуалды бұзушылық олардың салдарына байланысты үш топқа бөлуге болады:
* шешімнің күшін жою;
* шешімнің ... ... ... ... егер олар ... шешілуін дұрыс еместігіне әкелсе немесе әкелуі мүмкін болса;
* шешімнің күшін жоюға негіз ... ... ... ... ... тізімі АІЖК 366-бабының 1-тармағында қарастырылған, және олар кең талқылауға жатпайды.
Шешімнің күшін жоюға негіздердің болуы және бірінші сатыдағы сотқа істі жаңа ... ... ... ... ... ... материалдарын, шағымның немесе наразылықтың тұжырымдарының дұрыс анықталуының мақсатында тексереді. Апелляциялық ... сот АІЖК ... ... ... ... біріне сілтеме жасау шешімнің күшін жоюға шектелмейді. Апелляциялық шағымның (наразылықтың) шегінде ... ... ... ... басқа да кемшіліктерін көрсетуі тиіс.
Іс жүргізудің бұзылуы немесе іс жүргізу құқығы ... ... ... ... бұл екі ... ... процессуалды бұзушылық, егер бұл бұзушылық істі дұрыс шешпеуге әкеп соқтырса немесе әкеп соқтыруы мүмкін болса, ... күші ... ... ... 366-б ... ... мәнсіз процессуалды бұзушылықтар жатқызылады. Тараптардың құқықтары мен ... ... ... ... нәтижелері дұрыс сондықтан соттың шешімінің күшін жоюға негіз болмайды. Бұл жағдайларда апелляциялық сот шешімнің ... ... ... ... ұйғарымында жіберілген бұзушылықтарды көрсетуі керек.
Осылай, істі қарауда заңмен бекітілген тәртіп бойынша әрекеттерді жүзеге асыру бұзғанда ... ... ... оның құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді (АІЖК 191-б.) содан кейін іске қатысушы тұлғаларға ... ... мен ... ... (АІЖК 185-б.), соттың іске қатысушы адамдардың өтінімдерін шешуіне кіріседі (АІЖК 186-б.).
АІЖК 366-бабында көрсетілген негіздер бойынша сот ... ... жоя ... сот істі бірінші сатыдағы сотқа жаңа қарауға жібереді. Берілген құқық ... ... ... сот ... істі жаңа қарауға берілу керек туралы сұрақ туады. АІЖК 358-бабының 4-тармағында бұл сұрақ реттелмеген. Апелляциялық сот АІЖК ... ... алып яғни істі ... ... ... сол істі ... сатыдағы сотта жаңадан қарауға қатыса алмайды. Бірінші сатыдағы сотта азаматтық істі қарауға қатысқан судья сол істі апелляциялық немесе ... ... ... қарауға, сондай-ақ оның қатысуымен қабылданған шешім күшін жойған жағдайда бірінші сатыдағы сотта істі ... ... ... ... ... қарау кезінде шығарылған шешімге жалпы тәртіппен шағым жасалуы, наразылық келтірілуі мүмкін. ... 334-б. ... ... ... сот ... ... ... немесе бір бөлігінде күшін жоюға және іс бойынша іс жүргізуді тоқтату немесе ... ... ... (АІЖК 367, 358-б. 5-т.). АІЖК 247-бабында көрсетілген негіздер бойынша апелляциялық сот ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуді тоқтатады немесе АІЖК 249-бабында көрсетілген негіздер бойынша арызды ... ... Бұл ... ... сот іс ... ... құқыққа қайшы пайда болды деген қорытындыға келеді. Азаматтық іс соттың бірінші ... ... ... еді, ... ... іс ... ... күшін жоюға тиіс. Шешімнің күшін жоя апелляциялық сот бірінші ... ... ... ... ... қатесін түзейді.
Жоғары тұрған сот бұл өкілеттікті апелляциялық ... ... ... ... асыруға құқылы және апелляциялық сатыдағы сотпен бұл ... ... ... ... бас ... және бітімгершілік келісімге келгенде).
АІЖК 346-бабына сәйкес, апелляциялық сатыдағы сот жеке ұйғарым шығару құқығына ие, егер азаматтық істерді қарау мен ... ... ... ... мен ... ... сатыдағы сот шешімінің күшін жойған жағдайларда жеке ұйғарым шығару құқығына ие болады.
Жеке ұйғарым АІЖК 253-бабында көзделген негіздер мен ... ... ... ... ... сот жеке ұйғарымда шешімнің күшін жоюға негіз болған бірінші ... ... ... құқықтық нормасындағы дөрекі бұзушылықтарды және қателерді көрсетеді. Осындай ұйғарымның көшірмесі дисциплинарлық істі ... ... бар ... ... етіледі.
2. Апелляциялық сатыдағы соттың істі қарастыру мерзімі мен процессуалды тәртібі
Апелляциялық өндіріс шағым беру немесе наразылық келтіруден басталады. Бірінші инстанциядағы ... ... ... ... наразылықты қабылдағаннан бастап АІЖК 338 бабында қарастырылған әрекеттерді жасауға міндетті. Егер апелляциялық шағым немесе наразылық тікелей апелляциялық ... ... онда ... сот ... соттың І сатыдағы сотқа АІЖК 338 бабының талаптарын орындау үшін шешім шығарған сотқа ... ... ... ... ... үшін берілген мерзімнің өтуі бойынша апелляциялық шағымдармен немесе наразылықтармен істер азаматтық істер бойынша облыстық немесе оған ... ... ... ... ... ... оған теңестірілген соттың судьясы апелляциялық шағым немесе наразылықтың ... ... ... ... немесе наразылықтың формасы мен мазмұнына берілетін талаптардың сақталуын, және шағым берудің немесе наразылық келтірудің талаптарын сақталуын тексереді. ... ... ... ... ... ... материалдарымен танысады және іске қатысушы тұлғалармен қосымша берген материалдарымен танысады, сонымен бірге апелляциялық сотта істі қарауға әзірлеуге керекті ... да ... ... ... ... ... соттың қарауына әзірлеудің тәртібі АІЖК 348-бабынында регламенттелген. Апелляциялық сатыдағы судья апелляциялық шағымда немесе наразылықта көрсетілген талаптармен өтінімді ... ... ... ... сот істі ... ... жөніндегі іс-әрекеттерге сәйкес әзірлеу әрекеттерін жүзеге асырады.(АІЖК 170-бабы).
Іс апелляциялық сатыда ол бірінші сатыдағы соттан келіп түскен күннен бастап бір айлық ... ... ... ... ... ... істі ... азаматтық сот өндірісі бірінші сатыдағы сот істі шешкендегі принциптерін сақтаумен жүзеге асырылады. Берілген процесстің сатысында барлық принциптердің толығымен ... ... ... ... ... ... тең құқықтылығы, жариялылық, сот өндірісінің тілі, сот өндірісінің тікелейлігі және т.б.
Осымен ... ... ... ... ... тағайындауы өзінің мақсаттары, міндеттері, сот қарауының пәні және т.б.
Апелляциялық өндіріс заңды күшіне енбеген бірінші сатыдағы соттың шешімінің заңдылығы мен ... ... ... ал ... сатыдағы сот өндірісі бұл құқық туралы дауды мәні бойынша ... ... ... екі ... ... ... тұрған әртүрлі міндеттер, олармен процессуалды әрекеттерді жүзеге асырудың ерекшелігін анықтайды. Бірінші сатыдағы сот азаматтық - ... ... мен ... да ... ... мәні ... шешсе, ал апелляциялық сот істің фактілі мән-жайларын ғана бекітпейді сонымен бірге тексеру өкілеттігіне де ие ... сот ... іс ... сот ... ... ... ... процессуалды құқықтары мен міндеттерін жеке дара атқарады.(АІЖК 37 бабының 1 тармағы).
Істі апелляциялық тәртіппен ... ... АІЖК 345 ... ... Осы ... ... істі ... тәртіппен қарау кезінде сот бірінші сатыдағы сот шешімінің заңдылығы мен негізділігін апелляциялық шағым немесе наразылық ... ... ... ... сот ... апелляциялық шағымда немесе наразылықта көрсетілген негіздері мен мән-жайлары және себептері бойынша ғана заңдылығы мен негізділігін тексеруін ... заң ... ... соттың шағымдағы немесе наразылықтағы мән-жайлармен байланысты болмауы мүмкіндігін қарастырады. Апелляциялық сот заңды мүддесінде апелляциялық шағымның, наразылықтың шегінен шығуға құқылы және ... ... ... ... тексеруге құқылы. Бұл келесіні білдіреді, яғни берілген жағдайда апелляциялық сот бірінші сатыдағы соттың шешімінің заңдылығын тексеретіндігін білдіреді:
Біріншіден, ... және ... ... заңдылығын тексеруге;
Екіншіден, шағымды берген тұлғаларға қатысты және ... ... ... ... ... ... ... қараудың нысанасы АІЖК 347 бабында регламенттелген. Апелляциялық сатыдағы сот апелляциялық шағым ... ... ... ... ... фактілі мән-жайларының анықталуының дұрыстығын;
- материалды құқықтық нормаларын қолдану мен талқылаудың дұрыстығын;
- істі қарау мен шешкенде ... ... ... ... ... ... ... қайта қарау кезінде сот жаңа фактілі мән-жайларды анықтауға және жаңа ... ... ... 345 ... 2 ... ... ... сотпен істі шешілуін құқықтық жағынан болсын фактілі жағынан болсын дұрыстығын тексеру, сонымен бірге жаңа дәлелдемелерді зерттеу мен бағалау жолымен жаңа ... ... істі мәні ... ... ... мен шешуге жол береді.
Осылай заңды күшіне енбеген бірінші сатыдағы сот шешімдерін заңдылығымен негізділігін апелляциялық тәртіппен ... ... ... ... сот істе бар ... және іске ... тараптармен және басқа тұлғалармен қосымша көрсетілген материалдары бар шешімді тексеруді жүзеге асырады. Апелляциялық шағым, наразылық беретін (келтіретін) тұлғаның ... ... ... ... етілмеген жаңа айғақтарға сілтеме жасауына тек шағымында олардың бірінші сатыдағы сотқа оларды табыс етуге мүмкіндігі болмауы ... ... ғана жол ... есте ... ... ... 335 ... 3 тармағы).
Қосымша материалдарды беру. Апелляциялық сот бірінші сатыдағы соттың шешімінің дұрыстығын тек қана істе бар құжаттардың негізінде ғана ... ... ... іске ... ... және ... да тұлғалармен тапсырылған қосымша материалдар негізінде тексереді (АІЖК 335 б. 3 т.; 347 б.; 355 б. 2 ... ... ... ... ... ... сот бас ... дәлелдемелерді талап ету туралы өтінім жасауға құқылы (АІЖК 353 б 2 т) .
Шағымдағы немесе наразылықтағы мән-жайларды растайтын немесе жоққа шығаратын ... ... ... ... істі ... ... және сот ... берілуі мүмкін.
Заңда апелляциялық сатыға қосымша материалдар ретінде не берілетіндігі туралы нақты көрсетілмеген. Осыдан басқа АІЖК-де әртүрлі ... ... АІЖК 335 ... 3 ... АІЖК 347 бабының , АІЖК 355 бабының 2 тармағы-.
Азаматтық іс жүргізу теориясында берілген ... ... ... ... Бір ... жаңа ... ... деп санаған (А.Ф.Клейнман, К.И.Комиссаров).
Ал, басқалары деген терминді кеңірек түсінеді және осыған тек дәлелдемелерді ғана емес сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... құзыретті тұлғардың пікірлері жазбаша түрде жазылған процессуалды күші жоқ ... ... ... ... ... көзқарас С.Н.Абрамовпен айтылды және осының салдарынан бір қатар процессуалистермен қолданды, мысалы: П.Я.Трубниковпен. Осы пікірге сәйкес екінші ... ... ... ... ... процессуалды табиғаты бойынша дәлелдеме болып табылмайды, себебі олардың негізінде жоғары тұрған сот іс бойынша фактілі мән-жайларды бекітілген ... ... деп ... ... ... ... ... анықтау үшін апелляциялық институттың мақсатын және бұл ... ... ... ... ... ... ... соттың спецификалық міндеттерінен шығып шешімнің дұрыстығын тексеруде қосылатын және жоғары тұрған сатыдағы сотқа дәлелдемелерді ғана ... ... ... ... ... ... жоқ жазбаша материалдар. (Л.Ф.Лесницкая).
Апелляциялық саты тек қана іс бойынша қандай да бір жаңа ... ... және мәні ... дауды шешу үшін қолданылмайды, бірінші сатыдағы соттың шешімін неғұрлым толық және жан-жақты тексеру үшін қолданылады. Мұндай материалдардың мақсаты істің мән-жайларын ... ... ... ... ... ... толық емес бекітілуі немесе дұрыс емес бекітілуін көрсетуге тиіс. Мысалы, істің мән-жайлары туралы тұлғалардың жазбаша арыздары бойынша апелляциялық сатыдағы ... ... ... ретінде жауап алу үшін негіз болады, ал мамандардың пікірі ... ... ... үшін ... ... ... істі қарау тәртібі. Апелляциялық сатыдағы соттың сот отырысын өткізу тәртібі бірінші сатыдағы соттың сот отырысына өткізу үшін ... ... ... ... және АІЖК 41 тараудың апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша істерді қарау ... ... ... жүзеге асырылады.(АІЖК 350 б).
Апелляциялық сатыдағы сотпен істі сотта қарау АІЖК 350-357бб нормаларымен сәйкес 4 бөліктен ... ... ... ... ... ... мәні ... шешу;
* сот жарыссөздері және прокурордың қорытындысы, егер ол басталып кеткен процесске кірсе;
* апелляциялық соттың актісін шығару және жариялау.
Төрағалық ... сот ... ... және сот ... ... тәртіпті қамтамасыз ету үшін қажетті шара қолданады.
Әзірлеу ... ... ... сот ... апелляциялық шағым немесе наразылықты қарау мүмкіншілігін анықтайды. Әзірлеу бөлігіндегі сотпен шешілетін негізгі сұрақтарға келесі сұрақтарды анықтау жатады:
* берілген ... ... істі шешу ... ... іске қатысушы тұлғалардың біреуін немесе олардың өкілдерінің біреуінің ... ... істі ... ... ... ... жүзеге асырылатын әрекеттер және олардың жүзеге асыру ... АІЖК ... ... ... ... ... сот отырысын ашып, қандай іс, кімнің шағымы немесе наразылығы бойынша және қай ... ... ... ... хабарлаумен басталады. (АІЖК 351 б).
Сот іске қатысушы адамдардың қайсысы ... ... ... ... ... ... анықтайды, өкілдердің өкілеттігін тексереді (АІЖК 351 б).
Іске қатысушы ... ... АІЖК 352 ... регламенттелген. Істің қаралатын уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланған іске қатысушы адамдардың біреуін сот отырысына ... ... сот істі ... ... қалдырады.
Істің қаралатын уақыты мен орны туралы тиісінше түрде хабарланған адамдардың келмеуі істі талқылауға ... ... ... сот бұл ... ... ... ... деп тани отырып, істі қарауды кейінгіге қалдыруға құқылы.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... іске ... тұлғаларға олардың қарсылық беру құқығын түсіндіреді.
Қарсылық үшін негіздер қарсылық білдірулерді шешу ... және ... ... ... ... АІЖК 40-43 б.б. анықталған.
Жоғары көрсетілген әрекеттер жүзеге асырғаннан кейін судья іске қатысушы тұлғаларға олардың процессуалды құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді және ... мен ... ... ... ... ... тараптармен басқа да тұлғалардың апелляциялық сатыдағы сотта істі талқылаумен байланысты барлық сұрақтар бойынша арыз беру және өтінім беруге құқылы. ... ... ... келесі әрекеттері іске қатысушы тұлғалардың өтінімдері мен арыздарын талқылауымен байланысты (АІЖК 353 б.). Көрсетілген өтінімдер мен арыздарды сот іске ... ... ... ... тыңдағаннан кейін шешеді.
Тараптар зерттеге кезде өздеріне бірінші сатыдағы бас тартқан дәлелдемелерді талап ету туралы ... ... ... ... 353 б. 2 ... ... шешу АІЖК 186-бабының ережелері бойынша жүргізіледі, бұл ... ... ... ... ... бірінші сатыдағы сот қанағаттандырмағандығын негізге алып, оны қанағаттандырудан бас тартуға құқығы жоқ.
Апелляциялық шағымды немесе наразылықты сот қараудың ... ... ... сұрақтарды шешу керек: шағымды берген тұлға өзінің шағымынан бас тарпайтындығы ... ... ... наразылықты қайтаруы туралы; талапкер талаптан бас тартпай ма; тараптар бітімгершілік келісімге келуі туралы сұрақтарды шешуі керек.
Апелляциялық шағымнан бас ... және ... кері ... алу ... 341б). ... ... ... тұлға сот қаулы шығарғанға дейін одан апелляциялық сатыдағы сотта бас тартуға құқылы. Сот шағымнан бас тартуды қайтаруға ... егер ... ... заңға қайшы болса немесе үшінші тұлғалардың заңды мүдделерімен құқықтарын бұзса. Берілген жағдайда сот ... ... істі ... ... наразылық келтірген прокурор немесе жоғарғы тұрған прокурор апелляциялық сатыдағы сот қаулы шығарғанға дейін наразылықты кері қайтарып алуға құқылы. Наразылықтың кері ... ... ... сот іске ... ... ... бас ... не кері қайтаруы туралы сот қаулы шығарады, егер шешім басқа тұлғалармен шағымдалмаса немесе наразылық келтірілмесе.
Талап қоюшының талап қоюдан бас ... және ... ... келісімі. Апелляциялық шағымды бергеннен кейін талап қоюшының талап қоюдан бас ... ... ... ... ... ... ... сотқа бағытталған жазбаша арызда көрсетілуі керек. Берілген арыздарды қараудың тәртібі талап қоюшының талабынан бас тартуын қабылдау немесе ... ... ... ... ... бекіту немесе бекітпеу АІЖК 193 бабының тәртібімен анықталады.
Талаптан бас ... ... ... ... келісімге келуін бекіткенге дейін сот талапкер мен тараптарға осы процессуалды ... ... ... бас ... қабылдаған немесе бітімгершілік келісімге келуін бекіткен жағдайда апелляциялық саты бірінші ... ... ... ... күшін жояды және іс бойынша іс жүргізуді тоқтатады (АІЖК 247 бабының 3-4 тармақтары, 358 бабының 5 ... ... ... ... ... мәні ... ... - апелляциялық сатыдағы сотта істі қараудың екінші бөлігі. Берілген бөліктегі әрекеттерді жүзеге асыру тәртібі АІЖК 354-355 б.б. ... ... ... ... ... отырысына келген іске қатысушы тұлғалар мен өкілдердің түсініктемелерін сот тыңдаудан басталады. Берілген тұлғалар қосымша материалдарды ұсынуға құқылы болады.
Апелляциялық шағымды берген ... ... ... ... ... және оның ... немесе прокурор, егер апелляциялық наразылық келтірсе. Егер екі жақпен шешім шағымдалса онда бірінші болып талапкер сөйлейді.
Дәлелдемелерді ... ... ... сотта дәлелдемелерді зерттеу үшін бекітілген тәртіппен және АІЖК 355 ... ... ... асырылады.
Апелляциялық сот істе бар дәлелдемелер мен тараптардың қайта берілген ... ... ... ... сот ... шақырылмаған куәлардың түсініктемелерін, сот отырысына келмеген іске қатысушы тұлғалардың түсініктемелерін айтуға құқылы.
Егер бұл түсініктермен жауап берулер ... ... ... ... сатыдағы сотқа шақырылуы мүмкін. Істі мәні бойынша істі қарап біткен соң судья тараптар мен өкілдерін олардың жасайтын ... ... ... ... Егер олар сотқа түссе онда сот оларды шешіп, сот жарыссөздеріне көшеді.
Сот жарыссөздері - сотта қараудың үшінші бөлігі ... 356 б). Сот ... АІЖК 211 ... қарастырылған тәртіп бойынша жүргізіледі. Бұл дегеніміз сот жарыссөздерді өткізу тәртібі бірінші сатыдағыдай бірдей екендігін білдіреді. Апелляциялық шағым немесе ... ... адам ... ... ... ... екі тарапта шағым жасаған жағдайда бірінші болып талап қоюшы сөйлейді.
Егер істі талқылауға басталып кеткен және басқа ... ... ... ... ... ... онда ол сот ... кейін шешімнің заңдылығы мен негізділігі туралы қорытынды береді.
Сот жарыссөздері біткенен кейін сот актісін қабылдау үшін сот ... ... ... ... ... және оны ... - ... сатыдағы соттың істі талқылаудың соңғы аяқтаушы бөлігі болып ... ... 357 ... ... шығару үшін сот кеңесу бөлмесіне шығып сонда оны ... және ол ... сот ... ... жарияланады. Сот актісін шығару және оны жариялау бірінші сатыдағы соттың әрекетіне қолданылатын тәртіп бойынша жүзеге асырылады.
Акт шығарылған уақытта кеңесу ... істі ... тек ... ғана ... Қандай да бір болмасын тұлғалардың кеңесу бөлмесіне кіргізілмейді. ... ... сот ... ... ... ... ... сотпен іске маңызы бар мән-жайлардың шеңберін анықталу дұрыстығын;
- Бірінші сатыдағы сот белгіленген іс үшін ... бар ... ... ... ... ... ... істің мән-жайларына сәйкестігін;
- Материалдық нормалардың немесе іс жүргізу құқығы нормаларының ... ... ... ... іс ... ... ... дұрыс қолданылулығы;
- Қандай заңды фактілер апелляциялық сатыдағы соттың өзімен бекітілген және қандай дәлелдемелермен олар нақтыланады;
- Апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа істі шешу үшін ... ... және ... ... ... ... керек және тараптардың құқықтары мен міндеттері қандай екендігін.
Жоғарыда көрсетілген сұрақтарды шеше сот апелляциялық шағымда немесе наразылықта көрсетілген мән-жайлардың негізділігін немесе ... ... ... саты істі қарау нәтижелері бойынша сот актісін қаулы түрінде шығарады.
3. Апелляциялық тәртіппен соттың шешімінің ... ... ... өзгертуге негіздері
Бірінші сатыдағы соттың шешімінің күшін жоюға немесе өзгертуге негіздемелері - бұл сот ... ... ... бөлігінің заңсыздығына әкелетін АІЖК 364-бабында қарастырылған мән-жайлар. Осыдан басқа, шешімді өзгерткен кезде шешімді толықтыру ... бар АІЖК ... ... ... ... тәртіппен сот шешімінің күшін жоюға немесе өзгертуге:
* іс үшін маңызы бар мән-жайлар ... ... ... және ... айқындалмауы;
* бірінші сатыдағы сот белгіленген іс үшін ... бар ... ... ... сатыдағы сот шешімінде баяндалған қорытындылардың істің мән-жайына сәйкес ... ... ... немесе іс жүргізу құқығы нормаларының бұзылуы немесе дұрыс қолданылмауы негіз болып табылады.
Мәні бойынша дұрыс сот шешімінің күшін бір ғана ... ... ... ... ... (АІЖК 364-б. 2т.).
Осы аталған негіздер келесіні білдіреді: негізделмегендігі туралы ... 364-б 1-3т) және ... ... ... ... заңсыздығы туралы (АІЖК 364-б. 1-т. 4-б.). Істің фактілі жағынан негізделмеген, ал құқықтық жағынан - ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті көлемде елеулі болып табылады, себебі кез келген негізделмеген шешім бір уақытта заңсыз болып сипатталады.
А) Іс үшін ... бар ... ... ... анықталмауы және дұрыс айқындалмауы (АІЖК 364-б 1-т 1-б).бұл жиі азаматтық іс бойынша дәлелдеу нысанын анықтауда соттың қатесінің салдары болып ... ... пәні ... ... ... сот ... ... көрсетеді:
* іс үшін заңи маңызды фактілердің анықталуының толық еместігін (іс бойынша барлық фактілердің ... ... Бұл ... көбінесе соттың шешімінің күшін жоюға негіз болады;
* берілген іс бойынша қажетті заңды фактілердің дұрыс айқындалмауы соттың қатесі сонымен бірге іс үшін ... бар ... ... ... мен байланысты болуы мүмкін. Дәлелдеу фактілерін анықтауда істің ... ... ... ... және ... қажеттілік процессте іс бойынша заңды фактілерді анықтауда туындайды.
Б) Бірінші сатыдағы сот белгілеген іс үшін маңызы бар ... ... ... 364-б. 1-т. 2-б.). Бұл ... сатыдағы сотың істің мән-жайларының бары немесе жоқтығы туралы қорытынды берілген немесе керекті дәлелдемелермен қолдануын тапқан жоқ екенін білдіреді.
Сот дәлелдемелерсіз істің ... ... ... ... келесілерде шығуы мүмкін;
* дәлелдемелердің толық емес немесе жеткіліксіздігінде; іс бойынша қажетті дәлелдемелер шеңберінің ... ... ... ... ... ... ... көздерінен алынған фактілі мәліметтерді қолдануда);
* себептерін көрсетпей істегі бар дәлелдемелерді сотпен елемеу (мысалы, істе бір біріне қайшы дәлелдемелер бар, ал сот ... ... ... ... ол осы делдемелердің біреуін қабылдап ал екіншісін қабылдамағаны туралы);
* дәлелдеме ретінде ... ... ... ... ... ... берілгендерді қолдануы;
* басқа да осындай сипаттағы мән-жайлар.
Көбінесе бірінші сатыдағы соттың шешімінің күшін жою істе бар дәлелдемелердің қате ... ... ... ... ... сот ... ... қорытындылардың істің мән-жайына сәйкес келмеуі (АІЖК 364-б. 1-т. 3-б.), бұл бекітілген ... ... және ... да ... ... сот тараптардың арасындағы құқықтық қатынастары туралы қате қорытынды шығаратының білдіреді.
Мұндай сәйкес келмеушілік Л.Ф.Лесницкаяның көрсетуі бойынша келесі жағдайлар ... ... ... ... ... ... тек ... нысанда мән-жайын анықтайды(мысалы, некені бұзу туралы істерде бір ... ... ... ... таралуы туралы қорытынды шығарады).
- Процессте жанама дәлелдемелер ... ... ... ... іс ... құқығы нормаларының бұзылуы немесе дұрыс қолданылмауы (АІЖК 364-б 1-т 4-б) нақты олардың мазмұны АІЖК келесі 365-367 ... ... ... ... ... ... ... қиыншылығымен негізделген. Құқық нормасы - бұл жалпы сипаттағы ереже, олар нақты бір ... емес ... ... ... ... ... ... құқықтық нормаларды қолданудың кез келген сатысында болуы мүмкін. Іс жүргізу құқығы нормаларының бұзылуы немесе дұрыс қолданылмауы кез келген құқық қолдану ... ... ... АІЖК ... мазмұны бекітеді.
АІЖК көрсетілген бап материалдық құқық нормаларының бұзылуы немесе дұрыс қолданылмауын анықтайды. Осыған сәйкес материалдық ... ... ... ... ... қолданылмаған деп есептейміз, егер сот:
- қолданылуға тиісті заңды қолданбаса;
- қолданылмауға тиісті заңды қолданса;
- заңды дұрыс түсіндірмесе;
- ... ... ... ... ... ұқсас қалыпты дұрыс қолданбаса, бұзылған немесе дұрыс қолданылмаған деп есептеледі.
Материалдық құқық нормаларының бұзылудың әрбір түрін жеке қарастырайық.
А) Қолданылуға ... ... ... дегніміз сот шешімінде қолдануға тиісті материалдық құқық норманы көрсетпейді және материалдық нормаларының заңдылығына қайшы шешеді. ... ... сот ... ... ... жалға алушыға келесі себептері бойынша басқа тұрғын үйді береді, яғни бұрын ол алған тұрғын бөлмесінде ... ... ... құқық нормасына сілтеме жоқ, ал істі мәні бойынша шешу заңамалы нормаларына қайшы келеді.
Соттың шешімінде жалпы материалдық ... ... ... қолдануға тиісті заңды қолданбау болып табылмайды. Мысалы, құқық туралы дау заңға сәйкес шешілді, ... ... сот ... ... ... сілтеме жоқ. Бұл жағдайда шешімнің күшін жою туралы сұрақ тұрмайды, мұндай жағдайда шешімнің дәлелді бөлігіне осыған сәйкес ... ... ... туындайды. Осындай жағдайда апелляциялық сот шешімнің күшін жоймайды, АІЖК ... ... ... ... ... ... Қолданылмауға тиісті заңды қолданса, бұл дегеніміз сот даулы ... ... ... ... дұрыс бермейді, норманың орнына басқа норманы қолдану, яғни қолдануға келмейтін құқық нормасын қолданса сот істі ... ... ... ... ... ... қолданғанда қолданылмауға тиісті заңды қолданған болып есептеледі:
* күшін жойғандар;
* ... жоқ ... ... бекітілген тәртіпті бұзумен қабылданған;
* жоғары заңды күші бар ... ... ... ... ... ... ... қолданудың себептері болып объективті және субъективті сипаттағы мән-жайлар болуы мүмкін. Оларға: құқықтық қатынастардың қиыншылығын; заңнама массивінің көлемділігі; заңнаманың тез өзгеруі, яғни ... жиі ... мен ... және ... ... дұрыс түсіндірмесе бұл материады құқықтық нормалардың бұзушылығының өздік түрі, ал келесі жағдайларды яғни сот қолдануға тиіс заңды қолданғанда ... оның ... ... ... шешімде тараптардың құқықтары мен міндеттері туралы қате қорытынды немесе нәтиже шығарады.
Кейде шешімнің заңсыздығы заңды қате талқылауынан болады. Заңды күші бар ... ... ... мен ... ... ... ... немесе тоқтау негіздерінің тізімі толық көрсетілген. Сондықтан соттың кең талқылауға жатпайтын негіздерінің шегінен шығуы соттың шешімінің заңсыздығына әкеледі.
Г) Заңға ұқсас ... ... ... ... ... дұрыс қолданбау, бұл сот практикасында неғұрлым сирек кездеседі. Қоғамдық қатынастың берілген түрін тікелей қарастырушы құқықтық норманың болмаған жағдайында заңға ұқсас ... ... ... ... ... ... ... туады.
Шешімнің заңсыздығы іс жүргізу құқығы нормасының бұзылуы немесе ... ... ... мүмкін (АІЖК 366, 367-б.б.).
АІЖК 366-бабында көрсетілген іс жүргізу бұзушылықтары екі топқа бөлінеді:
* сот шешімінің елеусіз күшін жою жағдайларымен;
* сот шешімінің ... жоя ... ... 366-бабының 1-тармағында процессуалды бұзушылықтардың тізімі көрсетілген, оларды ... ... ... кез ... ... күші жойылуға тиіс және істі бірінші сатыдағы сотқа жаңадан қарауға жіберіледі. Бірінші сатыдағы соттың шешімінің күші шағым, наразылық дәлелдеріне қарамастан ... ... ... ... ... ... сот заңдылықтың мүддесіне сәйкес апелляциялық шағымның (наразылықтың) шегінен шығады (АІЖК 345-б. 2-т.).
Бірінші сатыдағы сот шешімін жоюға елеусіз негіздер болатын іс ... ... ... ... келесілер жатады:
- осы істі қарауға құқығы жоқ судья істі қараса;
- сот отырысының уақыты мен орны ... іске ... ... ... ... ... сот істі қараса;
- істі қараған кезде сот өндірісі өткізілетін тіл туралы ережесі бұзылса;
- іске қатысуға тартылмаған тұлғалардың құқықтары мен ... ... ... сот ... егер ... көрсетілген судьямен емес басқа судьямен қол қойылса;
- егер істе сот отырысының ... ... егер істе АІЖК ... ... ... ... ... жеке іс жүргізу әрекетті туралы хаттамасы болмаса.
Егер азаматтық іс заңға қайшы ... ... ... ... ... ... ... құқығы болмаса немесе бұл құқықты тиісті түрде асырмаған жағдайда шешімнің күші ... АІЖК ... ... іс ... іс жүргізуді қысқарту немесе арызды қарамай қалдыру арқылы шешімнің күші жойылады.
Екінші топқа іс жүргізу құқықтық ... бұзу ... ... ... ... ... ... негіз болады, егер бұл бұзушылықтар істің дұрыс шешілмеуіне ... ... ... ... болса (366 б. 2-т.).
Іс жүргізу құқығы нормаларын ... ... ... ... ... ... ... туралы сұрақты, яғни шешімнің күшін жоюға азаматтық істің нақты мән-жайларын есептей отырып апелляциялық сотпен бекітіледі.
4. Бірінші ... ... ... шағымдану, наразылық келтіру
Азаматтық іс жүргізу заңы тек қана шешімдерді апелляциялық шағымдану мүмкіншілігін ғана емес, сонымен бірге бірінші сатыдағы сотпен азаматтық ... ... және ... ... ... ... ... мүмкіншілігін қарастырады. Бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы шешіммен бірге немесе жеке шағымдалады немесе наразылық келтіріледі.
№7 нысандағы статистикалық есеп ... ... ... саты ... келесі сандық көрсеткіштегі істерм келіп түскен:
* 2004 жылы - аяқталған істердің 26704 ... 7% ... ... ... ... мен наразылықтар бойынша-шығарылған шешімдер саны 21129 немесе 8,5%, жеке шағымдар мен наразылықтар шығарылған ұйғарымдардың-5575 немесе 7,6%);
* 2005 жылы-25395 ... 7% ... ... мен ... ... - 19252 ... 8,5% жеке шағымдар мен наразылықтар бойынша - 6143 немесе ... 2006 жылы - 26004 ... 7,3% ... ... мен ... ... - 18832 немесе 8,4%, жеке шағымдармен 22365 немесе 12,3%).
Аталған деректер шағым келтірген сот ... үлес ... ... ... қалып отырғанын, ал шағым келтірілген сот ұйғарымдарының саны пайыздық және абсалюттік ... де өсіп ... ... ... ... нәтижелері төмендегі кестеде келтірілген.
Кезең
Қаралды
Өзгеріссіз
Күші жойылды
Олардың ішінде
Өзгертілді
толығы
бөлігі
Апелляциялық шағымдар мен наразылықтар бойынша
2004
20 345
16 047
2 168
2 097
71
2 130
2005
17 235
13 403
1 809
1 ... ... ... ... ... ... 311
Жеке шағымдар мен наразылықтар бойынша
2004
5 326
3 161
2 083
2 073
10
82
2005
5 633
3 407
2 107
2 104
3
119
2006
6 515
4 132
2 282
2 ... ... ... сатымен үш жылда 71732 іс қаралған (2004 ж.-25671, 2005 ж. - 22868, 2006 ж. - 23193). ... екі ... ... ... ішінде күші жойылған шешімдердің пайыздық қатыстағы сандық үлесінің көбі Ақтөбеде (2005 ж. - 1,7 %, 2006 ж. - 1,3% ... орта ... - 0,8%), ... (2005 ж. - 1,5%, 2006 ж. - 1,4%) және ... ... (2005 ж. - 1,2%, 2006 ж. - ... ауданаралық экономикалық соттар бойынша 2006 ж. шешімінің (экономикалық соттардың шығарған шешімдері санынан) 357 немесе 1,8% күші ... 2005 ж. ... 343 ... 1,9% күші ... ... екі жыл бойы ... күші жойюдың басым көпшілігі Ақтөбе (2005 ж. - 32 ... 4,8%, 2006 ж. - 33 ... 3,9%), ... ... ... (2005 ж. - 44 немесе 4,8%, 2006 ж. - 23 немесе 2,4%), Алматы қаласында (2005 ж. - 48 ... 2,8%, 2006 ж. - 74 ... 2,5%) ... соттарының үлестерінде.
Санаттар тұрғысында шешімдердің едәір көпшілігі төмендегі істер бойынша бұзылған:
* мемлекеттік органдардың жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік қызметкерлердің қаулыларын, шешімдерін және әрекеттерін даулау құқығы (2004 ж. - 223, 2005 ж. - 273, 2006 ж. - ... ... ... ... және бұзуға байланысты даулар бойынша (2004 ж. - 82, 2005 ж. - 152, 2006 ж. - ... ... ... орындауға байланысты даулар бойынша (2004 ж. - 108, 2005 ж. - 73, 2006 ж. - ... ... ... ... ... ... (2004 ж. - 174, 2005 ж. - 143, 2006 ж. - ... жер құқығы қатынастарынан туындайтын даулар бойнша (2004 ж. - 85, 2005 ж. - 64, 2006 ж. - ... ... ... алу туралы (2004 ж. - 123, 2005 ж. - 93, 2006 ж. - ... ... ... үйге ... ... ... ... бойынша (2004 ж. - 41, 2005 ж. - 43, 2006 ж. - 56). ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, қоғамдық бірлестіктердің, ұйымдардың, лауазымды тлғалардың және мемлекеттік қызметкерлердің қаулыларын, ... және ... ... ... ... ... ... күшінің жойылғандығы туралы көрсетеді.
Соттардың аталған іс санаттары бойынша шығарылған шешімдерінің санын (2004 ж. - 6707 ... 2005 ж. 5775, 2006 ж. - 4820) жыл ... ... қарамастан, осндай істер бойынша шешімдердің күшінің жойылу ... (2004 ж. - 3,3%, 2005 ж. - 4,7%, 2006 ж. - 4,8%) ... ... қалып отыр. Сондай-ақ жекешелендірілген тұрғын үйге меншік ... ... ... ... ... шығарылған шешімнің күшінің жойылуының көбеюі байқалады (1,45%-дан 2,35% дейін).
Апелляциялық сатыға шешімнен бөлек ... ... ... ... ... ... жеке ... деп, ал прокурордың наразылығы - жеке наразылық деп аталады.
Жеке шағым немесе жеке наразылық бірінші ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Шағымның немесе наразылықтың жеке обьектісі болып табылатын бірінші сатыдағы сот ... АІЖК 344 ... 1 ... көрсетілген. Осы нормаға сәйкес бірінші сатыдағы соттың шығарған ұйғарымына немесеқаулысына мына жағдайларда:
- АІЖК нормаларымен бұл қарастырылмаса;
- Соттың ... ... әрі ... ... мүмкіншілігін шектеген жағдайда жеке шағым немесе жеке ... ... ... АІЖК ... ... ... ... келесі ұйғарымдарын айтуға болады:
* тараптың (тараптардың) іс сол ... ... ... ... арызын қанағаттандырмай қалдыру туралы сот ұйғарымы (АІЖК 36 б. 3 ... ... ... ету ... ... қабылдаудан бас тарту туралы сот ұйғарымы (АІЖК 75 б. 3 т.);
* сараптама тағайындау туралы ұйғарым (АІЖК 91 б. 7 ... сот ... ... ... жөніндегі ұйғарым (АІЖК 117 бап);
* мәжбүрлеу шараларын қолдану туралы ... ... ... 122 б. 3 ... соттың өткізіліп алынған іс жүргізу мерзімін ұзартудан және қалпына келтіруден бас тару ... ... ... 128 б. 5 ... ... ... бас тарту туралы соттың ұйғарымы (АІЖК 153 б. 5 т.);
* талап арызды қайтару туралы сот ... ... 154 б. Және 155 б. 4 ... ... ... ... ету ... мәселелер бойынша сот ұйғарымы (АІЖК 164 б. 1 т.);
* шешімге түзетулер енгізу ... ... ... сот ... ... 230 б. 3 ... қосымша шешім шығарудан бас тарту туралы соттың ... ... 231 б. 3 ... ... ... ... ... ұйғарым (АІЖК 232 б. 3 т.);
* орындауды кейіге қалдыру немесе мерзімін ұзарту туралы, сондай-ақ оның ... ... мен ... ... ... мәселе бойынша соттың ұйғарым (АІЖК 233 б. 3 т. және 240 б. 3 т.);
* алып берілген ақша ... ... ... сот ұйғарымы (АІЖК 234 б. 3 т.);
* шешімді дереу орындау ... ... ... сот ... ... 238 б. ... ... іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру туралы ұйғарым (АІЖК 245 б.);
* соттың іс ... ... ... ... ... 248 б. 4 ... соттың арызды қараусыз қалдыру жөніндегі ұйғарымы (АІЖК 250 б. 2 т., 290 б. 3 т., 328 б. 3 ... ... әрі ... қозғалуын шектейтін бірінші сатыдағы сот ұйғарымдарына мысал ретінде ... ... ... іс ... іс жүргізуді тоқтату туралы сот ұйғарымы;
* арызды қараусыз қалдыру туралы сот ұйғарымы;
* іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру ... ... ... соттың қалған ұйғарымдарына жеке шағым немесе наразылықтар берілмейді, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкін (АІЖК 344 б. 2 т.).
Шешім шығарумен аяқталған сот қарауы кезінде шығарылған ... ... ... ... ... ... іс ... тұрған сот сатысына шешімге шағым беруге белгіленген мерзім ... ғана ... Бұл ... апелляциялық шағым жасалып, наразылыө келтірілсе, жеке шағымды, наразылықты тексеру істі апелляциялық тәртіппен қарайтын сот ... ... ... 344 б. 3 ... ... мен жеке ... ... құқығына ие тұлғалардың шеңбері шешімге апелляциялық ... ... ... ... құқығына ие тұлғалардың шеңберіне қарағанда неғұрлым кең болып келеді (АІЖК 344 б. 1 т.). АІЖК 332 бабында көрсетілген ... ... жеке ... ... ... ... ... Бұдан басқа, іске қатысуға тартылмаған, бірақ бірінші сатыдағы сот құқықтары мен міндеттері жөнінде шешім қабылдаған тұлғалар да ... ... ... құқығы бар. Олларға жататындар:
- әділеттілікті жүзеге асыруға ... ... ... АІЖК 122 б. 3 ... іске қатыстырылмаған тұлғалар, яғни процесстің қатысушылары болып табылмайтындар (мысалы, АІЖК 66 б. 8 ... саты ... ... ... кезінде аудандық немесе облыстық және оларға теңестірілген соттардың қаулыларына жеке шағымдар, наразылықтар апелляциялық сатыдағы сотқа шағым ... ... ... шығарылған күнен бастап 15 күн ішінде беріледі және АІЖК 41 ... ... ... ... ... ... ... шағымды немес наразылықты беру мен қарау тәртібі апелляциялық шағымды беру мен ... ... ... бірінші сатыдағы соттың ұйғарымына берілетін жеке шағымдарға мелекеттік баж төленбейді.
Екіншіден, апелляциялық сатыға жеке шағымды немесе нарызылықты берген кезде іс ... ... тек жеке ... қарауға қажетті құжаттар ғана жіберіледі.
Үшіншіден, апелляциялық сот бірінші сатыдағы соттың ұйғарымынын заңдылығы мен негізділігін ... ... ... - ... ... ... сұрақтары талқылауға жатпайды, себебі бірінші сатыдағы соттың ұйғарымдары процессуалдық сипаттағы сұрақтар ғана шешіледі. ... ... ... ... соттың ұйғарымдарын тексерудің процессуалдық салдары АІЖК 344 бабының 4 тармағымен ... ... ... жеке ... ... наразылық қарап:
- бірінші сатыдағы сот ұйғарымын өзгеріссіз қалдыруға, ал шағым немесе наразылықты - ... ... ... ... ... бір ... ... жойып, оны бірінші сатыдағы сот қа жаңадан қарауға жіберуге;
- бірінші сатыдағы сот ұйғарымын толық немесе бір ... ... ... және ... ... ... ... құқылы.
Жеке шағым, наразылық бойынша шығарылған апелляциялық сатыдағы ұйғарым шағымдануға, наразылық білдіруге жатпайды және ол шығарылғаннан кейін дереу заңды күшіне ... ... 344 б. 5 т.). ... енді ... ... ... Апелляциялық инстанциясындағы соттың өкілеттігі - бұл заңмен ... ... ... ... ... ... енбеген шешімді іске қатысушы тұлғалардың апелляциялық шағым, наразылық бойынша тексеруге арналған құқықтардың жиынтығы.
Апелляциялық ... ... істі ... мерзімі мен процессуалды тәртібі.
Апелляциялық өндіріс шағым беру немесе наразылық келтіруден ... ... ... ... ... ... немесе наразылықты қабылдағаннан бастап АІЖК 338 бабында ... ... ... ... Егер ... ... немесе наразылық тікелей апелляциялық сатыға түссе, онда апелляциялық сот оларды соттың І сатыдағы сотқа АІЖК 338 бабының талаптарын ... үшін ... ... ... ... ... ... немесе наразылықтар үшін берілген мерзімнің өтуі бойынша апелляциялық ... ... ... ... ... ... ... облыстық немесе оған теңестірілген соттар алқасының төрағасына түседі.облыстық немесе оған теңестірілген соттың судьясы апелляциялық шағым немесе наразылықтың қабылдау дұрыстығын тексереді: ... ... ... ... мен ... ... талаптардың сақталуын, және шағым берудің немесе наразылық келтірудің талаптарын сақталуын тексереді. Олардың сақталғаның анықтап, судья азаматтық істің материалдарымен ... және іске ... ... ... ... ... танысады, сонымен бірге апелляциялық сотта істі қарауға әзірлеуге керекті басқа да әрекеттерді жүзеге асырады
Бірінші ... ... ... күшін жоюға немесе өзгертуге негіздемелері - бұл сот шешімінің толық немесе бөлігінің заңсыздығына ... АІЖК ... ... ... және ... ... ... өзгерткен кезде шешімді толықтыру мүмкіншілік бар АІЖК 364-бабының 1-тармағына сәйкес апелляциялық тәртіппен сот шешімінің ... ... ... ... ... ... ...
Сонымен қатар, бірінші сатыдағы сот қаулыларына наразылық және шағымкелтіруге құқылы ттұлғалардың құқықтық жағдайы қарастырылды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Апелляциялық инстанциясындағы соттың өкілеттігі - бұл ... ... ... ... ... заңды күшіне енбеген шешімді іске қатысушы тұлғалардың апелляциялық шағым, наразылық бойынша тексеруге арналған құқықтардың жиынтығы.
Апелляциялық сатыдағы соттың істі қарастыру мерзімі мен ... ... ... ... беру ... ... келтіруден басталады. Бірінші инстанциядағы судья апелляциялық шағымды немесе наразылықты қабылдағаннан бастап АІЖК 338 ... ... ... ... ... Егер ... ... немесе наразылық тікелей апелляциялық сатыға түссе, онда апелляциялық сот оларды соттың І сатыдағы ... АІЖК 338 ... ... ... үшін ... ... ... жіберуге тиіс.
Апелляциялық шағымдарға немесе наразылықтар үшін берілген мерзімнің өтуі бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша облыстық немесе оған теңестірілген соттар алқасының төрағасына түседі.облыстық немесе оған ... ... ... ... шағым немесе наразылықтың қабылдау дұрыстығын тексереді: шағымның ... ... ... мен ... ... талаптардың сақталуын, және шағым берудің немесе наразылық келтірудің талаптарын сақталуын тексереді. Олардың сақталғаның ... ... ... ... материалдарымен танысады және іске қатысушы тұлғалармен қосымша берген материалдарымен танысады, сонымен бірге апелляциялық сотта істі ... ... ... ... да ... ... асырады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет
Азаматтық іс жүргізуге прокурордың қатысуы47 бет
Азаматтық істі сот мәжілісінде талқылау – іс жүргізудің негізгі сатысы ретінде57 бет
Адам және азамат9 бет
Депутаттардың парламенттегі қызметі27 бет
Парламен депутатының мәртебесі11 бет
Парламент депутатының мәртебесі17 бет
Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң құрылуы, құрылымы және құрамы4 бет
Қазақстан Республикасы Президентінің құзыреті26 бет
Қазақстан Республикасының Президентінің конституциялық-құқықтық мәртебесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь