Тәжікстан Республикасы


Кіріспе
1. Тәжікстан Республикасы
Негізгі бөлім
2. Табиғаты
3. Тарихы
4. Эканомикасы
5. Шаруашылығы
6. Мәдинеті мен өнері
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Тәжікстан Республикасы (Тәжік тілі:Тоҷикистон) – Орталық Азиядағы мемлекет. Оңт-нде Ауғанстанмен, солүстік мен батысында Өзбекстанмен, солтүстігінде Қырғызстанмен, шығысында Қытаймен шектеседі. Жер аумағы – 143,1 мың км2.Халқы – 6,579 миллион (2001). Халқының 62%-ын тәжіктер, 23%-ын өзбектер, 5%-ын орыстар, қалған 10%-ын түрікмендер,қазақтар, қырғыздар, кәрістер, немістер, т.б. құрайды. Астанасы – Душанбе қаласы (608 мың адам) (2000). Ресми тілі – тәжік тілі. 1994 жылы қабылданған Конституциясы бойынша – президенттік басқару нысанындағы зайырлы мемлекет. Заң шығарушы органы – меджлис. Тәжікстан құрамына Таулы Бадахшан автономиялы облысы (жер аумағы – 63,7 мың км2; халқы – 167 мың (2000); әкімшілік орталығы – Хорог қаласы) кіреді. Тәжікстан әкімшілік жағынан 3 облысқа бөлінеді. Ақша бірлігі – сомони.
Табиғаты
Жерінің 93%-ы Тянь-Шань, Гиссар – Алай және Памир тау жүйелеріне жататын таулардан тұрады. Жартысынан астамы теңіз деңгейінен 3 мың м биіктікте орналасқан. Тәжікстанның солтүстік жағын Құрама жотасы (биіктігі 3769 м), Моғолтау(1624 м), Түркістан жотасы, орталық бөлігін Гиссар – Алай тау жүйесі, оңтүстік-батысын Жылантау, Теректітау, Ақтау,Қаратау, шығысын Памир тау жүйесі алып жатыр. Тау аралықтарында Ферғана, Гиссар, Вахш, Төменгі Кафирнихон, т.б. аңғарлар орналасқан. Тәжікстанның климаты континенттік, қаңтардың орташа температурасы оңтүстік-батыстың тау аңғарлары мен тау бөктерлерінде 2°, –2°С, солтүстігінде –20°С-қа дейін; температураның абсолют минимумы Памирде(Бұлынкөл) –63°С-қа жетеді. Шілденің орташа температурасы 30°С-тан 0°С-қа дейін (Памирде); температураның абсолют максимумы 40°С (Төменгі Пяндж). Гиссар жотасының оңтүстік етегіне жылына 1600 мм жауын-шашын түседі. Тау аңғарлары мен қазан шұңқырларда 100 – 150 мм, Шығыс Памирде (Қаракөл) 72 мм ылғал түседі. Тәжікстан жеріндегі тау мұздықтарынан көптеген өзендер бастау алады. Басты өзендері – Сырдария мен Әмудария. Вахш, Пяндж жәнеКафирнихон өзендері Тәжікстан жерінің біраз бөлігін кесіп өтіп, Әмударияға барып құяды. Тәжікстанда өсімдіктердің 5 мыңдай түрі кездеседі. Өзен жайылмаларында тораңғы тоғайлары бар. Таулы аудандарының жартысын арша орманы алып жатыр. Ылғалды аудандарда жаңғақ, түркістан үйеңкісі, сиверс алмасы, алша, бұқара бадамы өседі. Тәжікстанныңфаунасында сүт қоректілердің 81, құстың 365, бауырымен жорғалаушылардың 49, насекомдардың 7 – 8 мың түрі кездеседі. Жазық жерлер мен тау бөктерлерінде жайран, қабылан, бұхара бұғысы, қасқыр, барыс, борсық, жабайы шошқа; таулы өңірде сусар, аю, таутеке, арқар, т.б. мекендейді. Су айдындарында балықтың көптеген түрі бар.
1. ↑ 1 қаңтар 2011 жылдағы Тәжікстанның халық саны (pdf)]
2. ↑ Human Development Report 2009: Tajikistan. The United Nations. Тексерілді, 18 қазан 2009.
3. ↑ Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
4. ↑ География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур.ISBN 978-601-293-170-9

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Ш.Есенов атындағы Каспий Мемлекеттік Технологиялар және
Инжиниринг Университеті

Педагогика және технологиялар институты
Биология және География кафедрасы

Реферат
Тақырыбы: Тәжікстан Республикасы

Орындаған: Гео 11-1 тобының студенті
Үсіпбек Н

Тексерген: Джонова З.З

Жоспар:
Кіріспе
1. Тәжікстан Республикасы

Негізгі бөлім
2. Табиғаты
3. Тарихы
4. Эканомикасы
5. Шаруашылығы
6. Мәдинеті мен өнері

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Тәжікстан Республикасы (Тәжік тілі:Тоҷикистон) – Орталық Азиядағы мемлекет.
Оңт-нде Ауғанстанмен, солүстік мен батысында Өзбекстанмен,
солтүстігінде Қырғызстанмен, шығысында Қытаймен шектеседі. Жер аумағы –
143,1 мың км2.Халқы – 6,579 миллион (2001). Халқының 62%-ын тәжіктер, 23%-
ын өзбектер, 5%-ын орыстар, қалған 10%-
ын түрікмендер,қазақтар, қырғыздар,  кәрістер, немістер, т.б. құрайды.
Астанасы – Душанбе қаласы (608 мың адам) (2000). Ресми тілі – тәжік тілі.
1994 жылы қабылданған Конституциясы бойынша – президенттік басқару
нысанындағы зайырлы мемлекет. Заң шығарушы органы – меджлис. Тәжікстан
құрамына Таулы Бадахшан автономиялы облысы (жер аумағы – 63,7 мың км2;
халқы – 167 мың (2000); әкімшілік орталығы – Хорог қаласы) кіреді.
Тәжікстан әкімшілік жағынан 3 облысқа бөлінеді. Ақша бірлігі – сомони.

Табиғаты

Жерінің 93%-ы Тянь-Шань, Гиссар – Алай және Памир тау жүйелеріне жататын
таулардан тұрады. Жартысынан астамы теңіз деңгейінен 3 мың м биіктікте
орналасқан. Тәжікстанның солтүстік жағын Құрама жотасы (биіктігі 3769
м), Моғолтау(1624 м), Түркістан жотасы, орталық бөлігін Гиссар – Алай тау
жүйесі, оңтүстік-батысын Жылантау, Теректіт ау, Ақтау,Қаратау,
шығысын Памир тау жүйесі алып жатыр. Тау
аралықтарында Ферғана, Гиссар, Вахш , Төменгі Кафирнихон, т.б. аңғарлар
орналасқан. Тәжікстанның климаты континенттік, қаңтардың орташа
температурасы оңтүстік-батыстың тау аңғарлары мен тау бөктерлерінде 2°,
–2°С, солтүстігінде –20°С-қа дейін; температураның абсолют
минимумы Памирде(Бұлынкөл) –63°С-қа жетеді. Шілденің орташа температурасы
30°С-тан 0°С-қа дейін (Памирде); температураның абсолют максимумы 40°С
(Төменгі Пяндж). Гиссар жотасының оңтүстік етегіне жылына 1600 мм жауын-
шашын түседі. Тау аңғарлары мен қазан шұңқырларда 100 – 150 мм, Шығыс
Памирде (Қаракөл) 72 мм ылғал түседі. Тәжікстан жеріндегі тау мұздықтарынан
көптеген өзендер бастау алады. Басты өзендері
– Сырдария мен Әмудария. Вахш, Пянд ж жәнеКафирнихон өзендері Тәжікстан
жерінің біраз бөлігін кесіп өтіп, Әмударияға барып құяды. Тәжікстанда
өсімдіктердің 5 мыңдай түрі кездеседі. Өзен жайылмаларында тораңғы
тоғайлары бар. Таулы аудандарының жартысын арша орманы алып жатыр. Ылғалды
аудандарда жаңғақ, түркістан үйеңкісі, сиверс алмасы, алша, бұқара
бадамы өседі. Тәжікстанныңфаунасында сүт
қоректілердің 81, құстың 365, бауыр ымен
жорғалаушылардың 49, насекомдардың  7 – 8 мың түрі кездеседі. Жазық жерлер
мен тау бөктерлерінде жайран, қабылан, бұха ра
бұғысы, қасқыр, барыс, борсық, жаба йы шошқа; таулы
өңірде сусар, аю, таутеке, арқар, т.б. мекендейді. Су
айдындарында балықтың көптеген түрі бар.

Тарихы

Тәжікстан аумағын алғашқы адамдар төменгі палеолит дәуірінен бастап
қоныстанған. Солтүстік және оңтүстік Тәжікстандатөменгі
палеолит, мезолит дәуірлерінің еске рткіштері көптеп кездеседі. Оңтүстік-
батыс бөлігінен неолиттік гиссар мәдениетінің ескерткіштері ашылған. Ежелгі
дәуірде Тәжікстан аумағында Соғды,  Бактрия мемлекеттері құрылды. Біздің
заманымыздан бұрын 6 – 4 ғасырларда Тәжікстан жері парсылард ың (қара Ахемен
әулеті) қол астында болды, біздің заманымыздан бұрын 329 жылы
онда А.Македонскийдің әскері басып кірді. Македонский мемлекеті ыдырағаннан
кейінТәжікстан жерінің бір бөлігі Селевки мемлекетінің, біздің заманымыздан
бұрын 3 – 2 ғасырларда едәуір бөлігі Грек-Бактрия патшалығының құрамына
кірді. Біздің заманымыздан бұрын 140 жылы Тәжікстан жеріне көшпелі Тохар
әулеті ене бастады. Кушан кезеңінде (қара Кушан патшалығы) Тәжікстанда  ірі
құрылыс-жайлар, суландыру жүйелері салынды,қолөнер дамыды. Осы кезеңде
Тәжікстанға Үндістаннан буддизм, Ир аннан манихейлік наным келіп кірді,
бірақ негізгі дінізороастризм болып қалды. 510 жылға қарай Орталық
Азияда эфталиттер мемлекеті қалыптасты. 563 – 67 жылы түрік
тайпалары эфталиттерді жеңіп, Тәжікстан жері Батыс Түрік
қағандығының құрамына енді. 8 ғасырдың ортасында елдіарабтар жаулап алды. 9
– 13 ғасырларда Тәжікстанда Тахири мемлекеті мен Самани
мемлекетінің, Ғазнауи сұлтандығының, Қарахан мемлекетінің, Қарақытай
мемлекетінің, Хорезмнің құрамында болды. 1221 жылы ТәжікстандыШыңғыс
хан әскері жаулап алып, Шағатай ұлысына бағынды. 14 ғасырдың 2-
жартысынан Темір мемлекетінің құрамына кірді. Темір
әулеті тұсында өнер, ғылым, әдебиет  жоғары сатыға көтерілді. 16 ғасырдың
басында Тәжікстан аумағыШайбани мемлекетінің құрамына енді. Аштархан
әулеті тұсында өзара қырқысулар күшейіп, Хорезм, Балх, БадахшанБұха р
хандығынан бөлініп шықты. 1740 жылы Тәжікстан жерін Иран билеушісі Нәдір
шах жаулап алды. 18 ғасырдың орта тұсына қарай Маңғыт әулеті өкімет басына
келді. 19 ғасырдың 1-жартысында Тәжікстан жерін Қоқан хандығы мен Бұхар
әмірлігі өзара бөлісті. 1866 жылы 4 мамырда патшалық
Ресей әскерлері Ходжентті, 2 қазанда Ұратөбені жаулап алды. 1868 жылы 23
маусымда Ресей мен Бұхар әмірлігі арасында жасалған шарт бойынша орыс
әскерлері жаулап алған барлық аумақ империя құрамына кірді. 1895 жылы орыс-
ағылшын келісімі бойынша Памирдің Ауғанстанмен шекарасы Пяндж өзенімен
белгіленді. Қазіргі Тәжікстанның оңтүстік – батыс және орталық бөліктері
Бұхар әмірлігінің, ал қалған бөлігі Түркістан генерал-
губернаторлығының Сырдария (1886 жылдан кейін Самарқанд) мен Ферғана
облыстарының құрамына енді. Тәжікстан жерінің Ресейге қараған бөлігінде
отарлық билік органдары құрылып, жергілікті халықты қанау қарқынын
күшейтті. Тәжікстан жерінде астық орнына мақта егуге көп көңіл бөлінді.
Мақта Ресейдің орталық аудандарындағы фабрикаларға тасымалданды. Ауыл
шаруашылығындағы мұндай өзгеріс өңірге аштық қаупін тудырды. 1917
жылғы Ақпан революциясынан кейін жергілікті халықтың мүддесін қорғау
мақсатында Мұсылман комитеті құрылды, кеңес өкіметінің орнауына жергілікті
халық тарапынан қатты қарсылық көрсетілді. Жергілікті халықтың басым
бөлігі басмашылар қозғалысына тартылды. 1918 – 24 жылы Тәжікстан аумағы
Түркістан кеңес республикасы мен Бұхар халық кеңес республикасы құрамында
болды. 1924 жылы 14 қазанда КСРО БОАК тәжік халқына автономиялық республика
құру құқығын берді. Тәжік АКСР-іне Самарқанд, Ходжент уездерінің 12 болысы,
бүкіл Шығыс Бұхар кірді. КСРО ОАК-нің 1925 жылы 2 қаңтардағы шешімімен оның
құрамына Таулы-Бадахшан автономиялық облысы (Солтүстік
Памир) қосылды. Тәжік АКСР-і Өзбек КСР-і құрамында болып, 1929 жылы
қазанда Тәжік КСР-іжеке бөлініп шықты. Тәжік КСР-і құрамына Таулы-
Бадахшан автономиялық
облысы, Ходжент, Гиссар, Гарм, Қорғ антөбе, Куляб, Ұратөбе, Пенджикент  округт
ері кірді. 1929 жылыТәжікстанда ауыл шаруашылығын коллективтендіру қолға
алынды. 1940 жылы Вахш суландыру жүйесі, Үлкен Ферғана, Үлкен
Гиссар каналдары қазылды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары Тәжікстанға соғыс
қимылы жүріп жатқан жерлерден зауыттар мен фабрикалар
көшірілді. Тәжікстан халқы қаржы жинап, “Советтік
Тәжікстан”авиаэскадрильясын, “Тәжік стан колхозшысы” танк колоннасын
жасақтап, соғысқа аттандырды. Соғыс кезінде тәжікстандық 49 жауынгер Кеңес
Одағының Батыры атанды. 1950 – 90 жылы Тәжікстан негізінен мақта өсірумен
айналысты. Сонымен қатар онда ірі өнеркәсіп орындары мен СЭС іске қосылды.
1991 жылы Тәжікстан президенті К.Махкамо втамыз бүлігіне қолдау танытты. Бұл
өз кезегінде халық наразылығын туғызды. Осы жылы қыркүйекте Тәжік КСР-
і Жоғарғы Кеңесі Тәжікстанның мемлекеттік тәуелсіздігі
жайлыдекларация қабылдады. 1991 жылы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тәжікстан Республикасы- Орталық Азиядағы мемлекет
Тәжікстан
Беларусь Республикасы
Ауғанстан Ислам Республикасы
Қырғыстан Республикасы туристік өлкетануы
Беларусь Республикасы туралы
Албания Республикасы
Қазақстан Республикасы [qɑzɑqˈstɑn]
Перу Республикасы
Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындағы қатынастар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь