Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі

Әбу Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед ибн Тархан ибн Ұзлағ әл-Фараби ат-Түрки 870 жылы Фараб қаласына жақын маңдағы Весиж атты елді мекенде дүниеге келген. Әкесі Мұхаммед Тархан Саманиттер сарайында қолбасылық қызмет атқарған. Әл-Фараби 20 жасқа дейін Фарабта білім алып, кейіннен араб халифатындағы көптеген елдерді аралап, өзін ғылым мен білім жолына арнайды. Оның ең алғашқы саяхаты халифаттың орталығы Бағдатқа жасалады. Кейін Сирия мен Мысырға саяхатқа шығады. Бағдатта Әбу Бәкір ас-Сараждан (928 ж. қайтыс болған) араб тілін үйреніп, Әбу Бишр Матта ибн Юнустан логика ғылымын меңгереді. Кейін қазіргі Түркияның оңтүстік-шығысындағы Харранға барып, Иуханна ибн Хайланнан Аристотельдің «Логика» және «2-ші Аналитикалар» атты кітаптарымен танысады. Осы сапарларынан кейін әл-Фараби Бағдатқа қайта оралып, метафизика, музыка және математика секілді философиялық ғылымдармен шұғылдана бастайды. Әл-Фараби Исфаһан, Хамадан, Рай секілді Иран қалалары мен басқа жерлерде де болады. Халабқа, сосын Дамаск қаласына барады. Халабта бір жылдай тұрақтаған кезінде Буайхилардың сұлтаны Сайф-уд-Даула әл-Хамадани оған қолдау көрсетеді. Осы сұлтан 946 жылы Дамаск қаласын өзіне қаратқаннан кейін әл-Фараби Дамаскіде тұрақтайды. Біршама уақыт Египетке саяхатқа шығып, қалған ғұмырын Дамаскіде өткізеді.
Әл-Фараби – ғылыммен терең сусындаған жан-жақты ғалым. Тіл білімі, философия, музыка, математика, астрономия, дін және сол кездегі көптеген ғылымдарды терең меңгереді. Философиядағы қабілеті мен біліктігіне байланысты Аристотельден кейінгі екінші ұстаз (муаллим-ус сани) деген атаққа ие болады. Әл-Фараби көне грек ойшылдары Платон, Аристотель, Эвклид мен Птолемейдің еңбектерін таратып, оларға жаңаша түсініктеме жазған. Ол 72 тілді меңгеріп және өз еңбектерінде кеңінен пайдаланған делінеді. Әл-Фараби сексен жасқа келген шағында 950 жылы Дамаск қаласында қайтыс болған және «Баб-ас-сағир» мазарына жерленген. Әл-Фарабидің еңбектерінің саны жетпістен асады. Оларды логика және басқа
А.Ясауи университетініњ хабаршысы, №1, 2011

Кенжетаев Д.Т., Назбекова С.Т. Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі


салаларға арналған шығармалар деп екіге бөлуге болады. Логикаға қатысты еңбектері Аристотельдің әр түрлі трактаттарымен байланысты түсініктеме немесе анықтамалар түрінде жазылған. Екінші топтағы шығармалары болса –дін, физика, математика, метафизика, этика және саясат салаларына қатысты еңбектер.
Әл-Фараби дін, философия және саясат арқылы адамдар арасында бірлік пен бақыттың үстемдік етуін мұрат еткендіктен, түркілік дүниетанымдық элементтер мен құбылыстарды ислам философиясы ішінде қорытып, пайдалана білді. Әл-Фараби ең алдымен адамдардың қоғамдасып бір жерге топтасуының әр түрлі формалары бар екендігіне тоқталып, қала, мемлекет, ұлт және адамдар өмір сүріп жатқан барлық аймақты қамтитын әлемдік мемлекет тұрғысында өз ойын ортаға салады. Осы әр түрлі мемлекеттерді өте жақсы басқарылатын, яғни философ-қаған тарапынан басқарылатын мемлекет ретінде қарастырады. Бұған қоса басқару жүйесінде толып жатқан көптеген кемшіліктер орын алған мемлекеттердің де бар екенін баса көрсетеді.
1. Фараби. Китаб әл-фусус әл-хикма. «Фарабинин ики япыты» ичинде. (ауд. Мехмет Дағ). Ондокуз майыс университети илахият факультеси дергиси (OMÜİFD). № 14-15.
2. Әбу Насыр әл-Фараби. 10 томдық шығармалар жинағы. 1-том. Метафизика. Астана: ТОО «Лотос-Астана». 2007.
3. Әл-Фараби. Таңдамалы. – Алматы: Ғылым. 1978.
4. Фараби. ел-Мединетүл-фазила. (Ауд. Нафиз Данышман). Стамбул. 1956.
5. Түркер-Күйел, Мубахат. Аристотелес ве Фарабинин варлык ве дүшүнже өгретилери. Анкара. 1969.
6. Атай, Хүсейн. Фараби ве Ибн Синая гөре яратма. Анкара. 1974.
7. Үлкен, Хилми Зия. Ислам фелсефеси тарихи. Стамбул. 1957.
8. Тайлан, Нежип. Анахатларыйла ислам фелсефеси. Стамбул. 1997.
        
        ФАРАБИ ДҮНИЕТАНЫМЫНДА ДІН ЖӘНЕ ТӘҢІР МӘСЕЛЕСІ
В статье рассматриваются проблемы религии и веры в мировоззрении Аль-
Фараби в ... ... и ... article deals with some matters of religion and trust in ... outlook through the context of ... and ... Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед ибн Тархан ибн ... ... ... жылы ... ... жақын маңдағы Весиж атты елді мекенде ... ... ... Тархан Саманиттер сарайында қолбасылық қызмет
атқарған. Әл-Фараби 20 жасқа дейін ... ... ... ... ... ... елдерді аралап, өзін ғылым мен білім жолына арнайды.
Оның ең алғашқы саяхаты халифаттың ... ... ... ... ... ... ... шығады. Бағдатта Әбу Бәкір ас-Сараждан (928 ж. ... араб ... ... Әбу Бишр ... ибн ... ... ... Кейін қазіргі Түркияның оңтүстік-шығысындағы Харранға барып,
Иуханна ибн ... ... ... және «2-ші ... ... танысады. Осы сапарларынан кейін әл-Фараби Бағдатқа қайта
оралып, метафизика, музыка және математика секілді философиялық ... ... ... Исфаһан, Хамадан, Рай секілді Иран қалалары
мен басқа жерлерде де болады. Халабқа, сосын ... ... ... бір жылдай тұрақтаған кезінде Буайхилардың сұлтаны Сайф-уд-Даула әл-
Хамадани оған қолдау көрсетеді. Осы ... 946 жылы ... ... ... ... ... Дамаскіде тұрақтайды. Біршама уақыт Египетке
саяхатқа шығып, қалған ғұмырын Дамаскіде өткізеді.
Әл-Фараби – ... ... ... ... ... Тіл білімі,
философия, музыка, математика, астрономия, дін және сол ... ... ... меңгереді. Философиядағы қабілеті мен ... ... ... ... ұстаз (муаллим-ус сани) деген
атаққа ие болады. Әл-Фараби көне грек ойшылдары Платон, Аристотель, ... ... ... таратып, оларға жаңаша түсініктеме жазған. Ол 72
тілді меңгеріп және өз ... ... ... ... ... ... ... шағында 950 жылы Дамаск қаласында ... ... ... ... ... Әл-Фарабидің еңбектерінің саны
жетпістен асады. Оларды логика және ... ... ... №1, 2011
Кенжетаев Д.Т., Назбекова С.Т. Фараби дүниетанымында дін және тәңір
мәселесі
салаларға арналған шығармалар деп ... ... ... ... ... Аристотельдің әр түрлі трактаттарымен байланысты түсініктеме
немесе анықтамалар түрінде жазылған. Екінші топтағы шығармалары болса ... ... ... ... және саясат салаларына қатысты
еңбектер.
Әл-Фараби дін, философия және саясат арқылы адамдар арасында ... ... ... ... ... ... ... дүниетанымдық
элементтер мен құбылыстарды ислам ... ... ... ... ... ең ... ... қоғамдасып бір жерге топтасуының әр
түрлі формалары бар екендігіне тоқталып, қала, мемлекет, ұлт және ... ... ... барлық аймақты қамтитын әлемдік мемлекет тұрғысында өз
ойын ортаға ... Осы әр ... ... өте ... ... яғни
философ-қаған тарапынан басқарылатын мемлекет ретінде қарастырады. Бұған
қоса ... ... ... ... көптеген кемшіліктер орын алған
мемлекеттердің де бар екенін баса көрсетеді. Қайырымды ел ... ... ... мен ... ... ... идеялардан оза шапқандығы
байқалады. Осы қайырымды мемлекеттің құрылымы, иерархиялық жүйесі барлық
жерде ... ... Бұл ... ... қайырымды қала басшысының
ерекшеліктері айтылады. Оның тек қана ... ... заң ... және ... асыратын саясатшы болуы тиіс екендігі де айтылады. Сондай-ақ
қайырымды мемлекеттің ... мен оны ... әр ... ... өз ... ең ... атқарған қызметі дін мен
философия арасында көпір салып, оны пайғамбарлық пен философиялық түсінікке
негіздей отырып ... ... ... Оның ... ... ... ... арасында ешқандай да менмұндалап тұратын ... ... жоқ. ... мақсаты адамдардың бұл дүние мен о дүниедегі
бақытқа қол жеткізуі үшін оларға ... ... ... өз ... ... жету үшін көп еңбек еткендіктен пайғамбардан символикалық
түрде жоғары тұрады. Шын мәнінде ол ... ... да ... деп
айтпаған. Бұл мәселені жете түсінбегендіктен әл-Фарабиге ... ... ... ... бұл ... ... ... дәрежесіне дейін
көтеріп, онымен теңестірген. Ол пайғамбарды философ ... ... ... бар ... ... ... деп ... айтып
тұрғандығына байланысты. Әл-Фарабидегі философ – белгілі бір ... ... ... ... ... ... пікірінше, ең
кемеңгер басшы – ең кемеңгер адам, әрі бойында пайғамбарлық пен ... ... бар ... Ал бұл ... ... ... ... Сондықтан да ол Мұхаммед пайғамбарды «бірінші басшы» деп
есептейді.
А.Ясауи университетініњ ... №1, ... Д.Т., ... С.Т. ... дүниетанымында дін және тәңір
мәселесі
Әл-Фарабидің пікірінше, кез келген адам қайырымды елдің басшысы бола
алмайды. Себебі басшылық екі ... ... а) ... бойында туа біткен
қабілеті болуы керек, ә) басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... және екінші басшы деп бөледі. Бірінші
басшының бойында жаратылысынан 12 табиғи қасиеттің ... ... ... діни ... ... ... ... табылатындары мыналар: 1)
көкірек көзі ояу, 2) ізденімпаз болу, 3) турашыл, 4) нәпсісін тыю керек, ... ... 6) ... қызықпау, 6) әділетті.
Егер осы шарттардың барлығын бойына жинаған адам табылмай, бірі философ,
екіншісі де ... ... ... ... адам ... ... онда
екеуі де бірдей басшы болуға ... Әр ... әр ... ... ... ... да ең жоғарғы басқарушылар ... Егер ... ... ... бірі болудан қалса, қалған шарттар болған
күннің өзінде ел басшысы басшы бола алмайды, қауым ... кету ... ... ... ... ... бұл ел жойылып кетуі
мүмкін. Сол кезеңдерде ... мен дін ... ... ... бір арнада
тоғысқанын ескерер болсақ, дін мен сенімнің қаншалықты қоғам өмірінде
маңызды ... ... ... ... сену имандылық шарттарының бірі болып ... ... және ... о ... ... немесе сыйға бөленетінін ... ... ... ... ... жан ... мұқтаж.
Адамның жаны – абстрактілі болмыс. Жан тәнде емес, бірақ оның қолданатын
қуаттары тәнде орналасқан және ... оның ... ... ... ... болмыстар материалды емес, жоғалып кетпейді, ... өз ... ... ... ... ... ... араласып кірленген болмыстардың бақытынан жоғары тұрады. ... ... ... ... ... секілді тек өз
субстанцияларын ғана қабылдай алады. Яғни адам рухы ең ... ... ... ... ... ... ... бойынша, тәннің кемелдігін рух, ал рухтың кемелдігін
«белсенді сана» қамтамасыз етеді. Бұл туралы Фараби ... ... ... атты ... ... дейді: «Сенің болмысың екі
табиғаттан тұрады: бірі – түр, форма, сан және ... ... ... немесе қозғалмайтын, бөлшектене алатын субстанция. Екіншісі –
біріншісінен ... ... ... ... ... ... ие емес субстанция. Осы екіншісінің мәні тек сана ... ... ... сен екі әлемнің қосындысынан тұрасың: біріншісі
... ... ...... ... ... рухың Тәңірдің әмір
әлемінен, тәнің – Оның ... ... ... ... ілімінде жан өзінің мәңгілігі тұрғысынан тәнге мұқтаж. ... ... ... ... және ... ... жете ... Тән
жанның бар болуы үшін шарт болғанымен, оның кемелдікке жетуі үшін шарт бола
алмайды. Бұған қоса мұның ... ... бар. ... рухы ... ... ... №1, ... Д.Т., Назбекова С.Т. Фараби дүниетанымында дін және тәңір
мәселесі
уахи жолымен нәсібін алады. Адам ахлақи тұрғыдан ... ... ... ... ... ең ... ... шаттыққа кенеледі. Ең
жоғарғы рухани шаттыққа тек «қасиетті рух» қана жетеді.
Адам рухы тәннен ... ... яғни ... ... ... тән бақытқа кенеледі және мұндай бақыт ең ... әрі ... тән ... Рух ... ... тән болғандықтан ол формадан
жаратылмаған. Ол тәнмен бірге жаратылып, тән ... соң да ... ... ... ... ... жан ... пен азап сияқты
халдерге ие болады дейді. Бұл жерде әрбір жанның халі әртүрлі болады. Яғни
әр жан ... ... ... ... [1.22]. ... рух ... көзқарасы
ой еңбек құлшылықтарына қарай әртүрлі деп түсіндіріледі. Аллаһ барлық
нәрсені қамтиды. Оның ... ... ... бар. Бар нәрсе оның үкімі
мен қалауы арқылы болады. Жақсы мен жаман одан келеді. ... қоса ... бір ... ... бір ... ... ... айтады. Тәннен кейін
де жанның болатындығына қосылады.
Кейбір кәламшылар бойынша, адамдық рух ... ... ... ... сурет түрінде болады. Ол ... және ... ... ... ... ... анық бір ... көрінбейді. Ал
ишракилер рухты не тәнге біріккен, не болмаса одан бөлек деп түсіндіреді.
Ал ... ... ... ... және ... ... ... ойынша, адам рухы гүл иісінің гүлге жайылғаны сияқты
денеге ... ... бір ... ... ... ... Жалпы рухты
денеден бөлек жауһар деп қабылдаған кәламшылар бойынша рух өлмейді. ... тек ... ... ғана ... деп ... ... дін мен философияны байланыстырушы ойшыл болып
саналады. Ол философтар мен пайғамбарлардың мақсаттарының бір ... ... ... ... Яғни Алланың ақылымен байланыс
құрады. Ұлы Алла белсенді санамен уахиді жібереді. Хакимдер мен ... ... ... үйренетін болса, ал пайғамбарларға қиял күші арқылы
(уахи Алладан) бұйрық алу мүмкіндігі берілген. Екеуінің де негізгі құралы –
белсенді сана. ... Ибн ... ... ... Ибн ... сияқты
ислам философтары хикметке Тәңірді, әлемді, адамды, ... ... ... пайғамбарлықтың (нубууат) сырын білу, Тәңір туралы ойлау
(мағрифатуллах), терең ойлану ... ... ... ... ... негізгі әдісі, жалпы болмысты тұтастық ... ... ... исламдық платформаға басқа дүниетанымдық пікірлер мен
жүйелерді ... үшін ... ... комментарий әдісін, яғни бүгінгі
герменевтикалық әдістен де терең әрі кең “тауил” ... ... ... ... жетуі әртүрлі жолмен жүзеге асады дейді. Пайғамбарларға
Алла Тағала тарапынан баяндау жолымен періштелер жетеді. ... ... ... ... адамдар, ал философтар болса, ақыл мен білімі арқылы
даналыққа ұмтылады. Пайғамбарлар ең жақсы, дұрыс етіп
А.Ясауи университетініњ хабаршысы, №1, 2011
Кенжетаев Д.Т., ... С.Т. ... ... дін және тәңір
мәселесі
қалай түсіндірсе, философтар ақыл және мінез-құлықпен мұны зерттеп, анықтап
солай түсіндіре алады.
Әл-Фараби іліміндегі ... ... ... ... және сол ... көне Грек ... алынғанымен, оларды ... ... ... ... ... ... (періште) және т.б.
сияқты ұғымдарды білдіруде қолданған. ... ... ... ... ... орын ... “ақылдарды”, яғни рухани болмыс болып
табылатын саналық дәрежелерді періштелер ... ... ... ... ... ... ... сана), “рух-ул-амин” (сенімді жан), “рух-ул-
қудс” (қасиетті жан немесе рух) ... ... ... ... ... ... діни терминдерді қолданады. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... басқа да
ойлау жүйелерін пайдаланса да, ақырғы нәтижеде оның көзқарасында исламдық
діни центризмнің басым ... ... ... ... әл-Фараби
философияны оқымай тұрып, діннің бүкіл қыр-сырын меңгеруді шарт деп ... ... ... ... де ... “Мират-ул қулуб”(Көңілдің айнасы) атты
рисаласында: “кім де кім шариғатты, ... діни ... ... білмей
тұрып, тариқатқа қадам басса, жаңылыс жол таңдағаны” деп, ... ... ... Бұл ... екі ... ... ... тұғырларының
Құран мен исламдық мәдениет екендігін көруімізге болады.
872-950 ... ... өмір ... ... ... үңілсек, оның Орта Азия мен Таяу Шығысқа рухани мәдениетіне
үлесі мол болды. Фарабидің өзінен тек қана Орта Азия ғана ... ... де әсер ... ... шет тілдерінде жарияланған. Фараби
қоғамтануды, жаратылыстануды, яғни математика, философия, медицина, ... ... және ... ... ... меңгерген. Шығыста муаллим
сани деген атаққа ие ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. Сонда ғана қоғамда бірлік, тірлік
болатындығын айтқан. ... ... ... тек ... ... алады. Адам қоғамнан керектісін алады. Сол үшін ... бір ... ... мінез-құлық пен ақыл күші болып, екеуі біріккенде бұлар
адами қасиеттер болып табылады.
Қазақтың «кемел ... ... ... ұғымдары сонау әл-Фарабидің
«Қайырымды қала ... ... ... ... ... білік»
еңбектерінен бастау алды. Онда да ел ... ... ... ... ... ... жақсы мінездер мен қасиеттер насихатталады. Бұл
шығармалардағы үгіт-насихат ел ... ... ... ... ... ... ... септігін тигізгені анық. Өйткені бұндай
шығармалар тек түріктерде ғана емес, ... ... ... ... ... ... мен уәзірлерге әдейі арнап жазылатын.
Әл-Фараби ислам дінінің философиясын ... ... ... болғандықтан,
Құранға және діни жазбаларға сүйене отырып, он сегіз мың ғаламның бір ғана
нұрдың жарылуынан пайда болғанын ... ... ... ... №1, ... Д.Т., ... С.Т. Фараби дүниетанымында дін және тәңір
мәселесі
жаратылыстану ғылымдарында да дәлелденгені: «Бүкіл дүние ... ... ғана ... ... ... ... қызу заттың атылысынан, кеңеюінен
тараған» [3.14].
Әл-Фараби шығармашылығын ислам дінінде әлемдік көзқарас призмасы арқылы
жаңаша оқу ... туып ... Оны ... және атеистік тұрғыдан
таныстыру керек емес және де оны ақыл, ... және ... ... ... бір жол ... ... ... Әл-Фараби
шығармашылығынан толерантты және демократиялық Ислам діні ... мен ... ... ... көрсеткенін көруге болады. Көптеген
евроцентристік бағыттағы еңбектер мен ... ... ... грек ... ... ... ... көруге болады.
Фараби философиясының ең маңызды бөлігін оның метафизикаға ... ... ... бұл ... ... және ... ... болып табылады. Шындықтың ең ұшар төбесінде міндетті
болмыс (уажибул ... ... ... Алла ... бар. Алла - Бір және Ол
барлық нәрсе, барлық болмыстың ... де Өзі. Ол ... ... пайда
болған жоқ. Сол себепті Фарабидің пікірінше, бір ... я ... ... Ол ... бері бар және ең ұлы кемел болмыс. Бір хәлден екінші
хәлге өзгермейді. Ол – таза ... ... ... Оның бар ... дәлел қажет емес, өйткені оның өзі – ... ... ... ... ... Ол ... ... Бір және жалғыз... Оны сипаттау ... ... Оның ... де түсіну мүмкін емес. Оны ... ... ... ... нәтижеде тану мүмкін емес. Ол уақыт пен кеңістікке
тәуелді емес. Ол Тірі (Хай), Хаким, Білуші (Амин), ... ... ... ... Өз ... біледі, өзінен басқа барлық нәрсені де біледі.
Бұл білімі Оның мәніне тән ... Оның ... ... ... ... ... қайран қалдырып, оны толықтай ойлауымызға кедергі келтіреді.
Біздің оны қате тануымыз ақыл ... ... және ... ... Ал Оның ... ... жоқ және болуы да
мүмкін емес. Біз материядан алыстаған сайын Оны ұғына ... ... ... ақыл ... болып табылады. Ақыл ләззатының ең ... ... ... ... білуі болып табылады [4.3-16].
Оған «уажиб-ул ужуд» секілді ең жоғарғы және ең атақты мағыналары бар
есімдер беріледі. Оған ... ... тек қана ... және
ауыспалы мағынамен түсіндіру мүмкін. Фарабидің құдай туралы ... ... ... ... ұлы және барша әлем туралы
түсініктерден тыс құдай болып табылады. Фараби ... ... ... ... ... және ... әлемін де осы космологиямен
байланыстырады.
Фарабидің эманациялық (судур) теориясы Аристотель ... ... ... ... ... мәңгі (азали), оның
бастауы мен жаратушысы жоқ. Ислам сенімі ... ол ... ... ... ... №1, ... Д.Т., ... С.Т. Фараби дүниетанымында дін және тәңір
мәселесі
қалауымен жаратылған, басы мен соңы бар, мәңгі-бақилық емес.Фараби ... алға ... ... ... Алла мен ... ... ... орнатады, яғни Аристотельдің идеясы мен ислам сенімін синтезден
дінді философияға жақындатуға тырысқан [5.86; 6.103]. ... ... ... ... жарата салған табиғат та емес, немесе затты ... ... ... ... ... ерік те ... Алла өз өзін ... шексізді жаратады. Шексіздікте шексіз бір болмыс жаратады. Бұл
алғашқы болмыс та алғашқы ақыл ... ... Ол да бұл ... ... ... тек бір ... қағидасына сүйенеді [7.149]. Фараби
көптеген мәселелер бойынша Аристотельдің ізімен жүрген. Ол ... ... де грек ... ... мен ислам сенімін
біріктіруге тырысқан. Адамның рухы өзінен жоғары тұрған рухқа бет ... ғана ... бет ... Мұны да бақыт деп атайды. Ең үлкен бақыт
жақсыға тек қана жақсы болғандығы үшін бет түзеу болып табылады [8.184].
Фараби сопылық ... ... ... арқылы жетті.
Метафизикалық түсіндірмелер сопылық өмірді түсіндіріп бере алмайды. Фараби
өз жүйесінде сопылыққа орын ... ... ... ретінде белгілі. Оның
пікірінше, Алла сипаттары арқылы көрінбейді, ... ... ... ... ... іліміндегі адамның мақсаты – бақыт. ... ... – тек ... үшін ... ғана ең ұлы ... ...... Бұл мәртебеге жетудің жолы – ... ... ... Екіншіден, “адамның бақыты, оның кемелділігі моральдік
құндылықтармен өлшенеді”. ... ... асыл ... Тәңірді тану,
құдайлық әлемге, яғни белсенді сана әлемімен қауышу ... ... ... ... адам – ... ... ... адам. Осы мақсатқа жету, оны
жүзеге асыру жолында іс-әрекет жұмсайтын адамдар – ... ... ... мақсат адамға, қоғамға о дүниенің де, бұл дүниенің де бақытын ... ... ... ... ... ... ұлы ... тек игі істермен,
парасатты жолмен ғана ұласа алады. Бұл қай жағынан алып қарасаңыз да ... ... мен ... ... ... ... Китаб әл-фусус әл-хикма. «Фарабинин ики япыты» ичинде. (ауд.
Мехмет Дағ). Ондокуз майыс университети ... ... ...... Әбу ... ... 10 ... шығармалар жинағы. 1-том. Метафизика.
Астана: ТОО «Лотос-Астана». 2007.
3. Әл-Фараби. Таңдамалы. – Алматы: Ғылым. 1978.
4. Фараби. ел-Мединетүл-фазила. (Ауд. Нафиз Данышман). ... ... ... ... ... ве Фарабинин варлык ве дүшүнже
өгретилери. Анкара. 1969.
6. ... ... ... ве Ибн ... гөре ... ... 1974.
7. Үлкен, Хилми Зия. Ислам фелсефеси тарихи. Стамбул. 1957.
8. Тайлан, Нежип. Анахатларыйла ислам фелсефеси. Стамбул. 1997.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VI-XII ғғ. түркі халықтардың мәдениеті10 бет
Абай дүниетанымындағы ислами құндылықтар41 бет
Абай Құнанбаевтың дүниетанымындағы адам мәселесі49 бет
Аль-фараби және педагогика3 бет
Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»6 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет
Жүсіпбек Аймауытұлы мақалалары мен аудармалары. Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»14 бет
Махмұд Қашқари,Қожа Ахмет Ясауи, Әбу Насыр Әл-Фараби7 бет
Ойлау және оның адам дүниетанымындағы маңызы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь