Информациялық қоғам

1. Информациялық қоғам туралы түсінік
2. Информациялық технология
3.Дербес компьютерлер. Программалық жабдықтар. Операциялық жүйелер
4. MS Windows операциялық жүйесі
5. Компьютерлік жүйелер. Интернет
6. Электрондық кестелер, электрондық кестелерде жұмыс істеудің жалпы технологиясы, MS EXcel
7. MS DOS ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
8. Іс . хаттарын, фирмалық бланкілерді және заң құжаттарын құру және безендіру
9. MS Access мәліметтер қорын басқару жүйелерінде жұмыс істеу
10. Презентация дайындау құралдары. Power Point қосымшасының негізгі қасиеттері және мүмкіндіктері
11. Презентация құру
Информация туралы түсінік екі объектінің – информация «беруші» мен информация «қабылдаушы» арасындағы қарым-қатынастан туады. Информация сигнал (signum – белгі) түрінде берушіден қабылдаушыға жеткізіледі. Мысалы, электр, жарық, дыбыс және т.б. сигналдар. Сигналдардың пайда болуы энергия алмасудың әсерінен болады. Сигналдарға байланысты, информация үзіліссіз және үзілісті (дискретті) түрде болуы мүмкін.
Информациялық технологиялар (IT) саласында информация туралы әртүрлі түсініктер берілген; мысалы, әдебиетте «информация – дүниенің бейнесі» деген жалпы философиялық анықтамалардан бастап, «информация дегеніміз белгілі бір оқиға туралы ақпарат» дейтін жай қолданбалы түсініктемелерге дейін кездеседі. Бірақ қалыптасқан информацияның анықтамасы әзірше жоқ. Информатика пәніне арналған әдебиетте оның әртүрлі анықтамалары келтірілген. Солардың бірін келтіруге болады.
Информация дегеніміз қоршаған ортаны объективті түрде сипаттайтын сигналдардың жиыны күйінде, тек оларды «қабылдаушымен» қарым-қатынас орнатылғанда ғана пайда болатын табиғаттың ерекше атрибуты (қасиеті).
Қоғамды информацияландыру үрдісінің ғылыми негізі информатика деп есептелінеді. «Информатика» деген термин француз тіліндегі informatique деген сөздің аудармасы, ал informatique келесі екі сөздің information (информация) және automatique (автоматика) құрамасынан алынған; сонда информатика – информацияны автоматты түрде өңдеу туралы ғылым саласы болып есептеледі. Кейбір елдерде бұл ғылым саласын есептеу техникасы туралы ғылым (computer science) деп те атайды.
Информатика – информацияның құрылымы мен жалпы қасиеттерін, информациялық үрдістерді зерттейтін, осылардың негізінде информациялық технологиялар мен техниканы құрастыратын, ғылыми және инженерлік мәелелерді шешу, қоғамдағы барлық салаларда компьютерлік техника мен технологияны енгізу және тиімді пайдаланумен айналысатын кешендік ғылыми-техникалық пән.
Қазіргі кезде информатика пәні негізінен үш құрама бөліктен тұрады:
— теориялық информатика – информация мен информациялық үрдістердің құрылымы мен жалпы қасиеттерін зерттейтін, информациялық техника мен технологияны құрастырудың жалпы қағидаларын көрсететін информатика бөлігі; онда математикалық әдістер, алгоритмдер мен автоматтар теориясы, кодтар теориясы, операцияларды зерттеу, формальді тілдер мен грамматикалар теориясы және т.б. қарастырылады;
        
        1. Информациялық қоғам туралы түсінік
Информация туралы түсінік екі ...... ... ... ... арасындағы  қарым-қатынастан туады. Информация
сигнал (signum – белгі) түрінде берушіден қабылдаушыға жеткізіледі. ... ... ... және т.б. сигналдар. ... ... ... ... ... ... ... байланысты, информация
үзіліссіз және үзілісті (дискретті) түрде  болуы мүмкін.
Информациялық ... (IT) ... ... ... ... берілген; мысалы, әдебиетте «информация – дүниенің бейнесі»
деген жалпы философиялық анықтамалардан ... ... ... бір ... ... ... ... жай қолданбалы түсініктемелерге
дейін кездеседі. Бірақ қалыптасқан информацияның анықтамасы әзірше жоқ.
Информатика ... ... ... оның ... ... Солардың бірін келтіруге болады.
Информация дегеніміз қоршаған ортаны объективті  түрде ... ... ... тек оларды «қабылдаушымен» қарым-қатынас
орнатылғанда ғана  пайда болатын табиғаттың ерекше атрибуты (қасиеті).
Қоғамды ... ... ... ... ... ... «Информатика» деген термин француз тіліндегі informatique
деген сөздің аудармасы, ал informatique келесі екі ... ... және ... ... ... алынған; сонда
информатика – информацияны автоматты ... ... ... ... саласы болып
есептеледі. Кейбір елдерде бұл ғылым саласын  ... ... ... ... science) деп те ...... ... мен жалпы қасиеттерін, информациялық
үрдістерді зерттейтін, осылардың негізінде информациялық технологиялар мен
техниканы құрастыратын, ғылыми ... ... ... ... ... салаларда  компьютерлік техника мен технологияны енгізу және ... ... ... ғылыми-техникалық пән.
Қазіргі кезде информатика пәні негізінен үш құрама бөліктен тұрады:
... ...... мен информациялық үрдістердің  
құрылымы мен ... ... ... информациялық техника мен
технологияны ... ... ... ... ... ... математикалық әдістер, алгоритмдер мен ... ... ... ... ... ... тілдер мен ... және т.б. ... ... құралдары (hardware — техникалық және software ...... ... ... ... ... ... жүйелері жөнінде, оларды программамен жабдықтауға байланысты
мәселелермен айналысатын бөлім;
— информациялық жүйелер мен ... —  ... ... ... ... ... жүйелерде  құрылымдау, ол жүйелерде информациялық
үрдістерді жүзеге асыруға байланысты мәселелерді шешуге ... ... (techne — ... шеберлік, іскерлік,  logos – сөз, ілім деген
грек сөздерінен ... ... өнім ... ... ... немесе
материалдың  түрі мен  қасиеттерін өзгертуге бағытталған оларды өңдеудің
және дайындаудың әдістерінің жиыны.
Егер материалдық өндірісте ... ... ... ... ал ... ... материал да, одан шығарылатын өнім де информация
болады. Информациялық технологияның даму тарихында ... ... ...  «тасты қашап, қабыққа, жарғаққа (пергаментке, бұзау терісіне) ... ... ... ... ... баспа станогын пайдаланумен байланысты (XV ғасыр);
—   «электрондық» немесе «қағазсыз» технология ЭЕМ-ның пайда болуымен
байланысты (XX ... ... ... ... ... ... ... мен
телекоммуникациялық құралдардың пайда болуына байланысты (XX ... ... ... дамуы «информациялық қоғам» немесе «білімдер қоғамы» деп
аталынатын өзінің жаңа формациясына өту жағдайында. XXI – ... ... ... (IT) адам ... мен ... ... ... көпшілікке мәлім. Осыған байланысты әрбір
қоғамның ... ... даму ... ... ... ... технологияларды игеруі мен пайдалануы дәрежесімен анықталады.
2. Информациялық технология
Кәдімгі информациялық технологиялар деп көбінесе қағаз ... ... ... ... ... және ... процестерін айтады.
Жаңа информациялық технологиялар деп ... мен ... ... ... ... ... компьютерлер көмегі арқылы – информацияны дайындау,
жинау, жеткізу және өндеу технологияларын айтады. Информациялық ... ... ... тірі ... ... қүрылғыларда және
қоғамдық өмірде информацияны жеткізу, ... жөне ... ... - ... жөне үйде ... пайдалануына арналған шағын
компьютерлер. Дербес ЭЕМ-дер журналдар, кітаптар және әртүрлі
қүжаттар ... ... ... оны ... үшін ... ... жүмыста компьютерлердің баспа машинкаларынан артықшылығы ... ... ... ... ... дайындау жылдамдағының
өсуі, оларды безендіру сапасының да ... ... ... ... ... сапасын қамтамасыз ететін лазерлік принтері ... ... ... ... баспа жүйелері одан да ыңғайлы жабдық
болып есептеледі. Сондай-ақ жаңа информациялық технологиялар ... ... ... ... ... ... ... архивтер мен
кітапханалардағы информацияларды жинақтауға, ... ... ... ... ... бо ... ә р т ү р л і ... базасы
мен информациялық жүйелер. Жаңа информацияльщ технологиялардың дамуын ... ... ... почтасыз, байланыс желілері мен
информациялық коммуникацияларсыз көзге елестету мүмкін ... ... ... ЭЕМ ... ... қорлармен толық
қамтамасыз етсек, информацияны пайдалану, алу және ... ... жаңа ... ... Олар ... дейінгі қолданылған
"қағаздағы" информацияны алу мен ... ... ... ... процестерін арттыра түседі. Жаңа ... ... ... түсіну үшін "технология" ... ашып алу ... ... ... алғашқы кезеңдерінде "технология"
деп белгілі бір бұйымдарды жасау кезіндегі тәсілдер ... ... ... күрделіленуі, оны механикаландыру мен автоматтандыру технология
үғымын машиналар, механизмдер, қүрал-саймандар және т.б. ... ... мен оған ... ... ... жиыны ретінде
қабылдауды қалыптастырды. Есептеу машиналарын басқару ... ... мен ... ... осы ... жаңа өндіріс
технологиялары оны қайта қүру істері мен оған ... ... ... ... ... ... орай қазіргі "технология" үғымына, аз
дегеннің өзінде үш компожнт - өндіріске керекті жабдықтар, оны ... мен оны ... ... ... және оның ... ... мен ... базалары, ЭЕМ-да жобалау жабдықтары және т.б. компьютерлік
техникалар кіреді. Бірақ ... бәрі де ... ... мен информация
қорлары бар, ЭЕМ арқылы ... ... және ... ... бар
компьютерлік техникаға негізделгеи болуы тиіс. Ал бұларды қарастыру ... ... ... басқаруға болатынын анықтайтын программаларды білуіміз
керек. Кез келген жаңа жүмысқа ЭЕМ-ді пайдалану үшін оған жаңа ... ... гөрі ... ... жаңа ... aлy қажет болады.
ЭЕМ жұмысында программалар оның іс-әрекетінің реттілігі ережелерін және
оған қосылған құрылғылардың да ... ету ... ... ... ... компьютердің программалар жиыны оны пайдаланудың ... ... ... Егер ... ... машина ешқандай
да жұмыс атқара алмайды. Кез келген ... ... ... ... оқып үйренуден басталады. Ал әрбір үлкен, орташа, шағын
немесе дербес ЭЕМ ... ... ... ... бар, сондықтан
ЭЕМ-ді үйрену оның программаларымен танысудан басталады.
3.Дербес компьютерлер. Программалық жабдықтар. Операциялық жүйелер
Дербес компьютер (қысқаша ДК) — компьютердің қазіргі уақытта ең кең ... ... ... ... компьютер бір мезгілде бір адамның пайдалануына
арналған. Дербес компьютерлердің негізгі екі санаты бар: стационарлық және
тасымалы ... ... ... үстел басында
отырып жұмыс істеуге арналған. Тасымалы компьютерлерге қол ... ... және ... ДК ... Алғашқы компьютерлер, Қазіргі
электронды есептеуіш машиналардың арғы тегі – ... ... ... болсақ, есепшоттың жасы 2000-5000 жылдар шамасында, ал пайда
болған жері не ... не ... ... гректер мен Батыс-Еуропалықтар
«абак» деп, ... ... ... ... деп ... Осы
қарапайым құралмен есептеулер оның шұңғыл тақтада орналасқан тастарын
жылжыту арқылы жүргізілген. ... ... піл ... ... мен ... ... ... Есепшоттың жетілдірілген түрі кейбір
жерлерде осы күнге дейін қолданылып келеді. Кейін келе XVII ғ ... ... Джон ... ... ... енгізіп, халыққа
логарифм кестесін жария қылады. Осы ... ... ... да жүргізген. Ол Исаак Ньютонның еңбектеріне негізделе отырып,
1761 жылы жүгіртпесі бар ... ... ... ... ... ... ... сызғыш инженерлердің басты есептеуіш
құралы болды. Кейін оларды электронды есептеуіш машиналары ығыстырды. Он
тоғызға енді ... ... ... Блез Паскаль ... ... ... ... есептеу құрылғысын құрастырды. Бұл
құрылғының көмегімен көпорынды сандарды қосу мүмкін болды. 1694 жылы ... ... ... ... идеясын дамытып, өзінің механикалық
есептеу машинасын – арифмометрді ... ... ... ... ... ... қолданылды. Бұл құрал күрделі қосу мен алу
есептеулерін жүргізумен ... ... ... ... ... ... табу амалдарын да орындайтын болды. Кейін арифмометр бірнеше рет
жетілдірілді. Бұл бағытта орыс өнертапқыштары П.Л.Чебышев пен В.Т.Однер ... ... ... ... ... жүрген калькуляторлардың негізін
салды. Арифмометр мен ... ... ... ... ... ... ... бұларда есептеуде адамның
өзі әрекеттер тізбегін анықтап басқарады. Паскальдың идеясын дамытып,
өзінің ... ... ...... ... 1694 ... ... машинасы қосу, алу, көбейту, бөлу, тіпті квадрат
түбірді табу амалдарын орындай алатын. ... осы ... ... орыс ғалымдары Чебышев пен Однер ғылыми-зерттеу жұмыстарын
жүргізіп, аянбай еңбек ... ... ... ... біз ... ... компьютерлері
Үстел компьютерлерін әдетте үстел үстіне орналастырады, олардың атауы да
осыдан. Әдетте бұлар барлық ДК ... ... ... әр ... ... ... болатын жеке модуль түрінде
жасалады. Әдетте үстел компьютеріне ... ... ... болады.
Тасымалы компьютерлер Лаптоптар Бұл салмағы небары бірнеше ... ... ... ... ... ... ... көлемі шағын болуына байланысты көбінесе ноутбуктар («ДК-
блокноттар») деп аталады. Ноутбуктың қалыңдығы ... 10 ... ... ... мен ... ... ең ... Тасымалы ДК-лер сұйық кристалды бейнебетпен жабдықталады және
батареялармен ... ... ... бұл ... үшін шапшаңдықты
қамтамасыз етеді. Мұндай компьютерде жабдықтың барлық ... ... ... ... ... ДК ... ... дискілерге
арналған дискіенгізгі, ықшам дискілерге арналған дискіенгізгі, ... ... ... ... мүмкін; бұл дискіенгізгілер
компьютердің салмағы мейлінше аз болу үшін ... ... ... ... ... ... қалтаға немесе сөмкеге сыйып кететін ... ... ... ... ... ... ... немесе тасымалы компьютерлерге
қарағанда азырақ болады, бірақ олар белгілі бір тапсырмаларды орындау ... ... ... ... ... ... немесе мекен-жайлық
кітапты қолдануды қажет ететін ... ... ... ... ескерімдер мен ағымдағы істер тізімдерін ... ... ... ... ... компьютерлерін электрондық пошта
және күнтізбе бағдарламаларымен қадамдастыруға болады. Олармен жұмыс ... ... ... ... ... компьютерлер
Бұл тасымалы компьютердің бір түрі болып табылады. Пайдаланушы арнайы
қаламұштың ... ... ... ... ескерімдер жазып,
сурет сала алады. Енгізілген деректерді өңдеуге және одан кейін электрондық
пошта арқылы басқа пайдаланушыларға ... ... ...... ... ... файл түрінде сақталып, әрбір
адамның командасы бойынша компьютер жадына жуктеліп, ... ... ... ... жиыны. Көптеген мәселелер өзара байланыстағы бір-
бірімен бірігіп отырып жұмыс істейтін программалар ... ... ... ала ... ... программа арқылы орындалатын әрекеттер (функциялар)
жиынының және әр функцияның орындалу вариантын анықтайды.
Үнсіз келісім егер жұмыс ... ... адам ... ... ... ... ... әрекеттің, яғни функцияның нақты атқарылу
параметрлерін (басқа да вариантгары болғанда) тағайындайды.
Интерфейс - программалық ... ... ... адам ... ... ... мен ... жиыны.
Программалық жасақ - информациялық технологиялардың елеулі бір ... кез ... ... жәй ... жиыны болады да, ол
ешнәрсе істей алмайды.
ЭЕМ программалары екі топқа бөлінеді, олар:
1)  жүйелі программалық жасақ;
2)  қолданбалы ... ... ... ... ... ... ... жұмысын басқарып, жүмыс
істеп отырған адамды қолданбалы программалармен байланыстырады.
Жүйелі ... ... ... ... ... ...  операциялық жүйелер;
2)  утилиттер;
3)  сервистік программалар.
Операциялық жүйелер - компьютерді ... ... және ... байланысы бар нақты программа. Дербес компьютерлер үшін кең
тараган оиерациялық жүйелерге
МЗ (РС) DOS, Windows 95, Windows NT,OS/2, UNIX ... ... ... ... ... барлығы да тек бір
адамдық болып табылады. Расында да екі адамның бір ... бір ... ... ... қиын ғой ... 95, WINDOWS NT, OS/2, UNIX көп ... ... болып саналады. Көп
мақсаттылық — бір компьютерде бір уақытта қатарласа бірнеше есепті шығару
мүмкіндігі немесе бірнеше ... ... ... ... ... Сіз
мәтін көшіріліп жатқан шақта ойнап та отыруыңызға боладь, ... ... ... қүрылғылар атқарады немесе ол қүрылғылардың жұмыс
жылдамдығы адамның жылдамдығынан өте жоғары болып келеді.
Көптеген ІВМ - ... ... ... DОS ... ... ... терезелі  WINDOWS графикалық операциялық жүйесін пайдаланады.
Операциялық жүкелер көптеген функцияларды орыңдайды: информацияны дискіге
жазу-оқуды ... ... ... ... ... компьютер
құрылғыларының өзара байланыста жұмыс ... ... ... ... ... ... етеді. Бүл жүйе ЭЕМ ... ... ... не ... ...  алғашқы жүктелетін кещенді
программа болып табылады. Белгілі бір ... ... ... ... тобы ... ... ... Оларға мысал ... ... ... ... мәліметтерді архивтеу
(кысу) программаларын, компыотердің: жұмыс істеу қабілетін (диагностика)
тексеретін программаларды (тест ирограммалары) ... ... ...... ... ... жүйемен жұмыс істеуін
жеңілдететін программалар тобы.
Қолданбалы ... ... ... өз ... шығарамыз. Мұндай
программалар "қосымшалар" (приложения) деп те ... ... сан ... ... ... программадан бастап күрделі
есептерді шығара алатътн қуатгы ... ... ... ... ... баспаханалық жүйелер т.б.), ... ... жоне ... көпшілікке қызмет ету кешендерін де
жатқызуға болады.
Қолданбалы (кәделі) программалық жасақ - белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Олар белгілі бір мақсатта
пайдаланылатын және әмбебап болып екіге бөлінеді.
Белгілі бір мақсатга пайдаланылатын программалық ... әр ... ... ... арналган, сондықтан оны пайдалану аймаіы да ... ... ... иесі өзі ... ... оньң талабы бойынша
маман программалаушылар ... ... ... ... - ... ... ... және қолданбалы
программалармен байланысы бар нақты программа. Дербес компьютерлер үшін кең
тараган оиерациялық жүйелерге
 МЗ(РС) DOS, Windows 95, Windows NT,OS/2, ... 95, WINDOWS NT, OS/2, UNIX ... ... — бір компьютерде бір уақытта қатарласа бірнеше есепті ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Сіз
мәтін көшіріліпжатқан шақта ойнап та ... ... ... ... ... ... атқарады немесе ол қүрылғылардың жұмыс
жылдамдығы адамның жылдамдығынан өте жоғары болып келеді.
Көптеген ІВМ - үйлесімді ... ... ... жүйесі мен
көп терезелі  WINDOWSграфикалық операциялық жүйесін пайдаланады.
Операциялық ... ... ... ... ... дискіге
жазу-оқуды жүзеге асырады, мәліметтер сақтауды ұйымдастырады, компьютер
құрылғыларының өзара байланыста ... ... ... ... ... ... ... етеді. Бүл жүйе ЭЕМ іске
қосылғаннан кейін иілгіш не ... ... ... жүктелетін кещенді
программа болып табылады. Белгілі бір қосымша қызмет ... ... тобы ... болып табылады. Оларға мысал ретінде
антивирустік (вирустерге ... ... ... архивтеу
(кысу) программаларын, компыотердің: жұмыс істеу қабілетін (диагностика)
тексеретін программаларды (тест ... ... ... ...... адамның операциялық жүйемен жұмыс істеуін
жеңілдететін программалар тобы.
Қолданбалы программалар арқылы ... өз ... ... ... ... ... деп те ... Қолданбалы
программалар сан алуан, оларға қарапайым программадан ... ... ... алатътн қуатгы мамандандырылған жүйелерді (мәтіндік
продессор, графикалық ... ... т.б.), ... ... жоне жалпы көпшілікке қызмет ету ... ... ... ... программалық жасақ- белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Олар белгілі бір мақсатта
пайдаланылатын және ... ... ... ... ... ... редакторлары;
-  графикалық редакторлар;
-  электрондык, кестелер;
-  оқыту жоне ойнау программалары; информациялық ... және ... ... ... мен ... арналған программалар
мәтінредакторы депаталады. Өмірде кез келген ЭЕМ-де жүмыс істейтін адамдар
әртүрлі есеп-қисаптар мен ... ... ... және ... ... ... мәтін дайындаумен айналысады. ДЭЕМ-дерді осы ... ... ... ... ... өнімділігі күрт өсетіні талас
тудырмаса керек.Мәтін редакторлары экранда мәтіндерді түзетуге, қателерін
уақьттында табуға, абзацтардың сол жақ, оң жақ ... ... ... ұзақ ... ... қажет болғанда бірден тауып алуга,
бірнеше алфавитті (латьш, орыс, қазақ) ... ... ... ... дана етіп ... ... береді. Дербес ЭЕМ-дер
кітап, журнал, газет, т.б. шығаруда кең ... ... ... ... ... бар: қате оңай ... дайындау шапшандайды, оларды безендіру жолдары женілдейді.
Өте жоғары сапалы басылым шығара алатын лазерлік принтерлермен жабдықталған
шағын ... ... одан да ... ... бар (осы ... та
компъютерлік баспа жүйесінде дайындалды).
Кең тараған мәтін редакторларына ... ... ... ... ... MS Windows ... жүйесі
WINDOWS6 UNIX6 LINUX ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРІ Windows ... ... ... әлем бойынша көптеген компьютерлер Microsoft ... ... ... ... Бірнеше көп қолданатын версияларын қарап
шығайық. Windows NT (NT — англ. New ... — бұл жай ... ... ол операциялық ... ... ... ... ... қолдананады және DOS жүйесінсіз жұмыс істей
алады. Windows NT — 32-разрядты ОЖ. Ол ... көп ... көп ... ... құпиялық, деректерді қорғау және т.б.
қамтамасыз етеді. Windows 95 универсальды ... ... көп ... және көп ... ... кең таралған желілік мүмкіншілігі
бар және ... ... бар ... ... Windows 95 — ... ... ... алмасуды іске асыратың және мәтіндік,
графикалық, дыбыстық және видео ақпаратттарды өндеу, ... ... ... ... қамтамасыз ететін интеграцияланған орта.
Windows 95-тің қолданушы интерфейсі өте тиімді және қарапайым. Windows ... ... бұл ... жүйе ... ... жүйе ... ... етпейді. Ол ДК немесе Pentium-ге арналған. Жедел жадының көлемі
32—128 Мбайт болу ... ... ... ... және BIOS мәтіндік
бағдарламаларды қолданған соң Windows 95 операциялық жүйесі автоматты түрде
қатты дисктан ... Windows 98 -бен Windows ... ... 98 ... ... Internet Explorer ... және Web-браузер түрінде жасалған. Windows 2000 ... әр ... ... ... ... серверліге дейін
қолданылатың жаңа ғасырдың операциялық жүйесі. Интернетте коммерциялық
әрекеттерді жасау үшін ... ... ... Windows CE 3.0 —
операционная система для мобильды есептеуіш ... үшін ... жүйе ... ... ... ... ақпараттық
пейджерлар, мобильды телефондар, мультимедиялық және DVD ... CE ... ... архитектурасы бар, көптеген құрылымдарды
қолдануға мүмкіндік беретін, 32-разрядты, көп міндетті атқаратың , ... ... ... Windows CE ... ... ... ... Бұл
бірлеспроцессорлардың бірнеше маркаларымен және өндірушілермен ... ... ... Unix ... ... Unix ... ... Telephone Laboratories-та құрылған. Unix — өте көп қолданушылардың
жұмыстарын бір ... ... ете ... ... ... жүйе.
Unix ОЖ ядросы биік деңгейдегі С тілінде жазылған, және ... ... ... коды ғана бар. Бұл ... айлар ішінде ОЖ Unix басқа
аппраттық платформаларға аударуға және байсалды өзгерістермен қосымшыларды
оңай ... ... UNIX ... ... операциялық жүйе болып
аталады. Көп ... ... ... UNIX ... әр дайым өзгерістер
еңгізіліп отырады. Бір жағынаң бұл жүйенің мүмкіншілігін артырып отырады,
ал бір жағынаң – ... ... ... ... ... ... байланысты жүйелердің әртүрлі қасиеттеріне стандартизация
қажеттілігі туындайды UNIX атақтылық себебі: Код жүйесі биік ... ... ... өте ... және ... UNIX — көп ... ... жүйе. Стандарты бар.Бірінғай архитектурасы және ... бар. ... ... ... модульдық қолданушы интерфейс.
Бірлескен, иерархиялық файлдық жүйе қызметін көрметеді. Өте көп ... ... оңай ... ... ... ... бастап
деректер базасының басқару жүйесінең аяқтайды. Linux операциялық жүйе Linux
жүйесінің бастапқы ... 1991 ж. ... ... ... ... ... 1991 ... қыркүйек айында ол e-mail арқылы өзінің
операциялық жүйесін ... ... ... және оның ... көніл
аударған адамдарға артықшылығымен кемшілігін көрсетуге көмек ... ... ... ... ... Linux-ті қолдай бастады. Қазіргі
ауқытта Linux — өте алымды жүйе, және ... (free). ... ... ... Linux ... ... Торвальдс операциялық жүйені емес, тек
оның ядросын өндеді. Ал басқа компаниялар операциялық жүйесін утилиттармен
және ... ... ... ... ... кемшілігі,
біріңғайлығы және ойластырған жүйені құру ... ... ... ... ... ... ... translator —
переводчик) — бұл аударма-бағдарлама.Ол ... бір ... ... ... бағдарламаға, машиналық командалардан тұратың бағдарламаны
құрайды. Трансляторлар компиляторлар немесе интерпретаторлар түрінде ... ... ... ... compiler ... жинаушы)
түтас бағдарламаны оқиды, оны аударады және машиналық тілде бағдарламаның
аяқтау вариантың құрады, сосын ол ... ... ... ... ...... ауысша аудармашы) аударады және
бағдарламаны қатар ... ... ... ... ... бағдарлама мен компилятор қажет емес.Сонымен ... ... ... ... ... қайта аударылуға
тиіс. Құрастырылған соң/откомпиляторная/ бағдарламалар жұмысы жылдамырақ
арқарылады, бірақ түсіндіріп ... ... ... және ... өте ... ... бір тіл ... немесе
интерпретацияға бағытталады. Мысалы, Паскаль тілінде негізінде құрделі
есептерді шығару үшін ... ... бұл ... компиляторлар арқылы
жүзеге асырады. Басқа жағынаң, Бейсик бастаушы программистар үшін құрылған
тіл Кейбір жағдайларда бір тілде ... және ... ... ... ... жүйелер IBM фирмасының анықтамасы бойынша компьютерлік
(есептеу) ... төрт ... ... ... ... есепті, орындалатын жұмысты мәселе ретінде қойып, сонЬІй
нәтижесін алатын адам;
2) аппараттық жасақтама ... ... ... ... программалық жасақтамасы (Software).
Компьютерлік жүйелер үғымын немесе мәліметтерді өңдеу жүйелерін осы ...... ... ... және ...
біріктіре қарастыру кезінде қолданады. Компьютерлік жүйелерді пайдалану
Жұмыс өнімділігі. Басқа ... мен ... ... сияқты,
компьютерді пайдаланудың ең алғашқы
себебі – жұмыс өнімділігін арттыру болып саналады.
Егер ... ... ... ... ... құжаттарды қағазға басып алу істеріне пайдапансаңыз,
сіз бір сағатта көптеген істерді тындырасыз. Мысалы,
машинкада мәтін басатын шебер адам бір минутта 60-тан ... ... ... 6-8 ... ... ... басатын болса, орташа
мүмкіндікті компьютер минутына 1200 жол баса алады. Демек,
бір компьютер 150-200 ... ... ... деген сөз.
Мәліметтерді өңдеу жылдамдығы. Компьютерді
пайдаланудағы екінші себеп – мәліметтерді үлкен жылдамдықпен
өңдеу болып саналады. Дайындығы мол маман адам минутына
250 сөз оқып шыға ... ... ... 1000 000 сөз ... екен. Мысалы, Чикаго каласының телефон аньщтамалығы
788 000 адамдар атауынан, ал ... мен ... ... 32 000 000 жол ... ... екеа ... сөз ... адам осы анықтамалықты оқып шығу үшін 250
сағат уақыт ... Ал, орта ... ... оны ... ... уақытта оқып шыға алады. Сол себепті
телефон станцияларында, анықтамалық іздеу қызметтерінде
ЭЕМ кеңінен қолданылады. Дәлдік пен ... ... ... үшінші себеп – олардың дәлдігі мен үқыптылығында ... ... ... ... ... беріп, оларды өңдеудің дүрыс ... ... ... ... ... береді. Кейде компьютер
қате нәтиже берді деп айтылады. Мүндайда компьютердің
қателеспейтінін, қатенің себебі мәліметтердің оған дұрыс
берілмегендігінен, немесе осы ... ... ... ... ... қате ... екенін ашып айту
кажет.
Интернет сөзі – Бүкіләлемдік компьютерлік желі дегенді білдіреді. Қазіргі
уақытта Интернет ... ... ... электрондық почта, WWW
(бүкіләлемдік өрмек), IRC ... Relay Chat- ... ... ... ... ... ... араласуы), IRQ (берілген моментте
Интернетке ... ... ... IP-адресін іздеуге арналған қызмет),
файлдарды тасымалдау қызметі (FTP), телеконференция қызметі (Usenet). 
Интернетте жұмыс ... үшін ... ... ... желі ... ... компьютерді қосу; 
• IP- адресті алу; 
• Интернет қызметінің қолдануға болатын ... ... ... құру және ... ... келтіру. 
Өз түйіндеріне қосуға мүмкіндік беретін және ... ... ... ... ... ... деп ... қосылу белгіленген немесе коммутативті болуы мүмкін. Белгіленген
қосылу жаңа немесе дайын ... ... ... ... ... ... және т.б.) орнын анықтайды. Оны көп көлемді
берілгендерді тасымалдауды қажет ететін ... және ... ... ... уақытша болады, арнайы байланыс сызығын
қажет етпейді және телефон желісі арқылы жүргізілуі ... ... ... теру кезінде шыққан сигнал бойынша АТС орындайды. 
Интернетке телефон желісі арқылы қосылу үшін ... ... ... үшін ... ... ...... керек. Модемдер сыртқы
және ішкі болып екіге бөлінеді. 
Бүгінде Интернет білім алудың әр түрлі салаларында ... ... ... қолданылады. Құжаттарды беруді басқаратын Интернет
қызметін World Wide Web деп ... WWW ... ... ... ... ...... сақталады. Web-серверлерде бөлек
құжат емес, өзара байланысқан құжаттардың тобы орналасады. Мұндай топ Web-
түйінді (Web-сайт) береді. Дайын материалдардың ... ... ... ... ... деп ... WWW- дағы жеке құжат Web-парақ
деп аталады. Бұл тексттен, ... ... ... ... ... жиынтығы. Web-парақты құру үшін ... Markup Language – ... бөлу ... тілі ... ... ... тегтердің көмегімен құжаттың логикалық құрылысын
сипаттайды, ... ... және ... ... ... ... ерекшеліктері тақырыбы бойынша байланысты, адресі анық
түрде ... бір ... ... ... ауысу жабдығының бар болуы
болып ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Гиперсілтеме – бұл басқа да ... ... ... ... ... ... ... иллюстрация).
Гиперсілтемені қолдану WWW бойынша нақты ... ... ... ... табуды ұйымдастырады. Интернеттегі құжаттар электрондық
формада бейнелеуге арналған. Нақты компьютерде құжатты ... ... ... деп ... арнайы программаның көмегімен жүргізіледі.
Интернет жағынан WWW қызметінің жұмысын серверлік программалық жабдық – Web-
серверлер қамтамасыз етеді. Клиент ... ... ... ... Web-
броузерлермен қамтамасыз етіледі. Ең көп қолданылатын броузерлер – Internet
Explorer, Netscape ... және Opera. ... ... ... ... ... ... панелі арқылы
орындалады
6. Электрондық кестелер, электрондық кестелерде жұмыс істеудің жалпы
технологиясы, MS EXcel
Excel электрондық кесте құралдарымен ... ... ... жұмыс істеуге ... кең ... бірі ... Excel ... табылады. Ол сандық мәліметтермен
жұмыс істеу үшін ... Бұл ... біз ... Office ... ... кіретін Microsoft Excel 2000 электрондық  кестенің
алғашқы ұғымдарымен және ... ... ... ... Excel жай ... емес, оны көптеген математкалық амалдрды, күрделі есептерді
жеңілдету үшін ... ... Ол ... мәліметтердің негізінде
түрлі-түсті диаграмммалар тұрғызып, жүргізуді қамтамасыз ете алады. Excel
мүмкіндігінің көпжақтылығы тек ... ... ғана ... ... ... ... да кеңінен қолданылады.
Excel даярлайтын құжат Жұмыс кітабы деп ... ... ... ... тұрады. Жұмыс парағының құрылымы кестенің құрылымындай және ол
бір немесе бірнеше кестені ... ... ... аты ... ... таңбашада көрініп тұрады. Осы таңбашаның көмегімен кітапты
парақтауға ... ... ... ... екі рет басу ... болады. Әрбір жұмыс парағы ... мен ... ... аты ... ... бас ... жазылады. Бір жұмыс
парағы 256-ға дейін баған санын қамти алады. Бағандар ... Z ... ... ал ... 1-ден бастап 65536-ға ... мен ... ... ... ... Ол электрондық кестенің
мәлімет енгізетін ең кіші элементі болып табылады. Әрбір ... жол ... ... ... ... ... А9, D21, F5, G7, ... ұяшықтардың біреуі ағымдық ұяшық болып есептеледі және жақтаумен
ерекшеленіп тұрады. Осы жақтау кестелік ... ... ... ... немесе басқару пернелердің көмегімен экранда жылжыта ... ... ... және ... ... осы ... осы
ұяшықта жүзеге асырылады. Бірнеше ұяшықтар тобын ұяшықтар ауқымы ... ... тік ... ... ... Оларды былай белгілейді:
A7: E25. ... А7 – тік ... сол жақ ... ал Е25 – оң ... бұрыштары.
Мәліметтер типі. Кестенің ұяшықтарына мәліметтердің келесі үш типінің
біреуін ғана енгізе аламыз. Ол мынадай ... ... сан ... ... екенін оның алғашқы символына
қарап анықтайды. Егер енгізілетін символдың біріншісі сан болса, онда ... ... ... Егер ... теңдік белгісі болса, формула деп
қабылдайды. Егер бірінші символымыз әріп немесе апостроф ... ... ... ... Enter ... ... ... асырылады. Енгізілген
мәліметтерді енгізбей алып тастау үшін немесе ұяшықтың бастапқы мәндерін
қалпына келтіру үшін esc ... ... ... ... ... ... ... шертеміз.
Excel-де енгізілген сандық мәліметтер автоматты түрде ұяшықтардың оң
жақшетіне ... ... ... есептерде санның үш түрлі пішімде жазылуы
қолдананылады: ... ... ... ... және ... ... ... әр түрлі сандқ шамаларды жазуға арналған. Мысалы: қайсыбір
тауардың санын, пайзын жас мөлшерін және т.б.  Ақша ... ... ... жүзеге асырылады. Уақыт мезгілін жазу үшін ... ... ... ... ... ... ... мен цифрмен көрсетілген
сандық емес ... жазу үшін ... ... ... ... поштаның индексі, телефонның нөмірі.
Ағымдағы ұяшықтың немесе ерекшеленген ауқымдығы мәлдіметтердің пішімін
өзгерту үшін Пішім > ... > ... ... пайдаланады.
Ашылған Ұяшықтарды ... ... ... ... терезесіндегі
қыстырмалардан мәліметтердің жазылу пішімін ... ... Сол ... ... ... оны ... қарпін өзгерту, символдардың жазлуын,
фонның түсін, жақтаудың ... ... ... енгізуге болады.
Excel програмысының кестесіндегі есептеулер формулалардың көмегімен жүзеге
асырылады. Формулалар тұрақты ... ... ... мен ... ... Егер ұяшықтарға формулалар енгізілген болса, онда
жұмыс ... осы ... ... ... ... ... сандық нәтижені емес, оған енгізілген формуланы көру үшін сол
ұяшықты ерекшеп алып, формулалар жолында бейнеленген жазуға ... ... ... ... оны ұяшықтарға сілтеме деп атаймыз. Есептеу
нәтижесі формуладағы пайдалынылған ұяшықтарға тәуелді болады. ... ... ... ұяшықтағы мәндердің өзгеруіне байланысты өзгеріп
тұрады.
Ұяшықтарға сілтемені әр түрлі тәсілдермен беруге болады:
• біріншіден, ұяшықтың адресін қолмен теруге болады;
• екінші тәсілі қажетті ... ... ... арқылы ерекшелеп енгізуге
болады.
Салыстырмалы сілтеме. Формулаларды бір ұяшықтан екіншісіне ... ... ... ... ... тікелей тәуелді. Кәдімгі
жағдайда формуладағы ұяшықтарға сілтеме салыстырмалы ... ... ... бір ... ... ... ... сілтеменің адресі
автоматты түрде өзгереді деген сөз. Мысалы: В2 ұяшығында одан бір жол солға
қарай және төмен ... А3 ... ... ... Егер ... көшірлсе, онда сілтеменің салыстырмалы ... ... А9, D25, F5 ... ... ... ... ... Абсаолют адрестеу кезінде формула көшірілгенде ... ... ... ... тұрған ұяшық тұрақтыы болып қалады.
Формулаларды редактерлеу ... ... ... ... үшін ... ... алып F4 басу керек. Абсалют адрестелінген ұяшықтың
нөмірінің алдына $ белгісін ... ... $А$16, $А9, А$7. ... ... ... ... бірі ... екіншісі салыстырмалы болып
есептеледі, бұл аралас сілтеменің мысалдары.
Әдетте кестелер қайталатын, біртектес ... ... ... ... ... құралдары бар. Оларға жататындар
автотолтыру, формулалармен автотолтыру.
Автотолтыру. Мәтіндік мәліметтерді ... үшін авто ... ... Оны ... ... бір ... ... рет қайталанатын
мәтіндік жолды енгізгенде пайдаланады.  Мәтінді ... ... ... ... ... ... бірдей элементтер кездессе автоматты
түрде толтырады.
Сандарды ... ... ... ... ... автолтыру әдісі
пайдаланады. Ағымдығы ұяшықтың қоршауының төменгі бұрышында кішкентай қара
түсті шаршы орналасқан. Оны ... ... деп ... ... сол ... алып ... оның пішіні кішкентай крест тәрізді
болып өзгереді. Сол кезде маркерді тік ... ... ... ... ... ... ... толтыру. Ол үшін  Түзету > Толтыру > Прогрессия (Правка >
Заполнить > Прогрессия) орындау ... ... ... сұхбат
терезесінде прогрессияның тегі, қадам мөлшері, шектік мәні таңдап алынады.
ОК батырмасын басқаннан кейін Excel программасы берілген ... ... ... түрде толтырып береді.
Формулаларды автолтыру. Бұл амал сандарды автотолтыру сияқты ... ... ... ... ... ... сілтеменің 
ерекшеліктері ескеріледі: салыстырмалы сілтемелер сәйкесінше ... ... ... өзгереді. Ал абсолют сілтемелер
өзгермей сол қалпында қалады. Мысалы: үшінші С ... мәні А және ... ... ... ... ... тең формула
есептелсін. С1 ... =A1+B1 ... ... осы ... ... ... ... барллық ұяшықтарына көшіреміз.
Автотолтыру кезіндегі сілтемелердің жаңару ... ... ... ... ... ұяшықтағы сілтеме
 Оңға толтыру кезінде Төмен толтыру кезінде
А1 (салыстырмалы) В1 А2
$А1 (бағана бойынша абсоллют) $А1 $А2
А$1 (жол ... ... ... ... ... ... тек ... ғана қолданылады.
Функцияны шақыру ішін формулада функцияның атын көрсету қажет. Функция
егізілгеннен кейін ... оның ... ... ... ... ұяшықтар немесе басқа да бір өрнектер алынады.
Формулалар.  Егер формулаларды Функцияларды ... ... ... басу ... немесе Кірістіру > Функция командасын жүзеге
асыратын болса, онда формулалар жолының ... ... ... ... аты сұхбат терезе ашылады. Ал оның анелінде функциялар тізімі
ашылады. Оның Категория ... ең ... ... он ... және
төменірек басқа функциялар бөлімі бейнеленеді.
Функция шеберін қолдану. Функция шеберінің Категория тізімінен ... ... ... ... ... ... ... тізімінен
берілген категория бойынша нақты функция алынады. ОК ... ... ... аты ... ... ... Ал ... сол функцияның параметрлері көрсетілген жақшалардың арасына
орналасады.
Функцияның ... ... ... ... ... кезінде
формулалар терезесінің түрі өзгереді. Мұнда параметрлерді енгізуге арналған
өріс бейнеленеді. Егер параметрдің аты жартылай майлы қаріппен ... бұл ... ... ... ... ... Ал егер параметрдің аты
жәй қаріппен ... ... ол ... ... ... ... терезесінің төменгі жағында функцияның ... ... мен ... ... ... беріледі.
Қорытынды есептеулер. Шебердің көмегімен алынатын көптеген ... ... ... ... ... ... байланысты есептерді
орындауға арналған қаржы функциясы өз алдына бір ... ... және ... ... ... ... қолданылады. Бұл функцияларға ортақ қасиет, ... ... ... ... саны алдын-ала белгісіз болуы
мүмкін, өйткені олар әр жағдайда әр ... ал ... ... ... ... сан алынады. Осы типтес нақты функциялар
әр түрлі ... ... ... ... көп ... ... Статистикалық категорияларында орналасқан.
 
Қосындылау функциясы. Қортындылау ... ... ең ... ... ...... Стандартты аспаптар панелінде
осы функцияда ғана жеке ... бар – ... ... ... түрде қосындылау ағымдағы ұяшықтың немесе сол жағындағы ... ... ... таңдалынып алынған ауқымды қайтадан өзгертіп,
функцияның қосымша параметрлерін беруге болады.
Қортындылау ... ... ... ... ... ... ... Функциялар шеңбері арқылы алынады. Бұл ... ДИСП ... МАКС ... ең ... сан), МИН ... ... сан), ... (ауқымдағы сандардың арифметикалық ... ... ... бар ұяшықтар саны) және т.б. жатады.
Көптеген экономикалық есптерді жеңілдету үшін ... ... y = f(x) ... ... ... х – ... аргументі, ал
у – функцияның мәні, f – функция.
Функцияларды қолдануға мысалы қарастырайық: С7 ұяшығында АВС(А7) + ... ... ... А7, В7 – ұяшықтарға салыстырмалы сілтемелер;
АВС(А7) – А7 ұяшығындағы ... ... ... ... ... – В7ұяшығындағы мәннің логарифімін есептейтін функция.
Excel програмысында қолданылатын стандарт функциялар тізімі: 
• SIN, COS, TAN – ... ... ACOS, ATAN – кері ... ... МИН, ...... ... функция;
• LN, LOG, LOG10 – натурал, жай ондық логарифмдер;
• КОРЕНЬ – кватрад он түбірді анықтайтын функция;
• ЕСЛИ, И, НЕ, ИЛИ, ЛОЖЬ – ... ... ... ... ЛЕВСИМВ, ПОВТОР- мәтіндік функциялар.
Бұл тізімді әрі қарай жалғастыра беруге ... ... ... саны өте
көп.
Ұяшықтағы мәліметтерді қорғау. Excel ... ... ... ... ... ... немесе ұяшықты қайсыбір көлденең жағдайлардан, сақтап қоюға
болады. Мәліметтерді қорғап қою оны ... ... ... ... ... ... ... жиі өзгермейтін мәліметтер ( ... ... ... ... аттары) ғана өзгертуден қорғалуы
тиіс
Мәліметтерді қорғау екі бөліктен тұрады:
• өзгертілуге тиіс ұяшықтардың бұрынғы қорғау қасиеттері алынады;
• ағымдағы ... ... оның ... ... ... ... кейін тек қорғалу енгізілген ұяшықтар мен ауқымдарға ғана мәліметтер
енгіземіз.
Ұяшықтардың қорғалу қасиетін енгізу. Қажетті ауқымды ... ... ... ... > ... > Қорғау (Формат > Ячеики > Защита) командасын
орындап, ашылған Ұяшықтарды ... ... ... ... ... ... қсытырмасындағы жалаушыларды орнатамыз немесе ... де ... ... ... ... термині сандық мәліметердің графиктік
түрде бейнеленуінің барлық жағын ... ... ... ... ... ... құрылады. Берілген мәліметтері бар жеке алынған
жол немесе бағаннан тұратын ұяшықтар тобы ... ... ... ... бірнеше мәліметтер қатарын бейнелеуге болады. Диаграмма деп
жұмыс кітабының бір парағына ... ... ... айтады. Ол
мәліметтер тұрған парқта немесе кез-келген басқа парақта орналасуы мүмкін.
Диагамма өзі тұрғызылған ... ... ... ... болады.
Егер мәліметтер жаңартылатын болса, диаграмма да автоматты түрде ... ... ... үшін ... ... ... ... қолданылады. Ол
стандарты аспаптар панелінде орналасқан диаграмма шебері батырмасының
көмегімен іске қосылады. ... ... ... ... ... ... ерекшелеп алады немесе бұл ... ... ... енізуге болады. 
Диаграмманың түрін таңдап алу. ... ... ... ... түрін таңдап алуымыз қажет. Стандартты қыстырмасындағы Түр
(Вид) тізімінде диаграмманың қолда бар ... ... ... алынған
түр үшін терезенің оң жағында мәліметтердің көрсетілуінің түрлі нұсқаулары
көрсетілген. Сонын ішінен ең ... ... ... ... емес
қыстырмасында пішімделген, толығымен қалыптасқан диаграмма түрлері
бейнеленген. Диаграмманың ... ... ... ... Ары ... ( Далее )
батырмасын басамыз.
 
         
Мәліметтерді таңдап алу. Диаграмма шебері ... ... ... ... диаграмма тұрғызылатын мәліметтердің таңдап алудан басталады.
Егер мәліметтер ауқымы ... ала ... ... ... ... үстінгі  жоғарғы бөлігінде орналасқан адын-ала ... ... ... ... жуық ... пайда болады. Егер
мәліметтер бірдей ауқымды тік ... ... ... онда ... ... (Диапазон данных) қыстырмасы бойынша ... ... Егер ... ... ... емес, жеке қатарладан тұрса, ... ... (Ряд) ... ... ... ... безендіру. Диаграма шеберінің үшінші сатысы ( Ары қарай
батырмасын шерту ... ... ) ... ... тұрады.
Диаграмма шебері терезесінің қыстырмларына ... ... аты, ... ... (Тақырыптары қыстырмасында);
• коордиаттық осьтердің кескінделуі мен белгіленуі (Осьтер қыстырмасында);
• координата осьтеріне параллель тор сызықтардың кескінделуі (Тор сызықтар
қыстырмасында);
• тұрғызылған осьтердің ... ... ... элементердің жеке мәліметтеріне сәйкес келетін атауларды
бейнелеу ( Мәліметтер қолтаңбасы қыстырмасында ... ... ... ... ... түрінде көрсету (
Мәліметтер кестесі қыстырмасында); 
Диаграмманы ... Ары ... ... ... басу арқылы
Диаграмма шеберінің соңғы сатысына көшеміз. Бұл терезеде диаграмманы жаңа
параққа немесе бұрынғы  жұмыс ... ... ... жайлы
сәйкес өрістердің біреуіне жауап бреміз. Дайын (готово) ... ... ... ... орналасқан дайын диаграмманы аламыз.
Диаграмманы редакциялау. Дайын болған диаграмманы түзетуге болады. ... ... ... тұрады: тақырыбы, тақырыптық осьтер, тор
сызықтары, ... ... ... ... мәліметер және т.б.
Диаграмманың кез-келген  элементін тышқанның көмегімен ... ... ... ... ... ... ... көмегімен
ашылған терезеде диаграман пішімдеуге болады. Диаграманы өшіру үшін Delete
пернесін басамыз немесе диаграмма ... ... алып ... ... ... > Тазарту (Очистка)).
Кестені баспаға шығару. Excel-де қазға ... ... ... оның
ойдағыдай болуын тексеретін мүмкіндік бар.  Ол үшін Файл > Қарау ... ... ... ... ... ... Қарау батырмасын
басу қажет. Бұл команда кестені экранға шығарып береді, бірақ ... ... ... алмаймыз.
Электрондық кестені мәліметтер базасы ретінде пайдалану.
Мәліметтер базасы деп өзара байланысқан кестелер жиынтығын айтамыз. ... ... ... бір ғана кестеден тұрады. Осындай мәліметтер
базасы ретінде Excel электрондық кестесін ... ... ... ... тән ... адамдарды орындайтын функциялар
жиынтығын қамтиды.
Мәліметтер базасындағы мәліметтер жазбалар жиынтығынан тұрады. ... бір өріс ... ... ... ... ал әрбір өріс
оны сипаттайтын тақырыбымен анықталады. 
Excel-дің жұмыс ... ... ... ... ... үшін, оған
мынадай талаптар қойылады. Жұмыс парағының әрбір бағанына бір ... ... ... ... үзіліссіз, бірінен кейін
орналасуы тиіс. Әрбір бағанның ... ... ... өріс
тақырыптары көрсетілуі керек. Өрістің тақырыбы бір ұяшықтан аспайтындай
боуы керек.
Мәлімететр базасының жазбалары тікелей тақырып ... ... ... ... бос жол ... ... соң бірін енгізеді. Егер ... ... бұл ... базасының соңы деп есептеледі.
Осылайша құрылған кестеге ... ... тән ... ... болады. Алдымен мәліметтер базасындағы кез-келген ұяшықты таңдап
алып, қажетті амалды орындай беру қажет. Сонда мәліметтер ... ... ... ... алынады.
Мәліметтерді сұрыптау. Мәліметтер базасын сұрыптау үшін ... ... ... > Сортировка) командасын ... ... ... ... ... терезесі сұрыптау жүргізілетін өрістерді
таңдап алу үшін қызмет етеді. Егер осы ... ... ... берілген
болса, онда осы таудың біреуін таңдап алу керек. Егер өріс ... ... ... берілген болса, соған сәйкес өріс белгісін таңдап
алу керек.
Ауқымды сұрыптау сұхбат терезесі үш ... ... ... ... ... ... сұрыптау режимі (Затем по);
• үшінші сұрыптау режимі (В последнюю очередь, по).
Егер алғашқы сұрыптау режимі бойынша жүргізілген сұрыптау ... ... ... онда ... сұрыптауды таңдап аласыз.
Үшінші сұрыпталу осылайша жүргізіледі. Кез-келген өріс бойынша жүргізілген
сұрыпталу өсу немесе кему реті бойынша ... ... ... ... ... ОК батырмасын басу керек.
Мәліметтер базасын сүзгілеу. Мәліметтер базасы орасан зор жазбаларды қамти
алатындықтан (Excel-де ... саны 65536 ... әр ... ... ... ... ... емес. Жалпы жазбалар жиынтығынан оның
аздаған экранын бейнелеу сүзгілеу деп ... ... ең ... әдісін автосүзгі жүзеге асырады.
Автосүзгіні қолдану. Автосүзгі режиміне көшу үшін ... > ... ... (Данные > Фильтр > Автофильтр) командасын орындау керек. Команда
орындалғаннан ... ... ... ... ... үшін стандартты
сүзгілер жиынтығы түзіледі, олардың тізімі өріс ... ... ... Соны ... арқылы мәліметтерді сүзгілеу шарттарын
беруге болады. 
Жалпы ... ... (Все) ... ... Бұл ... ... ... сүзгіленбей сол қалпында қалады. Алғашқы 10 нұсқа
қандайда бір шарт ... ... ... ... да бір ... ... ... пайызын ) сүзгілеп алуға мүмкіндік береді.
Сүзгіні қолданып болғаннан кейін іріктеп алған ... ... ... экранда белгіленбейді. Қалып-күй ... ... ... ... саны мен ... ... жазбалар саны бейнеленіп
тұрады. Сүзгілеу жасалған өріс тақырыптары көгілдіртүспен бейнеленеді.
Сүзгілеп ... ... ... ... ... немесе ол бойынша
диаграмма тұрғызуға болады. Сонғы ... ... ... ... ... өзгертеді.
Кеңейтілген сүзгі. Егер диаграмма сүзгілеу шартының өзгеруінен тәуелсіз
болсын деп талап қойылса, онда ... ... ... алу керек.
Мұнда көшірмені кеңейтілген сүзгінің көмегімен жүзеге асырады. Кеңейтілген
сүзгі құрылымдары бірдей екі ... ... ... ... белгілеп қою үшін жеке жұмыс парағын дайындайды.
Мәліметер > Сүзгі > Кеңейтілген сүзгі ( Данные > Фильтр > Расширеннй фильтр
) ... ... ... ... ... ... ... алған жазбаларды сол жұмыс кітабының кез-келген парағына жеке
қоюға болады.
Мәліметтерді анализдеу. ... ... ... ... отырып анализдеуге болады. Осындай анализдеудің нәтижесін құрама
кестелер мен құрама диаграмма түрінде көрсетіледі. Құрамма ... ... ... түрде сол мәліметер негізінде құрама кесте де тұрғызылады. 
Құрама кесте тұрғызу. Құрама екстені тұрғызу ... ... ... ... сводных таблиц и диаграмм ) ... іске ... Ол ... ... базасына қатысты ұяшықтарды ерекшелеп алу қажет. ... ... > ... кесте (Данные > ... ... ... ... кесте шебері (Мастер сводных таблиц и ... ... ... ... типі мен құрама мәліметтерді безендіру түрін анықтап
алады. Ары қарай ... ... ... ... ... ... ... таңдалғанына көз жеткізу керек. Тағы Ары қарай
батырмасын шерткен соң  құрама кестенің орны ... ... ... жаңа ... орналастырады (Жаңа бет (Новая страница) ауыстырып-
қосқышын тағайындау арқылы). 
Құрама кестенің құрылымы. Құрама кесте ... ... ... ... ... ... келесі сатысында құрама кестенің мазмұны мен құрылымын
қалыптастырып алады. Бұл терезеде ... ... ... ... Ол ... ... Бет(Страница), Жол(Строка), ... ... ... ... аймағына мәліметтер базасының ... ... ... ... ... кезде мәліметтер сәйкес
өрістерден ... ... ... ... Оны толтыру үшін осы бетте
мәліметтер базасының өріс атауларымен аталған ... ... ... ... ... ... таблиц и диаграмм) іске қосып, шебер
жұмысының бірінші сатысында Құрама диаграмма ... ... ... соң Ары қарай (Далее) батырмасын басып, құрама диаграмма
тұрғызылады.
Диаграмманы пішімдеу мен баптау оның ... меню ... іске ... ... өзгерту үшін ол тұрған аймаққа тышқанның оң батырмасын
басып, жанама менюден ... типі ... ... алу ... Осылайша
жанама менюден Пішім (Формат) бөлімін таңдап алып, диаграмма ... ... MS DOS ... ... ... DOS ... жүйесі 1981 ж ІВМ дербес ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Қазіргі кезерде стандартты операциялық жүйе ... ... ... MS - DOS ... ... қағидалары
операциялық жүйелердің барлығында толық пайдаланылады.
MS - DOS ... ... ... ... ... немесе
С: дискісінде файлдар түрінде сақталады да, ... ... Office ... ... ... Office Word (күнделікті
— MS Word, WinWord немесе жай ... ... ... ... қазіргі кезде кең таралған, ең
қуатты мәтіндік процессорлардың бірі. Құжаттарды даярлауға, түзетуге, қарап
шығуға, баспаға шығаруға арналған Windows ... ... ... ... ... ... баспа жүйесі ретінде кітап, ... ... ... ... Office ... ... жасауға мүмкіндік ... ... ... өң ... ... ... ... әдемі мәтін жасау және карталар мен ... ... қосу үшін Word ... ... болады. Оған қоса,
Word бағдарламасы мәтін жасау үшін ... ... ... ... ... мақалалар немесе есептер сияқты іскери құжаттарды оңай
аяқтай аласыз. Сондай-ақ, ашықхат немесе хатқалта мекенжайларын ... ... Word ... құжаттар, электрондық кестелер мен
көрмелер жасауға және ... ... ... ... ... ... біріктіретін өнімдердің бумасы болып табылатын «Office»
бумасының бір бөлігі болып ... Office Word - ... ... ... ... ... басып шығаруға арналған Windows жүйесінің қосымша ... және ... ... өңдеу барсында жүзден аса
операциялды орындай алатын ең кең тараған мәтін редакторының ... ... ... ... ... кез ... ... бұл
ортада жүзеге асырыла береді. Мысалы, басқа ортада дайындалған ... ... ... ... неше ... объектілерді байланыстыра
отырып осы ортаға енгізуге болады. Жалпы, Word ... ... ... ... ... теруден бастап, олардың оригинал –
макетін толық жасауға дейінгі барлық жұмыс ... ... ... ... ... етіп , ... қажет көптеген дайын шаблондар ,
стильдер , жазылып бірден ... ішкі ... тілі ... ... бейнелерді салатын аспаптар және т. с. с. ... ... ... іске қосу және ... ... істеуді аяқтау
Word-пен жұмыс істеуді бастау үшін Windows жүйесінің басқа ... оны ... ... ... ... ... компакт-
дискіден компьютерге жазып орналастыру қажет.
Орналастырылған WORD редакторын іске қосу бірнеше тәсілмен жүзеге ... ... ... Іске қосу ... ... ... (Выполнить)
командасының көмегімен, бұл тәсіл редактордың ... ... ... ... Программалардың Microsoft Office тобындағы WORD шартбелгісінде
тышқанды екі рет ... ... Windows ... ... ... терезесін пайдалану арқылы.
4. WORD редакторына дайындалған құжаттың шартбелгісіне ... ... оны екі рет ... арқылы т.б.
Редактормен жұмысты аяқтау кез келген стандартты тәсілдермен жүргізіледі:
• Файл→Шығу (Выход) меню командасын таңдау арқылы;
• WORD негізгі терезесінің ... ... Жабу ... ... ... курсоры терезе тақырыбы аумағында тұрғанда курсорды сол жақ
шеттегі ... меню ... алып ... ... екі рет ... ... бір рет ... менюдің Жабу (Закрыть) командасын таңдау;
• редактор терезесінің тақырыб жолының оң жақ жоғарғы бұрышындағы ... (Х) ... ... Alt+F4 ... басу.
Егер программамен жұмысты аяқтау барысында мұның алдында ... ... ... ... бар ... онда ... экранға қосымша
сұхбаттасу терезесін шығарып, өзгертілген ... ... жазу ... ал ... ... оны да растап беруіңізді өтінеді.
Қалауңыз бойынша, редакторда әрі қарай жұмыс ... ... де ... ... ... тән ... ... Widows жүесінде кездесуге тиіс стандартты көптеген элементтер бар.
Қалып жолында мұнан басқа қара түске боялып ... бір ... ... ... ал сұр ... ... - іске қосылмағанын білдіріп тұратын
жұмыс режимі индикаторлары бар: ЗАП - ... жазу ... іске ... екпінді күйде екенін көрсетеді; ИСПР - түзелетулерді
(исправления) белгілеу режимі екпінді ... олар ... ... ... ... ... білдіреді; ВДЛ - белгілеулерді кеңейтетін (
Расширить выделения) F8 пернесі екпінді күйде, яғни фрагментті ерекшелеп
алып, оны ... ... іске ... бұл ... ... ... F8
арқылы кеңейтуге болатынын (бір символға, ... ... т.б.) ... ... ... кішірейту - Shift + F8 арқылы, ал ерекшелеуді
тоқтату - Esc ... ... ЗАМ - ... ... ... ... ... ығыстырып енгізу режимі орындалса, ол сұр түске боялады.
Бір режимнен екіншісіне ауысу - INSERT пернесін басу ... ... ... ... іске қосу ... ... режимдері белгілі бір
пернелік командалармен орындалады. Оған қосымша, сол ... ...... ... ... ... ... орналасқан қажетті индикаторға тышқан
курсорын жеткізіп, оны екі рет шертумен де ... ... ... ... бар ... және тік ... белдеулері мәтін ішіндегі
курсор тұрған орынды бағдарлау ... ... бұл ... Word ... ... ... қосымша функциялар
атқарады. Көлденең орналасқан сызғыш (белдеу) арқылы ... ... ... ... жаңа жол ... беттің сол жақ және оң жақ шеттерінде қалдырылуға тиіс бос ... ... ... ... ... кесте бағаналарының енін;
• көлденең табуляция позицияларын өзгертуге, олардың жаңа мәнін бекітуге
болады.
Тышқан курсорымен осы шамалардың ... ... ... тек ... ... ... естен шығармаған абзал. Ал енді тік орналасқан
сызғыш, терезенің сол жақ жақтау бойында ... ... ... және ... ... қалдырылатын бос орындар алмағын және де
кестелер жолдары биіктігін өзгертуге болады. Тік ... ... ... ... онда сіздің мәтіндеріңізде берелетін орын ұлғаяды.
Дегенмен ол ... ... ... форматтау жұмыстары жылдамырақ
орындалады. Қарап шығу режимдерінің батырмалары ... ... ... жылжу алабының сол жақ шетінде ... да, олар ... ... режим батырмасы – бұл қарап шығу ... ... ... ... бірден қабылданады. Ол ... ... ... түрде көрсете отырып, беттерді бөлу шекараларын
пунктир – сызықшамен бейнелеп, символдарды ... ... және ... ... ... ... ... белгілеу режимі мәтін қағазда қалай орналаса, айнытпай солай
бейнелейтін режим болып есептеледі, ... ... ... ... өте
ыңғайлы, өйткені қағаз шеттері айқын көрініп ... ... ... құжатты толық бейнелемей, теқ ... ... сол ... мәтін тақыраптарын бастан аяқ қарап отырып, оны
бақылау мүмкіндіктерін береді. Ал оны т ... ... ... өте ... ... ... оның ... бір бөліктерін
түгелдей аустыруға, көшіруге және оның құрылымын байқап ... ... ... ... тақтасы командалар мен іс - әрікеттерді жылдам орындау үшін ... ... ... Оны ... ... қолтетігінің немесе соған
ұқсас басқа ... ... ... ... тақтасының белгілі
бір командасын орындау сол командаға сәйкес батырманы тышқанмен ... ... Бұл ... ... ... ... бойынша, ол құжат терезесінің жоғарғы жағында тұрақты
көрініп тұрады. Меню ... ... ... ... және ... ғана ... ... Аспаптар тақтасы орналасқан. Бұл екі
тақтадан басқа Word ... ... ... ... ... ... Көмек алу және т.б.) бар. Нақты тақталар мен олардың әр түрлі
батырмаларының атқаратын қызметі жұмыс ... ... ... ... бірі ... ... ... құжаттар қатар орналаса
алатын терезелерден тұратын, ашық түске боялған ... ... ... ... саналады.
Жаңа құжатты даярлау
Word іске қосылған соң, экранда 1- құжат (Документі) деген бос Терезе пайда
болады. Құжаттың ... ... ... Word программасы іске кіріскен кезден
бастап, бұл сіздің 1-құжатыңыз болып саналады.Келесі құжат ... ... ... т.с.с. болып әрбір келесі құжат нөмірі осылай өсіп ... ... ... ... да, осы тереземен жұмыс істеп отырғанда ... ... ... ... мәтін 2-құжат болып нөмірленеді. Жаңа
құжат ... Word оны құру үшін ... бір ... ... ... жаңа ... ... параметрлерін анықтайды. Бұл параметрлерге
шрифтегі таңбалар сызылымы, ... ... бос ... ... ... табуляция символдары және т.б. жатады.Нұсқалардың бұлардан
басқа мынадай элементтері ... ... ... (мысалы, жоғарғы немесе төменгі ... ... ... ... (таблицалар);
• төртбұрышты жақтаулар (керегелер);
• графикалық бейнелер;
• кейбір арнайы құралдар (макрокомандалар, ... айта ... ... және т.б.
Алдын ала келесім бойынша, жаңадан ашылған құжат «Кәдімгі» нұсқа ... ... ... ... ... қы рет ... оның құрамына мынадай стандартты нұсқалар кіруі тиіс, олар:
іс қағаздары, қызмет жазбалары; газет беттері; т.б. типтегі құжат ... ... ... ... ... тиіс ... өріс ... (Кімге,
Кімнен, Дата) мен дайын сөз тіркестері болғандықтан, олар ... ... ... ... ... ... ... дайындалған құжаттарға біркелкі стиль береді.
«Құжат ашу» сұхбат терезесiнiң мүмкіндіктері
«Құжат ашу» терезесінің тек бір ... ғана - ... аты мен ... ... оны ашу ... ... Бірақ бұл сұхбаттасу
терезісінің ... ... ... ... ... ... . Сонымен, «Құжат
ашу» терезесінің (немесе оның Аспаптар тақтасы) қосымша мүмкіндіктері :
• файл іздеуді жүзеге ... ... ... ашу ;
• файлды басқа орынға орналастыру;
• файлды қиып алу ( алмасу буфері арқылы ) ;
• файлдың көшірмесін алу;
• жарлықты дйындау ;
• файылды ... файл атын ... файл ... қарап шығу;
• файлды ашпай-ақ, оны жылдам қарап шығу;
• файылдағы мәліметті тек оқу үшін ашу;
... ... ... шығару;
• бумадағы файлдарды реттеу.
Негізінен алғанда, «Құжат ашу» сұхбат терезесі кішігірім ... ... ... ... алады. Жоғарыда көрсетілген барлық іс -
әрекеттер «Құжат ашу» сұхбат терезесінің басқару ... мен ... ... ... ... ... ... жанама менюлер жүйесі көмегімен
орындалады. «Құжат ашусұхбат» терезесінің басқару тақтасы көрсетілген, ал
төменде ... ... ... көрсетілген. «Құжат ашу»
терезесінің басқару ... ... ... ... былай
суреттеуге болады (солдан оңға қарай): Бір деңгей жоғары өту - бумалар
сатысымен ... бір ... ... ... ... Өз буманды ашу -
өзіңнің пайдалануына арналған буманы ашады. Өз бумаңа ... - ... ... ... ... ... - ... тізімін олардың
шартбелгілері (пиктограммалары) мен атын жазу ... ... ... ... ... кесте түрінде олардың соңғы ... ... ... ... ... - экранға осы құжат туралы мағлұматтар
шығару: ... не ... ... ... ... және т.б. Ішкі
мазмұнын шығару - құжатты экранда ... ... ... ... асырады .
Командалар мен режимдер - оқу, қағазға басу, іздеу, сұрыптау ... ... ... файл ... ... ... информация берілген мәліметтер жеткіліксіз
деп санасаңыз, Қасиеттерін шығару ... басу ... . Сол ... ... ... іздеп отырған керекті файылыңыз осы екенін
(немесе осы емес ... ... ... ... ... файл ... ... енгізу керектігі айтылып еді, енді «Құжат ашу» сұхбат
терезесі арқылы файл іздегенде сондай информацияның ... ... ... Ішкі мазмұнын шығару батырмасын пайдаланып құжатты ашпай -
ақ, оның бас жағынын жылдам қарап ... ... Бұл ... ... ... ішкі ... ... бірнеше файл тапқанда өте қажет болады. ... ... ... оқи ... осылай анықтайды. Ішкі мазмұнын шығару
батырмасыарқылы табылған файлдар мәтінінің бас жағын қарап алып ... ... ғана ... ... ... ... даярлау
Бірінші құжатты даярлау үшін «Кәдімгі» нұсқасын пайдаланайық. Бұл нұсқа
кейін информация енгізетін, ал әзірге бос ... ... ... ... ... бұл құжатқа оның мәтінін форматтау немесе безендіру жөнінде
арнайы талап қойылған жоқ. ... ... бос ... ... ... Файл → ... (Файл → Создать) командаларын таңдап алу қажет. Мұның
нәтижесінде «Құжат дайындау» сұхбат ... ... ... Сол ... «Кәдімгі» нұсқасын таңдап алып, ОК батырмасын басу
керек.
3. Осы ... ... ... де – Ctrl + N пернелерін немесе стандартты
аспаптар тақтасында «Жасау» (Создать) батырмасын басу ... да ... ... ... ... де ... ... сәйкес
жаңа құжат ашылады, бірақ мұнда экранға ... ... ... ... ... ... ... WordPerfect, Works, WordStar, DOC-қа арналған Word және
т.б. форматтарда даярланған файлдарды ашуға ... Ол үшін Файл → Ашу ...... ... Файл типі ... ... ... таңдау
керек, әйтпесе барлық файлдарды қарап шығуға рұқсат ... ... ... ... ... ... ішінен қажеттісін таңдау керек.
Құжатты сақтау
Даярланып жатқан құжитты жиі – жиі дискіге ... қою ... ... ... ... ... кезде компьютердің жедел жадында болады
да, ток не ... ... ... ... ... ... жазып сақтап отырған абзал. Ол көп уақыт алмайды. Ол үшін тышқан
курсорын дискеттің суреті салынған батырмаға жеткізіп, оны бір рет ... ... ... ... ғана ... ... ... қауіпсүз күйде
ұзақ уақыт сақталады. Құжатты дискіге ... рет ... ... үшін ... бір ат ... қай ... қандай бумасына орналастыратыныңызды
білгеніңіз жөн. Егер ... ... ... ... ... керек болса,
олардың әрқайсысына бөлек - бөлек ат қойып сақтау қажет. Файлды сақтау ... ... ... ... → … деп ... ... ... немесе F12 пернесін басу.
Файл аты деген өріс жолына құжаттқа ... аты ... ... Word-тың
ұсынған атын (мысалы, Документ2) қабылдау.
Бумалар деңгейлерін толық қарастырып керектісін таңдап ... соң, ... ... басу қажет. Осылай сақталған құжатты кейіннен тауып
алу қиынға соқпайды.Мәтінің құрамына ... және оны ... ... ... де енгіземіз, оларды «Қасиеттер» сұхбаттасу терезесіне енгізіп,
кейіннен өзгертіп немесе толықтырып қоюға ... ... ... ... ... өздігінен толтырылып отырады, онда мәлімет көлемі неше
беттен, абзацтан және жолдан тұратыны көрсетіледі
8. Іс – ... ... ... және заң ... құру ... тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуінің алғы шарттарының ... оның ... ... әр ... саласында қызмет етуі және соған орай ... ... ... Іс ... ресми құжаттардың тілі
бір жүйеге ... ... ... ... мемлекеттік ресми
құжаттардың барлығы ... ... ... ... ... ... аясы, қызмет қарымы өрісін кеңейте алмайды. 
Іс қағаздары ... ... ... ... атқарады. Іс қағаздарының саяси,
тарихи, құқықтық, экономикалық маңызы өте зор. Мемлекет, республика, ... ұйым ... ... ... іс қағаздары ақпараттың табылмас
қайнар көзі бола ... ... ... оқиғаларды, қоғам өмірінің
құбылыстарын дәлелдейтін айғақ қызметін де атқарады. 
Іс ... ... ... бір ... ... ... ... қызмет етуі барысында ... ... ... істері, атқарған қызметі іс қағаздарынан айқын көрінеді.
Сондықтан халық ... ... ... оны ... ... онда ... ... істеудің қаншалықты ғылыми негізделгеніне
тікелей байланысты. Іс ... ... ... ажырамас
бөлігінің бірі болып табылады. Мекемелер арасындағы ... ... ... ... ... құжаттар арқылы іске асады. Үкіметтің басқару
істері ... ... ... ... ... сияқты құжаттар арқылы
жүргізіледі. Іс ... ... ... нақты құжаттармен,
деректермен реттелген, дәйектелген жүйесі. 
Іс қағаздарын қазақша жүргізу-пән ретінде жоғары және орта ... ... ... ... ... Бұл ... ... Іс қағаздарын қазақша жүргізудің мемлекеттік құндылығын, ... оның ... ... ... тіл ... ... етуінің
алғы шарттарының бірі екендігін ұғындыру. 
• Іс қағаздарын жүргізудің дербес ғылым екендігін таныту. 
• Іс қағаздарын ... ... ... ... ісі, тіл ... сияқты ғылым салаларымен байланысын көрсету. 
• Мемлекетіміздің арқа ... ... ... ... іс ... мемлекеттік стандарттары мен толтыру әдістері, жазылу стилі,
қызметі, ... ... ... негіздерімен қаруландырып, қазақ тілінің
қоғам дамуындағы рөлінің күшеюіне олардың өз септігін тигізуін ... Іс ... ... ... ... талаптар, олардың безендірілуі,
лексикасы сияқты ерекшеліктерімен таныстыру. 
Қазақ ресми іс қағаздар стилі ... ... ... мәдени
өркендеуімен, әдеби тілдің дамып, ... ... ... ... ... дамып, жетіліп отырған. Қазақ ресми іс
қағаздар тілінің ... шолу ... ... оның екі ... арнадан
сусындағаның байқауға балады. Бірі- сонау көне дәуірден бері үзілмей келе
жатқан хан жарлықтары және де ... ... ... ... Ресей мемлекетінің қол астына кіруімен байланысты қазақ тіліне
аударылып таратылған орыс әкімшілік ... ... ... ... ... ... қазақ ресми іс қағаздар тілі жоқ ... бола ... ... ... бар ... қазақтар саны басым алыс аудандарда ғана іс қағаздары қазақша
жүргізіліп келгені ... ... ... республикада мемлекеттік органдар
іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге бет бұрды. Бұл әрине әр мекемеде
әр түрлі дәрежеде ... ... іс. Бұл ... ... ... ... қалыптаса қалмайтыны белгілі. Осыған ... ... ... Оның бірі-мемлекеттік қызметшілердің ана тілінде еркін сөйлеп,
жаза алмайтыны. Ал орыс тілді кез-келген маман орыс тіліндегі ... ... ... ... ... ... ... тілді жетік меңгергендігі
болса, екіншіден орыс тілінде іс қағаздары ... бойы ... ... ... қалыптасқан, қай салада да дайын, мәтіндері стандартқа ... бұл ... ... Біз ... ... іс ... да ... көтеруіміз керек. Екінше мәселе-қазақ тілінде іс ... ... ... оқу ... ... іс қағаздарының
үлгілері өте аз, жоққа тән десе де болады. Үшінші ... ... да, ... оқу ... да іс қағаздарын қазақша жүргізуге
байланысты пән, ... курс оқу ... ... ... оқу
орнын аяқтаған маман өндіріске я мемлекеттік органға іс қағаздарын қазақша
жүргізуге еш ... ... ... орай ... және ... оқу
орындарына оқулық ретінде ұсынылып отырған бұл еңбекте іс қағаздарын қалай
дайындау керек, оның қандай ... бар, ... ... нені
басшылыққы алу керек деген мәселелер сөз болды. 
Құжат-латын тілінде, ... ... ... ... мағына береді.
Бүгінгі қолданыста оның негізгі үш ... ... ... бір ... не бір нәрсеге деген құқықты (мысалы, жол ... ... іс ... жеке ... ... ... куәландыратын құжат (төлқұжат); 
3. бір нәрсе туралы жазбаша ... ... ескі ... ... ... ... алу және ... шешім қабылдап
оны орындау ... ... бір ... ... ... ... ... шешім қабылдау үшін толық түрдегі жедел және ... ... ... ... ... осы ... ... беруі тиіс.
Дегенмен хабардың толықтығы оның көлемімен ғана ... ... ... ... де басты мәселелерін көрсетумен бағаланады. Яғни, ақпараттың көптігі
оны өңдеуді талап етеді, оның ... ... ... қажет ететін
жақтарын айқындап, оны қабылдап-түсінуге ыңғайлы ... ... ... Осы ... ... құжатты толтырушы атқаруы тиіс. Құжаттың сапасы
оның толықтығы, оралымдылығы және анықтылығымен ғана емес, ... ... ... және ... ... құжаттар тікелей қатынас жасаумен тиімді ұштастырыла жүргізілсе,
техникалық жағынан жақсы жабдықталып, нақты ... ... онда ... ... болуына жағдай жасайды. Іс жүргізу құжаттары сонымен
қатар хабар-мәліметтің қайнар көзі және ... заң ... ... ... ... де болып табылады. Басқарудың ... ... ... ... ... ... ... есептеу
мен есеп беруде, оперативті басқаруда, ұйымның ... ... ... етуде т.б ... ... ... құрылым
белгіленеді, олар ... ... ... және ... ... және жеке ... ... қатынастар үшін қызмет
етеді. Материалданған (құжат түріндегі) заңды күші бар мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... халықтық
сотта еңбек тартыстарын шешуде қандай да бір ... ... ... ... ... не ... құжаттары белгілі бір мәдени-тарихи құндылыққа ие,
мемлекеттің архив қорының бөлігі болып табылады, ... олар ... ... тиіс. 
Құжат толтырудың біртұтас ережесі Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... мен ... басқару
комитеті белгіліейді. Мұндай соңғы ереже 1992 жылы 30 ... ... ... ... «Қазақстан Республикасында барлық ұйымдық-
құқықтық нысандардағы кәсіпорындар, ... мен ... ... ... және құжат жүргізудің негізгі ережелері» деп аталатын №562 қаулысы
болып табылады. «Ережелерде» құжаттарды толтырудың және ... ... ... айқындалған. Дербес компьютерде құжаттарды жасау,
өндеу үшін бірнеше бағдарламалар құрылған: 
( Microsoft Office Word 
( Microsoft Office ... ... Office ... оның ... ең ... ... ... жүретін мәтіндік
редактор Microsoft Word болып ... Бұл ... ... ... ... өндеу, түзетулер енгізу, жою және т.б.
мүмкіншіліктер ... ... WORD - ... құжаттарды дайындауға, түзетуге және ... ... ... Windows жүйесінің қосымша программасы.Ол-мәтіндік және
графикалық ... ... ... ... аса ... ... ең кең тараған мәтін редакторының бірі. 
Қазіргі компьютерлік технологияларда орындауға болатын кез ... ... ... жүзеге асырыла береді. Мысалы, басқа ортада дайындалған мәтіндік
фрагменттер, кестелер, суреттер ... неше ... ... байланыстыра
отырып осы ортаға енгізуге болады. Жалпы, Word ... ... ... ... ... ... бастап, олардың оригинал –
макетін толық жасауға дейінгі барлық жұмыс орындалады. Мұндай құжаттар мен
кестелерді көрікті етіп , ... ... ... ... ... ,
стильдер , жазылып бірден орындалатын ішкі ... тілі ... ... ... ... ... және т. с. с. ... ... ... жасаудың даму қарқыны келесідей дамиды: 
1. Пуск – Программы - ... Office - ... Office Word, ... контексттік менюді шақырып Создать - Microsoft Office Word,
ашылған бума ішінде Файл – ... - ... Office Word ... жаңадан мәтіндік редакторды жүктейміз де керек мәтінді тереміз. 
Іс-қағаздарды қазақ тілінде теру үшін біз ... ... ... Office Word ... ... аустыру қажет. Ол үшін ... ... – Язык и ... ... ... орындап
«Языки» вкладкасын ашып «подробнее» батырмасын шертеміз де «добавить»
командасын беріп ... ... ... ... ... ... да, оны есептер
тақтасында «тілдер панелінде» қазақ тілін таңдап аламыз. 
Теріліп алынған мәтінді тексеріп ... оны ... ... Ол ... ... ... қажет Файл – Печать және «ОК» батырмасын шерту
немесе стандарттық панелінде «печать» батырмасын ... ... ... ... соң бұл құжаттың алдағы уақыттың керек-керек еместігіне ... ... Файл – ... ... ... сол ... ... атпен және
қай жерде сақтау керектігін қамтамасыз етеді немесе стандарттық панельде
«сохранить батырмасын шертеміз. 
Мәтіндік редактордын ... Оң жақ ... «х» ... ... Файл – ... командасын орындаймыз. 
Microsoft Office Word бағдарламасында кейбір құжаттардың шаблондары
сақталған. Мысалы, резюме, хаттар, ... және т.б. ... іске қосу ...... ... ... да оң жақ ... шыққан сұхбаттық
терезеде «шаблоны» бөлімінде «на моем компьютере» батырмасын шерткенде
құжаттар түрлері алдымызға ... ... ... ... бір ... ... ... өзіміздің қалауымызға қарай құжаттың түр-сипатын
анықтаймыз. Содан соң құжаттың ... ... ... үшін ... ... тағы бір ... бірі Microsoft
Office Excell кестелік редакторы қолданылады. ... Excel - ... тез ... ... ... ... ... программа. 
Ол математикалық амалдарды, күрделі есептеулерді ... ... Осы ... ... ... ... ... мәліметтер базасын даярлауға болады. 
EXCEL программасын іске қосу үшін «Пуск» ... ... ... Excel» ... Excel ... ... Excel:
1- меню жолынан тұрады, яғни «Файл», «Вставка», «Правка», «Вид» және т.б. 
2- Стандартты аспаптар тақтасы 
3- ... ... ... құжатымызды сақтау, жаңа құжат ашу, қағазға басып шығару, қате
тексеру т.б операциялар үшін стандартная аспаптар ... ал ... және ... ... ... үшін форматирование аспаптар
тақтасы қолданылады немесе меню командалары қолданылады. 
4- Формула жолында біріншісі- ... ... ... ... ... = ... бар жол формула жолы деп ... ... ... ... ... формула, яғни ұяшықтағы т.б ... Егер ... ... қате ... ... осы ... ... жөндеуге болады. 
Одан төмен Excel жұмыс парағы орналасқан. Жұмыс парағының төменгі ... ... ... ... орналасқан. Excel мәлімет енгізуді
күтетін сәтте, ол Дайын режимінде болып, ... ... ... ... ... ... Office Publisher бағдарламасы біршама
көмегін тигізетіні мәлім. Бұл редактор арқасында түрлі сипаттағы құжаттар
жасауға болдады. Оның ... ... ... ... факстік баяндамалар,
инвентарлық ведомосттер, буклеттер, бұйрықтар, қаулылар және т.б. ... ... Ең ... ... ... ... ...
Личные данные командасын орындап өзіңіз және жұмыс істейтін мекеме туралы
толық ақпаратты енгізгеніңіз дұрыс. Ол сіз ... ... ... ... әсерін тигізеді. Содан соң алдыңызда тұрған құжат нысанын
көрсетілген мәлімет негізінде толтыру қажет. Бұл бағдарламаны жүктеу ,
өндеу, жою, жабу ... Office ... ... тән ... ... MS Access ... қорын басқару жүйелерінде жұмыс істеу
Microsoft Access 2010 пайдаланушы интерфейсі қосымшамен жұмыс жасау үшін
көптеген ... ... Бұл ... Access пен ... ... ... тез тауып және олармен тез ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай мәліметтер қорын ... ... кілт ... соңғы құжаттардың тізімін көруге, файлмен жұмыс
жасау үшін ... ... ... және т.б. ... ... MS Access ... ... объектілері: кесте,
сұраныс, үлгі, есеп, макростар орналасқан. MS Access мәліметтер қорының
негізгі ... ... ... алынады. Кесте — МҚ ақпаратты енгізу және
оны сақтау үшін қолданылатын ең басты обьект болып табылады. ... ... жолы ... ... арқылы
Үлгі шебері бойынша (Мастер форм)
Кесте өрістен және жазбадан тұрады. Жазба ол – қатар, өріс ол – ... ... Әр ... ат, мәлімет типі, қасиеті және сипаттама беріледі.
Мәлімет типі (Тип ... ... өріс ... мән ... мен ... ... Access келесі мәліметтер типін ұсынады:
мәтіндік —өлшемді 1 мен 255 ... ... ... ... — сандық өрістер бүтін не нақты сандар енгізілетін болады.
Memo өрісі — өріс мәтіндік сияқты, ... ол ... 257 мен ... ... ... тұратын мәтіндер қолданылады.
Күнтізбе / уақыт — сақталатын құжаттардың уақыты мен ...... типі ақша ... беріледі. Өрістің ұзақтығы 8 байт.
Счетчик — мәліметтер ... ... ... ... ... ... Өріс ... 4 байт.
Логикалық тип — логикалық өріс ұяшығына ауыстырып ... ... ... Оны ... ... ... Иә (ақиқат), орнатуды алып тастау үшін
Жоқ (жалған) мәнін ... ... Өріс ... 1 ... ... ... — басқа программалар арқылы құрылған сурет және т.б.
обьектілерді кірістіру үшін қажет.
Гиперссылка — өрісі интернет не ... ... ... байланыс орнату
үшін гиперсілтеме мәтінін енгізу үшін құрылады. Ұзақтығы 2048 символ.
Кестеден шартты қанағаттандыратын ... ... жаңа ... құру
оны фильтрлеу деп атайды. Фильтрлеудің үш түрі бар:
таңдама бойынша әдеттегідей кеңейтілген Кеңейтілген фильтр күрделі фильтрді
құру кезінде ... ... ... үшін ...... Главная қаптамасынан таңдау қажет. Үлгі ... ... ... ... үшін ... ... ... кесте негізінде
құрып, оған өзгерістер енгізуге ... Бұл ... ... ... ... де ... қойылады. Үлгіні құрудың екі түрі бар:
Форма шебері (форманы жартылай автоматты ... ... құру ... ... ... ... келесі түрлерін құруға болады:
Бір бағанға (в один столбец)
Ленталық (ленточный)
Кестелік (табличный)
Түзетілген (выровненный)
Үлгі шебері (Мастер ... ... үлгі ... бір ...... ... ... үлгі терезесін экранға шығару.
Терезенің Үлгі шебері қатарын және кестелер тізімінен кесте атауын таңдап,
ОК батырмасын шерту. Төрт ... ... ... бар Үлгі ... іске
қосылады.
Қолдан құру (Конструктор форм). Үлгі құрудың үшінші тәсілі – ... ... ... не ... ... ... ... түрі. Есепті
құру тәсілі үлгі құру тәсіліне ұқсас, бірақ үлгіден айырмашылығы – ... ... үшін ... тек ... үшін және ... ... ... ... ... ... ... Microsoft Access осы
екі дата арасындағы интервалға келетін жазбаларды қайтара алады.
Қиылысқан ... ... бір ... ... ... ... ... нәтижелері көрсетіледі (сумма, жазба саны және
орташа мән). бұл нәтижелер мәліметтердің екі ... ... ...... сол жақ ... ... – жоғарғы жолында
орналасқан.
Кеңес. Қиылысқан кесте мәліметтерін мәліметтер қорында жеке сұрау құрмай да
шығаруға болады — не ... ... ... ... көмегімен, не
мәліметтерге қатынау бетінде жиынтық тізім құру арқылы. ... ... ... ... қолдану кезінде мәліметтерді түрлі жақтардан талдау үшін
қажеттілігіне қарай жолдар мен бағандардың тақырыптарын өзгертуге болады.
Макросты ... үшін ... ... ... ... таңдап, аргументтерін орнату жеткілікті болып саналады.
Макрос- бұл обьект, ол дайындалған соң МҚ терезесіне енгізіліп ... ... ... не түймесін шертіп, сол жерден іске қоса беруге болады.
Microsoft Access мәлiметтер қорын басқару жүйесi ... екі ... ... ... қоры ... табылады. Мәліметтер қорын басқару
жүйесі мәліметтер қорын ... ... ... қандайда бір шарт бойынша
қордан мәліметтерді таңдау, қор ... әр ... ... есеп ... ... ... асырады. Мәлiметтер қорын жасамас бұрын қатты дискiде
каталог құрып, жасалынатын мәлiметтер қорының ... ... ... өңдеу объектiсi мәлiметтер қоры файлы болады, оның кез-келген ... МДВ ... бар. Бұл ... ... Access–тiң негiзгi
объектiлерi: кесте, форма, сұрау, есеп беру, макрос, ... ... ... ... құралдары. Power Point қосымшасының негізгі
қасиеттері және мүмкіндіктері
Microsoft PowerPoint – Microsoft ... ... ... ... ... ... ... қағазда  үлестiрiлетiн  ... ... ... ... ... дайындау
мүмкiндiгiн бередi. Microsoft PowerPoint программасында ... ... ... ... т.с.с әртүрлi материалдарды оның дыбыстық және
мультимедиалық мүмкiндiктерiн пайдаланып жандандырып жiберуге болады.
MS ... ... ... ең қарапайым тәсілі – есептер
тақтасындағы Пуск®Программы®Microsoft PowerPoint қатарында тышқанды шерту.
Powerpoint программасы iске қосылған мезетте презентация ... ... және ... ... ... оқу ... беретiн сұхбаттық
терезе ашылады Power point программасының сұхбаттық терезесі.
 
Автомазмұн шеберi ... ... ... ... ... ... ... мәтiн және безендiру элементтерi
енгiзiлiп сақталған  ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап бере отырып  құрылады.
Презентациялар шаблоны (Шаблон презентации) ауыстырғышы өз презентацияңызды
бұрыннан безендiру ... ... ... шаблон түрiне келтiрiп
дайындау мүмкiндiгiн бередi.
Бос презентация (Пустую презентацию) ауыстырғышы ... ... және ... ... ... ... бос
презентация құру мүмкiндiгiн бередi.Презентацияны ашу ... ...... сақталып қойған презентацияны оқу
мүмкiндiгiн бередi. Бұл ... ... ... ... қажеттi
презентация сақталған орынды көрсетудi талап ... ... ... PowerPoint программасы iске қосылғаннан кейiн пайда болған
сұхбаттық терезеде Автомазмұн ... ... ОК ... ... кезде Автомазмұн шеберi iске қосылады . Автомазмұн шеберi көмегiмен
презентация құру терезесі.
Автомазмұн шеберi презентация құру үшiн ... ... ... сұрақтарға
жауап берудi талап етедi:
1-шi қадамда Презентацияның түрi, яғни оның ... ... ... ... ... өту үшiн қажеттi тақырыпты таңдаған ... ... ... қадамда Презентацияны көрсету тәсiлдерi, презентацияның баяндамашы өзi
түсiндiретiн болғандықтан тек иллюстративтi ... ... ... ... ... ... көрермендер өз беттерiнше қарауға
арналатын опцияларының бiрiн таңдау қажет;
3-шi ... ... ... фотографиялық слайд немесе электрондық ... ... ... ... қадамда Қосымша мәлiметтер: презентацияның тақырыбы және титулды
слайдта жазылатын мәтiндердi терiп жазамыз.
Осы ... ... ... алғанннан кейiн автомазмұн шеберi
презентацияны ... ... ... ... ... ... болған презентациядағы мәтiндердi өз ыңғайымызға қарай өзгертiп,
арнайы эффектiлер қосып, көркемдеу элементтерiн қолдана ... ... ... жұмыс iстеп отырған кезде қосу ... ... ... ашылған ... ... ... белгiсiнде
тышқанды екi рет шерту жеткiлiктi.
PowerPoint ... ... ... презентациялар шаблондар
түрiнде сақталынып қойылған. Кез келген уақытта осы ... ... өз ... құруға болады. Шаблондарды пайдаланып құру
әрекетiн PowerPoint программасы iске қосылған мезетте ... ... ... ... ... арқылы
құру мүмкiндiгi бар. Осы ... ... ... ... ... құру сұхбаттық терезесi ашылады (3-
сурет).
Презентациялар шаблоны (Шаблоны презентаций) сұхбат терезесі.
Осы сұхбаттық терезе Файл®Құру командасын жүктегенде де ... ... оң жақ ... ... үш ... ... презентациялар
тiзiмiн iрi шарт белгiлер, ұсақ шарт белгiлер және кесте түрiнде көруге
болады.
Презентацияның шаблонын тышқан ... ... ... ... ... ... ... ұнағанын таңдап ОК батырмасын шертемiз. Осы мезетте
экранға Слайд құру сұхбаттық терезесi ... ... Бұл ... ... слайдтың түрiн көрсетуiмiз қажет. Экранда ... ... бос ... пайда болады. Осы презентацияға тиiстi
мәтiндердi енгiзiп, арнайы ... ... ... ... ... бір ... бойынша біріктірілген және әдетте бір стиль бойынша
өңделген слайдтар жиынын презентация дейміз.
MS Power Point ... ... Office тің ... ... (презентациялар, Word қа
презентацияларды аудару командалары да кіреді). 
2. ... ... ... орындалған операцияны қайтару, қиып
алу, көшіру, қою, ... ... ... ... ... ... редактрлеу. 
Вид. Презентация түрін таңдау және саймандар панелін басқару командалары,
слайдттар нұсқаларын көруге және бейнелер ... ... ... ... әртүрлі обьектілерді қою командалары (күні мен
уақыты, ... ... т. б.) ... ... ... ... мәтінінің интервалын немесе
обьектілерін туралау, тізім маркерін өзгерту, түрлі – түсті схемалардың
фонын өзгерту ... ... Office – ке тән ... ... мен MS Power ... ... ... слайдов. Презентациядағы слайдттарды және обьектілерді басқаруға
арналған ... ... ... ... ... ... ауыстыру эффектілері, презентацияларды баптау және т.б.) құралған. 
Окно и справка. MS Office – тің ... ... іске ... ... ... ... тәсілдерін таңдау және
бұрын құрылған презентацияны оқу ... ... ... ... ... ... жаңа презентация белгілі тақырыпқа
сәйкес мәтін және безендіру элементтері енгізіліп, сақталған презентациялар
тізімінен қажеттісін таңдап, ... ... ... ... бере ... ... ешқандай мәтін енгізілмеген және пайдалану
элементтері таңдалмаған таза бос презентация құру мүмкіндігін береді. 
Презентацияны ашу ауыстырғышы ... ... ... ... ... береді.
2. Автомазмұн шебері көмегімен презентация құру
Автомазмұн шебері көмегімен : 

Жалпы мәселелер бойынша баяндамалар; 

Қызмет бабаы бойынша баяндамалар; 

Мекеменің жұмыс істеуі жөнінде мағлұмат; 

Жеке хабарламалар сияқты ... ... ... ... ... ... дайындалып қойылған презентациялар ішінен таңдап, өз
презентациямызды құра ... ... ... ... ... ... пайда болған сұқбат терезеде Автомазмұн
шебері өрісін таңдап, ОК ... ... Осы ... ... ... ... ... белгілеген кезде шығатын
үлгіден қарап отырып, өзімізге ұнағанын ... ОК ... ... ... ... құру сұқбат терезесі шығады. Бұл ... ... ... ... көрсетуіміз керек. Осы ... ... ... ... эффектілер қосып, көркемдейміз.
1.Ақпарат, ақпараттың компьютерге берілуі. Ақпарат қауіпсіздігі
Ақпарат (лат. informatio — түсіндіру, мазмүндау) ұғымы күнделікті өмірден
бастап техникалық салада пайдаланылатын көп ... ... ... ... ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, ... ... ... тағы ... ... ... ... Көп адам
бұл жайлы Білім дәуірі ... ... ... ... ... ... ... қоғам, ақпараттық ... ... ... ... ... көп ... ... сөзі білдіре бастаған мағыналары ұқыпсыз ... ... ... ... адам ... кең ... сайын ақпараттық кауіпсіздік проблемаларының өзектілігін жэне бірегей
күрделілігін анықтайды. ... ... ... ... ал соны-мен бірге күнделікті акпараттык ... ету ... де ... ... ... ... ... нақты жүйеге қауіпсіздік механизмдерді жасау ... ... ... ... ... есепке алу өте күрделі
мәселелер, сондыктан ... ... әр ... ақпаратты корғау
жүйелерді кұрастыруға формалды емес ... ... ... ... ... да ... болып келеді. Практикада корғау
жүйелерін жасауда оларды іске ... ... ... ... емес жалпы зандылықтар есепке алынады. Осындай әмбебапты принциптер
ақпараттық ... жеке ... пән ... ... ... ... ... қауіпсіздік негіздері жөнінде ... ... ... ... ... жэне оларға кауіптерге
қарсы әрекеттер, корғаныштың программалық әдістері, ақпараттык жүйелердің
аппараттық және ... ... ... ... ... ақпараттык кауіпсіздік есептерін шешу әдістері. Осымен катар оқу
құралында ... ... ... ... ... ... корғаудың абстракты модельдері, ақпараттық қауіпсіздік
саясаттары, симметриялык жэне ... ... ... ашык
криптожүйелер), акпаратты корғау дұрыстығының әдістемесі, акпаратты
рүқсатсыз алу әдістеріне жэне ... ... ... талаптар,
DoS шабуылдарының түрлері мен олардан ... ... ... ... қауіпсіздігі, вирустардан қорғану тыс қалмаған.
Ақпаратты шындығында да ғылыми ұғым ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... мен қасиеттері барлық ғылым салаларында
зерттелінді. Мысалы, физика - ақпарат таситын ... ... ... ... ... сигнал шығаратыны белгілі. Ал
тіркелінген сигналдар белгілі бір ... ... ... ... ... көмегімен қолданыс табады. Мәліметтер
мен әдістердін өзара ... ... ... Өлі ... ... ... алмасу түрінде өтеді. Энергия алмасумен қатар
тірі табиғатта бағытталған зат алмасу ... ... Зат ... ... ... ... арасындағы өзара байланыс ақпарат алмасу
турінде өтеді немесе оны ақпараттық ... деп ... ... — бұл ... процесс барысында түзілетін қозғалыстағы
объект. Ақпараттың қасиеттері мәліметтердің қасиеттеріне де, ... де ... ... ... ... ... ... жүйелердің меншік иесі немесе иеленушісі уәкілетті органға ресми
түрде хатпен бағдарламалық өнімдерді, бағдарламалық ... ... ... ... депозитке беруге арналған
өтінімді жолдайды. Депозитке беруге арналған ... ... ... ... ... ... ... қолымен куәландырылады.
Меншік иесінің немесе иеленушінің қойған қолына мемлекеттік органның немесе
ұйымның мөрі ... ... ... өтінімге депозитке беру ... ... ... өнiм, программалық код және нормативтiк-
техникалық құжаттама) келесi жиынтықта  қоса ... ... ... ... қамтитын атқарылатын бағдарламалық кодтары:
• авторлық кұқықтармен қорғалғандардан басқа, ақпараттық жүйенің
бастапқы ... ... ... ... ... ... құрастыру үшін қажетті қызметтік
файлдар;
• құрастыру ... ... ... мен оның ... ... депозитке берілетін бағдарламалық өнімді құрастыру үшін
қажетті әзірлеу ортасын ретке келтіру ерекшеліктерінің сипаттамасы;
2) Жүктелетін ... ... ... ... өнімді орнату бағдарламасының
қалыптастырылған пакеттері,
• депозитке берілетін ... ... ... өнімді
әзірлеушілер тікелей құрған, құрастырылған модульдері (құрауыштары),
• басқа әзірлеушілердің ... ... ... ... бағдарламалық өнімді құрастыру, орнату және оның
толыққанды ... ... үшін ... ... ... мен жұмыс деректері
бар файлдар;
3) Қажет болған жағдайда, меншік иесі немесе иеленуші ... ... ... ... ... ... ... немесе жарнамалық сипаттамасы;
5) Нормативтік-техникалық құжаттама - ақпараттық жүйенің ерекшелігі,
сипаттамасы, сынау ... мен ... ... ... құжаттамасы:
• депозитке берілетін бағдарламалық өнімнің ерекшелігі;
• техникалық тапсырма (бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... және депозитке берілетін
бағдарламалық өнімді ... ... ... ... ... сипаттамасы (жұмыстың және өзара іс-қимылдық
схемасы мен диаграммасын коса алғанда, бағдарламалық өнімнің ... мен ... ... ... ... ... жазба (алгоритм схемасы, бағдарламалық өнімнің алгоритмінің
және (немесе) жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... негіздемесі);
• қолданылу сипаттамасы (бағдарламалық өнімнің мақсаты, қолданылу
саласы, ... ... ... ... ... ... ... техникалық құралдардың ең төменгі кескіні ... ... ... ... ... ... ... басшылығы;
• техникалық тапсырмамен талап етілетін өзге құжаттар;
Ақпараттық қауіпсіздік саясаты
Қауіпсіздік саясаты - мекеменің ақпаратты ... ... және ... ... ... ... және ... жиыны. Бұл ережелер пайдаланушының қайсы кезде белгілі бір
деректер жинағымен жұмыс істей ... ... ... саясатын
құрамына мүмкін болатын қауіптерге талдау жасайтын және оларға қарсы әрекет
шаралары кіретін қорғаныштың белсенді сыңары деп ... ... ... ... және ... асырылуына көрсетілетін сенім
өлшемі. Ол ... ... іске ... ... ... ... Оны қорғаныштың, қорғаушылар жұмысын қадағалауға ... ... деп ... болады.
Оңашаландық- Монитор өзінің жұмысы кезінде аңдудан қорғалуға тиісті;
Толықтық
Монитор әрбір қатынасу кезінде шақырылады. Бұл кезде оны орай ... ... ... ... және ... ... болу үшін ол ... болуы
керек.
Қауіпсіздік өзегі
Қауіпсіздік өзегі - қатынасым мониторының жүзеге асырылуы. Қауіпсіздік
өзегі ... ... ... құрылу негізі болып табылады. Қатынасым
мониторының аталған қасиеттерінен ... ... ... өзінің
өзгерместігіне кепілдік беруі керек.
Қауіпсіздік периметрі
Қауіпсіздік периметрі - сенімді есептеу ... ... ... ал сыртындағы сенімсіз деп саналады. Сыртқы және ішкі
әлемдер арасындағы ... ... ... ... асырылады. Бұл ретқақпа
сенімсіз немесе дұшпандық қоршауға қарсы тұра ... ... бар ... ... ... ... ... арналған жұмыстар
бірнеше кезеңге бөлінеді:
• даярлық кезеңі,
• ақпараттық қорларды түгендеу,
• қатерді талдау,
... ... ... асыру.
Осы аталған кезеңдер аяқталған соң эксплуатациялау кезеңі басталады.
2. Ақпараттық жүйелердің сипаттамасы
Ақпараттық жүйе мен ... ... ... ... ... ... Бәрімізге белгілі ең алғаш ЭВМ күрделі
сандық есептеулерді шығару үшін пайдаланылған. Алғашқы ... ... ... ... ... ... ... көзінен
өшіргеннен кейін кіші көлемді оперативті жады ... ... ... ... ... және ... жұмыстары программисттің
өзімен енгізілген. Бұл технология қазірге дейін әр ... ... ... ... 1954 жылы ІВМ ... бірінші қатты магниттік
дискке бағытталды.
Келесі есептеуіш технологияның даму деңгейінің ... ... желі ... ... ақпараттық жүйені құрудағы технологияны
тұрғызу болды. Ара қашықтықтағы ... ... үшін желі ... ... ... қашықтықта тұрған мәліметтерді қолдану мүмкіндігі
пайда болады. Ең алғашқы локальді желі Ливерморсктегі зертханада 1964 жылы
өңделіп ... ... тек қана ... жүйе құрылған бағыты ғана емес,
сонымен қатар «адам – компьютер» өзара ... ... ЭЕМ ... ... Бұл ... оқиға болу себебі нақты бір ... ... ... ... Ол ... ... ... әр түрлі мамандықтарға арналған ... ... ... ... ... ... берді.
Ақпараттық технологияның логикалық даму қадамы логикалық ... ... ... ... ... 80 жж. ... Енді автоматтандыру
мүмкіндігі тек бөлек жұмыс үстелін ғана емес, бүкіл бөлімді және ... ... ... ... ... ... ... қорымен және бір жобамен бірігіп жұмыс істеу мүмкіндігі ... ... ... кіру ... алды.
Ақпараттық технологияның ең маңызды атқарған ролі бәріне белгілі болған
бүкіл әлемдік компьютерлік желінің бір уақытта даму ... мен ... ... ... ... ... ... жүйе жаңа сапалық
деңгейге біртіндеп шыға ... Ол ... ... ... ... аясының
деңгейі  болды [1].
Заманауи ақпараттық жүйені талдау (MBS ... MBS Axapta, SAP, ... т.б.) оның ... ... ... мүмкіндік берді:
•     Деректер (data латын тілі) – бұл дерек пен идеялардың формалданған
түрі, ол кейбір ақпараттық үрдісте жіберу және ... үшін ... – бұл ... немесе бір нәрсе жайлы әр түрлі әдіспен сыртқы
әлемнен ... ... ... ... ... тілі – түсіндірме,
мазмұндама, хабардарлық) – ғылмның үлкен бір ... ... ... ... да бір деректердің құрамын, білімін және ...... ... ... және әлем ... өзіне объектілердің құрамын қосатын, ... ... ... ... қатар бұл ақпаратты шешім қабылдау
үшін қолданады.
•     Деректер қоры (ДҚ) – деректер ... ... кез ... ... ... ... ... мінездемесін
сипаттау.
•     Білім қоры – бұл деректер қорының айрықша бөлімі, біліммен басқару
үшін өңделген, яғни жинау, сақтау, іздеу және ... ... ... ету ... ... тұратын ең
маңызды ақпараттық технология. Сонымен қатар компьютерлік программалар
мен мәліметтері бар, машиналық ... ... ... шешу үшін ... ... ... ету өз ... басқа программаларда қолдану үшін  немесе процессор үшін
тізбектегі құрал ретінде өңделген алгоритм болады.
•     Сараптамалық жүйе – ... ... ... ... ... ... алмастыра алатын компьютерлік программа.
1970 жылдары СЖ жасанды парасаттың зерттеушілерімен әзірлене ... 1980 ... ... ... алды. СЖ анықталған білім
аймағында логикалық әдістер қорытындысымен және шешім қабылдауымен
сараптама ... ... ... білім қорымен біріктіріліп
қарастырылады, ал білім қоры – ... ... және ... ... логикалық қорытынды ережесі ретінде қолданылады.
•     Локальдіқ жүйе – барлық компьютерлерді бір желіге ... ... желі ... ... жіберу жеңіл болып келеді.
•     Ақпараттық қауіпсіздік – объекті құрамын қорғауын қамтамасыз етуге
бағытталған қызмет (ҚР мемлекеттік стандарты ақпараттық технологиялар
«Ақпараттық қорғау. Программалық ... ... ... (ҚР МЖБС ... жүйені бірнеше белгілері бойынша жіктеуге ... 1. ... ... ... ... ... Қазіргі заманғы индустриалдық ақпараттық қоғамда ақпарат – бұл басқару
жүйесінің қол жетімділікті басқару, стратегиялық ресурсы
Қазіргі таңда жаңа ... ... ... ... технология ауысуына
және нарық талабына сай терең білімді, жан-жақты ... ХХІ ... ... ... адамзатқа ком-пьютерлік сауаттылық қажет. Ал бұл сауат-
тылықтың алғашқы баспалдағы ... ... ... ... ... ... қатар практикалық білімнің алғы шарттарын меңгеруі тиіс.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін ... ... ... зор. ... техно-логияның негізгі мақсаты - ... ... ... сай ... өмірлік іс әрекетінде дербес компьютердің құрал-
дарын қажетті ... ... ... ... дара ... тәрбиелеу.
Ақпараттық технология-information technology-біріншіден: обьектінің, процес-
тің немесе құбылыстың күйі туралы жаңа ... алу үшін ... ... ... ... мен құралдарының жиынтығын пайдаланатын
процесс.
Қазіргі білім жүйесінің ерекше-ліктеріне–оның ілгерлігі, алдын алу ... ... қол ... ... дамыту ақпараттық -
технологияларды ... ... ... ... ғалам-дастыру кезеңінде қазіргі қоғам ақпаратты
нақты тұтынушының ұсыныстары мен қызығуына сай ақпарат ... ... ... ... және жыл-дамдық жағынан ақпарат көзіне, оның
ішінде оқу ақпаратына назар аударуды қамтамасыз ... ... ... ... орта жағдайында ақпаратты қоғамдық өнім ретінде белсенді
пайдаланумен сипатталады. Бұл болашақ ұрпақты ... ... ... ... тәрбиелеуге және ақпараттың ... ... ... ... ... даму дәрежесіне оның экономикалық қуаты мен
халқының тұрмыс деңгейі ғана емес, сан елдің әлемдік ... ... ... ... экономикалық және саяси ықпалдасу ... ... ... ... шешуі де байланысты.
Сонымен қатар, әлдебір елде ... ... ... мен қодануының
деңгейі оның материалдық базасының дамуымен ғана емес, негізінен қоғамды
парасаттандыру ... оның жаңа ... ... игеру және қолдана
білу қабілетімен де анықталады.
Жедел дамып отырған ... ... ... ... барлық
салаларын ақпараттандырудың ... ... ... ... ... дамуға және оның қарқынына экономикалық
жағдайы, адамдардың тұрмыс деңгейі, ұлттық қауіпсіздік, бүкіл ... ... рөлі ... мен ... даму ... ... ... оқу үрдісінде жаңа
технологиялық әдістермен қондырғыларды кең көлемді қолдануды қажет етеді.
Ақпараттық технология құралдары тек ... ... мен әр ... ... және саяси процестерді басқаруда ғана емес, ... де кең ... ... ... технологиямен компьютерлік
желілерді пайдалану арқылы жүргізілетін оқытудың жаңа формаларының ауқымы
кеңейіп келеді.
Ақпараттық технологияның ... ... ... кеңінен пайдалану
кезеңінде білім ... ... ... ... ... ... ... айналымынан, мәліметтер базасынан және басқа
да ... ... ету ... ... ... ... ... Осындай жүйе құру кезінде бір жағынан, уақыт
барысында тұрақты өзгеріп отыратын объект ... ... ... ... білім мекемесінің барлық түрлерін сүйемелдеуді қамтамасыз ете алатынын
есепке алып отыру керек.
Ақпараттық технологияны білім жүйесінде ... ... ... ең
негізгі фактор адам болуы тиіс. Жоғары білім жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... мынадай фактор-
ларды есепке ала отырып жүргізіледі:
Қолданбалы программалар: WordPad, MS Word, MS Excel, Paint т.б. ... ... ... ... ... ... сай оқушы білімді, жан-
жақты, шығармашылық қабілетін дамытуда ... ... ... ... ... елімізде әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім ... қол ... ... Осы ... ... ала ... ... қабілетті жан-жақты болуын «болашақ» деп белгіледім.
Бүгінгі таңда білім беру ... ... ... жаңа ... ... түрде енгізіп, жүйелік интегралды өткізу немесе қаа-
тамасыз ету ... ... ... ... ... ... әрбір оқушының білім алу үрді-сінде
шығармашылық ... ... ... ... ... Дәл ... технология мен әрбір оқушының өзіндік білім алу траекториясын
таңдауына жол ... анық ... беру ... құруды, оқу бағдарламаларының
бағдарламалануы және өзгермелі бейім-делінуі есебінен оқу үрдісінің біртұ-
тастығын сақтай отырып оны ... ... ... ... дидактикалық қасиеті негізінде оқушылардың оқу ... ... ... ұйымдастыру арқылы жаңа білім алу технологиясын түбегейлі
өзгертуді тығыз байланыстырады.
4. Ақпараттың өзектілігі – ... ... ... және басқару объектісін
көрсетудің сәйкестік дәрежесі.
Ақпарат ұғымы зат, энергия және ақпараттың өзін түрлендірумен байланысты
процестерді жақсарту мүкіндігін беретін жаңа ... ... ... ... ... ... ... сондықтан онымен қатар
ақпараттың көзі және ақпаратты тұтынушы ұғымдарын қарастырған жөн. Ақпарат
тұтынушының маңызы мынадай анықтамаларда көрсетілген. Ақпарат дегеніміз -
тұтынушының қабылдаған, түсінген және ... ... ... жаңа
мәліметтер. Ақпарат деп тұтынушының білімдер қорын кеңейтетін мәліметтерді
атайды. Ақпарат 3 кезеңде « өмір ... : ... ... ... ... және бағалау жүйесіне қабылданған хабарламаның адам
саласында бейнеленуі. Құжатталған ақпарат – қандай да бір физикалық
тасымалдаушыда таңбалық формада жазылған мәліметтер. ... ... ... ақпарат көзінен қабылдаушыға жіберілу мезетінде қарастырылатын
мәліметтер. Көп жағдайда құжатталған және жіберілетін ақпарат
қарастырылады. Ақпараттың үлкен көлемі ... ... ... және ... ... деп ақпарат көзімен қабылдаушы
арасындағы ақпараттың мағыналық мазмұны жөніндегі келісім бар болған
жағдайдағы ақпаратты жібере алатын сигналды атайды. Осындай келісім
орнатылған таңбалар ... ... жүйе деп ... ... ... ... шын мәнінде мүмкін емес, дегенмен ақпаратты ЭЕМ көмегімен
өңдеуде таңбалардың шектелген ... ... ... ... ақпаратты дұрыс қабылдауы ақпараттық шу да түрлі кедергілердің
әсерінен қиындауы мүмкін. Шудың 3 түрін бөліп қарауға ... ... ... 3 ... ... қолданылады: 1. Синтаксистік фильтр –
тасымалдаушыда сақталынатын немесе жіберілетін таңбалар тізбегінде олардың
мағыналық мәні жоқ бөліктері болуы мүмкін. Осы бөліктер синтаксистік шуды
құрайды және ... ... ... ... ... дұрыс (мағыналы)
және дұрыс емес (мағынасыз) таңбалар тізбектерін айыра алатын шешуші
ережелердің жиынынан құралады. 2. Семантикалық ...... ... ... ... ... жаңа мәліметтердің болмауымен
байланысты, яғни хабарлама тұтынушының білімін кеңейтеді. Семантикалық
шудың 2-ші аспектісі синтаксистік фильтрден жалған хабарламаның өтуімен
байланысты. 3. Прагматикалық фильтр – ... ... үшін ... анықтайды. Прагматикалық бағалау элементтері әдетте ақпараттың
толықтығын ( ... ... ... оның ... ... және қол ... қамтиды. Ақпарат алғаш
көзінен тұтынушыға дейін кодтаушы және кері кодтаушы құрылғылар, есептегіш
машина т.б. ... ... ... ... ... ... ... және прагматикалық қасиеттері
тұтынушыдан алшақтығына байланысты қарастырмай қалады. Сондықтан ақпарат
ұғымы «берілгендер» ұғымымен алмастырылады. Берілгендер бір-бірімен
лексикалық және синтаксистік түрде байланысқан тұжырымдар , ... ... ... ... ... ... тіл құрылымындағы тұрақты
байланыстарды сипаттайды,ал хабарламаның жекеленген бөліктерінің
арасындағы байланыстар ... ... ... және прагматикалық фильтрлар деректерге әсер етпейді. Ақпарат
пен деректер арасындағы айырмашылықтар болмаған жағдайда,олар синонимдер
ретінде қолданылады. ... ... ... ... үшін ... ... алу қажет. Жалпы түрдегі экономикалық процестер
ретінде материалдық құндылық өндірісі , таратылуы және ... ... ... ... ... арифметикалық берілгендерге қолданылатын логикалық амалдар
(реттеу, таңдау,жөндеу) үлесінің үлкен болуымен бастапқы және нәтижелік
мәндерді кестелік түрде бейнелеуімен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... мыналарды атауға
болады: Берілген басқару жүйесіне қатысы бұл белгі хабарламаларды
кіріс,ішкі және ... ... деп бөлу ... ... Уақыт белігсі
– хабарламаларды уақытқа қатысты перспективті және ретроспективті болып
бөлінеді. Бірінші класқа жоспарлы және болжам ақпараты, ал ... ... ... ... теру уақытына байланысты хабарламалар периодты
және периодты емес болып бөлінеді. Функционалдық белгілері - ... ... ішкі ... бойынша классификация орындалады.
Мысалы, еңбек ресурстары,өндіріс процестері, қаржылар ... ... ... ... ... ... ... өзара байланысты элементтердің кешені
жүйе ұғымын қамтиды.Жүйе деп бір жағынан жалпы бүтін болатын ,екінші
жағынан өзара байланысқан құрамдас бөліктердің жиыны ... ... ... ... ... Жүйе құрамына мынадай компоненттер енеді:
Құрылым - жүйенің элементтерінің жиыны және олардың арасындағы өзара
байланыстар. Құрылымның математикалық моделі граф болып табылады. Кіріс
және ... . ... ... сүру» заңы – кіріс және шығыс өзгерісін
байланыстыратын функция. Мақсат және шектеулер – ... ... ... ... бір айнымалының мәндерімен байланысты.Айнымалылардың біреуі
әдетте максималды мәнге бағытталып, мақсаттық функция немесе жай ... ... ал ... ... шектеулер қойылады. Жүйенің
мынадай қасиеттерін қарастырайық: салыстырмалылық, бөлінгіштік, тұтастық.
Салыстырмалылық қасиеті – жүйенің элементтерінің ... ... ... мақсаттары мен шектеулерінің зерттеу мақсатына
тәуелді екендігін анықтайды. Бөлінгіштік қасиеті - жүйенің әрқайсысы жеке
жүйе ретінде қарастырыла алатын ішкі жүйелерге ... ... ... ...... ... ... етуіндегі,оның ішкі
жүйелерінің іс-әрекетімен сәйкесті келісілген түрде ұйымдастырылатындығын
анықтайды. Экономикалық ақпараттық жүйелер нақты өмірдегі қандай да ... ... ... ... ... ... және ... айналысады. Олар деректерді өңдеу
мәселесін шешуге, құжаттық жұмыстарды автоматтандыруға, ... ... және ... ... ... ... шешім қабылдауға
арналған.
5. Деректерді бөліп өңдеу қауіпсіздік технологиясы
Ақпараттың ЭЕМ-де берілуі жəне өлшем бірліктері.   ... ... ... ... ... шыққан,  мағынасында  мəлімет,
түсініктеме, түсіндіру дегенді  білдіреді.
Компьютердің  жадында  сақталатын  ақпараттың  барлық  түрлері —  ... ... ... жұмысын басқару программалары — бəрі де
екілік сандар тізбегі ... ... ... ... ... ... 1-ден тұратын екілік сан таңбалары арнайы терминмен бит деп ... ол ... ... ... болып  табылады. Бит —  ... bit  ... digit —  ... ... деген қысқарған  сөз.  ЭЕМ-
де  қолданылатын  символдық  таңбаларды  ... ... ... ... ... (ағылшынның bуtе  деген  сөзінен)  деп  ... ...... ... ... ... 8 биттен
тұратын тізбек, бір символды белгілейтін код. Мысалы: Е → 10000101,   / ...... ... Іс ... ... үлкен мегабайт,  гигабайт, 
терабайт өлшемдері  де пайдаланылады.
1 байт =8 ... ... ... ... ... ... (мегабайт)
1024 Мбайт=1Гбайт (гигабайт)
1024 Гбайт=1Тбайт (терабайт)
Ақпарат шамасының  3 түрі ... ... ... ... ... семантикалық өлшем
Статистикалық өлшем негізінде ықтималдық тəсіл қолданылады.  Мұнда 1948
жылы Шеннон ұсынған ... ... ... ықтималдық  0 мен 1
аралығынан мəн қабылдайтын шама, ол бір оқиғаның  ... ... ... ... ... ... ... жоқ болса- 0 болады.
Сол сияқты ақпараттардың одан да үлкенірек ... ... ... ... 1 ... ... = 1024 байт = 210 ... 1 Мегабайт (Мбайт) = 1024 Кбайт = 220 байт,
•  1 Гигабайт (Гбайт) = 1024 Мбайт = 230 ... ... ... ақпараттар көлемінің ... ... ... туынды
бірліктер де ене бастады:
•  1 Терабайт (Тбайт) = 1024 ... = 240 ... 1 ... ... = 1024 ... = 250 байт.
Ақпараттар  бірлігі  ретінде  он  тең  ... ... ... ақпараттар
мөлшерін таңдап алуға да болатын еді. Бұл енді екілік емес ... ... ... ... ... ... ... цифрлық қолтаңба.
Жаңа терминдер мен ұғымдар біздің өмірімізге ... ... ... жаңа ... негізгі терминдердің бірі –
электрондық цифрлық ... (ЭЦҚ) ... ... ... заңды
маңыздылығын сәйкестендіру және растау үшін ... ... оны ... ... ... ... қалыптасуда. Электрондық цифрлық қолтаңба
– бұл ... ... ... ... ... осы ... ... үшін арналған. ЭЦҚ ақпаратты криптографиялық қорғау
құралдарын ... ... ... ... ... ... және ... қол қою сертификатының иесін сәйкестендіруге,
сондай-ақ электрондық құжатта ақпараттың ... жоқ ... ... ... ... ... жабық кілті – ... ... ... ... ... рәміздерінің дәйектілігі және электрондық
цифрлық қолтаңбаның құралдарын пайдалануымен электрондық цифрлық қолтаңбаны
құру үшін арналған;
электрондық цифрлық ... ашық ...... ... ... кез ... ... қол жеткізілімді және
электрондық құжатта электрондық цифрлық қолтаңбаны растау үшін арналған;
Қолтаңбаны пайдалану өте ... ... ... білім, дағдылар және
икемділік бұл үшін талап етілмейді. ... ... ... ЭЦҚ ... ... ... ашық және ... (құпия)
криптографикалық кілттер туындатады.
Негізгі элемент құпия кілт болып табылады, оның көмегімен электрондық
құжаттардың ... ... және ... ... қолтаңба
қалыптасады. Сонымен қатар құпия кілт пайдаланушыда қалады, оған ... ... бұл ... ... или touch memory ... ... ... пайдаланушылардың желісінен құпияда сақтау қажет.
ЭЦҚ жасанды көшіру мүмкін емес – ол үшін есептеп шығарудың орасан ... ... ол ... уақытта заманауи деңгейдегі есептеу техникасы мен
математиканы іске асыру мүмкін емес, яғни қол ... ... ... ... ... ... программалары (McAfee Associates-тен Scan, Norton ... ... AVSP) ... ... вирустарды табуүшін қолданылады.
2. Флаги немесе доктор (Д.Н. Лозинскийдің Aids Test, “Диалог-МГУ”-дан AVSP-
сы) дискілерді немесе ... ... ... ... ... ... денесін “тістеп алу” арқылы программаларды
вируспен бұзылмаған кездегідей бастапқы қалыпқа келтіреді.
Фаг-программалар – ... ... ... ... ... ... ... (тексеруші) программалар (“Диалог-наука”-дан Adinf+AdinfExt) –
бірінші дискінің жүйелік аймақтары және программа күйі ... ... ... ... ... оны ... күйімен салыстыра отырып тексереді.
Олардың салыстыруында келіспеушіліктер болса, онда ол туралы ... ... ... ...... мен докторлардың қызметін
атқарады, яғни программалар тек өзгерулерді ғана көріп қоймай, сонымен
қатар ол ... ... ... ... ... ... бар жағдай
жасайды.
5. Фильтр программалары (-D, FlueShot Plus) резидентті түрде компьютердің
жедел жадысына орнатылады да ... және ... ... үшін вирустар
қолданатын операциялық жүйеге түсетін хабарламаларды жолдарынан ... ... ... ... ... ...... (немесе иммунизаторлар), дискілерді немесе
программаларды оның жұмыс нәтижесінде көрінбейтіндей етіп модификациялайды,
бірақ вирус оны, яғни ... ... ... екен деп
түсінеді.
 Гипермәтіндік технология
         Бұл дәрісте сайттағы ... ... ... ... гипермәтіндік байланыстардың орнатылуы туралы
білесіз. Мәтіндік және графикалық ... ... және ... ... ... ... сайт ... құрыңыз.
Кілттік сөздер: ақпаратты ұйымдастыру,гипермәтіндік ... ... ... салыстырмалы адрестер.
Сайтта қалай ыңғайлы саяхаттау керек      Мұражайды ... ... ... сіз ... ... ... затты таппасаңыз көңіліңіз
түседі. Елестетіңіз, сіз болған ... ... ... ... ... Сіздің кетіп,қайтып келгіңіз келмейді. Сайтты аралаған кезде
де осылай.  Егер ... ... 3-4 ... ... ... ... ... немесе қай жерде екендігін мүлдем білмесе  ол сайттан кетіп қалады
және онда ... ... ... үшін ақпаратты сайтта ... ... ... ... ... сайтта қандай ақпарат барын
және оған қаншалықты тез қол ... ... ... ... Кез
келген бетте келуші өзінің орналасқан жерін,бұл ... не ... ... ... бару ... ... керек. Сонымен қатар
ол басқан сілтеменің атынан оны келесі бетте не барын ... ... ... ... ... Егер ол ... жазылған болса кітапты
оқымай тұрып одан не күту ... ... ... Және бұл ... және ... болу ...                         
Ақпаратты ұйымдастыру 
Сайтта ақпаратты ... ... ... ... ... Сызықты;
• Иерархиялық;
• Контекстті-тәуелді;
• Қиыстырылған.
Сызықты құрылым – дерекетрді ұйымдастырудың ең қарапайым әдісі. Бірінен
кейін бірі келетін веб-беттердің терімін құрайды. Сызықты ... ... ... ... құрылым –
ақпаратты орналастырудың ең таралған нұсқасы.Бөлек беттерде орналасқан
сайттар бөліміне ... ... ... ... ... ... Бөлімдердің өзі ішкі бөлімдерден және басқа да бөлшекті
ақпараттан тұруы мүмкін.                           Контексті-тәуелді
құрылым – бұл ... ... ... ... ... арнайы бір
қызметтеріне  байланысты құрылады. Бұндай құрылымның мысалдарына интернет-
магазин элементтері,сайтта ... сөзі ... ... ... ...... ... құрылымдардың бірігуі. Мысалы,сайтта
арнайы жерлерде қадамдық қызметтерден (сызықтық ... ... ... болуы мүмкін.
Мысал
Ақпаратты ұйымдастырудың қиыстырылған құрылымының мысалы ретінде "Эйдос"
қашықтықтан ... беру ... ...... ... бетіндегі мәзір (сайт бөлімдеріне сілтеме иерархиялық
құрылымға сәйкес берілген):
Орталық жайлы  
Дистанционды ... ... ... жобалар  
«Эйдос»  Интернет-журналы
Орталықпен ынтымақтастық  
Жылдың дистанционды мұғалімі  
Педагогикалық конференциялар  
Электронды дүкен
7. ... ... ... ... ... ... ... альбомға және музыкалық бағыттарға қарай сұрыпталып шығады. ... ... ... ... ... ... ... оларды тыңдай
аламыз. Кітапханадағы файлды іске қосу үшін оның ... ... екі ... ... Windows Media ... WAV және MP3 форматтарындағы
музыкалық композициялардан басқа кез ... ... ... де ... Ол үшін CD ... DVD-ROM жетегіне музыкалық компакт-дискіні
қондырып, ойнатуышты іске қосып, Копировать с компакт-диска ішкі бетіне
көшу керек. Диск жолдарының ... ... ... ... ... іске қосылады да, сазды тыңдауға болады. Мультимедиа-компьютерде
дыбысты,ақпаратты,тұрақты және ... ... ... ... ... компьютерлік технология. Ол ақпараттарды кешенді түрде
бейнелеуді-мәліметтерді мәтіндік, графикалық, бейне, аудио және
мультипликациялық түрде шығаруды ... ... ... ... түсті графика,
дыбыс,сөз бен кескін синтезін жасап, ақпараттың өте көлемді мөлшерін
жадында сақтап, сұқбаттық түрде жұмыс істейтін компьютерлік ... ... ... ... интерактивті түрде қатынас құруға, дыбыспен
сүйемелдейтін бейне көріністерді компьютер экранында көрсетуге, толық
мүмкіндік бар. Компьютер әр түрлі құрылғыларда- музыкалық ... ... ... ... CD-де т.б. ... мультимедиялық
мәліметтерді ойната алады. Музыка мен бейне мәліметтер арнайы форматтарда
жазылған файлдар ... ... ... ... көп орын алмайды,
сондықтан бір құрылғының өзінде ондаған фильмдер мен жүздеген музыкалык
жолдар болады.
Мультимедияның қолданбалы программалары. Программа — магниттік
тасымалдаушыда (дискіде) файл ... ... ... ... ... ... жадына жуктеліп, орындауға арналған машина тіліндегі
нүсқаулар жиыны. Көптеген мәселелер өзара байланыстағы бір-бірімен бірігіп
отырып жұмыс істейтін программалар ... ... ... ... келісім нақты программа арқылы орындалатын әрекеттер (функциялар)
жиынының және әр функцияның орындалу вариантын анықтайды.Үнсіз келісім егер
жұмыс ... ... адам ... ... ... ... ... басқа
әрекеттің, яғни функцияның нақты атқарылу параметрлерін (басқа да
вариантгары болғанда) тағайындайды.Интерфейс — программалық жабдық
пен.жұмыс істейтін адам арасындағы сұқбат жүргізу ... мен ... ...... ... ... бір
бөлігі. Программасыз кез келген аппаратура жәй элементгер жиыны болады да,
ол ешнәрсе істей алмайды.ЭЕМ программалары екі топқа бөлінеді, олар:1)
жүйелі программалық жасақ;2) ... ... ... ... ... ... жабдықтар жұмысын басқарып, жүмыс істеп
отырған адамды қолданбалы программалармен байланыстырады.Жүйелі
программалық жасақты бірнеше топқа жіктеуге болады:1) операциялық
жүйелер;2) утилиттер;3) ... ... ... ... ... . 3ке ... ... тізбекті алгоритм. Сызықтық алгоритм тізбектеле орналасқан
командалардан, ал блок — ... бір ... ... ... ... тұрады.Әрекеттердің тізбектей орындалуы – сызықтық алгоритм деп
аталады.Сызықтық алгоритм ... ... ... рет ... ... ... командалардан (блоктардан)
тұрады.Тармақталу алгоритмдері. Тармақталу алгоритмінде көбінесе
арифметикалық теңсіздік түрінде берілген логикалық шарт тексеріледі. ... онда ... бір ... ... ... да, соңында екі
тармақ қайта бірігеді. Мұндай алгоритмде ... ... ... деп ... Оны ... алгоритмдік тілде өрнектелгенде
егер, онда, әйтпесе, бітті түйінді сөздері ... ... ... тармақталу командасы «таңдау»(толымды) және «аттап өту»
(толымсыз) болып екі түрге бөлінеді.Циклдік алгоритмдер. Көптеген
алгоритмдерде белгілі бір ... ... ... рет ... ... ... есеп ... кезінде бір теңдеуді
пайдаланып, ондағы айнымалы мәнінің өзгеруіне байланысты оны бірнеше рет
қайталап ... тура ... ... ... ... бөліктерінің
қайталап орындалуы цикл деп атайды, ал қайталанатын бөлігі бар ... ... ... ... ... ... алгоритмдік жазу үшін
әзірше (әзір), цикл бар (цб), және цикл соңы (цс) түйінді сөздер
қолданылады.
Мультимедияның жұмысын ұйымдастыру және оның принципі. ... ... ... ... және ... бейнелерді
біріктіріп көрсету үшін жинақталған компьютерлік технология. Ол ақпаратты
кешенді түрде бейнелеуде ... ... ... ... ... ... түрде шығаруды жүзеге асырады. Мәтін түрлі түсті графика
дыбыс ... өте ... ... ... сақтап диологтық түрде жұмыс
істейді. Мультимедия элементтерімен еркін интерактивті түрде қатынас құруға
дыбыспен сүймелдеп бейне көріністерді ... ... ... ... ... ... ... программалар сойлейтін
энциклопедиядан бастап бейнеклиптік мәліметтер базасын жасау ... ... ... Осы ... үш құрушылар яғни үш орта мультимедия
терминін түсіндіреді, оның ең бірі көру және басқарумен өзара әрекеттеседі.
Мультимедия құралдары деп ... ... ... компьютермен жалпы
мәтіндік графикалық көру дыбыстық деректердің комбиникациясын айтады.
Мультимедияның қауіпсіздігі мен электротұтыну стандарттары. Мультимедиялық
қауіпсіздік пен электро тұтыну стандарттары басты ақпаратты ... ... ... ... ... үшін ... компьютерлік
технология. Ол ақпаратты кешенді түрде бейнелеуді мәліметтерді мәтіндік
графикалық бейне аудио және мультипликациялық түрде шығарады, жүзеге
асырады. Мәтін түрлі түсті графика дыбыссызбен ... ... ... өте көлемді мөлшерін жадында сақтап диалогтық түрде жұмыс
істейді мультимедия элементтерінің еркін интерактивті түрде қатынас құруға
дыбыспен ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты тұрақты және қозғалыстағы
бейнелерді біріктіретін көрсету үшін ... ... ... ... ... ... бейнелеуді мәліметтерді мәтіндік графикалық
бейне аудио мультипликациялық түрде шығаруға жүзеге асырады мәтін түрлі
түсті графика дыбыс сөзбен ... ... ... ... өте ... ... ... диалогтық түрде жұмыс істейді. Мультимедия
элементтерімен еркін интерактивті түрде қатынас құруға дыбыспен
сүймелденетін бейне көріністерді компьютер экранында көрсетуге тыңдауға
толық мүмкіндік бар. Мультимедиялық ... ... ... бейне клиптік мәліметтер базасын жасау жұмыстарын толық ... Осы ... үш ... яғни үш орта ... ... оның ең бір көру және ... ... әрекеттестігі
8. Ақпараттық қойма, қауіпсіздік және ақпарат
Ақпарат кіріс құжатынан экрандық форма арқылы компьютерге енгізіледі. ... сол ... ... және ... ... ... ... формаға сәйкес келеді Жалпы жағдайда
экрандық форма – метаақпаратқа сәйкес обьект және субьект ... ... ... ... Электронды құжат айналымында қолданылатын экрандық
форма компоненттері нақты қолданушының идентификаторы, паролі және рұқсат
алу құқығы.
Деректер қоймасы келесі функционалдылықты қамтамасыз етуі қажет:
деректердің ... ... тез ... шығу және оның ішкі
көпмүшеліктерін алу мүмкіндігі;
жұмыс сеанстары арасында тез сақтау және қалпына келтіру мүмкінліктері;
транзакцияларды қолдау;
ақпаратты жүктеу және ... шығу ... ... модулі (Loader). Қойманы контрагенттерден түсетін деректермен
толтыруды қамтамасыз ету үшін жүктеу модулін ұйымдастыру қажет. Жүктеу
модулі контрагенттер мен ... ... ... ... буфер болып
табылады.
Жүктеу модулі:
ішкі деректер көзінен белгілі бір форматтағы деректерді қабылдайды;
қоймадан формат ... ... ... ... ... қандай деректер бөлігін және қалай
орналастыруға болатыны туралы қызметтік ақпарат сақтайды);
• форматқа сәйкес келіп түскен ... ... ... және мәндер
ағынына айналдырады;
• жүктеу параметрлеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ағынын қоймаға жүктеу интерфейсі арқылы
бағыттайды.
Сақтау модулі (Saver). Cақтау модулі қоймада сақталған ішкі ... ... ... құру ... шешеді. Осылайша, оның функциясы
жүктеу модуліне қарама-қарсы болып табылады. Сақтау ... ... ... ... мен ... ішкі ... арасындағы буфер болып
табылады.
Сақтау модулі мына мәселелерді шешеді:
• қоймадан белгілі бір ... ... үшін ... ... осы тапсырманы қарап шығу интерфейсінің командалар жүйесіне айналдыру;
• қойманы қарап шығу және контрагент сұранысы бойынша деректер ... осы ... ... ... ... берілген
деректерді бейнелеу үшін керек метаақпараттарды алу;
... ... файл ... ... ... ... ... жүйе болса) немесе адам оқитын форматта (егер
контрагент – адам болса) қоймадан алынған ... ... ... ... ... ... ... Қоймада жүйедегі ақпараттар мен
метаақпараттар ішкі форматта сақталады, және біз сыртқы ... ... және ... модульдері арқылы өзара әрекеттесе аламыз. Осы процестер
барысында қоймадағы деректер үнемі өзгеріске ұшырап отырады. ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді, ол
жүйедегі сыртқы ... ... ... ... ... қойма сыртқы талаптарға сәйкес келмесе, ондағы ақпараттар ішкі
талаптарға ... және ... ... ... ... мәселелерді ескере отырып, қойма күйі
шектеулері қанағаттандырылмауы да ... егер де ... ... ... ақпараттары ағынын форматтық бақылау орындалса. Тексеру
модулі осы мәселені шешу үшін арналған.
Жоғарыда сипатталған сыртқы интерфейстің 4 ...... ... ... ... ішкі құрылымы өте күрделі ... ... ... ... ... жүйесінде осы модульдер ғана
жұмыс жасайды, және ... ... ... ... ... болатын
шынайы процесстер туралы білмеуі тиіс. Логикалық деңгейде, электронды құжат
айналымы жүйесінің қатысушысының осы ... ... ... ... ... ... шектеулер арқылы жүзеге асырылады:
• қолданушы деректерді жүктеу ... бере ... ... осы
деректердің қоймаға жүктелуі шарттарын көрсетіп, ақпараттың қоймаға
жүктелу процесін басқарып және жүктеу нәтижесі туралы ... ... ... ... қоймадағы сақталған деректер мазмұнын, олардың ... ... ... сақталып отыратындығын біледі;
• қолданушы қойма күйін тексеру процесін басқара алады және тексеру
нәтижесі туралы хаттама ала ... ... ... ... басқара алады, деректердің сақталу шарттары
мен деректерді қабылдау шарттарын бере алады;
• негізінен, ... ... ... ... ... өзіне жүктей алады
Пайда болу және ақпаратты өңдеу модульдерінің өзара және ... ... ... ... ... сызба арқылы
көрсетуге болады
Электронды құжат ... ... ... ... программалық жүйе
болып табылады, сондықтан мақсатқа жету ... ... кез ... ... ... ... жүйелерді, стандартты өңдеу
орталарын, кең тараған деректер қорын ... ... және ... ... т.б. ... ... жиі ... ақпарат түрлері ішінде хронологиялық
деректер құрылымының ... зор. Бұл ... ... ... ... ескі ... ... кетпейді, тек белгілі бір күйге ауысатын
ақпаратты сақтау және өңдеу жүйелерін құру кезінде қолданылады.
1. ... ... ... ... ... қондыру және оны түзету
Жергілікті желілер – бір-бірімен қатар ... ... ... (бір ... ... бір ... орналасқан әйтпесе
қатар орналасқан компьютерлер). Мұндайда компьютерлерді ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Ал
компьютерлік ауқымды желіге келетін болсақ, онда олардың ара қашықтығына
ешбір шек қойылмайды. Әр ... ... айта ... ... орналасқан компьютерлерді бір-бірімен байланыстыратын ауқымды
желілер бар. Әрине мұндай байланыстыру желісін шағын не ... ... ... ... желі құру үшін ... ... ... көптеген телефон
каналдары, жер серіктері байланысу мүскіндіктері қажет.
Жергілікті ... ... ... ... ... жылдамдығы өте
жоғары болады, олар секундына 10, айта берсек 100мегабитке де ... ... да аулы алыс емес . Ал, ... ... ... ... ... мұндай жоғары емес, телефон каналдарын
пайдалану кезіндегі оның жылдамдығы секундына 2400 – 57600 ... ... және ... ... қолданылу мақсаттары әртүрлі, бұл екуі
де компьютерлік технологияның зор жетістіктері қатарына ... ... ... оқып – ... көңіл бөлген артық бола қоймас.
2.Желілік операциялық жүйені қондыру, TCP/IP хаттамалармен жұмыс
CP (Transmission Control Protocol) – бұл ... ... ең ... түрі. ТСР ең маңызды функциясына бұрыннан қолданылып келе жатқан
IP (Internet Protocol) ... ... ... жоғалтпай
жеткізуі болып саналады. Хабарламаны жеткізу үшін процесс – жіберуші мен
процесс – алушының арасын алдын – ала ... Бұл ... ... ... түрде жетуін қамтамасыз етеді. ТСР хаттамасының
бүлінген немесе жоғалған пакеттерді қайталап жіберу мүмкіндігі бар. 
Хабарламаның нақты түрде жеткізілуіне белгіленген ... ... ... және дейтаграмманы басқару амалдарынан босатады.
Хаттама жіберуші мен алушы арасында мәліметтер жіберілуін қамтамасыз етеді.
ТСР жалғауды қондыруға бағытталған болғандықтан, дейтаграмманы ... ... ... ... ... ... ... Жалпы жіберуші мен
алушы арасында виртуальды канал қондырылады, ол жерде олар ... және ... ... ... ... алмасу процесі машина – жіберуші және машина – алушы арасында
жалғауды қондыру сұранысынан ... Бұл ... ... ... ... оны біз ... номері деп атаймыз. Ал жауабына алушы өз сокетінің
номерін жібереді. Жіберуші мен ... ... ... ... (былай айтқанда, жалғау жіберуші мен алушының IP-адресісіз
орындалмайды, бірақ та бұл тек төменгі деңгейлі хаттамаларға қатысты). 
ТСР жалғауын қондырғаннан кейін ... ... ... ... ... ... IP-адресінде сегменттер бір немесе
бірнеше дейтаграммаларға бөліне бастайды. Желіні өте келе, дейтаграммалар
алушыға келіп түседі, содан IP деңгейі олардан қайтадан сегмент ... ... ТСР ... ... бір ... ... отырады. ТСР –
дан процесс – алушыға хаттамалардың қада жиналатыны туралы хабарлдама
жіберіліп отырады. 
ТСР машина – алушыда номері бойынша бүкіл сегменттерді бір ... Егер ... бір ... ... ... немесе бүлінген
болса, жіберушіге қате кеткен сегменттің номері жіберіледі. Бұндай жағдайда
жіберуші сегментті қайта жіберуіне тура ... Егер де ... ... болса, онда алушы анықтаушы – квитанциясын жібереді (ACK -
acknowledgement). 
Таймер ТСР хаттамасында ең маңызды рольді атқарады. Егер де ... ... ...... ... ... ... онда сегмент
жоғалтылған болып саналады. Бұндай жағдайда сегментті қайта жіберу процесі
орындалады. 
Порттар номерлері мен сокеттер 
ТСР қолоданылатын қосымшасы (процесс) номер порты – ... ... ... желі ... ... ... 4 ... – кесте. Internet желісінің кеңінен қолданылатын порттар номерлері.
Порт номері Желі қызметі Сипаттау 
0 Резервтелген 
7 echo ... ... ... - эхо 
9 discard Бүкіл келген хабарламалар лақтыру (жою) 
11 users Белсенді қолданушылар 
13 daytime Күннің уақытын туралы ... chargen ... ... ftp data FTP ... ... ... жіберу 
21 ftp FTP хаттамасы арқылы басқарушы командаларын жіберу 
23 telnet TELNET хаттамасы арқылы портты қосу 
25 smtp SMTP ... ... ... хаттамалары 
37 time Уақытты қамтитын отклик 
42 name Аттар сервері 
43 whois Бұл кім 
53 domain Домендер аттары серверлері 
67 boots Жоғалған серверді енгізу ... bootc ... ... ... хаттамасы 
69 tftp TFTP файлдарын жіберудің жеңілдетілген хаттамасы 
79 finger FINGER қолданушылары туралы мәліметтер алу хаттамасы 
80 http HTTP гипертекстін жіберу ... pop2 POP2 ... ... хаттамасы 
110 pop3 POP3 почталық жәшігінің хаттамасы 
111 rpc RPC жоғалған процедуралар хаттамасы 
156 sqlserv SQL қызметі 
161 snmp SNMP басқарушы ... ... ... ... порт номері астына 16 бит
апарылады, сондықтан порттың максималды мүмкіндікті ... 65535 ... 0 – ден 255 – ке ... ... ... ... ... резервтеген, оларды ... ... ... ... 256 – дан 1023 – ке ... ... көптеген
порттарда желілік қызметтермен пайдаланылады, сондықтан ... ... ... ... ... ... Ереже бойынша
TCP/IP негізіндегі бөтен көптеген ... ... ... ... 1024 - тен 5000 – ға ... ... ... 3000 –
нан 5000 – ға дейінгі ... ... ... 5000 – нан ... көбінесе қысқа мерзімдік қолданулар үшін пайдаланылады. 
TCP – дегі кез – келген байланыс каналдары екі санмен ...... ... деп ... ... сокет ЭЕМ – де IP-адресімен және ... дегі ... ... ... порт ... ... Қосылу
кезінде кез – келген машина бір мағынады IP-адресімен анықталады, ал ...... ... ... екі процестер арасындағы қосылыстар
бір мағынада сокетпен анықталынады. Желідегі үш ЭЕМ ... ... ... қосылыстардың орналасу схемасы 6 – суретте бейнеленген. 
Өзара әрекеттесуші ЭЕМ барлық активті порттардың жіберушілерінің ... ... ... Егер екі ... аракестелерін
жүргізеді. Егер екі машиналар ... ... ... ... онда
олардың бірінің порты жіберуші, екіншісі алушы немесе ... ... Егер ... ... ... қосылуларды сұраса, онда ... ... ... порты болады, ал алушының порты ... ... ... ... бір ... бір алу – порты пайдалануы мүмкін, ... деп ... екі ... ... ЭЕМ3 – ... ... порты бойынша орындалады. 
Қашанда бірнеше қосылулар орнатылса, онда бірдей порт ... ... ... қосылуларға бірнеше машиналар сұраныс жібереді.
UDP хабарларын беру хаттамасы.
UDP (User Datagram Protocol) хаттамасы TCP ... ... ... ... хаттама болып келеді. UDP хаттамасы дейтаграмманы
жеткізіп беруді қамтамасыз етеді, ... ... ... алуды талап
етпейді. 
UDP хаттамасы мәліметтерді қосылуларды орнатусыз – ақ жеткізіп беру ... ... ... ... ... ... сенімсіз,
өйткені оның хабарлары дұрыс қабылданды ма және ол ол ... ... ... жіберушіге хабарланбайды. Қателердің туындауын тексеру үшін пакеттің
бақылау сомасы пайдаланылады, бірақ ... ... ...... ... немесе олардың өңделінуі өте жоғары қолданбалы деңгейде
орындалады. 
UDP арқылы қолданбалы процеспен ... ... ... белгіленген орынға бір бүтін секілді ... ... ...... порт ... бес хабарлама берсе, онда алушы – процесс
порттан бес хабарды ... ... ... ... хабарлар көлемі әрбір
оқылғандардың көлемімен сәйкес ... ... ... мәліметтерді берудің қарапайым механизмі қажет болған
жағдайда ғана ... ... қате ... ... ... TFTP - Trivial File Transfer Protocol – қолданбалы хаттамасы –
файлдарды берудің ... ... ... ... ... ... SNMP - Simple Network Management Protocol басқарушы
хаттамасында немесе NFS - Network File System файлдық жүйеде ... Файл – ... мен ... станциялары
Файл-сервер локальды торабтың ядросы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қосып, торабпен
тасымалданатын мәліметтер ағынын басқарады. ... ... ... ... секілді кез келген ортақ қолданылатын периферийнді
құрылғылардың ... ... ... ... ... ... дисколы операциялық жүйесінің (DOS немесе OS/2
секілді) басқаруымен ... ... ... ... компьютер болып
табылады. Бірақта автономды дербес ... ... ... ... байланыс платасы бар және кабельдермен файл-серверге
жалғанған. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... және ... басқада құрылғыларымен ақпарат ... ... ... ... ... деп ... арнайы бағдарламаны
қосады. Қабық (оболочка) жұмыс станциясына файл-серверде ... ... ... өз ... ... қолдануға рұқсат береді.
Жұмыс станциялары
Егер жұмыс станциясының операциялық жүйесі ретінде Windors ... ... адам ... ... сұрайтын мәліметін Windows мәтіндік
процессор форматында немесе Excel электрондық кестесі ... ... ... ... ... ... ... соң, лазерлік принтер
(әрине желіге жалғанған болуы тиіс) әдейілеп қағазға ... ... ... ... тек ... мен ... тұратын жеке пайдаланылатын
компьютерде іске асыру мүмкін емес.
Сонымен, дербес ... ... ... ... кеңсесінде бүкіл ұжым
пайдаланылатын мәліметтер базасын ұйымдастыра алады. Егер компьютерлер бір-
бірімен байланыспаған болса, онда мұндай ... қол ... ... ... жылдан жылға арзандауына қарамастан, оның көлемі
ешқашан да ... ... деп ... ... Егер ... ... бір ... мәліметтер қажет болып қалса, ол файлды желіиен ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті желіге
қосылған ЭЕМ-дер ішінен олардың бірін (немесе бір-екеуін ) файл ... ... ... ... ондай компьютерлердің дискісінің көлемі
үлкен болуы тиіс ... Мб, ... ... ... да ... мүмкін). Мұндай
дискіні кез келген жұмыс станциясындағы компьютер өз дискісіндей ... ... ... ... ... ... жазылса, онда
желідегі барлық жұмыс станциялары (немесе ... ... ... ... бір ... ... сол ... жұмыс атқара
алады. Осындай тәсілмен файл-сервер дискісін пайдалану әрбір адамға қосымша
тағы бір-екі диск сатып алған сияқты болады, ... ... ... ... адам ... да.
Файл –сервердің сыртқы жадысы ретінде компакт-дискіні оқитын құрылғыны
немесе ... ... жаза ... магниттік-оптикалық дискілерді
пайдалануға да болады. Компакт –дискіден мәліметтерді оқу құрылғысы арзан
тұрады, сол себепті ... ... ол ... ... ... бар. ... да теку файл ... ғана орналастырып, әрбір станция біраз қаржы
үнемдей алады. Ал, магниттік оптикалық дискі немесе ... ... ... ... ... ... қымбат тұрады, сондықтан оларды да кезқ келген
компьютерге қоймай , файл ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер көпшілікке керек болғанда, оны ортақтаса
пайдаланудың ең тиімді түрі – ... ... ... болып табылады.
4. Желілік интерфейсті құрастыру мен қондыру
5. Электрондық поштаның тіркеу жазбаларын құрастыру
E-mail немесе ... ...... ... желi арқылы
хабарлар жiберу жолымен мәлiмет ... ... да ... ... ... ... ... пошта қызметі
программалар жұбы мен олардың өзара қарым-қатынас хаттамаларының көмегімен
жүзеге асырылады. Интернет ... ... ... ... жұмыс атқарады.Электрондық поштаның жұмысы екі қолданбалы
хаттамаға негізделген:
1)шығатын хабарды жіберуге – SMTP (SMTP – Simple Mail Transfer Protocol
... ... ... хаттама) хаттамасымен;
2)келіп түсетін корреспонденцияны қабылдауға - РОРЗ (Post Office
Protocol 3 – ... ... ... ... 3) ... поштаның қолданушысы болу үшін:
1)модем немесе желілік адаптер, сәйкес кабелдер керек;
2)қандай да бір ... ... ... ... ... – мұнда:
*коммерциялық @ символының сол жағындағы бөлім – пошталық сервис
қызметін қолданушының адресі (қолданушы ... ... ... @ ... оң ... бөлім –пошталық сервердің
адресі (қолданушының ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін арнаулы
программа (MS Outlook, The Bat!, Eudora және т.б.) керек.
Mail.ru ... ... ... ... ... Explorer ... ... сұхбаттық терезенің адрес бөлімінде мына қатарларды теріңіз:
http://www.mail.ru және Enter батырмасын ... ... ... ... тіркелуді ұсынатын бөлімде
тышқанның сол жақ батырмасын үздіксіз екі рет шертеміз (8-сурет);
8-сурет. Mail.ru ... ... ... ... ... терезеде барлық қатарларды сұраныс бойынша толтырып
шығамыз (9-сурет);
9-сурет. Mail.ru пошталық серверінде тіркелу терезесі.
5)барлық мәлімет ... ... ... әкімшілік тарапынан
құттықтау хатымен экран бетіне электрондық поштаңыз ашылады (10-сурет).
10-сурет. Mail.ru пошталық серверінің ... ... ... егер ... ... атымен Сізге дейін құрылған пошта жәшіктері
бар болса, Сізге пошта жәшігіңіздің атын ... ... ... ... ашылады. Бұл терезедегі қатарларды тиісті мәліметтермен
толтырып Enter пернесін басамыз.
Электрондық поштамен ... ... ... ... MS ... қызметтерін қарастырайық:
*хабарды қабылдау және дербес көру – РОРЗ серверіне қосылған соң, келіп
түскен хабарлар ... ... ... ... ... ... Оны ... режімде оқуға болады;
*жаңа хабарды даярлау – программаның құрамдас мәтіндік редакторында
алмасу буферін ... ... ... ... ... ...... және келетін хабарларды ретке келтіре
топтау және сұрыптау.
Outlook Express программасы бірқатар ... ... ... (11-
сурет) және қажетті буманы ашу үшін буманы белгілеп алып, тышқанның сол ... ... екі рет ... керек.
11-сурет. Outlook Express программасы.
Сұхбаттық терезе мына бумалардан тұрады:
1)Входящие бумасы – қабылданған барлық ... ... ... ... ... басқа бумаға сақталғанға дейін осы бума ішінде
болады;
2)Удаленные бумасы – жойылған барлық ... ... ... ... ... келтіруге де болады;
3)Исходящие бумасы – арнаулы адреске салып жіберуге ... ... ... ...... ... жіберілген барлық
хабарлардың көшірмесі ... ... ... ... кез-келген хабарламаны оқуға, баспаға жіберуге,
жоюға немесе басқа қолданушыға салып жіберуге болады.
Жаңадан хабарлама құру үшін ... ... ... ... CTRL+N ... ... басамыз (12-сурет).
12-сурет. Сообщение(Создать сообщение командасының
сұхбаттық терезесі.
Экран бетіне шыққан сұхбаттық терезенің жоғарғы бөлігінде хабарлама
жіберілетін электрондық ... ... ... және ... ... ... ... хабарлама мәтіні жазылады. Кому...
және Копия... бөлімдерінде ... ... ... ... ... ... бір-бірінен «;» символы арқылы ажыратылады.
Қажетті хабарламаны енгізіп болғаннан соң Файл(Отправить командасын
немесе ... ... ... ... ... ... ... жіберу терезесі.
Жаңадан келіп түскен хабарламалар Входящие бумасында ... ... ... ... оқып ... соң ... ... түскен хабарламаға жауап беру үшін Сообщение(Ответить отправителю
командасын таңдаймыз. Жауапты енгізіп болған соң Файл(Отправить командасын
немесе саймандар ... ... ... басамыз.
Электрондық поштада жұмысты аяқтау үшін Файл(Жабу командасын орындаймыз
немесе терезені басқару ... Жабу (Х) ... ... пошта көмегімен жіберілген хабарлама әлемнің түкпір-
түкпіріне бірнеше ... ... ... өз ... ... ... бірнеше рет хабарласуына болады, ... ... ... ... ... Интернет. Іздеу жүйелері. Интернеттегі іздеуді ұйымдастыру
INTERNET желісін алғашқы дүниеге келтіру себеп болған 70-жылдар басында АҚШ
қорғаныс министрлігінің APRANET компьютерлік ... ... ... онда
соғыс жағдайында байланыс желілерінің жұмысы зерттелген еді. ... ... ... ... ... және олардың бір-бірімен
қосылу желілерінің күрделілігіне байланысты оның аздаған ... сау ... ... ... ... ... ... қалыпты
жағдайына келе алатыны айқындалды. 
Дегенмен INTERNET тек желі ғана ... ол – ... ... ... ... желілерін бір-бірімен біріктіріп, дүниедегі ең үлкен
компьютерлер торабын құрайды. 
Оның қарапайым желілік нүктелері ... ... ... ... ... кітапхана жүйелерінде, тіпті
мектептерде де орналасқан. 
INTERNET-тің бір ерекшелігі оның ... ... ... ... жұмыс істейді (шындығында, INTERNET компьютерлердің көпшілігі
BBS сияқты істемейді,бірақ ... одан ... ... ... ... яғни оның ішкі мәліметтерін пайдалануға мұрсат алады). INTERNET-
ке қосылу ...... ... тұрған 1000-даған компьютерлік
жүйелермен ... ... сөз. ... компьютерлерден өкімет
архивіндегі,университеттердің мәлімет базаларындағы, жергілікті қорлардағы
көлеміндегі, кітапхана каталогтарындағы ... ... ... ... және т.б ... ... ... алатын барлық
информацияны ала ... ... ... өте ... ... ... терминалы
арқылы оған жеңіл кіруге болады. Ол үшін INTERNET-тегі жүйенің номерін ... ... ... ... ... ... мемлекет) желі нүктесімен
байланысып, өзіңізге қажетті материалға қол жеткізесіз.Керек етсеңіз, NASA
құжаттарын да, айта ... ... ... ... ЦРУ ... ... ... екен.
INTERNET желісін сипаттау үшін оны ... ... ... телефон компаниясы болмайтыны сияқты INTERNET компаниясы
да біреу емес. Дүниежүзілік ... ... ... жүйесінің иесі кім?
Ешкім де емес. Әрине, оның ... ... ... ... ... толық
ешкім ие емес, бұл жүйе өзара келісім арқылы ортақ пайдалануға ... ірі ... ... бірігіп, “телефон жүйесі” қалай
пайдаланатыны жөнінде келісіп отырады, яғни әр елдің ... ... ... ... ... – кімдер, қалай бөлісіп көрсететінін және
де әр елдің телефон жүйесінің қосылу техникалық мәселелерін бірігіп анықтап
отырады. INTERNET ... де дәл осы ... ... ... ... ... ... себептері өте көп. Мысалы, сіздің Бурабайға
барып демалғыңыз келіп отыр, сол жердегі аквалангпен жүзуге ыңғайлы ... ... ... ... ... ... жаңалықтар тобын қарап шығу керек, мүмкін
сонда енгізіп, ... ... ... жауап беріп қалар (үлкен
ықтималдылықпен жауап ... ... ... әр ... заттар жинайтын коллекционермен танысқыңыз келе ме, жоқ әлде
торт ... ... ... бе? IBM ... ... ойнауға
кандайсыз? Периодты әдебиет ... ... ... ... ... ... бар ... онда жиналған мәліметтерді де түгел айтып
беру қиын. Оның үстіне күнбе күн оған жаңа ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын мекемелер әрбір
компьютерді INTERNET-ке қосып бере алады. Желіге ... ... ... ... ... тікелей байланыстар (кіру жолдары);

тұрақты қосылып тұрмайтын байланыстар (кіру жолдары);

почталық байланыстар.
Іздеу ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің басым бөлігі мағлұматты Әлемдік өрмек сайттарынан іздейді,
алайда файлдарды ftp-серверлерден, тауарларды интернет-дүкендерінен, сондай-
ақ мәліметті Usenet жаңалықтар тобынан іздей ... ... де бар. ... ... ... ... RSS ... негізделген іздеудің
жаңа түрі пайда болды.
Іздеу жүйесінің функционалдығын қамтамасыз ететін программалар кешені іздеу
қозғалтқышы немесе іздеу машинасы деп ... ... ... ... ... ... релеванттық (сұрату мен табылған деректің
сәйкестік деңгейі, яғни нәтиженің қисындылығы), базаның толықтығы, тіл
морфологиясын есепке алуы болып ... ... ... ... іздеу
роботтары арқылы жүзеге асырылады. Іздеу жүйесі жұмысын жақсарту — бүгінгі
Интернеттің ең ... ... ... ... ... ... ... 2007 ж. желтоқсан
айында Google-дың нарықтық үлесі дүние жүзі бойынша 77.04 %, Yahoo —
12.46 %, MSN — 3.33 %, Microsoft Live ... ... ... ... ... 0.02 %, All the Web —
0.02 % [1] пайызды құрайды.
СomScore компаниясының аналитикалық деректері бойынша 2007 жылдың ... ... ... ... 66 млрд 221 млн іздеу сұратуларын өңдеген
екен.Яндекс осы статистикаға кірген және ол 9-ыншы орында ... ... ... ... ... әлеуметтік граф деп атайды.
Вебсайттар, блогтар және т.б. профильдер сияқты белгіленген ... ... ... ... алу мақсатында қарастыра алады. (Мысалы
достарға байланысты және т.б.). Іздеу құралдары желіні индексациялау үшін
өте жақсы, өйткені, әлеуметтік ... пен ... ... ... қиын ... болып саналмайды. Іздеу құралдарына әлеуметтік іздеу,
адамдарды іздеу мүмкіндіктері ... ... ... мәртебесін қадағалау мүмкіндігінің ыңғайлылығы Facebook жетістік
себептерінің бірі. Бұл мүмкіндік ашық ... ... ... RSS ... ... ... ... кез келген қолданушы жаңартулар мен
оқиғалар енгізе алады. Достарының жаңартуларын қадағалап отырғысы келетін
әр бір тұтынушы бұл іс ... ... ... немесе сұрау жасау арқылы
жүзеге асыра алады. Бұл стандартты тәжірибе болып қалыптаса бастады.
Өйткені, ... ... ... жаңа және ... ... осы ... ... көрсетудің әдістерін құрудың үлкен және көп
мүмкіндіктері болады.
Әлеуметтік желілер ... ... ... ... ... пайда болуының қысқа тарихы.
Әлеуметтік желілер қазіргі теориясының басын 1954 жылы Рэй Соломонофф пен
Анатолий Рапопорт салды. Ал 1959 – 1958 жылы ... ... Пол ... ... ... ... ... пайда болу принциптерін
сипаттайтын мақала жазды. Дункан Уоттс және Стивен Строгаг әлеуметтік желі
теориясын дамытып, кластеризация коэффициенті түсінігін, көптеген басқа ... ... ... енгізді. Мұндағы кластеризация коэффициенті –
бірыңғай емес топтар арасында жақындық ... ... болу ... жылы әлеуметтік желілер термині “Адамдар қарым қатынастары” атты
жиынтыққа кірген, Манчестер мектебінің әлеуметтанушысы Джеймс Барнстың
“Норвеждік аралдар кірістерінің класстары мен ... атты ... Ол 30-шы ... ... табылған визуалды диаграммалар (бөлек
жақтар - нүкте түрінде, ал олардың арасындағы байланыс - ... ... ... ... ... ... байланысу социаграммалар
көмегімен жүзеге асыру зерттеулеріне қосымшалар енгізіп оларды толықтырды.
Интернеттен ... ... | ... ... іздеу. ... ғ. ... ... ... Web ... бір ... жуық Web |
|парақтардан тұрды. Ол соңғы жылдары өте қарқынды ... өсіп ... ... ... 3-4 ... ... оның ары қарай ұлғаюына ... ... ... ... ... шек қойылады. |
|Интернет ... ... ... ... ... ... бар. ... іздеу қызметтерін көлемді мәліметтерді сақтай алатын серверлік ... ... ... ... орналасқан компаниялар жүргізеді. Іздеу |
|қызметтері тегін атқарылады, дегенмен оны ұйымдастыру бизнестің ең ... ... ... ... жыл ... Yahoo! Alta Vista, Inktomi іздеу ... ... ... ... 10-15 мың долларлық көлемді |
|қамтыды, ал олардың қазіргі бағасы 15 млн-нан кем ... ... ... ... іздеу оңай жұмыс емес. Ол үшін ІЕ терезесінің |
|Іздеу түймесі пайдаланылады. Түйме шертілген кезде көрінген терезеде ... ... ... Түйме шертілген кезде көрінген терезеде іздеу ... ... ... ... ... таңдап, терезесін экранға шығару |
|керек. Мысалы, Rambler сервері ... ... ... Егер ... ... ... өрісіне кілттік сөздер енгізіп, оның Іздеу түймесін |
|шертсеңіз, сұранысқа ... ... ... (кілттік сөзді нақты түрде |
|ағылшын не орыс тілінде беру керек). ... ... ... табу үшін не ... ... Web сервер |
|терезесін экранға шығару үшін ІЕ терезесіне олардың адрестерін ... ... ... желілер мен іздеу құралдарының адрестері көп, оларды URL ... деп ... (Uniform resouree ... ... ... |
|URL адрестеріне мысалдар: ... ... ... Exploler 4-тің |
|орысша версиясы программасы); ... ... ... ... және т.б ... URL ... сол ... жазылған http://- Веб-ке ену кілттік |
|сөзі, одан әрі бірінші қиғаш ... ... ...... серверінің |
|(қойма компьютерінің) адресі. Қиғаш сызық араларында жазылатындар – ... мен ішкі ... ... ең соңында файл аты жазылуы |
|мүмкін. Іздеу жүйесін экранға шығару үшін оның адресін ІЕ ... ... ... ... ... ... редактор терезесінде теріледі. Дискіде сақтау үшін|
|терезесінде HTML ... ... ... ... (деп) ... командасын беру|
|керек. Файл html не htm кеңейтілуі бойынша сақталып қойылады. Файлды ашу ... ... ... ... ... ... пошта адресі, электрондық поштаны
программалық қамтамасыз ету
Электрондық пошта ... ... ... ... ... болғандықтан,
оның жұмыс істеу принциптерін меңгеру тұтынушылар үшін аса көп қиындықтар
туғыза қоймайды. Оның ... ...... ... (хат,
бандероль, посылкалар) емес, ақпараттық мәліметтер, ... ...... ... ... қоя ... ... алмасудың
кәдімгіге қарағанда бірқатар айырмашылықтары бар ... ... ... де ... ... планетаның бүкіл аймағында бар пошталық
қызметтің баламасы (альтернативі) деп қарастыруға болмайды. Бек байланыстың
бір ... ... ... деп айтуға болады. 
Электрондық пошта географиялық адрестеуді қолданбайды. Электрондық поштаның
адресі төмендегідей түрде болады:
Тұтынушы_ аты@домен_аты, мысалы gzhunusova@mail.ru  «@»-символы – ... мен ... атын ... ... ... Орыс тілінде мұны көбінесе
(собачка) деп атайды, ал ағылшында «at» дейді, біздің мысалымызда «mail.ru»
тұтынушы аты.
Электрондық ... ... ... ... ... ... бойынша
жұмыс істейді. Тұтынушы компьютерінде оның электрондық пошталық жәшігі
тіркелген пошталық ... ... ... ... ... ... ... (Outlook Express) орнатылған. Байланыс сеансы кезінде
тұтынушыларға жөнелтуге дайындалған ... ... ... жөнелтуге дайындалған корреспонденцияларды қабылдау ... ... ... ... сеансы аяқталып компьютерлер бір-бірінен
ажыратылады. Тұтынушы хаттарды құру және келген поштамен атқаратын ... ... ... ... ары ... қозғалу маршруты көптеген факторларға - адресаттың
географиялық орнына, ... ... ... ... ... жүктемелік дәрежелеріне, т.б. байланысты болады. Егер
сіздін ... да бір ... ... ... ... алмаса, мысалы,
оның пошталык жәшігі орналасқан сервер сол ... ... ... ... сол хат ... ... кезегінде тұратын болады. Әрбір 10-
15 минут сайын әрекет қайталанып отырады. Егер ... ... ... ... ... ... хабарламаның көшірмесі жазылған бірінші
(алдын ала) ескертпе мәлімет келеді. Бүл ... ... ... ... ... ... ... талап етілмейді. Сіздің
хабарламанызды жөнелту әрекеті ... ... ... ... Егер ол
әрекет бұрынғыдай нәтижесіз болса, сізге хабарламаның көшірмесі жазылтан
екінші ... ... ... ... ... ... кез келген
жағдайда сіздін хатыңыз із-түссіз жоғалып кетпейтіндей етіп жасалған.
Дербес ... ... ... программалар поштаны қабылдау және
жөнелту үшін әр түрлі хаттамаларды қолданады. ... ... ... жөнелтілетін (шыгыс) пошта серверімен  немесе SМТР-серверімен
5МТР хаттамасы бойынша бірге жұмыс істейді. ... ... ... ... ... немесе РОР3-серверімен
РОРЗ хаттамасы бойынша бірге жұмыс істейді. Бұл ... ... бір ... ... да мүмкін. Бұл серверлердің ... ... алу ... Кейбір кезде поштаны қабылдау үшін
пошталық серверден таңдамалы түрде кейбір хаттарды ... ... ... ... кейінірек шыққан  ІМАРхаттамасы қолданылады. Бұл
хаттаманы қолдану үшін ол сіздің провайдеріңізбен қоса сіздің пошталык
программаңыздан колдау ... ... ... ... ... программалардын түрі оте көп, олардың кейбірі тегін ... ... өте ... тек безендірілуі жағынан, косымша мүмкіндіктерімен
және қабылданған стандартқа сәйкестігі дәрежесі бойынша біршама
айырмашылықтары бар. Төменде Windows 95/98 жүйесіне арналған өте ... ... ... ... берілген.
Microsoft Outlook Express - Microsoft  Office пен МІЕхр құрамына кіретін
анағұрлым кейінгі программа. Оны серверден тегін көшіруге болады. Ол ІМАР
-ты сүйемелдейді және оның ... ... саны ... ... ... ... ... ол Netscape
Communicator құрамына кіреді. Мүмкіндігі
жағынан Outlook Express программасымен бірдей.
Еиdorа - Qualcomm фирмасының пошталық программасы. Жеңілдетілген нұсқасын
(Еиdorа Lite) www.eudora.com серверімен тегін ... ... ... ... ... ақшага сатылады. Бастапқыда өте кең қолданылғанымен басқа
өндірушілердің тегін программасы көп тарағандықтан, кейін дамымай қалды.
Орыс тілінде мәлімет алысуға жарамайды.
Тhе Ваt — ... тез ... ... ... ... ... ... жәшік жүргізу мүмкіндігімен, фильтрлер
баптауларымен және корреспонденцияларды сұрыптауымен ерекшеленеді.
Пошталық программаларды конфигурациялау тәсілдерінің бір бірінен
айырмашылықтары бар. Дегенмен барлық программаларға ... ... мен ... бар. ... ... нақты бір пошталық
жәшікпен жұмыс істеуге лайықтау үшін оған келесі ақпараттарды міндетті
түрде енгізу қажет:
1. Тіркелген электрондық ... ... ... ... ... ... аты және пошталық жәшікпен қатынас құру  паролі - құпиясөзі
(пошталық жәшікті құру ... ... ... ... ... ... ... баптаулар бар.
Олардың бірқатар ортақ қолданылатындарына төменде сипаттама берілген.
Хабарлама форматы (қарапайым мәтін/НТМL). Жөнелтілетін (шығыс)
хабарламаларды қарапайым мәтін форматымен бірге НТМL форматында да ... НТМL ... ... ... ... безендіруге мүмкіндік
береді, әйтсе де қарапайым мәтін кең қолданысты (әмбебап күйде) болады және
бұл форматтағы мәтін көлемі кішірек болады.
Кейінге қалдырылганІЖылдам жөнелту. ... ... ... оны ... ... ... өзіне ыңғайлы уақытта жөнелтуге болады. Егер
модемдік байланыс қолданылатын болса, онда «Поштаны жылдам
жөнелту» баптауын алып тастау керек.
Өшіру/Поштаны ... ... ... ... соң, ... босату мақсатында серверден автоматты түрде өшіріліп қалады, бірақ
кейбір жағдайда ... ... ... ... сақтау қажет
болады. Сәйкес режимді сақтау осы опцияны таңдау көмегімен ... ... ... ... ... ... байланысқа шығу режимін,
хаттарды сорттау режимін басқаратын, пошталық жәшік жағдайын
индикациялайтың т.б. баптаулар бар.
Электрондық хаттың құрылымын қарастырайық. Кәдімгі хат сияқты,
электрондық хаттың  да тақырыбы деп ... ... және ... ... ... ... ... косымша - сүйемелдеуші ақпараттан тұрады. Бірқатар
қызметтік ақпараттар тақырыпқа пошталық программа арқылы автоматты түрде
кіргізіледі және ... ... ... ... алушыға хаттың жөнелтілген
уақыты, күні, байланыстырылған файлдар жөнінде мәлімет беруге арналады.
Ақпараттың бір бөлігін жөнелтуші өзі енгізеді:
Кімге: (То:) – ... ... ... : (Сс:) - сол ... ... жөнілтуге қажетті адрестердің
тізімі;
Тақырыбы:  - хаттың тақырыбы,  яғни оның не ... ... ... ... ... ... керек. Хат
тұлғасы   хабарлама мәтіні болып табылады. Адресатқа хатпен   бірге  
оның   косымшасы   ретінде файлдарды ... ... ... Ол үшін қатты
дискіден файлды таңдау мүмкіндігін беретін сәйкес батырманы (әдетте косымша
қыстырма-скрепка түрінде белгіленеді) басу  қажет. ... ... ... файлды, программаларды, дыбыстық файлдарды,  графикалық файлдарды,
т.б. жөнелтуге болады.
Әрбір ... ... ... соң, автоматты түрде ең аз дегенде үш
бума құрылады: келетін хаттарға арналған, ... ... ... ... ... ... ... және қоқыс себеті
(мұнда абайсызда өшіріп алған жағдайдағы хаттар ... ... ... программалар бір немесе бірнеше адрестік кітапты құру, кіріс
поштаны автоматты түрде сорттау (мысалы нақты бір адрестен келіп ... ... ... ... ... ... т.б. ... бумалар
құру мүмкіндігін береді. Бұл косымша мүмкіндіктер қажетке сай хат алысу
көлемінің артуына қарай құрылады. Олар пошталық программаның құжатындағы
«Неlр» (немесе Справка) менюінде ... ... ... мәліметтер іздеу.
ХІХ ғ. басында Интернет жүйесінің Web қорлары бір млрд-қа жуық Web
парақтардан тұрды. Ол соңғы жылдары өте ... ... өсіп ... ... 3-4 ... ... оның ары ... ұлғаюына IP-
адрестері өрістерінің толып кетуіне байланысты шек қойылады.
Интернет жүйесінде мәліметтерді іздеуге арналған арнайы программалар бар.
Көбінесе іздеу қызметтерін көлемді мәліметтерді сақтай ... ... ... іздеу жүйелері орналасқан компаниялар жүргізеді.
Іздеу қызметтері тегін атқарылады, дегенмен оны ұйымдастыру бизнестің ең
пайдалы түріне ... ... жыл ... Yahoo! Alta Vista, Inktomi ... ... ... бюджеті 10-15 мың долларлық көлемді
қамтыды, ал олардың қазіргі бағасы 15 ... кем ... ... ... ... оңай ... емес. Ол үшін ІЕ терезесінің
Іздеу түймесі пайдаланылады. Түйме шертілген кезде көрінген ... ... ... ... шертілген кезде көрінген терезеде іздеу
серверлерінің атауы көрінеді. Олардың бірін таңдап, терезесін экранға
шығару керек. Мысалы, Rambler сервері терезесі суретте ... ... ... ... ... ... сөздер енгізіп, оның Іздеу
түймесін шертсеңіз, сұранысқа сәйкес ... ... ... ... ... ... не орыс тілінде беру керек).
Көптеген Веб-беттерді іздеп табу үшін не іздеуге арналған Web сервер
терезесін экранға шығару үшін ІЕ ... ... ... ... ... ... мен ... құралдарының адрестері көп, оларды URL
адрестері деп атайды (Uniform resouree locator-ресурстың стандартты
адресі). URL ... ... ... ... 4-тің ... ... ... http:/www.internet.ru (Интернет журналы) және т.б
Жоғарыдағы URL адрестерінің сол ... ... http://- ... ену ... одан әрі бірінші қиғаш сызыққа дейін жазылғаны – торап серверінің
(қойма компьютерінің) адресі. Қиғаш сызық араларында жазылатындар –
каталогтар мен ішкі каталогтардың ... ең ... файл аты ... ... жүйесін экранға шығару үшін оның адресін ІЕ терезесіне
енгізуге де болады. 
Әдетте Веб-беттер мәтіндік редактор ... ... ... сақтау
үшін терезесінде HTML құжаты типін ашып, Файл-түрінде (деп) сақтау
командасын беру ... Файл html  не htm ... ... ... ... ашу командасы әдеттегідей: Файл-Ашу. 
 Іздеу жүйелерінің негізі
World Wide Web мәліметтерінің тұтынушылары – үлкен кітапхананың ... ... ... ... ... ... оның ішінен керекті кітап
табуға қиын соғатыны белгілі. Сондықтан жұмысты жеңілдету үшін әр түрлі
салалар бойынша арнайы каталогтар дайындалады. 
Желідегі керекті мәліметті табу ісін ... ... ... ... ... ... үшін осы іздеу жүйесін дұрыс қолдана білу
керек. WWW ... ... ... ... ... ... ... құжаттарға негізделген. Іздеу жүйесіне сұраныс
бергенде, қандай сөз тіркестерін табу керек екендігін ... ... ... экранға сол Web құжаттар тізімі шығады, қажеттілерін
қарап шыға отырып, өте керектілерін өз компьютерімізге көшіріп аламыз
немесе адрестерін есте сақтаймыз.
Осылай атқарылған жұмыс ... ... ... ... ... алады), іздеу қызметтерінің жұмыс істеу
ерекшеліктері әр түрлі болуы мүмкін. 
8. HTML түрінде командасы HTML – ... ... ... серверлері
 Web-беттің негізгі қызметі – қажетті ақпаратты іздеу, жинастыру және оны
экранға шығаруды ұйымдастыру. ... ... ... ... ...... ... фотосуреттер жатады.
Электрондық құжаттың қарапайым құжаттан айырмашылығы – оның ... ... ... ... құру үшін HTML ... ... және олар HTML форматында сақталады.HTML (HyperText Markup
Language-гипермәтіндік белгілеу тілі) – қатаң ережелері бар ... HTML ... ... ... өз ... ... деп аталатын символдар
көмегімен арнайы файлға – Web-бетке айналдырады. Web-беттің мазмұны ... ... ... ... да ... HTML ... жазылғандықтан бұл
құжаттардың кеңейтілмесі .htm немесе .html ... ... ...... ... мәтінінен және тегтерден тұрады. Бұл файлды құру
үшін қарапайым ... ... ... ... та ... ... ... түрде басқару «Түр» (Вид) ... ... Бұл меню ... ... тобы Internet Explorer
терезесінің сыртқы ... ... ... олар ... ... ... және ... тақталардың бейнеленуін басқарып отырады.
«Қараіптер» (Шрифты) командасы Web-парақтарын қаріп ... ... және ... ... ... ... ... Соңғы
мүмкіндік әртүрлі тілдерде жазылған ... ... ... етеді.
сурет. Шрифтер терезесі
«Тоқтатау» (Остановить) және «Жаңарту» (Обновить) командалары экранда
ашық тұрған ... ... ... бұл ... алғышқысы -
парақтың жүктелуін доғарсы, соңғысы - оны қайталап ... ісін ... бұл ... ... бері ол ... ... осндықтан оның
өзгертілген нұсқасын қайталап жүктеу ісін орындаған абзал.
HTML түрінде (В виде HTML) командасы HTML-кодын көру ісін ... ... ішкі ... HTML атты арнаулы тілде жазылған.
Броузерлер Web парағын экранда осы ... ... ... ... ... сәйкес бейнелейді. Internet Explorer көрсеткісі тек Web, парағын
бейнелеуді ғана емес, оның ... да ... ... ... ... ары қарай жетілдіру мақсыиында программалау мен дизайн ... ... ... өз ... ... парақтардың неге әртүрлі
күйде беенеленуін түсіну үшін қажет болады.
«Толық ... (Во вес ... ... ... программасын толық
экранды режимге көшіріп, оның парағын экранға ... ... ... ... ... ... тақтасы көрсетілмейді). Бұл мүмкіндік
қазіргі ... ... ... ... мамандар үшін керек.
Аспаптар тақтасы мен меню қатарындағы басқару элементтенрінің
көптігіне қарамастан, ... ... ... ... ... Параматрлерді толдық масштабты баптаудан өткізу
үшір аранайы «Түр-Көрсеткі ... ... ... ... ... ... ... Html тіліндегі тізімдер. Барлық тегтер «кіші» () ... ... Бұл ... ... ... деп те ... ... бұрыштық символдан кейін
тегті анықтайтын өзекті сөздер орналасады. HTML тілінің тегтері құжаттың
арнаулы ... ... ... ... ғана әсер ... Сондықтан да
ашылатын және жабылатын – жұп тегтер қолданылады. Ашылатын тег құжаттың
бөлігіне қандай да бір әсер ... ал ... тег осы ... ... тегтер – «/» — символымен ... ... ... ... ... да, сәйкес тегімен аяқталады. Бұл
тегтер жұбы – броузерге HTML құжаты екендігін хабарлайды;2)HTML ... ... және ... ... ... ... бөлімі және
— тегтерінен тұрады, мұнда құжат туралы мәлімет ... ... ... ... және мұнда құжаттың арнайы тақырыбы
орналасады;4)Негізгі мәтін ... ... ... және ол ... ... ... төрт тег – HTML ... негізгі
Мысалы:1)Блокнот программасын жүктеңіз;
2)Шыққан сұхбаттық терезеде мына қатарларды теріңіз (1-сурет):
Это – моя ... ... ... тілін 1989 жылы World
Wide Web гипертекстік жүйесін ... ... ... бірі ... Тим Бернер – Ли ұсынғаны белгілі. Гипертексті
бөлу негізіне құжаттың әрбір ... ... ... ... түрінде көрсетуге болатын ... ... ... моделі
жататын болған. Өзінің мәні бойынша тегтер программалау тілдеріндегі «BEGIN
/ END» жақша ұғымдарына жақын және локальды айнымалылардың HTML ... ... ... ... , құжаттағы тексттік э лементтерді
түсіндіру ережелерінің амалдарын анықтайды және т. б. ... ... және ... ... алу ... ... Бұл қосарланған
тег оның ашылған және жабылған ... ... ... ... ... болады. тегінде қолдануға болатын size=…., color=…, face=…,
тәрізді, 3 атрибутының ең ... ... ... ... 1-ші ... ... ... Әріптің алдын-ала берілетін 7 түрлі көлемі
бар. Олар :1-7 сандар. Егер сан ... ... ... 3-ке тең деп
саналады. color= — әріптің түсін таңдау мүмкіндігін береді. face= – қаріп
(шрифт) ... ... Осы ... мәні ... ... ... ... сәйкес келуі керек.
Мысалы:
Алдарыңызда төртінші мөлшермен arial типімен аталған сары түсті әріптер.
Html ... ... Html ... ... HTML құжаты сол
құжаттың негізгі мәтіні мен белгілі тегтер деп ... ... ... үшін жай ... ... Windows ... блокнотты
пайдалана беруге болады.HTML құжатының кез-келгені тегінен басталып ... ... ... аяқталады.Осы екеуінің ортасында құжаттың тақырыптың
бөлігі мен тұлғасы болып келетін негізгі бөлігі ... ... ... ... ... тұруы, жалпы құжат туралы мәлімет
береді. Әдетте бұл бөлікті
бұл ... ... ... ... ... тег бір арнаулы қызмет атқарады. Олардың жазылуында
әріптер регисторы ешбір роль ... бас ... де, кіші ... ... ... ... ... етілген. Бірақ тег атауларын жай мәтіннен айыру
мақсатында оларды бас ... жазу ... HTML ... бір ... ... ... бір бөлігіне, мысалы бір абзацқа ғана әсер ... орай екі тег ... ... Бірі – ... ... – жабады.
Ашатын тег белгілі бір әсер ету ісін бастайды, ал ... тег сол ... Жабу ... ... ... ... басталуы тиіс.
Іздеу серверлері
Интернет жүйесіндегі мәліметтерді милиондаған мекемелер ... ... өз ... 3-5 ... ... ... отырады.
Осындай ақпарат мұқитында керекті мәліметті қалай тауып алуға ... ... ... ... серверлері бар. Оларда мыңдаған іріктелген
құжаттардың, ... және ... ... сақталады.
Көптеген іздеу серверлерінің ішінде кең тараған іздеу ... мен ... (Search engines) бар. Олар ... ... ... ... алғашқы деңгейінде Қаржы,
Білім, Компьютерлер деген атаулар болса, қаржы ... ... ... -
Биржалар, Компаниялар, Банктар тәрізді сөздер кездеседі. Ал, үшінші
деңгейде - ... ... жеке ... ... т.б. ... ... пирамида тәрізді біртіндеп керекті ұғымды айқындай отырып,
қажетті мәліметтерді жылдам тауып ... ... ... ... ... ойындар тәрізді жалпы атаулар
арқылы іздеуге ыңғайлы. Дегенмен, каталогтар ... ... ... ... ғана ... ... мәліметтерді іздеу машиналары деп
аталатын серверлер арқылы тауып алуға мүмкіндік бар. Көпшілікке ... ... ... ... ... Alta Vista, Yahoo, ... Yandex, Site Kz, Аппорт.
Мысалы, бізге қашықтан оқыту жөнінде құжаттар керек болсын делік. ... Rambler ... ... ... та, ... өріске оның алдын
ала анықталған мынандай адресін еңгізейік: ... ... ... ... ... (строка запроса) мынадай өзекті ... ... де, ... батырмасын шертеміз. Сонан кейін іздеу машинасы ... ... ... ... ... ... іріктеп таба
бастайды. Сұранысты одан әрі айқындай түсу мақсатында тағы да бір ... сөз ... ... ... ... көп болған сайын, іздеу де
сапалы бола ... Егер қос ... ... ... ... еңгізсек,
онда машина сол сөздер кездесетін құжаттарды тауып береді. ... ... ... ... еңгіздік делік. Rambler құрамында
осы ... бар ... ... тауып береді, олардын Красноярск, Томск,
Новосибирск университеттерінде қашықтан оқу жүйелері бар ... ... ... ... ... ... ... активі аймақтың
көрсетілгенін мегзейді де, сол ... ... ... онда сол ... ... ... жаңа құжат немесе Web парағы ашылады.
Осындай бір сөзбен гипермәтін түрінде ... ... ... ... оны тез ... ... ... көшірмесін жұмыс столына
орналастырамыз да, кейін желіден шыққан соң, ... ол ... ... ... ... Егер ол ... басқа символдармен өрнектеліп
оқылмай тұрса, оның кодталу режимін ... ... ... іздеу
Ол үшін «Вид-Шрифты» командасын таңдап MIME Encoding өрісіне
Windows-1251 кодын ... ... ... КО18- ... ... ... қайтып оралғанда, мәтін қайта оқылмайтын ... ... ... тағы да ... болады. Көрген парағымыздың алресін кейін
тағы іздемес үшін «Таңдамалы» (Избранное) бумасына жазып қою керек. ... ... ... ... сайттардың алресін алдын ала тауып
алған ... ... ... қызықты сайттар адрестері қосымша беттерде келтірілген. Ондай
адрестер «Интернеттегі сарғыш ... ... ... ... ... ... принтерді бірнеше компьютерге бірден жалғау. ... ... ... ... тек бір ғана ... ғана болса, модеміңіз
болмаса, онда компьютерлік жиелінің ерекшеліктерін түсіне қою қиын. ... ... ... болып, олардың ... ... беру ... болғанда желідік технология өте қажет-ақ. Желілік
технологиялар қаржы мен ... ... өте ... мүмкіндіктер береді.
Сондықтан компьютерлік желілерді пайдалану ... ... ... ... ... бір-бірімен қатар орналасқан компьютердің
біріктерін жүйелер (бір бөлмеде немесе бір ... ... ... ... ... ... компьютерлерді байланыстыру осы
мекеменің ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Ал
компьютерлік ауқымды желіге келетін болсақ, онда олардың ара ... шек ... ... ... айта берсек, әр
құрылықтарда орналасқан компьютерлерді бір-бірімен байланыстыратын ауқымды
желілер бар. Әрине мұндай байланыстыру ... ... не ... ... ... ... желі құру үшін біраз қаражат керек, көптеген телефон
каналдары, жер серіктері байланысу мүскіндіктері қажет.
Жергілікті желілерде компьютерлер арасында ақпаратты ... ... ... ... олар ... 10, айта берсек 100мегабитке де ... ... да аулы алыс емес . Ал, ... ... ... арасындағы жылдамдық мұндай жоғары емес, телефон ... ... оның ... ... 2400 – 57600 ... ... және жергілікті желілердің қолданылу мақсаттары әртүрлі, бұл екуі
де компьютерлік технологияның зор жетістіктері қатарына ... ... ... оқып – үйренуге көңіл бөлген артық бола қоймас.
Принтерлер
Кез келген қызмет бабында ... ... ... жиі ... ... ... технологияның күнбе-күн іске асып жатқанына қарамастан,
қағазға басылып жатқан мәліметтер көбеймесе, әзірге ... жоқ. ... ... биік ... келсе, сыртқа шығатын құжаттар сапалы
лазерлік принтерде басылуы шарт. Тек ішкі қарапайым құжаттар үшін бірнеше
жүз ... ... ... ... ... болады. Ал кей кезде түрлі
түсті принтер деқажет болып қалады. Әрине, ... ... ... ... ... ала беру ... те емес шығар. Мұндай мүмкіндік
кез келген фирмаларда бола ... де, ... бір ... ... ... кеткенде екі принтер ғана болады. Ал, бір принтерді бірнеше компьютерге
бірден қалай жалғауға болар екен?
Мұның бірнеше ... бар. ... көп ... ауыстырып қосқыш
теттік сатып алуға болады, ол бір жағынан принтерге, екінші жағынан бірнеше
компьютерге бірдей жалғанады. Ал егер ... ... ... ... тұратын бір принтерді ортақтасса пайдалануда компьютерлік
желінің артықшылығы айтпаса да ... ... ... ... ... орнына бір-ақ принтер алып, оны желі арқылы керек кезінде кез келген
компьютерге ауыстырып қосқыш ... ... ... ... ... пайдалану ыңғайлырақ емес пе?! Лазерлік притердің ... ... ... әркім өзі-ақ есептеп алады.
Жергілікті желіге қосылудың шина, сақина, жұлдыз, бұтақ топологияларын
баптау.
Желі ... оның ... ... ... бір-
бірімен байланысу құрылымын анықтайды.
Желінің атқаратын қызметіне байланысты топологиялардың үш түрі ... ... ... ... ... желі ... ... шинаға немесе магистральға (кабельге) қосылады. Дәл осындай тәсілмен
магистральға басқа да ... ... ... ... Желінің жұмыс жасау
процесінде тасымалданатын ақпарат жөнелтуші станциядан жұмыс станцияларының
барлық ... ... ... оны тек адресте көрсетілген жұмыс
станциясы қабылдайды.
4-сурет. Шиналық топология.
Жұлдыз тәрізді топология. Мұнда ортақтандырылған коммутациялық түйін -
желілік ... ... ... ол ... ... ... жүзеге асырады
. Бұл топологияның артықшылығы - кез-келген бір жұмыс станциясының істен
шығуы ... ... әсер ... ... ... топология.
Сақиналық топология. Мұнда байланысу арналары тұйықталған сақина
бойында орналасады. Жөнелтілген мәлімет ... ... ... ... шығады да, оны керекті компьютер қабылдаған соң жұмыс тоқтатылады.
Бұл топологияның кемшілігі -кез-келген бір жұмыс станциясының ... ... ... бұзады.
-----------------------
Тіркелуді ұсыну бөлімі

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 98 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамды информатикаландыру және оның жалпы білім беру жүйесінде алатын орны мен ролі24 бет
Microsoft Access бағдарламасы3 бет
Ms access-деректер базасын басқару жүйесі50 бет
Ақпарат және информатика туралы3 бет
Ақпарат пен оны өрнектеу жолар8 бет
Ақпараттық (информациялық) қызмет көрсету жүйелері мен компьютерлік технологияны білім беруде қолдану мәселесі54 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь