Жеке адамның жалпы қасиеттерінің дамуы

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
а) Балалық шақтағы жеке тұлға ретінде дамудың негізгі теориясы мен бағыты
б) Баланың жеке тұлға ретінде қалыптасуына әлеуметтік фактордың көлемі.
в) адам аралық қарым.қатынас және оның жеке тұлға ретінде дамуы
ІІІ Қорытынды
IV Пайдалнылған әдебиеттер
Жеке адамның жалпы қасиеттерінің дамуы. Даму процесінде білімдер мен іс-әрекет тәсілдерінің өзгерісі, күрделеленуі ғана болып қоймайды. Баланың психикалық дамуы оның жеке басының тұтас өзгерісінен, яғни жеке адамның жалпы қасиеттерінің дамуын да қамтиды. Даму процесінде балалардың психикалык іс-әрскетінің түрлі қыры өзгереді, сан алуан әрекеттерді барған сайын көбірек орындау іскерлігі, тәсілдері жинақталып, өзгеруі болып өтеді, білімі мен ұғымы өзгереді, жаңа мотивтері мен қызығулары қалыптасады. Солай бола тұрса да осы барлық өзгерістер арасынан неғұрлым жалпы да анықтаушы өзгерістерді бөліп алуға болады екен. Оларға: 1) баланың жеке басы бағдарының жалпы қасиеттері, 2) оның іс-әрекетінің психологиялық құрылымының ерекшеліктері және 3) сана механизмдерінің даму дәрежесі жатады.
1. Адамның жеке басының бағдарын дамыту. Баланың даму
процесінде қалыптасатын мотивтер сан "алуан болса да, балалар мен жеткіншектерді зерттеу, олардың мінез-құлықтарының негізгі ерекшеліктерін анықтайтын жетекші бағыттылықты бөліп алуға мүмкіндік береді. Кейбір балаларда оқу бағдары жетекші болып табылады: олар үшін жақсы оқу, мұғалімнің талаптарын орындау маңызды саналып, мектептегі үлгірім бағасын көбірек ойлайды. Кейде мұндай бағдар біршама формальды қара дүрсін сипатқа ие болады. Екінші балалар танымдық бағдарымен ерекшеленеді. Олар есептер шығарып, жаңа білім алңғнды ұнатады. Алайда, оқушылар барлық оқу пәндерімен бірдей тырыспайды.
Бұл балалар үшін бағадан гөрі осы сабақтардың танымдық құндылығы мен қызық болуы маңыздырақ.
        
        Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
а) Балалық шақтағы жеке тұлға ретінде дамудың негізгі теориясы мен ... ... жеке ... ... қалыптасуына әлеуметтік фактордың көлемі.
в) адам аралық қарым-қатынас және оның жеке тұлға ... ... ... Пайдалнылған әдебиеттер
Жеке адамның жалпы қасиеттерінің дамуы. Даму процесінде білімдер мен іс-
әрекет тәсілдерінің өзгерісі, күрделеленуі ғана ... ... ... ... оның жеке ... ... ... яғни жеке адамның
жалпы қасиеттерінің дамуын да ... Даму ... ... ... ... қыры өзгереді, сан алуан әрекеттерді барған
сайын көбірек орындау ... ... ... ... ... өтеді,
білімі мен ұғымы өзгереді, жаңа мотивтері мен қызығулары қалыптасады. ... ... да осы ... ... арасынан неғұрлым жалпы да анықтаушы
өзгерістерді бөліп алуға болады екен. ... 1) ... жеке ... ... ... 2) оның ... ... ... және 3) сана ... даму дәрежесі
жатады.
1. Адамның жеке басының бағдарын дамыту. Баланың даму
процесінде қалыптасатын ... сан ... ... да, ... ... ... олардың мінез-құлықтарының негізгі ерекшеліктерін
анықтайтын жетекші ... ... ... ... береді. Кейбір
балаларда оқу бағдары жетекші болып ... олар үшін ... ... ... ... ... ... мектептегі үлгірім бағасын
көбірек ойлайды. ... ... ... ... формальды қара дүрсін сипатқа
ие болады. Екінші балалар танымдық бағдарымен ерекшеленеді. Олар ... жаңа ... ... ... Алайда, оқушылар барлық оқу пәндерімен
бірдей тырыспайды.
Бұл балалар үшін бағадан гөрі осы ... ... ... мен ... ... жеке ... жетекші бағдары балалардың ... ... ... ... да анықтайды. Мысалы, танымдық бағыттылығы
бар балалар ... ... ... мен ... ... ... ... білім алу тәсілін санада берік сақтайды. Сөйте тұра осы оқушылар
қимылдарып, дағдыларын жетілдіре түсуге жөнді ықылас, ... ... ... ... орындауға қатысты болғанда) үнемі айқын
мақсаттылық көрсетпейді
Жалпы бағдар балалардың мектептегі өмірін және ... ... ... ... ... ... анықтап отырады. Сонымен,
адамның жеке басының бағдарын ескеру — ... ... ... ... игеру) мен тәрбилеуді (адамның жеке басын дамыту) неғұрлым
тиімді жүзеге асырудың бірінші және ... ... ... қарлы мүсін қарындаштарды көріп қалып, оған таяқ ... жол ... ... ... да: ... ... мүсін
жасайды, шанамен сырғанап жүр»,— дейді. Бұл жерде шартылдақ жасамақ болған
нақтылы мақсат қана емес, елка үшін ... ... ... ... та ... кетіп отыр.
Мақсат және оның мотивтермен байланысы іс-әрекетте анықтаушы мәнге
ие. Баланың дамуында ... ... ... ... ... үш ... ... өз іс-әрекеттерін күні бұрын
белгілеген мақсатқа сай ... ... ... оңай айырылып қалады.
Бес-жеті жасар балалар үшін іс-әрекеті көбінесе матсериалмен, олар іс-
әрекет ... ... ... анықталуы тән. Мысалы, олар текшелерден
үй құрастырғанда олардың іс-әрекеттері ... ... ... түсі)
текшелер жатқанына тәуелді болады да алдын ала ... ... ... кездеседі. Мектепке деиінгі шақтыі соңына қарай
болашақ өнім, нәтиже туралы ұғым ... ... ... орын ала
бастайды. Алайда бұл барлық балаларда бірдей бола бермейді. ... ... ... үшін ... ... ... ... деңгейіне дамуы тән, мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... жасының соңына таман көптеген оқушыларда ... мен ... ... ... еркін белгілей білу қалыптасады.
Іс-әрекетті орыдаудың жалпы мәнісі өзгерген ... ... ... өзгертіп, өз іс-әрекеттерін қайта құра алатын болады. Бұл ... ... ... I—IV ... ... текшелерді және басқадай
материал пайдалана отырып қала салуды ұсынған. Оның үстіне жалпы міндет
өзгертіліп ... бір ... ... алыптар мен ергежейлілср туратын қала
салуға тиісті болды, екінші жолы оларға қала тұрғындарын екі ... ... ... ... деп айтылды; үшінші жолы қала ұшатын жәндіктер үшін
салынды, I—II кластағы ... ... ... ... да, құрылыстың
тиімді де, оны жүзеге асырудың тәсілін де ... ... ... Ш ... IV ... ... ... міндеттер үстінде мақсатты да, өздерінің
іс-әрекеттерін де өзгертіп отырған.
Жасы өскен ... ... өз ... ... мен оны ... білуі дамиды. Бұл ерекшеліктердің барі оқу іс-әрекетінен де көрініп
жатады. Қайсыбір балалар оқу тапсырмаларын ... ... ... ... элементтерін ғана бағдарлайды, екіншілері тұтас алғанда
мәселені, оның басқа оқу материалымен және т. б. байланысын ... ... ... ... ... мен ... даму дәрежесі неғұрлым жоғары ... ... және ... ... да ... ... ... және күрлелілікпен сипатталады. Бұл сананың ... ... жай ... бейнелеуі емес, керісінше, онда бала бұрын
бөліп шығарған түрлі мазмұнды байланыстыру, ... ... ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіштерінің бірі —
баланың түрлі белгілерді біріңғай, тұтас ... ... ... ... ... мысалы, төрттен жетіге дейін белгілер (жылдам, жасыл,
үзын, қатты) саналып шығады да, бойында осы ... ... ... ... атау ... Сөйтсе, түрлі балаларлың (I—VII ... осы ... ... ... ... ... берілген белгілерді ескере білсе (керсетілген, белгілер тобы
бойынша олар, мысалы: ... ... деп ... ... ... ... ... («пияз», «жапырақ» деген заттарды атайды)
ғана айта алды.
ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕ БАЛАЛАР ДАМУЫНЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ... ... ... ... мен ... жалпы заңдылықтарын
да, бала дамуының жоғарыда балініп көрсетілген үш турінің әрқайсысына тән
ерекшеліктерді де ажыратып қарастыруға болады.
Баланың жеке ... ...... даму ... ... жалпы
заңдылыктардың бірі мынада: балада жаңа психологиялық құрылымдардың пайда
болуы міндетті ... ... өз ... ... Жаңа құрылым,
тіпті ол оқыту үстіндегі ... ... ... ... ... де іс-
әрекетке енгізілуі осы іс-әрекетті өзгеріске түсірумен ... бір ... ... өзі түрліше жүзеге асады, демек,
баланың даму дәрежесіне қарай ... ... ... талап етеді.
Игеру процссіндс бала бағыттылық, сана және ... ... ... адам ретінде көрінеді.
Психикалық құрылымдар дамуының жалпы ... ... ... ... ... қалыптасуы есептеледі. Бұл іс-әрекеттің
ересск адамның көмегі жәме ... ... ... ... ... бала ... ... енігзіліп, сыртқы іс-әрекет түріенде
ұйымдастырылады. ... ... ... ... мұраттық, психикалық
іс-әрекеткс өзгеруі (бұл процестің ... оны ... ... Я. ... ... ... өтеді.
Демек, мотивация саласын дамыту, сананы, ойлау мен іс-әрекетті дамыту
жаңа психологиялық құрылымдардың қалыптасуы мен ... ... ... ішкі шартты құрайды.
Білімдерді, оларды қолдану, механизмдерін және жеке адамның ... ... ... ... ... оқыту процесінде
дамудың жалпы заңдылықтарынан басқа, бала психикасы дамуымың ар жағына ... ... ... да ... ... далелденіп отыр.
Оқыту процесінде оқушылар ... оқу ... ... мен ... ... Оқу ... ... адамзаттың және тұтас алғанда
ғылымның өткен жолын қайталамайды. ... ... ... ... ашып ... ... берілгенді игеріп отырады. Өзіндік міндетіне
байланысты жаңа іс-әрекет, жаңа тәсіл міндетті түрде оқытуға енгізіледі ... ... ... ... ... мазмұнды жеткзудің ең тиімді әдісі осы мазмұнды бала үшін әдейі
бөліп алып, модель ... ... ... ... ... ... зерттеулердің нәтижелері дәлелдеп отыр. Ол, сөйтіп, жалпылама-
абстрактілі ... ... де ... ... жағдаиларда қолданылып
отырады. Оқытудың бұл жолы әсіресе нақтылы заттардан тікелей «көрінбейтін»
мазмұнды, яғни теориялық нағыз ... ... ... ете ... мен ... ... ... іс-әрекеттерінде нәтижелі
қолдануды қамтамасыз ететін психологиялық механизмдердің қалыптасуы ... ... ... ... ... Тәсілдерге қарағанда, іс-
әрскеттің бұл бөлшектерін балаларға жалпылама іс-әрекет тәрізді даяр түрде
беруге болмайды. Олар ... ... ... ... ... ... ... жаттығулардың көмегі арқылы балаларда
білімдер мен іс-әрекет тәсілдерінің өте ... ... ... ... ... қалыптастыруға болады.
Жеке адамның жалпы қасиеттерінің , сысалы, бағдарының ұйымшылдығының,
еріктілігінің (яғии іс-әрекет құрылымын ... ... ... мен ... да ... ... ... етеді. Балалар өз іс-
әрекетін ұйымдастыру жолдарын игеруі тиіс. Олар ... ... ... ... және бағалау деген кезеңдсрін ажырата ... ... ... ... ... ересектер мен төменгі класс
оқушыларында, іс-әрекеттің осы кезеңдерінің әрбірінің орындалуы тексерілуі
тиіс. ... ... ... мен ... өте жиі тастап кетіп
отырады. Сондықтан олардың жүзеге асуын ... ... ... мен ... ... ... ... арқылы үнемі сырттай
қостап отыру керек. Балалар іс-әрекетті орындай отырып, оның кезеңдерінің
бейнеленген ... ... ... біртіндеп қана өз іс-әрекетін
ұйымдастырудың ішкі ... ... ... ... ... жеке басын жан-жақты қамтитын ... ... Бір ... ... жекелеген іс-әрекеттерін мақсатпен, болашақ жеміспен,
іс-әрекеттің қажетті нәтижесімен ұштастыра ... ... ... қарай іс-әрскеттерді ауыстыра, қайта құра білуге
үйрету қажет. ... ... ... белгілі нәтижеге жетуді, іс-
әрекстті аяғына дейін жеткізуді берілген талаптарды ескеруді ғана ... ... ... ... бала үшін ерекше ... ... ... ... ... оны ... тәуір нәтижеге жетуді, ... оны ... , ... ... жеткен балаларды атап өту қажет.
Субъектінің әрекеті — жеке тұлғаның дамуынын ... ... ... ... маңызды факторларын сөз еткенде және бұл процесте
тәрбиенің орны ерекше ... баса ... ... ... орта мен
тәрбиенің әсерінің пассивті объектісі деп ... ... ... ... педагогиканың "дәрменсіздігі" деген сөздің астарында
тәрбие туралы кейбір еңбектерде балаға ... ... ... ... ... мен ... туралы айтылып, осы әсерлердің арқасында пайда
болатын баланың ішкі дүниесі ескерілмей келетіні туралы мағына жатыр. ... ... ... барысында өзіндік дамуының объектісі ғана емес,
сонымен қатар субъектісі де екенін ескеру керек.
Сана мен ... ... ... ... ... ең ... ... болып есептелінеді. К. Маркс адам
пассивті ... ... ол ... ... ... және өзін ... ... өзгерте алады деп жазған болатын. Бұл ... ... ... ... ... ... Демократиялық педагогиканың
классиктері де (И. Г. Песталоции. Я. А. Коменский, К. Д. ... ... т.б.) жеке ... өзінің белсенділігнің шығармашылық-қайта
құру іс-әрекетіне үлкен мән берген.
Белсенділік адамның табиғи ... бірі ... ... ... ... деп ... Жеке тұлғаның белсенділігі
оның қажеттіліктерінен туады (материалдық және рухани, жеке немесе қоғамдық
қажеттіліктер). Жануарлардан ... ... ... ... ... ... қажеттілктермен реттелінеді. ... ... оның ... оның ... ... пен ... қоя ... оларды орындау тәсілдерін дұрыс таңдай алуына байланысты.
Белсенділіктін өзіне және жеке тұлғаның қоршаған орта мен ... ... ... ішкі ... ... ол әр ... ... мүмкін. Егер оқушының осы әсерлерге деген көзқарасы
теріс болса, ол тәрбиешісі қалағанынан кайшы бағытта ... ... ... ... ... ... ... бағасын төмендетіп
қояды да, оқушы оған ренжіп ... ... ... ... ... шақырған әрбір сөзі оқушыда жасырын, кейде тіптен ашық қарсы
әрекет тудырады. Тәрбиеші, оның ... ... ішкі ... ... ... мен сезіміне оң әсерін тигізбесе, барлық жағдайларда
әрдайым осылай болып отырады.
Осының ... жеке ... ... мен қалыптасуында көрініс табатын
барлық әсерлер мен ықпалдар екі топқа-ішкі және сыртқы болып бөлінетіп
болды.
Қоршаған ... ... мен ... жеке ... ... сыртқы
факторларына жатады. Табиғи әсерлер -бейімділік пен әуестік, сонымен қатар,
адамның сезімдері мен күйзелістері, оның сыртқы ... ... ... ... мен қажеттіліктері — барлығы ішкі факторларға жатады.
Жеке тұлғаның ... мен ... осы екі ... ... ... ... ... тәрбие жеке ... өз ... ... ... ... ... ... әсер ететін болса, онда оның жеке
тұлғаның дамуында шешуші рөл атқара алатыны түсінікті. Осы ... ... келе ... ... жеке тұлға ретінде жетілуіне деген өзіндік ынтасы
ғана оның дамығанын анықтайды.
Осылайша бұл процсс, шын ... ... ... ... ... ие ... Л. Н. ... адамның дамуын жсмісті
ағаштың өсуімен салыстыруы тегін емес. Ойткені, свздің тура ... ... ... ол ... ... Адам тек кана ... қопсытады,
тыңайтқыштар себеді, артык бүтакгарын кеседі, яғни оның ... ... ... ... ... ... ... оған дем береді. Ал
өзіндік даму өзінің ішкі ... ... ... ... ... ... қоршаған орта мен тәрбие секілді сыртқы
факторлар әсер етсе де, бұл факторлар оның ішкі дүниесіне оң әсер ... және оның өз ... ... ... өзіндік белсенділігіне дем берген
жағдайда ғана жеке тұлғаны дамытып, қалыптастыра алады. Осы бір аса ... ... ... (лат. - жеке ... ... ... ие
болды. Тәрбиенің персонификациясы дегеніміз -информаииялық мазмұндағы,
адамның тұтас модусын ... - ... ... ... наным-
сенімдер, бағалау критерийлері, ынта-ықыластар) құрайтын ... және ... ... ... мен ... түрлері бар жеке тұлғалық, факторлардың ... ... ... ... ... де қарама-
қайшылықа толы болады. Персонификация әлеуметтенудің антиподы ретінде ... ... ... бар болуынын ішкі механизмі болып табылады.
Осылайша, жеке тұлғаны әлеуметтендіретін сыртқы факторлар, ... ... де, жеке ... өз ... жұмысы кезіндегі өзіндік
белсенділігінің ішкі ... яғни оның ... ... ... өзара тығыз байланыста болғанда ғана оның
дамуы мен қалыптасуына әсер етеді.
Баланың, ... ... ... ... ... ... ... имір барысында қарым-қатынас, таным
белсенділіктері, өзін-езі жетілдіру мен қоршаған өмірді түрлендіру, өзгерту
белсенділіктері дамиды. Кішкентай ... өзі де ... емес ... ... ... Ол өзінің талаптарын орындатқанда
(үлкендерге) белсенді, ол ... ... ... өз ... Ол ... ... (ұнату, ұнатпау) және заттарға деген (керек,
керек емес, жақсы көретін, ... ... ... жеке ... ... Бұл ... оның іс-әрекетінде жеке тұлғаның өзгешелігін
жасай отырып пайда болады.
Қарым-қатынас-генетикалық түрде баланың белсеңділігінін ең ерте ... ... ... иесі ... ... осы ... көрінеді. Онда адамдарға деген қатынастын көптеген алуан түрлі
реңктері бар: ата-анаға, мұғалімдерге, таныстарына, таныс емес ... ... ... ... Бала ... дос таңдайды, ол
адамдардың белгілі бір шеңберімен қарым-қатынас іздейді, ол басқаларға
ықпал етеді. ... ол ... ... ... ... болады, қарым-
қатынас белсенділігі жеке тұлғанын ең маңызды жақтарының дамуына ... олар — ... ... ... өзі ... адамдар
алдындағы өз істері үшін жауапкершілік.
Баланың дамуы барысында жеке тұлғаның танымдық белсенділігінің өрісі
кеңейіп, тереңдей ... ... ... ... тану үшін оларды
қолына ұстап көргеннен кейін бала "Бұл не? Бұл кім? Қалай ... ... ... ... ... Бұл ... ... балаға заттар мен
құбылыстардың жалпы мәнін ашып ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен терендеуіне мүмкіндік жасайды,
сыныптан сыныпқа көшкен сайын ... өз ... ... ... ... іс-әрекетте еркін пайдалану қабілетіне ие болады. ... ... ... ойлау қызметінін әдіс-тәсілдері қалыптасады.
Орта және жоғары сынып ... ... ... ... ... ... іскерлік қызметте көрініс
табады.
Адамның белсенділігі қоршаған өмірге ықпал етеді, болмысты қайта құру ... ... ... ... дегеніміз осы. Жеке тұлғаның
белгісіне айналып, бұл белсенділік қоғамдық ... ... ... жаңалық, өнер табыс, жаңашылдықтын бастауы мен ... ... ... белсенділігінің аталмыш бағыттары оқушының әр алуан іс-
әрекеттерінде көрініс табады: ... ... ... қоғамдық-пайдалы
жұмыстар, ойын, эстетикалық, спортгық-сауықтыру. Оқушының іс-әрекетін
парасатты, педагогикалық дәл және дұрыс ұйымдастыру оның ... ... ... ... ... ... Әрбір баланы белсенді
қайраткер орнына қойып, оны баланың барлық ... ... ... ... ... жеке ... сай ... зерттеуге, жеке тұлғаның
потенциалды мұмкіндіктерінің ашылуына барынша көмектесуте мүмкіндік
туғызатын ... ... ... ... ... бәрі баланың дамуының нәтижелілігін қамтамасыз ететін тәрбиенің
басты құралы.
Жеке тұлғаның белсенділігін жан-жанды қалыптастыра отырып, ... ... ... одақтас етіп алады. Окушының қажетгіліктеріне негізделген
тәрбие мен ... ... ... — ең ... ... сыртқы жағдайларды
жеңе алатын күш.
Жеке тұлғаның дамуы үшін баланың қарқынды іс-әрекеті қажет. Алайда кез-
келген іс-әрекет ... ... ... ... ... ... дағдыларын дамыта алмайды. Мысалы, мыңдаған балалар күні бойы музыкалық
гаммаларды ойнайды, бірақ музыкант бола ... ... ... ... ... жұмыстар қаншама. Немесе тағы бір мысал, төменгі
сыныптарда балалардың көбісі едәуір ынталы, ... ... ... ... саны ... ... үшін өз барысында баланың бойында жағымды ... ... ... (В.Е. ... В. С. ... Ал мұндай көңіл-
күйге түсу (немесе басқа да) жұмыстан пайда ... ... ... ... қажеттіліктермен байланысты. Дарынды бала белгілі бір
жұмыспен міндет үшін емес, баға үшін емес, жарыста немесе олимпиадада ... ... сол ... ... келетін болғандықтан жетістікке
ұмтылады, яғни ол балада ... ... ... ... бар.
Осыған байланысты әдебиетгерде өте сирек айтылып ... жеке ... тағы бір ... ... ... аудартады.
М. Князеваның ойынша, адамның өзін өзі дамыту күштері жеке тұлғаның
дамуының ең маңыздысы ... ... Оның ... ... ... ... күнделіктері, естелік жазулары, сырлары, хаттары
өзін өзі ... өз ... ... қою ... аса зор ... дәлелі бола алады, ал ол қасиеттер ... ... ... болып, өмір жолында әрдайым серік болғаның... Адам тек
қоршаған дүниені, ... ... ғана ... ... ... ... өзін-өзі қалыптастыру мен қайта құрудың жүйесі.
Сонымен, жеке ... ... ... ... ... ... ... тарихы бар. Ғылымда жеке тұлғаның мәні, оның дамуы
мен қалыптасуына әсер ететін факторларды түсіндіретін әр ... ... ... жеке ... ... биологиялық (тектілік)
және әлеуметтік факторлардың (қоршаған орта, ... ... ... ... пен ... орны ерекше деген қортындысы еш дау туғызбайды.
Жеке тұлғанын қалыптасуына мынандай заңдылықтар әсер етеді: ... ала ... қою, ... ... ... процестің ақиқат-шындығы.
Қазіргі ғылыми көзқарас бойынша баланың жеке тұлғалығы тәрбиенің
объектісі ретінде де, ... ... де ... Оның ... ... онын ... ... ықпал-әсерлерге, әсіресе, тәрбие секілді
мақсатты әсерлерге тәуелді. ... болу ... жеке ... ... ... ... белсенді ықпалынсыз даму
ілгері жүрмейді; тағы бір себебі: адамның дамуы өзін- өзі ... ... ... ... ... жеке ... дамуында өзін-өзі тәрбиелеудің
де алар орны ... (сол ... ... жеке тұлғаға тән белгілі бір
қасиеттерін қалыптастыру мақсатында өз бетінше жұмыс).
Қазіргі заманғы зерттеулер дарындылық тұқым қуалайтын ... ... ... ... ... ... болу үшін «жөнді универсалды
генетикалық бағдарлама» керек : ал оның аса мол потенциялын ... ... , ... жеке ... ... өте ерте ... , ... болуы.
Бала өмірінің алғашқы үш-бес жылын ғалымдар "ұлы бастаулар уақыты" деп
атайды. Адам психикасының сырттай көріністерінің қасиеттері өмір ... ... ... ата-ана, педаготар және баланың ... ... ... ... солдаттың дорбасында — маршалл аса ... бір ғана шарт ... егер ол "аса ... ... ... ... ... көршілер, бір сөзбен айтқанда, баланың, жасөспірімнің,
жастардың тәрбиесіне қатысы бар адамдар араласса. (В. Чурбанов).
Адам аралық қарым-қатынас және оның жеке ... ... ... ... ... ұғымдардың бірі — ... ... - өте ... әрі ... де ұзақ ... қажет
ететін көкейкесті мәселелердің бірі. Қарым -қатынасқа түспей тұрып ... ... ... оның ... ... ... ... талдау мүмкін
емес. Сондықтан тұлғаның дамуында қарым-қатынастың орны ерекше.
Жеке адамның дамуы ... ... ... ... ... ... ... жеке тұғганың қарқынды дамуы жасөспірімдік
шақта қарым-қатынас мәселесімен байланысады. ... жас жеке ... ... ... ... Мудрик өз еңбектерінде: "Оқушылар ... — бұл ... ... ... ... және әр түрлі серіктерімен ойша
диалогтық формадағы біріккен әрекет процесі", -деп тұжырымдайды.
Адам өмір сүруі мен ... ... ... әрекетін бағалауға
үйренеді, адамгершілік нормаларын меңгереді. ... ... ... С.М. ... ... процесіндегі субьектілердін қарым-
қатынасындағы мағыналардың өзгеруі біріккен ... ... ... заңды құрылуына мүмкіндік береді және оларды оқыту ... ... ... ... қалыптастыру үшін қажетті шартты
жасайды", - деген. Сондықтан қарым-қатынастын нақтылы, болашақ ... ... зор ... ... шақ – даму ... ең күрделі және қиын кезең. Осы
кезенде ... ... ... ... ... ... ... қатынастары анықталынып, жетекші іс-әрекеттүрі — қарым-
қатынас болады. Қарым-қатынас іс-әрекеттің барлық түрінде ... және ... жаңа ... қалыптастырушы негізі.
Жасөспірімдерде өзін адам етіп сезіндіретін, оны кемсітуге, қорлауға,
басуға, дербестік құқығынан айыруга болмайтын өршіген сезім ... ... ... ... ... элементтерімен қатар оның жағдайын
баланың ... ... ... ... әлі ... жағынан олар ата-аналар қарауында.
Жыныстық толысуға байланысты өз организмі мен сырт келбетіндегі үлкен
өзгерістер, жағдайдың біршама тиянақсыздығы (бала ... ... ... ... әрекеттің күрделенуі, і өз мінез-құлқын үйлестіруге ұмтылу
—осының барлығы ... ... өз ... ... жаңа ... оларды бағалауға итермелейді. Бала өзін ... ... ... мен өз ... зор ынта ... ... және дене
тұлғасын жаңаша қабылдайды. Киінген киіміне, оның үйлесімділігіне, дене
салмағына да сын көзбен қарайды. Әсіресе, ер ... ... ... ... ... ... ... қымсынып, өзін
қатарынан кем сезініп іштей уайымдайды.
Қарым-қатынас мәдеіниетін оқып-үйретудің жалпы ғылыми ... ... ... байланысы, қарым-қатынас
мәдениеті, қарым-қатынас әдебі, ... ... ... ... ... тағы сол ... ... етене таныс
сөзерді үйреншікті, қалыптасып қалған бар әдет ретінде күнделікті өмір
ағымы ... ... ... ... ... ... мағынасына яғни
олардың функционалдық мазмұнына мән бере бермаймыз.
Қарым-қатынас мәдениеті - ... ... ... ... қамтамасыз етуге соның негізінде іс-әрекет
жүйесін үйлестіріп реттеуге, дұрыс ... ... ... ... ... ... ... табуға мүмкіндік туғызады.
Қарым - қатынас қызмет түрі және оның ... ... - ... адам ... ... ... ... өңдеп бара жатқан
құбылыс. Оның мән - мазмұнының өте-мөте сан алуан екендігіне күмән жоқ.
Қарым-қатынас тіршілік атаулының ... ... ... адам ... ... жекс көңіл күй әсерін жеткізуден бастап, ақпараттар
тасымалдау алмау, жекеленген адамдардың, ықшам және ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырайын негізгі құрал.
Адам баласының жан-жақты жарасымды ... әр ... ... ... ... - ақ ... ... дәстүр дәлелдеп
келеді. Шындығында адамдар арасындағы қарым-қатынас ... ... ... ... ... онда ... өмірдегі
орнына құрметпен қарау, теңдестік принципін ... ... ... ... ... - қатынас сапасын бағалаудың «өнегелік нәтиже белгісі»
Бірден бір өркениеттілік өлшем белгісі ... ... ... ... ... ... жемісті яғни ойдағыдай пайдалы болды
деп саналуы, байланыс ... ... және одан ... нәтижеде тек
материалдық өнімталдылыққа ғана қол жеткізумен шектелмей, сонымен ... ... де ... ... ... ... ... ғана
есепке алынады.
Қарым- катынас мәденеетіне тәрбиелеудің кең тараған әдістері
Әрбір адамның қарым-қатынас ... оның дара ... ... ... ... бір ... топтың мәдеииетін меңгерген
жағдайда ғана орнығады.
Адам әлеуметтену барысында тілді үйренеді, мінез-қүлық үлгілерін, қарым-
қатынас нормалары мен ... ... ... ... таниды. Бұларды
меңгеру дегеніміз адамның олардың пайдасы туралы мәліметтерді білуімен ғана
шектелмей өз ... де ... ... Ғайып келгенде адам сөйлеуді
үйреніп, басқа адамдарды түсіне бастайды, ... ... ... жеке басты мінез-құлықтарын қалыптастырады және ... ... ... жасайды. Қарым-қатынастың мәдениет формалары жеке адамның
игілігіне асуы үшін кемінде екі процестің өтуі шарт. Олар біріншіден қарым-
қатынастың ... ... ... екіншіден осы құралдарды өз
деңгейінде игеру ... ... ... ... ықпалдасдыққа болуы
және оларды қолднуды үйрену, қарым-қатынастың жаңа ... ... ... ... ... ... адам алғашқы жылдарында, яғни сәбидің
дауыс және басқа тілді меңгеріп, мінез - ... ... ... ... ... Оқымыстылардың (А.Н.Леонтьев, Л.С.Выготский т.б.) айтуынша, осы
процесс кезінде коммуникативті ... - ... ... ... ... өте зор. Қарым-қатынас құралдаы мен амалдарын белсенді игеру
кейінгі ... да ... ... - ... ... ... бозбала жас кезде шиеленіс көп болады. Ал осы ... ... ... ... ... әрі дамытудың қайнары болып
табылады. Мінез-құлықтфң жаңа формаларын байқап көру ... ... жас ... ... ... ... үйрететін мамандарда, коммуникативтік
қабілетті дамыту мәсслелерімен айналысатын ғылыми мекемелерде бар. ... ... ... «Әлеуметтік -психололиялык тренинг» - деп
атау қалыптасқан.
Әлеуметтік психологиялық тренинг деп әр ... ... ... ... өзара әсер үшін қажетті қарым-қатынас дағдыларына,
біліктіліктеріне, білімдеріне мақсатты үйрену прогресін іскс ... ... ... ... ... ... ... көбірек қолданып
жүрген. Қандай әдістері бар соған тоқталайык. Негізін мамандар арасында
қолданып ... бұл ... ... ... оқып ... ... ... бөлігі ретінде белгілі. Сола бола тұрғанымен олар өз
бетінше де мәнге ие. Сонымен ... ... ... кең ... ... лекция.
Лекциялар (лекция оқу) қарым-қатынас формалары, және адамда арасындағы
өзара әсердің өту заңдылықтары туралы білім береді. ... ... ... ... ... алғы ... туралы мәліметтер
беріледі.
Коммуника тивті кабілеті ілік жәис омың карым-катынас ... ... ... сан мыңдаған жыл аралығында жинаған өмір есі
негізінде бай мәдени ... ... ... ... ... ... келген соң әрбір адам баласына басқа адамдармен байланыс жасауы үшін
өзін қоршаған ... орта ... ... құралдарын меңгеруі
оның өмір сүруінің бірден-бір алғы шартына айналадыру.
Адам баласына тілді, айналасындағы адамдардың іс-әрекеттерін, олардың
мінез-құлығы мен ... ... ... үшін ... үйрснуі қажеттікке
айналды. Екінші бір жағынан қажетті тәжірбиелерді дағдыға айналдырған ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынасқа түскен серіктерімен өз іс-әрекеттерін ... де ... ... ... қарым-қатынас құралдарын пайдалануға қолдау жасап
беретін адамға аса қажетті психофизиологиялық сапалықтардың адам ... ... ... ... алғы ... қалады,
К.Маркс сөзімен айтқанда адам баласына көптеген нәрселерді жүзеге асыру
үшін әуелі оларды пайдалана білуге қабілеттілігі, яғни ... ... ... ... ... ... ... нысанына айналдырып талдау жұмыстарын
жүргізу отандық педагогикада (бұрышы кеңестік педагогика) ХХ- ... ... 80-ші ... ... ... ... процесті іскс асыру шарттарын қарастыра келіп
қарым-қатынасқа түсушілерге қажетті пспхологиялық сапа ... ... әр ... ... ... сала ... ... қызметті
ұйымдастыруға қажетті салалық коммуникативті қабілеттер туралы мәселеде аса
қызықтырды
Ал ағылшын психологы М.Аргайло коммуникацияға үлкен ықпал жасантын ... ... ... ... ... оқымысты адам
сотивациясын (сылтау-себептерін) сипаттайтын қадір-қасиеттерді көрсегеді.
Оларға доминанттық көнгіштік, тіл ... ... ... ... ... ... т.б. ... бойынша өзара ықпалдастықты іске асыруды бірден-бір қамтамасыз
ететін сапалық белгілерге: бейімділік жоне ... білу ... ... ... ... ... қоян-қолтық
байланысты іске асыруға жағдай жасаушы біліктілік; әлеуметтік өзара әсер
жасауға ... ... білу ... ғаны ... тұра білу ... ... ... өз мінез-құлқына үйлесімділік жасай
білу қабілеттілігі; қарым-қатынасқа түскен серігіңдщі ... ... ... қоса ... ... ... ... байланысты алу үшін
галаптанатындар; сезімталдық, яғни ... ... ... ... ... яғни адамның психологиялық қасиеттерінен, оның
әлеуметтік сипатынаи, ... ... алу ... мәліметтер
танытатын іс-әрекет қылықтарынан сезімтал көзқарас жасау. Сондай-ақ қарым-
қатынас процесін жүзеге асыру үшін ... сене ... ... ... ... ... оқымыстысы К.К.Платонов қарым-қатынас жасауға ықпал жасаушы
дара тұлғаның динамикалық ... ... ... ... байланысты жеке адам қабілетін құрылым ішінен 4 кіші құрылымы
бөле-жара қарастырады.
1-ші кіші ... ... ... ... ... ерекшелік
белілерін топтайды. Бұлар тәрбие жолымен қалыптасады. Мұны әлеуметтік ... деп ... ... ... кіші ... адамдағы білім, біліктілік дағды және әдсітерді (өз
іс-әрекет, үйрену жолымен қалаған) топтайды. Мұны «тәжірбиелік» ... деп атау ... кіші ... ... жеке даралық ерекшелік кейбір психологиялық
процестері: қабылдау, еске сақтау, ойлау, эмоция, сияқтыларды топтастырады.
Төртінші кіші құрылым адамдағы ... ... және ... ... ... ... барлық қасиет қадірлі басқа адамдармен ... ... ... ... оның ... ... біліктілігі мен дағдылары, еске сақ ерекшелігі, ... және ... ... - қатынас жасау барысында көрініс береді
екен. Әйткенмен есте сақтап бір ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде әсер қалдыра алмайтынын ойда
сақтау қажет.
Ал білім, ... ... ... ... мен еске ... ... ... жағын қамтамасыздандыра
алады.
Ал қызуқандылық, жыныстық және жас ерекшелік коммуникативті мінез-құлыққа
жеке-даралық сапалық жасай алады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәрбие процесі туралы жалпы ұғым4 бет
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері – схема акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі – сараптама6 бет
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
Азаматтық құқық негіздері жайында6 бет
Алымдар және оны төлеушілер8 бет
Америка этнологиясындағы психологиялық бағыттар4 бет
Ауыл адамдарының да жағдайын ойлай келетін болсақ4 бет
Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету туралы97 бет
Бастауыш мектеп оқушы түлғасын қалыптастырудың ғылыми-теориялық қағидалары43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь