Бекет ата

I)Кіріспе
II)Негізгі бөлім
1)Пір Бекет ата
2) Бекет атаның мешiттерiнің пайда болуы
3) Бекет ата мұраларын зерттеген ғалымдар
4) Бекеттiң құс болып ұшуы
III)Қорытынды
IV)Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазақ фольклорының, тұтастай руханиятының ең бай да құнарлы салаларының бірі – әулиелер хақындағы аңыздар шоғыры. Солардың ішінде үш жүз алпыс екі әулиенің мәңгі мекеніне айналған Маңғыстау даласының бір қиырындағы Оғыланды жерінде, өзі тау ішінен қашап салған мешітте дамыл тапқан Пір Бекет туралы аңыздар күллі алашқа кеңінен тараған. «Мединада – Мұхаммед, Түркістанда – Қожа Ахмет, Маңғыстауда – Пір Бекет» деген қанатты сөз Бекет атаның әулиелік даңқының айғағы. Көрнекті қаламгер Ә.Кекілбайұлы «Дара Парасат, Дара Рух, дара Шарапат, Дара Шапағат иесі» ретінде бағалап, «Оған деген ел сүйіспеншілігіне қылау түсіп көрген жоқ. Өйткені, Ол – тірісінде елінің жел жақтағы панасы, ық жақтағы саясы бола білген Азамат. Жаудан елді арашалаған Батыр. Дауда әділетті арашалаған Қазы. Озбырлықтан обал мен сауапты арашалаған Пірәдар» – дейді. Сұпы атаның қаламгер санамалап көрсеткен осы қасиеттері ол туралы айтылатын аңыздардан анық көрінеді. «Біз ұзақ уақыт ауызша ақпарат алысқан халықпыз. Біздің аңыздарымыз қиялдан емес, шындықтан өрбіген. Олар – нақты оқиғаларды нақышты бояумен адам жадында жатталып қалатындай қылып мұқият қашаған халықтық ұлы мұра. Бабадан балаға қалған еншінің ең бір өміршеңі» – дейді Маңғыстау облысының әкімі Қ.Көшербаев. Біз осы өміршең енші туралы сөз қозғасақ дейміз.
Аңыздарда, ең әуелі шындық, сол шындыққа негізделген қиял әрекет етеді. Қиялдың өзінің астарында қисынға негізделген астарлы ой, ишаралы мән бар. Осы тұрғыдан келгенде, Бекет ата туралы аңыздарды әдеби таным тұрғысынан бірнеше қабаттардан тұратын мұра ретінде қабылдаймыз. Сол көп қабаттың бірі – мифтік таным. Мифтік таным арқылы санаға сіңісіп, ойлау жүйесімен тұтасқан, содан көркемдік (бәлкім нағыз) шындықпен үйлескен мифопоэтикалық қабаттың біз тереңдеп бара алмаған сыры көп. Ата туралы айтылған әңгімелердің барлығы дерлік мифопоэтикалық құрылымымен дараланады. Жалпы, аңыз атаулының бір сипаты осы десек, қателеспейміз.Миф дегеніміз қалыптасқан түсініктегідей ертегі, қиял жемісі емес, тылсым сырлы, қалың астарлы, кереметке толы біздің түйсігіміз толық танымаған ақиқат. Сол құпиялы ақиқатты тануда түрлі ишара-белгі, қилы бейнелер жүйесі түзілген. Олардың қатарында, зерттеушілік тілмен айтқанда, көркемдік деталь, символ қызметін атқаратын киелілік сипат иеленген аңдар мен құстар қатары да жетерлік. Бекет ата туралы аңыздардағы тұрақты түрде айтылатын аң-құстар қатарында арқар, аққу, сары үйек жыланды атауға болады.
• Тарихи тұлғалар. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009
• Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010
• “Арыс баспасы”. Алматы, 1994
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Ш.Есенов атындағы Каспий Мемлекеттік Технологиялар және
Инжиниринг Университеті
Педагогика және технологиялар ... және ... ... жұмыс
Тақырыбы: Бекет ата
Орындаған: Гео 11-1 тобының студенті
Сатыбалды Б
Тексерген: Джонова ... ... ... ата
2) Бекет атаның мешiттерiнің пайда болуы
3) Бекет ата мұраларын зерттеген ғалымдар
4) ... құс ... ... ... ... фольклорының, тұтастай руханиятының ең бай да құнарлы салаларының бірі - әулиелер хақындағы аңыздар шоғыры. Солардың ... үш жүз ... екі ... ... ... ... Маңғыстау даласының бір қиырындағы Оғыланды жерінде, өзі тау ішінен қашап салған мешітте дамыл тапқан Пір Бекет туралы аңыздар күллі ... ... ... ... ... сөз ... ... әулиелік даңқының айғағы. Көрнекті қаламгер Ә.Кекілбайұлы ретінде бағалап, - дейді. Сұпы атаның қаламгер ... ... осы ... ол ... ... ... анық көрінеді. - дейді Маңғыстау облысының әкімі Қ.Көшербаев. Біз осы ... енші ... сөз ... ... ең ... ... сол ... негізделген қиял әрекет етеді. Қиялдың өзінің астарында қисынға негізделген астарлы ой, ишаралы мән бар. Осы ... ... ... ата ... ... әдеби таным тұрғысынан бірнеше қабаттардан тұратын мұра ретінде қабылдаймыз. Сол көп қабаттың бірі - мифтік таным. Мифтік таным ... ... ... ... ... тұтасқан, содан көркемдік (бәлкім нағыз) шындықпен үйлескен мифопоэтикалық қабаттың біз ... бара ... сыры көп. Ата ... ... ... ... ... мифопоэтикалық құрылымымен дараланады. Жалпы, аңыз атаулының бір сипаты осы десек, қателеспейміз.Миф дегеніміз қалыптасқан түсініктегідей ертегі, қиял ... ... ... ... ... ... кереметке толы біздің түйсігіміз толық танымаған ақиқат. Сол құпиялы ақиқатты тануда түрлі ишара-белгі, қилы ... ... ... ... ... ... тілмен айтқанда, көркемдік деталь, символ қызметін атқаратын киелілік сипат иеленген аңдар мен құстар қатары да ... ... ата ... аңыздардағы тұрақты түрде айтылатын аң-құстар қатарында арқар, аққу, сары үйек жыланды атауға болады.
БЕКЕТ ... ... (1750 -- 1813) -- ... ... батыры, ағартушы, сәулетші. Халық әулие тұтқан. Маңғыстауда ... Өзі ... ... ... ... ... оқу-білімге құмар, ерекше дарынды, парасатты болған. Хорезмдегі Пақыржан қажыдан оқып, діни білім ... ... ... ... ... ... ... көзге түскен. Ол ат жалын тартып мінген, оң-солын тани бастаған кездің жаугершілігі мол болған. Содан да ел ... ... ... ... ... ерте ... ... ерлік-табандылығымен жұрт көзіне ертерек түскен. Ол, әсіресе, халықты имандылыққа, кісілікке, ауызбірлікке баулуға айрықша көңіл бөлген, медресе-мешіттер салдыртып, жер асты ... ... ... ежелгі дәстүрін дамытқан. Бекет ата салдыртқан мешіттер күні ... ... ... тәуір сақталған. Әсіресе, өзінің сүйегі қойылған Үстірттің Маңғыстау ойысындағы Оғыланды ... үш ... етіп ... ... әлі тұр. ... ... ... мүрдесі де осында. Кіреберіс бөлмеден жоғары шығатын есік арқылы жоғары бөлмеге баруға болады. Онда ... ... қызы ... Ал ескі ... ұлутасты шатқалға қашалған мешінің бөлмелері құлап, үгітіліп, байырғы қалпын жоғалта ... ... ... Баялыдағы ескерткіш-ғимараттың жай-күйі мәлім емес.
Бекет ата бұл мешіттерінде ... ... ... ... ... ... ... балаларды оқытатын болған. Оғыландыдағы ғимарат жақсы сақталған. Оңтүстік Үстірттің ... ... ... бір ... үзіліп қалған шоқысына қашалған. Үш-төрт қанат көлеміндей үш бөлме. Бекет ата мүрдесі осы бөлмелердің бірінің ... ... ... Жерасты ғимараты маңында Бекет ата пайдаланған бұлақтар, құдықтар бар. Ел жадында қалған әңгімелерде Жем бойындағы Ақмешітте Бекет ата бала ... ал ... ... ... көбін Оғыландыда өткізген. Тек қана ағартушылық жұмыстары емес, ... ... ел ... күн ... ауыртпашылықта, жаугершілікте халыққа басалқылық жасап, жөн сілтеп ... ... өзі ... шеп құрып жауға аттанып, небір тамаша ерліктің үлгілерін де көрсеткен. Ел мен ... ... үшін ... де, ... де басшы бола білген. Жәнеде оның осынша қабілетін, қызметін сипаттай келіп атамыздың тек жеке ... тән ... ... төрт қасиетке бөліп қарастырамыз:
Біріншісі -- халықтың тәуелсіздігі жолында жауларға қарсы күреске белсене араласқан ... -- ... қиын ... жүріп өтіп, балаларды білім нәрімен сусындатқан ағартушы.
Үшінші -- ... ... ... ... елді ... мешіттер мен медреселерге арнап ғимараттар салған сәулетші.
Төртінші -- мүсәпірлер мен ауруларға қол үшін берген ... ... ... ... және аса маңызды оқиғаларды болжай білген сәуегей.
Бекет атаның бұл қасиеттері ... ... ел ... ... ... ... деген сөз сол кезде шықса керек. Сондықтан да оның ел ... ... биік ... ... ретінде құрметтеп, пір тұтатын. Қазіргі таңда Бекет атаның Адамдықтың Ақ жолы, Әулиелік өсиеттері өсіп келе жатқан жас ... ... көп ... ... ... ... мен ... қасиеті аңызға айналған Бекет атаны әулие тұтып көпшілік, Оғыландыдағы өз мешітіне, яғни қабіріне түнейді.
БЕКЕТ АТАНЫҢ МЕШIТТЕРIНІҢ ПАЙДА БОЛУЫ
Сарыбай әулиенің ... ата 4 ... ... ... Ең ... ... ... мешiтiн оқу бiтiрiп елге келгесiн өзi салдырыпты. Бұл мешiтте Әлiм-Адай қақтығысы бас­талғанға дейiн ауыл балаларын оқытқан. Әлiмдермен ара ашылып, ... ... кiсi ... ... етек ... ел ... тыныштығы бұзыла бергесiн, Адайлар бұл маңнан iргесiн көтерiп көшкенде, Бекет те мешiтiн тастап кетуге мәжбүр болыпты.
Адайлар Жем бойына келiп ... ... ... ... де ... ата 15-20 ... болып, жасы елуге келгенде, шамамен 1800 жылдары Бейнеудегi үшiншi мешiтiн салып, сонда Алла ... уәһи ... бала ... Ал ... ... мешiтi - сiлтем бойынша өзiнiң мәңгiлiк мекен-жайы үшiн жасатқан мешiтi. Онда ... ата бала ... деп ... ... онда бала ... орын да жоқ. ... Ата жатқан жер бүкiл Кiндiк Азиядағы мұсылман баласының зияраттап келетiн жерiне айналды.
Сарекем әулие айтады:

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ер Шотан (1705-1786)2 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
Адамгершілік — рухани тәрбиенің маңыздылығы6 бет
Атамекен13 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының криминалогиялық жағдайы5 бет
Батыс Қазақстан өңірінің фольклоры (әпсана-хикаяттар, аңыздар, шешендік сөздер, тарихи өлеңдер, тарихи жырлар, айтыстар, дастандар)148 бет
Бақылау аккумуляторы батареяны таңдау және есепте21 бет
Көлік түрлері. Теміржол көлігі.22 бет
МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСЫНЫҢ ТУРИЗМІ ЖӘНЕ ДАМУ БОЛАШАҒЫ19 бет
Маңғыстау облысының туристік әлуеті.19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь